Radiator verwijderen: tijdelijk eraf of definitief weg
Of je een radiator kunt weghalen zonder de hele installatie af te tappen hangt van twee dingen af: sluit de kraan aan de aanvoer volledig en zit er een voetventiel op de retour. Is dat zo, dan draai je beide dicht en laat je alleen die ene radiator leeglopen. Ontbreekt de afsluiter, dan maak je de installatie drukloos, tap je af op het laagste punt en dop je de aansluitingen af met een dop die past bij jouw leiding. Meet daarvoor de kale buis, want een knel eindkap past niet op oude gefitte leiding.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Twee steeksleutels of een verstelbare sleutel die tot minstens 30 mm opent
- Waterpomptang, met een doek eromheen bij zichtwerk
- Ontluchtingssleuteltje
- Set kleine inbussleutels voor knopringen en voetventielen
- Platte en kruiskopschroevendraaier
- Tuinslang met slangklem
- Laag bakje, teiltje, emmer en een dweil
- Oude handdoeken en plastic folie om af te dekken
- Rolmaat of schuifmaat om de buis op te meten
- Waterstofzuiger als je die hebt
Materiaal
- Twee doppen per radiator, meestal 3/4 duims op de wartel
- Knel eindkap 15 of 22 mm voor moderne dunwandige leiding
- Stalen eindkap met binnendraad voor oude dikwandige leiding
- Vlasdraad of teflontape voor op de schroefdraad
- Nieuwe knelringen als je een knelkoppeling opent
- Vulslang om de installatie daarna weer op druk te brengen
- Eventueel een voetventiel met aftapper voor de volgende keer
Tijdelijk eraf of definitief weg
De eerste vraag is niet hoe je hem loskrijgt, maar hoe lang hij eraf moet. Een radiator tijdelijk verwijderen omdat de stukadoor komt vraagt om andere keuzes dan een radiator definitief verwijderen omdat er vloerverwarming in de vloer gaat. Welke kranen, ventielen en aansluitingen je op een radiatorgroep tegenkomt staat in ons overzicht over radiatoren en hun aansluitingen.
Gaat de radiator er tijdelijk af, dan wil je zo min mogelijk water uit de installatie laten lopen. Elke liter die je aftapt moet je later bijvullen en er weer uit ontluchten, en dat kost meer tijd dan het loskoppelen zelf. Je laat de kranen zoveel mogelijk staan zoals ze stonden, want daarin zit de inregeling van je hele installatie.
Gaat hij definitief weg, dan speelt iets anders. Een radiator die je weghaalt neemt vermogen mee uit de kamer, en de leiding die achterblijft mag geen doodlopend stuk worden waar lucht in blijft hangen. Bij een oude radiator verwijderen komt daar nog bij dat er jarenlang slib in heeft gestaan, dus reken op zwart water en op meer gewicht dan je verwacht.
Zelf radiator verwijderen is voor de meeste mensen goed te doen zolang het bij water blijft. Aan de gasleiding en aan de cv-ketel zelf werk je niet, en bij stadsverwarming blijf je van de afleverset af. Wil je het laten doen, spreek dan van tevoren af wie de installatie leegmaakt, want dat is precies het stuk waar bedrijven vaak omheen werken.
| Situatie | Hoe ver ga je | Wat je nodig hebt |
|---|---|---|
| Radiatoren verwijderen voor de stukadoor | Radiator los en de leidingen afgedopt, zodat er geen stuc in de aansluiting komt | Twee doppen per radiator, vlasdraad en sleutels |
| Radiator verwijderen voor schilderen | Vaak genoeg om hem los te nemen en op een paar blokjes op de vloer te zetten | Afdekfolie, laag bakje, twee doppen |
| Radiator tijdelijk verwijderen voor een verbouwing | Kranen dicht of installatie leeg, aansluitingen afgedopt | Doppen of een voetventiel, tuinslang |
| Oude radiator vervangen door een nieuwe | Radiator eruit en de hart-op-hartmaat van de aansluitingen overnemen | Rolmaat, eventueel verloopstukken |
| Radiator definitief verwijderen | Afdoppen bij de aftakking zelf, niet halverwege de kamer | Doppen, soms een pers- of soldeerverbinding |
| Alle radiatoren verwijderen voor vloerverwarming | Hele installatie leeg, radiatoren en zichtleidingen weg | Emmers, slang, hulp bij het tillen |
| Radiator laten verwijderen door een installateur | Je maakt zelf alleen de ruimte vrij en dekt de vloer af | Afspraak over wie aftapt en wie afdopt |
Maak voordat je iets losdraait een paar foto's van de aansluiting, ook van opzij en van onderaf. Bij het terugplaatsen weet je dan nog hoe de wartels, knelringen en eventuele verloopjes zaten, en dat scheelt zoeken in de bak met fittingen.
Wat er op je radiator zit en wat elk onderdeel doet
Wie voor het eerst naar een radiator kijkt ziet twee kranen en een dopje, en daar gaat het meestal mis. Wat je kunt doen hangt volledig af van wat er aan jouw radiator zit, en dat verschilt per bouwjaar en per installateur.
Aan de aanvoerzijde zit meestal de thermostaatkraan, herkenbaar aan de knop met cijfers. Aan de retourzijde zit in het gunstigste geval een voetventiel, een afsluiter die je met een inbussleutel of een schroevendraaier dichtdraait. Zit daar alleen een rechte koppeling, dan kun je die zijde niet afsluiten en moet je verder de installatie in.
Boven op de radiator zit de ontluchtingsnippel, het vierkante nippeltje waar je ontluchtingssleuteltje op past. Onderaan zit soms een aftapkraantje, een klein kraantje met een tuitje voor een slangetje. Veel mensen gaan ervan uit dat ze een aftapper hebben terwijl ze alleen een ontluchter zien, en dan klopt de hele planning niet meer.
Heb je alleen een ontluchter en geen enkele afsluiter, dan is de installatie leeg laten lopen de enige route. Zit er wel een voetventiel, dan kun je vaak volstaan met de inhoud van die ene radiator. Wat zo'n ventiel doet en hoe je hem terugzet in de oude stand lees je bij het voetventiel op de retourleiding.
| Onderdeel | Hoe je het herkent | Waar het voor dient | Wat je ermee kunt bij het verwijderen |
|---|---|---|---|
| Thermostaatkraan | Kraan met een knop met cijfers, meestal op de aanvoer | Regelt de doorstroming op kamertemperatuur | Op de nulstand sluit hij de aanvoer, maar oude kranen sluiten niet altijd volledig |
| Handbediende radiatorkraan | Ronde of ovale knop zonder cijfers | Handmatig openen en sluiten | Dichtdraaien sluit de aanvoer |
| Voetventiel | Klein kapje of moertje op de retourkoppeling, te bedienen met inbus of schroevendraaier | Afsluiten en inregelen van de retour | Dichtdraaien sluit de retour, tel het aantal slagen |
| Rechte koppeling zonder afsluiter | Kale wartel tussen leiding en radiator, geen bedieningspunt | Alleen verbinden | Niets, hierdoor moet je het systeem aftappen |
| Ontluchtingsnippel | Vierkant nippeltje bovenin, past op een ontluchtingssleutel | Lucht eruit laten | Openzetten zodat de radiator kan leeglopen |
| Aftapkraantje | Klein kraantje onderaan met een tuitje voor een slangetje | Radiator of leiding laten leeglopen | Kwartslag opendraaien, nooit helemaal uitdraaien |
| Wartel of koppelmoer | Zeskante moer tussen kraan en radiator, meestal 3/4 duims | Verbinding tussen radiator en kraanwerk | Hier draai je de radiator los en hier dop je af |
| Ophangbeugels | Haken aan de muur waar de radiator in hangt | Dragen het gewicht | Radiator recht omhoog tillen en dan naar voren kantelen |
Een aftapkraantje draai je open, niet los. Een kwartslag is genoeg om hem te laten lopen. Draai je het kraantje er helemaal uit, dan spuit de installatie leeg door een gat dat je met je duim niet meer dicht krijgt.
Radiator verwijderen zonder aftappen
Radiator verwijderen zonder aftappen van de hele installatie kan, maar alleen als je beide zijden echt dicht krijgt. Dat betekent een werkende kraan aan de aanvoer en een voetventiel aan de retour. Draai je die twee dicht, dan sluit je de radiator af van de rest van het circuit en hoef je alleen de inhoud van dat ene paneel kwijt te raken.
Tel bij het dichtdraaien van het voetventiel hoeveel slagen je nodig hebt en schrijf dat op. In een ingeregelde installatie staat elk voetventiel op een eigen stand die bepaalt hoeveel water er door die radiator gaat. Zet je hem straks zomaar helemaal open, dan wordt de verste radiator in huis merkbaar minder warm en zit je een avond te zoeken naar de oorzaak.
Daarna zet je een laag bakje of een stevige vuilniszak onder de onderste aansluiting, draai je het aftapkraantje een kwartslag open en zet je de ontluchter boven op de radiator open. Zonder die ontluchter open loopt er vrijwel niets uit, want er kan geen lucht bij. Heb je geen aftapkraantje, draai dan de onderste wartel millimeter voor millimeter los tot er water begint te lopen en vang dat op.
De rest van het circuit blijft in dit scenario onder druk en de ketel kan gewoon blijven draaien, inclusief het warme water. Sluiten je kranen niet volledig, en dat komt bij oudere thermostaatkranen regelmatig voor, dan blijft er water bijlopen en moet je alsnog aftappen. Merk je dat pas als de radiator al los is, dan wordt het probleem met de minuut groter.
Ga je vaker aan dezelfde radiator werken, monteer dan meteen een voetventiel met aftapper op de retour. De volgende keer ben je klaar in twintig minuten in plaats van een halve dag, want er hoeft dan geen druppel uit de rest van de installatie.
Het systeem drukloos maken en aftappen
Zit er geen afsluiter aan de retour, dan moet de installatie drukloos. Begin met de ketel uitzetten en de stekker eruit trekken, zodat de pomp niet aanslaat terwijl jij aan het aftappen bent. Een combiketel maakt daarna ook geen warm tapwater meer, want daarvoor moet er cv-druk op staan, dus douchen doe je voordat je begint.
Aftappen doe je op het laagste punt waar je een slang op kwijt kunt. Dat is meestal de vul- en aftapkraan bij de ketel, of een aftapkraantje op de laagst hangende radiator. Sluit daar een tuinslang op aan, hang het uiteinde in een afvoer die lager ligt dan het aftappunt en draai de kraan open.
Zet daarna de ontluchtingsnippels open van de radiatoren die eraf moeten. Zonder lucht van bovenaf loopt het water niet weg, en met de ontluchters open lopen de radiatoren op de verdieping vanzelf grotendeels leeg. Dieper aftappen dan net onder de radiator waar je aan werkt is niet nodig en scheelt straks een hoop ontluchtwerk.
Loopt de leiding door een kruipruimte, kijk daar dan even rond met een lamp. In veel woningen zit op het laagste stuk een aftappunt, en dat werkt beter dan aftappen bij een radiator. Kraantjes in een kelder zijn trouwens niet automatisch cv: stopkranen met een aftapper van de waterleiding zien er bijna hetzelfde uit en hebben niets met je verwarming te maken.
Reken erop dat er ook na het aftappen nog water in de radiator staat. Bij het losdraaien van de onderste koppeling komt daar vaak nog een flinke slok zwart water uit, en dat spul is vettig en vlekt. Houd een bakje, een dweil en oude handdoeken bij de hand voordat je de sleutel pakt.
| Aftappunt | Waar je het vindt | Wanneer dit de beste keuze is |
|---|---|---|
| Vul- en aftapkraan bij de ketel | Onderaan de ketel, met een schroefdraadtuit waar een slang op past | Als de ketel laag hangt en er een afvoer in de buurt zit |
| Vulkraan op de begane grond | Vaak links onder een radiator die bij een aanbouw is geplaatst | Als de ketel op zolder hangt en het water dus naar beneden moet |
| Aftapkraantje op de laagste radiator | Onderaan de radiator, klein kraantje met tuitje | Als je maar een deel van de installatie leeg wilt hebben |
| Aftappunt in de kruipruimte | Op het laagste stuk leiding, soms met een dopje erop | Bij vloerleidingen en woningen zonder aftapper bij de ketel |
| De onderste wartel aan de radiator | Aan de radiator zelf, tussen kraan en paneel | Alleen als er echt geen aftappunt is, met een laag bakje eronder |
Bij stadsverwarming laat je de afleverset met rust. De radiatoren en de leidingen in de woning zijn van jou, maar de afleverset met de warmtewisselaar en de meter is van het warmtebedrijf en meestal verzegeld. Aan een cv-ketel zelf en aan alles wat op de gasleiding zit werk je evenmin zelf, dat is werk voor een erkend installateur.
Afdoppen: de juiste maat en het juiste type dop
Radiator verwijderen en afdoppen horen bij elkaar zodra de radiator langer dan een middag weg is. Een open leiding vangt stucspatten, verfnevel en stof, en zodra iemand de installatie bijvult loopt je kamer onder. Afdoppen kost een paar euro per aansluiting en neemt dat hele risico weg.
Je kunt op twee plekken afdoppen. Het makkelijkst is bij de wartel tussen kraan en radiator, want daar zit een 3/4 duims aansluiting waar een gewone messing dop op past, hetzelfde type dopje dat op een vulkraan zit. Moet ook de kraan eraf, bijvoorbeeld omdat de stukadoor tot op de leiding wil, dan dop je af op de leiding zelf.
Op de leiding zit je meestal op 1/2 duims draad in plaats van 3/4 duims. Welke variant waar op past staat verder uitgelegd bij het afdoppen van radiatorleidingen.
De buis vertelt je zelf wat erop past. Moderne dunwandige cv-leiding van 15 of 22 mm sluit je netjes af met een knel eindkap. Oudere dikwandige leiding met gefitte of gelaste verbindingen heeft buitendraad, meet zonder verf rond 21,4 mm en is dus 1/2 duims gasbuis, en daar past een knelkap juist niet op.
Kijk dus eerst naar de verbindingen voordat je iets koopt. Zie je zeskante fittingen met schroefdraad, dan is het dikwandig en neem je een stalen eindkap, die heeft meer draadgangen en is sterker dan een messing dopje. Zie je knelkoppelingen of persfittingen, dan zit je in de moderne hoek en werkt een knel eindkap prima.
Gebruik nooit teflontape als afsluiting van een open leiding. Tape houdt geen druk en is geen afsluiting, het is alleen een afdichting op schroefdraad onder een dop of een fitting. Draai de dop erop met vlasdraad of tape op de draad en zet hem stevig vast, maar niet met je volle gewicht aan een lange pijp.
Wat het kost blijft overzichtelijk. Aan materiaal ben je een paar euro per dop kwijt plus een rolletje vlasdraad, dus voor één radiator blijft radiator verwijderen en afdoppen onder de tien euro. Laat je het doen, dan betaal je voorrijkosten plus het uurtarief van de installateur, en is één radiator meestal binnen een uur klaar.
Breng de installatie daarna weer op druk, ook als de radiator nog weken weg blijft. Een cv-ketel valt in storing zodra de waterdruk wegvalt en zet dan een code op het display, terwijl jij denkt dat het toestel stuk is. Welke druk je moet aanhouden reken je uit met onze hulp voor de juiste cv-druk, en staat er toch een melding, zoek die dan op in de storingzoeker voor ketelcodes.
| Waar je afdopt | Maat | Welke dop | Let op |
|---|---|---|---|
| Wartel tussen kraan en radiator | 3/4 duims binnendraad | Messing dop, hetzelfde dopje als op een vulkraan | Je hebt er twee per radiator nodig |
| Moderne dunwandige leiding | 15 mm | Knel eindkap 15 mm | Alleen op gladde ronde buis zonder schroefdraad |
| Moderne dunwandige leiding | 22 mm | Knel eindkap 22 mm | Meet de kale buis, een verflaag maakt hem schijnbaar dikker |
| Oude gefitte of gelaste leiding | 1/2 duims, buis meet ongeveer 21,4 mm | Stalen eindkap met binnendraad | Een knelkap past hier niet op |
| Oude gefitte leiding, zware uitvoering | 3/4 duims, buis meet ongeveer 26,9 mm | Stalen eindkap met binnendraad | Vastzetten met een steeksleutel, niet met een waterpomptang |
| Aansluiting waar nog water achter staat | Elke maat | Sok met aftapper in plaats van een dichte dop | Zo tap je later af met een slangetje in plaats van met een dweil |
Neem in plaats van een dichte dop een sok met een aftapper erin. Je sluit de leiding net zo goed af, maar als er later toch water achter blijkt te staan laat je dat gecontroleerd weglopen in een bakje. Dat scheelt dweilen op het moment dat je de radiator terughangt.
Roosters, kappen en ombouw eraf halen
Soms hoeft de radiator er helemaal niet af en wil je er alleen achter of tussen kunnen. Het rooster van je radiator verwijderen kan zonder dat er een druppel water uit hoeft, en voor schoonmaken, stofzuigen of bijwerken met verf is dat vaak genoeg. Dat scheelt een middag werk en een emmer zwart water.
Bij een paneelradiator met convectorlamellen begin je bovenaan. Het bovenrooster van een radiator zit vrijwel altijd geklikt en laat zich met twee handen recht omhoog lostrekken, met een klikpunt rond de ontluchtingsnippel. Trek gelijkmatig aan beide uiteinden, want scheef trekken buigt de clips krom en dan sluit het rooster nooit meer netjes.
Daarna volgen de zijkappen. Die zitten aan de onderkant vaak vast met een plastic ringetje rond de aansluiting, en in dat ringetje zit een gleuf. Draai de ring met een schroevendraaier zo dat de gleuf naar de kant van de aansluiting wijst, dan schuift de zijkap er zonder verder losdraaien overheen.
Een convectorkap gaat anders. Een Jaga radiator kap verwijderen begint met de losse strip achter of boven het rooster, die in de bekleding geklikt zit. Zet er een schroevendraaier onder, wip hem los, licht de kap dan iets op, trek de bovenkant naar je toe en laat het geheel zakken.
Schuif de kap bij het uitnemen een stukje opzij, zodat hij niet achter de radiatorkraan blijft haken. Dat is het moment waarop de meeste kappen een deuk oplopen. Een radiator ombouw verwijderen is meestal een kwestie van een paar schroeven: hij zit aan de muur vast of klemt tussen vloer en vensterbank, en hij gaat er in zijn geheel af voordat je aan de radiator zelf begint.
| Type | Wat er eerst los moet | Zo haal je hem eraf |
|---|---|---|
| Paneelradiator met bovenrooster | Niets | Rooster recht omhoog lostrekken, hij klikt los rond de ontluchter |
| Paneelradiator met zijkappen | Eerst het bovenrooster | Plastic ring bij de aansluiting draaien tot de gleuf goed staat, dan de kap omhoog |
| Convectorradiator met kap | De achterlat of de geklikte klemstrip | Kap oplichten, bovenkant naar voren, laten zakken en zijwaarts uitnemen |
| Designradiator van het type Jaga Strada | De strip achter het rooster | Rooster uitnemen, daarna de kap opzij schuiven zodat hij de kraan vrijhoudt |
| Vloerconvector met looprooster | Niets | Rooster oprollen of uitnemen, daarna de bak uitzuigen |
| Houten radiatorombouw | Schroeven in de muur of onder de vensterbank | In zijn geheel naar voren nemen, let op leidingen langs de zijkant |
Neem het rooster en de kappen mee naar buiten en spuit ze daar af met een tuinslang. Tussen de lamellen zit een vilt van stof dat binnen alleen maar in het rond dwarrelt, en met een zachte borstel en lauw water is het in vijf minuten schoon.
De radiatorknop en de thermostaatkraan eraf halen
Een radiatorknop verwijderen lijkt simpel tot je voor de knop staat die niet mee wil. Er zijn grofweg drie manieren van bevestigen, en welke jij hebt zie je pas als je goed op de ring achter de knop let.
De eerste zie je op de klassieke Danfoss. Een Danfoss radiatorknop verwijderen begint bij het kleine inbusschroefje in de zwarte ring aan de onderkant, dat in tegenlicht op een rond gaatje lijkt en daardoor vaak over het hoofd wordt gezien. Draai het een paar slagen los met een kleine inbussleutel en de knop komt zo van de kraan af.
De tweede is een knop met een gladde draairing zonder schroefje. Daarin zit een klein borgclipje dat je er eerst uit moet wippen met een mesje of een dunne schroevendraaier. Pas als dat clipje eruit is laat de ring zich verdraaien en komt de knop los.
De derde is een knop die je losdraait door de achterste ring een kwartslag naar links te draaien, gezien vanaf de knop. Zit hij muurvast, gebruik dan een waterpomptang met een doek ertussen, want het plastic beschadigt makkelijk. Blijft de ring eindeloos ronddraaien zonder los te komen, dan zit er toch een schroefje of clipje dat je nog niet gevonden hebt.
Onder de knop zit een pennetje dat in en uit gaat. Staat dat pennetje ingedrukt, dan is de kraan dicht en blijft de radiator koud. Steekt het uit, dan staat de kraan vol open, en dat is precies de situatie zodra de knop eraf ligt.
Hangt er een dun metalen draadje aan de knop met een klein doosje eraan, dan heb je een kop met afstandsvoeler. Dat draadje is gevuld met vloeistof en vormt de eigenlijke thermostaat, en het doosje hoort onder de radiator op de plint te zitten. Is het capillair geknikt of gebroken, dan loopt de kraan vol open en is de kop niet meer te repareren.
Wil je de thermostaatkraan verwijderen en niet alleen de knop, dan zit je aan het waterdeel en gelden dezelfde regels als bij de radiator: eerst afsluiten of drukloos maken, dan pas de sleutel erop. Hoe het regelelement en het kraanhuis van elkaar los komen staat bij de Danfoss thermostaatkraan en bij de Heimeier thermostaatkraan, die een eigen aansluitmaat gebruikt. Is de kop uit elkaar getrokken of het draadje gebroken, dan is een nieuwe knop plaatsen goedkoper dan blijven proberen.
Twijfel je of de knop of de kraan stuk is, haal de knop er dan af en druk het pennetje in met een tiewrap of een kleine lijmklem, niet te strak. Wordt de radiator daarna koud, dan zit het probleem in de knop. Blijft hij warm, dan zit het klepje in het kraanhuis vast.
Verf van een radiator halen
Radiatoren die drie keer zijn overgeschilderd zien er dik en korrelig uit, en met de radiator los van de muur is dat het moment om er iets aan te doen. Verf van een radiator verwijderen is vervelend werk, vooral door de ronde randen en de smalle ruimte tussen de panelen.
Afbijtmiddel is het middel dat werkt, mits je het de tijd geeft. Smeer royaal, laat het staan tot de laag echt opbolt en ga pas daarna schrapen. Te vroeg schrapen betekent dat je twee keer moet afbijten, en afbijt is agressief spul waar handschoenen en een bril bij horen.
Let op welk type verf eronder zit. Voor watergedragen acrylverf heb je een ander middel nodig dan voor de klassieke alkydlagen, en met de verkeerde soort gebeurt er vrijwel niets. Test bij twijfel een vlak ter grootte van je handpalm aan de achterkant, waar niemand het ziet.
Een verfbrander werkt op een radiator slecht, want het staal voert de warmte meteen af en de laag wordt nauwelijks warm genoeg. Wat wel werkt is schuurlinnen op een rol in plaats van schuurpapier, want dat volgt de ronde vormen en scheurt niet. Voor grotere vlakken en roestplekken kun je een roterende staalborstel in de boormachine zetten, met een bril op, handschoenen aan en de zijhandgreep gemonteerd.
Combineer die twee niet. Een staalborstel over natte afbijt slaat het middel in het rond en dat wil je niet op je huid of op vers schilderwerk. Was de radiator na het afbijten en schuren af met een sterk reinigingsmiddel op sodabasis, laat hem goed drogen en schilder pas daarna.
Zit er alleen aanslag op en geen dikke verflaag, dan hoeft er niets af. Dezelfde volgorde als bij het verwijderen en reinigen van oude lagen geldt hier: schoon, droog en vetvrij is belangrijker dan kaal. Zat er radiatorfolie achter de radiator, dan blijft er op de muur vaak lijm achter, en die haal je weg zoals bij achtergebleven lijmresten op een muur voordat je stuct of schildert.
Zit er een plaat achter de radiator? In woningen van voor 1994 kan zo'n brandwerende of isolerende plaat asbesthoudend zijn. Ga er niet in boren, zagen of schuren en breek hem niet af. Laat eerst vaststellen wat het is en laat het weghalen door een gecertificeerd bedrijf.
Zwart cv-water en de vlekken die het maakt
Het water in een cv-installatie is na een paar jaar zwart. Dat komt door magnetiet, fijn ijzerslib dat ontstaat doordat staal en water in een gesloten systeem langzaam op elkaar inwerken. Het is niet gevaarlijk, maar het is vettig, het ruikt scherp en het vlekt op vrijwel alles.
Reken dus op morsen en dek af voordat je begint. Leg plastic neer met daarop oude handdoeken, want plastic alleen laat het water uitlopen tot in de kamer ernaast. Zet een laag bakje onder de wartel en houd een tweede bakje klaar om te wisselen zonder te moeten stoppen.
Draag de radiator naar buiten met de aansluitingen omhoog en beide openingen dichtgehouden. Ook een leeggelopen radiator houdt onderin een laag slib vast, en dat klotst eruit zodra je hem op de trap kantelt. Wie hem meteen buiten omkeert boven een put of een emmer houdt het binnen schoon.
Ga je de radiator hergebruiken, spoel hem dan buiten uit met de tuinslang tot er schoon water uitkomt. Steek de slang in de bovenste aansluiting, laat het lopen, keer hem om en herhaal dat een paar keer. Dat scheelt slib in je installatie en het scheelt later ontluchtingsproblemen.
Toch geknoeid? Neem zwart radiatorwater direct op met keukenpapier en wrijf niet, want wrijven werkt het slib de poriën in. Op poreuze ondergronden als beton, betontegels en onbehandeld natuursteen trekt het snel in.
Daar blijft na het opnemen een grijze schaduw achter. Een vlekkenabsorbeerder voor olie en vet haalt daar meestal een deel uit, maar zelden alles, en chloor doet vrijwel niets tegen ijzer.
Bij hardnekkige vlekken op buitentegels is herhalen effectiever dan harder poetsen. Breng de absorbeerder aan, laat hem volledig indrogen, borstel hem weg en doe het opnieuw. Grijp niet naar een sterke zure reiniger: die pakt kalkaanslag aan, zoals bij het weghalen van urinesteen in de toiletpot, maar tegen ijzerslib doet zuur weinig en op beton en natuursteen vreet het de toplaag aan.
Alle radiatoren weg voor vloerverwarming
Radiatoren verwijderen voor vloerverwarming is een ander project dan één radiator eraf halen. De installatie gaat in zijn geheel leeg, alle radiatoren gaan van de muur en de zichtleidingen verdwijnen. Veel bedrijven die de vloer komen frezen willen de radiatoren niet leegmaken, dus leg vooraf vast wie dat doet en op welke dag.
De volgorde bepaalt hoeveel werk je hebt. Eerst de installatie drukloos en leeg, dan de radiatoren eraf, dan pas de vloer. Ligt er een tegelvloer die eruit moet, dan is het weghalen van tegels zonder de dekvloer te slopen een klus op zich, en de lijm die achterblijft moet weg voordat je gaat egaliseren.
Laat de frezer een proefsleuf maken voordat hij de hele vloer insnijdt. Zit een tegelvloer niet goed verlijmd, dan komt hij bij het frezen los en zijn de sleuven achteraf niet diep genoeg. Je moet dan alsnog de hele vloer egaliseren tot boven de slangen, en dat verandert je vloeropbouw en de speling onder je deuren.
De oude leidingen kun je laten afslijpen tot in vloer of muur, maar dop ze eerst af bij de aftakking. Een leiding die je halverwege dichtslijpt of dichtplet blijft een stuk stilstaand water in je systeem. Dop dus af zo dicht mogelijk bij de hoofdleiding, niet op de plek waar de radiator hing.
Haal je één radiator uit een tweepijpssysteem weg, knoop dan de aanvoer en de retour niet aan elkaar. Doorlussen hoort bij een eenpijpssysteem, waarbij alle radiatoren in serie op één ringleiding zitten. In een tweepijpssysteem maak je met zo'n lus een kortsluiting en gaat het warme water de weg van de minste weerstand, langs de radiatoren die je warm wilde hebben.
Blijft een aftakking wel liggen maar zonder radiator, dan is dat dode stuk leiding een bron van hardnekkige lucht. Die lucht krijg je er nergens meer uit en je merkt het aan de radiator ernaast. Dat is een van de eerste dingen die je nakijkt als een radiator na een verbouwing niet meer warm wordt.
Hangt de radiator in een badkamer tegen tegelwerk, dan loopt er vaak een kitrand rond de leidingdoorvoer. Snijd die eerst weg zoals bij het weghalen van een oude kitrand, want anders scheurt er glazuur mee zodra de leiding beweegt.
Laat de radiatoren pas los als het nieuwe systeem gepland staat. Een woning zonder radiatoren en zonder werkende vloerverwarming is in de winter niet te verwarmen, en een cv-ketel die je zonder afnamepunten laat draaien schakelt continu aan en uit. Houd één radiator als noodvoorziening aangesloten tot de vloerverwarming het doet.
Zo haal je een radiator van de muur
Deze volgorde geldt voor een cv-radiator verwijderen in een gewone installatie met een ketel, zowel tijdelijk als definitief.
-
Bepaal of je kunt afsluiten of moet aftappen
Kijk aan beide zijden wat erop zit. Heb je een werkende kraan aan de aanvoer en een voetventiel aan de retour, dan draai je die dicht en blijft de rest van het huis warm. Zit er aan de retour alleen een rechte koppeling, dan gaat de installatie drukloos en plan je er meer tijd voor in.
-
Zet de ketel uit en haal de druk eraf
Schakel de ketel uit en trek de stekker eruit, zodat de pomp niet aanslaat op het moment dat jij een koppeling openhebt. Bij een combiketel betekent dit ook geen warm tapwater zolang er geen cv-druk op staat. Douche dus voordat je begint als het werk een dag of langer duurt.
-
Tap af op het laagste punt met een slang
Sluit een tuinslang aan op de vul- en aftapkraan bij de ketel, op een vulkraan beneden of op het aftapkraantje van de laagste radiator. Hang het uiteinde in een afvoer die lager ligt dan het aftappunt, anders loopt er niets. Draai de kraan een kwartslag open en laat hem lopen.
-
Zet de ontluchters open van de radiatoren die eraf moeten
Draai de ontluchtingsnippel bovenop een halve slag los met je sleuteltje. Pas als er lucht bij kan loopt de radiator echt leeg, en op de verdieping zakt het water daarmee vanzelf naar beneden. Houd een doekje onder de nippel, want de eerste scheut is water en geen lucht.
-
Draai de wartels los met twee sleutels
Zet één sleutel op de wartel en één op het kraanhuis en draai ze tegen elkaar in, zodat de kraan niet meedraait in de muur. Begin onderaan met een halve slag en kijk of er water komt voordat je verder gaat. De volgorde en de valkuilen bij het losnemen staan verder bij het afkoppelen van een radiator.
-
Til de radiator uit de beugels
Til hem recht omhoog uit de haken en kantel hem dan pas naar voren, met de aansluitingen omhoog. Doe dit met zijn tweeën: een gietijzeren of een dubbele paneelradiator is zwaarder dan hij eruitziet en houdt onderin slib vast. Zet een knie tegen het paneel zodat hij niet naar je toe klapt.
-
Dop de open aansluitingen af
Draai op elke open aansluiting een dop met vlasdraad of teflontape op de schroefdraad. Blijft alleen de radiator weg en blijven de kranen zitten, dan dop je af op de 3/4 duims wartel. Draait een kraan stroef of lekt hij al langer, dan is dit het moment voor het vervangen van de radiatorkraan, want de installatie is toch al leeg.
-
Terugplaatsen, vullen en ontluchten
Hang de radiator terug, draai de wartels aan en zet het voetventiel op precies hetzelfde aantal slagen als je genoteerd had. Vul daarna langzaam bij tot de juiste druk en ontlucht alle radiatoren in huis, van laag naar hoog. Zet de ketel pas aan als de installatie op druk staat en er nergens meer lucht uitkomt.
Storingzoeker
Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens
| Merk | Code | Wat er aan de hand is | Wat je zelf kunt doen | Bellen of niet |
|---|---|---|---|---|
| Intergas | 1 | De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op | Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak. | Blijft hij terugkomen: monteur |
| Intergas | 2 | Storing in de aanvoer- of retoursensor | Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem. | Monteur |
| Intergas | 3 | De maximaalthermostaat heeft ingegrepen | Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie. | Blijft het: monteur |
| Intergas | 4 | Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan | Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer. | Doet gas het wel: monteur |
| Intergas | 5 | Slecht of wegvallend vlamsignaal | Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking. | Monteur |
| Intergas | 6 | Fout in de vlamdetectie | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 7 | Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor | Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad. | Monteur, dit raakt de veiligheid |
| Intergas | 8 | Het ventilatortoerental klopt niet | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 10 tot en met 14 | Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie | Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog. | Blijft het: monteur |
| Nefit | A01 | Geen vlam of vlam valt weg | Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | C6 | De ventilator draait niet op het juiste toerental | Reset een keer. | Monteur |
| Nefit | D1 | Te weinig waterdruk in de installatie | Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten. | Zelf te doen |
| Nefit | EA | Vlam wordt niet waargenomen | Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | F0 of F7 | Interne storing in de besturing | Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf. | Monteur |
| Remeha | Reset knop | Vergrendelde storing | Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset. | Afhankelijk van de code |
| Remeha | E00 | Aanvoersensor defect of niet aangesloten | Reset een keer. | Monteur |
| Remeha | E01 | Te weinig waterdruk of geen doorstroming | Bijvullen en ontluchten. | Zelf te doen |
| Remeha | E04 | Geen vlam bij het opstarten | Gaskraan controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.22 | Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging | Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten. | Zelf te doen |
| Vaillant | F.28 | Ontsteking mislukt bij het opstarten | Gastoevoer controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.75 | Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat | Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten. | Monteur, meestal het expansievat |
| AWB | Vlamstoring | Geen ontsteking | Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Bosch vaatwasser | E15 | Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan | Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam. | Blijft het terugkomen: monteur |
| Bosch vaatwasser | E24 of E25 | Water loopt niet weg, afvoer verstopt | Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E22 | Filters verstopt | Zeven eruit en schoonmaken. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E09 | Verwarmingselement defect, water wordt niet warm | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Siemens vaatwasser | E15 | Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief | Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten. | Blijft het: monteur |
| Siemens vaatwasser | E24 | Afvoer geblokkeerd | Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| Siemens vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i20 of 20 | Afvoerprobleem, water loopt niet weg | Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i30 of 30 | Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd | Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F11 | Water loopt niet weg | Filters en afvoerpomp schoonmaken. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F70 | Vlotter of niveaubeveiliging | Controleer op lekkage onderin. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E18 of F18 | Water loopt niet weg | Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren. | Zelf te doen |
| Bosch wasmachine | F21 | Motorstoring, trommel draait niet | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E23 | Water in de lekbak | Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG wasmachine | E20 | Afvoerprobleem | Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| AEG wasmachine | E40 | Deur niet goed dicht | Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 1 keer | Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking | Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 2 keer | Reservoir bereikt de temperatuur niet | Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect. | Blijft het: monteur |
| Quooker | Knippert 3 keer | Storing in de temperatuursensor | Een keer stroomloos maken. | Monteur |
| Quooker | Geen kokend water, wel gewoon water | Reservoir uit of niet op temperatuur | Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen. | Zelf te doen |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Loop dit na voordat je de sleutel op de wartel zet
Uit de praktijk
Drie radiatoren eraf voordat de stukadoor kwam
In een tussenwoning moesten drie radiatoren van de muur voordat de stukadoor kon beginnen, twee op de eerste verdieping en een beneden. Op geen van die drie zat een aftapkraantje, alleen een ontluchtingsnippel bovenin, en de ketel hing op zolder. Aftappen bij de radiator zelf ging dus niet en aftappen bij de ketel zou betekenen dat het water omhoog moest.
De twee kraantjes in het keldertje leken op aftappers, maar bleken stopkranen met aftapper van de waterleiding en hadden niets met de cv te maken. Wat wel werkte was een vulkraan onder een radiator die bij een aanbouw was geplaatst. Daar ging een tuinslang op met het uiteinde in de afvoer, stekker van de ketel eruit, en daarna de ontluchters van de drie radiatoren open.
Afgedopt werd er niet op de leiding maar op de wartel tussen kraan en radiator, met 3/4 duims messing doppen, twee per radiator. Het echte ongemak zat ergens anders: op deze combiketel moet er cv-druk staan voordat hij warm tapwater maakt. Zolang de installatie leeg stond was er dus geen warme douche, en dat is iets om in te plannen als het werk meerdere dagen duurt.
De knel eindkap van 22 mm die niet paste
Voor een nieuwe dakkapel moest de zolderradiator er tijdelijk af. De leiding werd opgemeten op 22 mm en er lag al een knel eindkap van 22 mm klaar. Bij het losdraaien bleek de kraan gefit te zijn, dus oude dikwandige leiding met schroefdraad in plaats van gladde moderne buis.
Die buis mat zonder verflaag ongeveer 21,4 mm, wat neerkomt op 1/2 duims gasbuis met buitendraad. Een knelkap klemt op een gladde buis en heeft op draadwerk niets te zoeken, dus die ging terug naar de winkel. Wat er wel op paste was een stalen eindkap met binnendraad, sterker en met meer draadgangen dan een messing dopje.
Het eerste plan was om de open leiding met teflontape dicht te plakken tot de radiator terugkwam. Tape houdt geen druk en is geen afsluiting, het werkt alleen als afdichting op schroefdraad onder een dop. Achteraf was een sok met aftapper nog handiger geweest, want in het stuk leiding achter de dop stond nog water dat er bij het terugplaatsen alsnog uit moest.
De Danfoss knop die eindeloos ronddraaide
Een huisgenoot had de witte kap van een thermostaatknop getrokken. Wat overbleef was een losse kap, een losse springveer en een ring die nog op de kraan zat. Die ring draaide eindeloos rond zonder ooit los te komen, ook niet met een waterpomptang, terwijl dezelfde knoppen elders in huis er zo af gingen.
Op de plek waar een schroefje hoorde te zitten leek alleen een rond gaatje te zitten. Daarin zat wel degelijk een klein inbusschroefje, weggewerkt in de zwarte ring en in tegenlicht nauwelijks te onderscheiden. Met een kleine inbussleutel was de knop er binnen een halve minuut af. Bij een tweede knop in hetzelfde huis zat geen schroefje maar een borgclipje in de draairing, en dat moest er eerst uitgewipt worden voordat de ring wilde draaien.
De uit elkaar getrokken knop was daarna niet meer als geheel terug te zetten. Een thermostaatkop is een gesloten regelelement en niet bedoeld om opnieuw in elkaar te klikken, dus daar kwam een nieuwe kop op. Aan de kraan zelf mankeerde niets: met het pennetje ingedrukt bleef de radiator gewoon koud.
Radiator weg, buurradiator kouder
Aan het eind van een aftakking waar de leiding van 22 mm naar 15 mm terugliep werd een radiator weggehaald en ter plekke afgedopt. De doorstroming werd daarna merkbaar slechter, terwijl er aan de rest van de installatie niets was veranderd. De oorzaak zat in het stuk leiding dat bleef liggen: een dood eind zonder doorstroming waar lucht in blijft staan.
De reflex is dan om aanvoer en retour aan elkaar te knopen zodat er weer water door loopt. Dat klopt alleen bij een eenpijpssysteem, waarbij alle radiatoren in serie op één ringleiding zitten. In een tweepijpssysteem maak je met zo'n lus een kortsluiting tussen aanvoer en retour, en dan slaat het warme water de radiatoren erachter over.
Wat hier hielp was afdoppen bij de aftakking zelf in plaats van bij de oude radiatorplek. Het dode stuk leiding verdween daarmee uit het circuit en de doorstroming was terug op het oude niveau. Twijfel je over je systeemtype: bij tweepijps lopen er twee leidingen door de woning, bij eenpijps loopt er één dikkere ringleiding rond waar de radiatoren op aftakken.
Veelgemaakte fouten
Warm water blijven gebruiken terwijl de installatie leeg is
Een combiketel heeft cv-druk nodig om warm tapwater te maken, want de warmte gaat via het cv-water naar de warmtewisselaar. Staat de installatie leeg, dan blijft de douche koud en gaat de ketel bovendien in storing. Laat de ketel uitgeschakeld tot alles weer gevuld en ontlucht is.
Teflontape gebruiken als afsluiting
Tape over een open leidingeind plakken lijkt een noodoplossing voor een paar dagen, maar het houdt geen druk en het is niet waterdicht. Teflontape is bedoeld als afdichting op schroefdraad, onder een dop of een fitting. Een open leiding sluit je af met een dop of een eindkap, niets anders.
Een knelkap kopen zonder de leiding te bekijken
Een knel eindkap klemt op gladde, dunwandige buis. Oude dikwandige leiding met gefitte verbindingen heeft buitendraad en meet rond 21,4 mm, en daar schuift een knelkap wel overheen maar hij dicht nooit af. Kijk eerst naar de verbindingen in de leiding en meet de kale buis zonder verf.
Het aftapkraantje er helemaal uitdraaien
Een kwartslag open is genoeg om een radiator te laten leeglopen. Draai je door tot het kraantje eruit komt, dan spuit er water onder druk uit een opening die je met de hand niet dicht krijgt. Dat is precies het scenario waarbij een klus eindigt met een natte vloer en een dweilende buurman.
Het voetventiel dichtdraaien zonder de slagen te tellen
De stand van een voetventiel bepaalt hoeveel water er door die radiator gaat en is onderdeel van de inregeling van je hele installatie. Zet je hem bij het terugplaatsen zomaar helemaal open, dan gaat er te veel water door deze radiator en blijft de verste radiator in huis lauw. Tel de slagen en schrijf ze op.
De radiator in je eentje van de beugels tillen
Ook een radiator die je hebt afgetapt houdt onderin water en slib vast, en een dubbelpaneel of een gietijzeren exemplaar weegt fors. Bij het kantelen op de trap loopt dat er alsnog uit, over de traploper heen. Til met zijn tweeën, houd de aansluitingen omhoog en leeg hem buiten.
Aanvoer en retour doorlussen in een tweepijpssysteem
In een eenpijpssysteem is doorlussen juist de bedoeling, want daar zitten alle radiatoren in serie. In een tweepijpssysteem maak je zo een korte weg tussen aanvoer en retour, en dan gaat het water niet meer naar de radiatoren erachter. Dop een aftakking af bij het punt waar hij begint.
Vullen zonder ontluchten en zonder de druk na te kijken
Na het terugplaatsen zit er lucht in elke radiator die open heeft gestaan en in de leidingen ertussen. Vul langzaam, ontlucht van laag naar hoog en kijk daarna nog een keer naar de druk, want die zakt terwijl je ontlucht. Een installatie die je te snel in gebruik neemt klotst en verwarmt half.
Veelgestelde vragen
Kun je een radiator verwijderen zonder aftappen?
Dat kan als je beide zijden volledig kunt afsluiten, dus een werkende kraan aan de aanvoer en een voetventiel aan de retour. Draai beide dicht, tel de slagen van het voetventiel, zet een bakje onder de onderste aansluiting en laat alleen de inhoud van die ene radiator weglopen via het aftapkraantje met de ontluchter open. Ontbreekt de afsluiter op de retour, of sluit een oude thermostaatkraan niet helemaal, dan blijft er water bijlopen en moet je de installatie alsnog drukloos maken.
Hoe pak ik radiator verwijderen en afdoppen aan?
Sluit af of tap af, zet de ontluchter open, draai de wartels los met twee sleutels tegen elkaar in en til de radiator uit de beugels. Draai daarna op elke open aansluiting een dop met vlasdraad of teflontape op de schroefdraad. Blijven de kranen hangen, dan dop je af op de 3/4 duims wartel met een messing dop, hetzelfde dopje als op een vulkraan. Moeten ook de kranen weg, dan dop je af op de leiding zelf en kijk je eerst of die dunwandig of dikwandig is.
Wat kost radiator verwijderen en afdoppen?
Bij radiator verwijderen en afdoppen kosten de doppen zelf het minst, de tijd is de grootste post. Doe je het zelf, dan blijft het bij materiaal: twee doppen per radiator van een paar euro per stuk, een rolletje vlasdraad en eventueel nieuwe knelringen. Voor één radiator blijf je daarmee onder de tien euro. Wil je de radiator laten verwijderen, dan reken je op voorrijkosten plus het uurtarief van de installateur, en is één radiator meestal binnen een uur klaar. Moet de hele installatie leeg en daarna opnieuw gevuld en ontlucht worden, dan loopt de tijd op en wordt het per radiator juist goedkoper.
Hoe krijg ik een Danfoss radiatorknop van de kraan?
Kijk eerst naar de zwarte ring aan de onderkant van de knop. Zit daar wat op een rond gaatje lijkt, dan is dat vrijwel altijd een klein inbusschroefje dat je een paar slagen losdraait, waarna de knop eraf glijdt. Zie je een gladde draairing zonder schroef, dan zit er een borgclipje in dat je er eerst uit wipt. Een derde uitvoering laat los als je de achterste ring een kwartslag naar links draait, gezien vanaf de knop. Blijft een ring eindeloos ronddraaien, dan zit er nog een schroefje of clipje dat je over het hoofd ziet.
Hoe haal ik het bovenrooster of de kap van een radiator?
Het bovenrooster van een paneelradiator trek je met twee handen recht omhoog los, gelijkmatig aan beide kanten, want het klikt vast rond de ontluchtingsnippel. De zijkappen volgen daarna en zitten onderin vaak vast met een plastic ringetje met een gleuf rond de aansluiting: draai die ring tot de gleuf naar de aansluiting wijst en schuif de kap eroverheen. Een Jaga radiator kap verwijderen begint met de geklikte strip achter of boven het rooster, die je met een schroevendraaier loswipt. Licht de kap dan op, trek de bovenkant naar voren en schuif hem opzij zodat hij niet achter de kraan blijft haken.
Moet ik de radiator verwijderen voor het schilderen of voor de stukadoor?
Voor schilderen is het meestal genoeg om de radiator los te nemen en op blokjes op de vloer te zetten, zodat je er met een radiatorroller achter kunt. Komt de stukadoor, dan wil je de radiator er echt af en de leidingen afgedopt, anders zit er stuc op de wartels en in de schroefdraad en krijg je de aansluiting nooit meer waterdicht. Dop in dat geval af zo dicht mogelijk op de plek waar de stukadoor moet werken, en plak de doppen af met tape zodat de draad schoon blijft.
Hoe krijg ik zwart radiatorwater van een tegel of vloer af?
Zwart radiatorwater verwijderen lukt het best zolang het nog nat is. Neem het meteen op met keukenpapier en wrijf niet, want wrijven duwt het ijzerslib de poriën in. Op geglazuurde tegels lukt het daarna met een ontvetter, maar op beton, betontegels en onbehandeld natuursteen trekt het in en blijft er een grijze schaduw achter. Werk daar met een absorberende vlekverwijderaar voor olie en vet: aanbrengen, volledig laten indrogen, wegborstelen en het geheel herhalen. Chloor en bleek doen tegen ijzer vrijwel niets, en een sterke zure reiniger tast beton en natuursteen aan.
Mag ik bij stadsverwarming zelf een radiator verwijderen?
De radiatoren en het leidingwerk binnen je woning zijn van jou, dus daar mag je aan werken. Bij radiator verwijderen stadsverwarming ligt de grens bij de afleverset: die kast met de warmtewisselaar, de meter en de afsluiters is eigendom van het warmtebedrijf en vaak verzegeld. Aftappen en vullen loopt bij stadsverwarming ook anders dan bij een cv-ketel, en het vulwater komt niet altijd op dezelfde manier op druk. Bel bij twijfel eerst het warmtebedrijf, want een verbroken zegel is een probleem dat je er niet bij wilt.
Kan ik alle radiatoren verwijderen als er vloerverwarming komt?
Dat kan, maar houd de volgorde aan: eerst de installatie leeg, dan de radiatoren eraf, dan pas de vloer open. Houd bij voorkeur één radiator aangesloten tot de vloerverwarming draait, want een woning zonder afgiftepunten is in de winter niet warm te krijgen. Moet er een tegelvloer uit, laat de frezer dan een proefsleuf maken, want een slecht verlijmde tegelvloer komt bij het frezen los. De lijmresten die na het uithakken op de dekvloer achterblijven moeten weg voordat je gaat egaliseren.
Hoe verwijder ik verf van een radiator?
Met afbijtmiddel dat je royaal aanbrengt en de tijd geeft tot de laag opbolt, en pas daarna schrapen met een afgeronde krabber. Kies het middel op het type verf: voor watergedragen acrylverf heb je een andere afbijt dan voor oude alkydlagen. Een verfbrander werkt slecht omdat het staal de warmte direct afvoert. Voor de ronde vormen werkt schuurlinnen op een rol beter dan schuurpapier, en voor roestplekken kun je een roterende staalborstel in de boormachine zetten, met bril, handschoenen en de zijhandgreep gemonteerd. Was daarna af met een reiniger op sodabasis voordat je in de verf gaat.
Moet ik na het terugplaatsen alle radiatoren ontluchten?
Ja, als de installatie helemaal leeg is geweest moet het hele systeem eruit ontlucht worden, niet alleen de radiator waar je aan gewerkt hebt. Vul langzaam bij, begin met ontluchten op de laagste verdieping en werk naar boven, en kijk tussendoor steeds naar de druk, want die zakt terwijl je lucht laat ontsnappen. Nu de installatie toch drukloos is, kun je meteen de voordruk van het expansievat meten met een bandenspanningsmeter op het ventiel. Tikken tegen het vat geeft hooguit een vermoeden, meten geeft antwoord.
Hoe haal ik de waterbesparing uit een Grohe thermostaatkraan?
Deze vraag gaat over de thermostaatkraan van je douche of bad en niet over de radiatorkraan, al lijken de namen op elkaar. Grohe bouwt in de volumegreep een begrenzing die je bij normaal gebruik voorbij moet drukken met een knop of een hendeltje. Wie de waterbesparing van een thermostaatkraan wil verwijderen moet dus bij die greep zijn: wip het afdekplaatje eraf, draai de schroef eronder los en neem de greep van de as. Onder de greep zit een ring of een klemveertje dat de aanslag vormt, en dat kun je weghalen of een slag verdraaien. Zoek eerst de onderdelentekening van jouw type erbij, want de uitvoering verschilt per serie.
Wanneer je beter een vakman belt
Een radiator van de muur halen is waterwerk en dat mag je zelf doen. Er zijn wel een paar grenzen waar zelf doen ophoudt.
De eerste ligt bij de cv-ketel en bij alles wat op de gasleiding zit. Een ketel afkoppelen, verplaatsen of opnieuw aansluiten hoort bij een erkend installateur, ook als het maar om een halve meter leiding gaat. Bij stadsverwarming geldt hetzelfde voor de afleverset, want die is eigendom van het warmtebedrijf en meestal verzegeld.
De tweede grens ligt bij oud, dikwandig leidingwerk met gelaste of gefitte verbindingen. Als een aansluiting niet los wil en de leiding begint mee te draaien in de muur, stop dan. Een afgedraaide leiding in het stucwerk betekent hakken, en een nieuwe verbinding maken vraagt om solderen of persen met het juiste gereedschap.
De derde is de plaat achter de radiator in een woning van voor 1994. Zo'n brandwerende plaat kan asbest bevatten, en daar hoort een gecertificeerd bedrijf naar te kijken voordat er iemand aan trekt, boort of schuurt.
Blijft het expansievat over. Nu de installatie toch drukloos is kun je zelf de voordruk meten, maar een vat dat volgelopen is met water weegt tegen de twintig kilo en hangt vaak boven je hoofd. Moet het vervangen worden, laat dat dan doen door iemand die het gewicht kan opvangen. Hoe druk, pomp en expansievat samenwerken staat verder beschreven bij de opbouw en het onderhoud van een cv-installatie.