Muur glad maken zonder dat de laag weer loslaat

Eerst vaststellen wat er nu op je muur zit

Een muur glad maken begint niet bij een emmer pasta, maar bij vaststellen wat er nu op zit. Spack, spachtelputz, granol, structuurverf en glasweefselbehang vragen elk een andere aanpak, en die aanpak verschilt ook nog per ondergrond eronder. Hoe je losse plekken en beschadigingen aanpakt voordat je begint, staat bij het repareren van een muur.

Doe eerst een kraptest met een plamuurmes. Brokkelt de laag weg tot op een glad vlak eronder, dan zit er spuitwerk op een gestuukte muur en is afsteken een reële optie. Kras je alleen een streepje in iets wat keihard blijft zitten, dan zit de sierpleister vast in de ondergrond en kun je er alleen overheen werken.

Test daarna of er verf overheen zit. Ongesausde spack schuur je met korrel 240 verrassend makkelijk vlak. Zit er muurverf overheen, dan smeert het schuurpapier binnen een paar halen dicht en schiet je niet meer op.

Leg daarna een rijlat of een lange waterpas tegen de wand. Een muur kan glad aanvoelen en toch een bolling van een centimeter hebben. Glad en vlak zijn twee verschillende dingen, en dat verschil bepaalt hoeveel materiaal er straks op moet.

Wat er op zit	Zo herken je het	Wat werkt
Spack of spackspuitwerk	Fijne gespoten korrelstructuur, meestal wit, vaak op plafonds	Ongesausd vlak schuren met korrel 240, gesausd overpleisteren
Spachtelputz	Grovere geveegde structuur met vlakke velden ertussen	Toppen afsteken, laat zich soms van het stucwerk eronder steken
Granol	Fijne harde spatstructuur die muurvast in de ondergrond zit	Alleen glad pleisteren, afsteken lukt niet zonder schade
Structuurverf	Zachte rubberachtige structuur waar je een nagel in drukt	Losse delen weg, ontvetten, voorstrijken, dan glad zetten
Glasweefsel- of glasvezelbehang	Weefselpatroon dat door de verflagen heen zichtbaar blijft	Rolbare gladmaakpasta of een dunne pleisterlaag
Kaal beton met luchtbellen	Grijze harde wand met ronde gaatjes en zichtbare kimnaden	Hechtprimer, daarna een dunne laag schoontrekken over de gaatjes
Kaal metselwerk	Zichtbare stenen en voegen, zuigt water binnen seconden op	Twee keer voorstrijken en in lagen vlak pleisteren
Oud kalkstucwerk	Bleek en poederig, geeft af aan je hand	Diepgrond die de laag verstevigt, daarna dun overpleisteren

Schuren of overpleisteren, en waarom dat verschil uitmaakt

Er zijn maar twee routes naar een gladde wand: de structuur eraf halen of er een nieuwe laag overheen zetten. Welke route open staat, hangt vooral af van de vraag of de bestaande laag geschilderd is.

Ongesausd spuitwerk is korrelig maar zacht. Met schuurgaas of schuurpapier van korrel 240 haal je de toppen eraf en houd je een vlak oppervlak over, zonder dat er iets op hoeft. Dat is veruit de snelste route en het scheelt je een paar emmers materiaal.

Zit er muurverf overheen, dan verandert het spel. De verffilm is taai, verstopt je schuurpapier en laat de banen zien waar de roller heeft gelopen. Schuren kan dan nog steeds, maar het wordt machinaal werk met veel stof en het resultaat is zelden echt strak.

Wij kiezen op zo'n wand liever voor overpleisteren, omdat je dan niet tegen die verffilm hoeft te vechten. De nieuwe laag moet wel hechten op een gladde, geschilderde ondergrond, en dat vraagt om de juiste voorbehandeling. Sla je die over, dan komt de laag er soms binnen een jaar met stukken tegelijk weer af.

Ga je toch machinaal schuren, huur dan een schuurmachine met steel, in de verhuur bekend als long-neck of plafondschuurmachine. Die haalt in een uur meer weg dan jij in een dag met een schuurblok. Hang er een bouwstofzuiger aan, want een huishoudstofzuiger blaast het fijne stof gewoon weer de kamer in.

Voorbereiden en voorstrijken, want daar gaat het meestal mis

Bijna elke losgelaten stuclaag is terug te voeren op de voorbereiding en niet op het materiaal. Een nieuwe laag hecht aan het bovenste laagje van wat er al zit. Is dat een slecht hechtende verffilm of een restant behanglijm, dan hecht je aan iets wat zelf loszit.

Begin met alles wat er niet hoort. Behanglijm haal je weg door de wand te stomen en de resten weg te schrapen, niet door er nat overheen te vegen. Daarna volgt ontvetten met een ammoniakoplossing of een sterke muurreiniger, en naspoelen met schoon water.

Controleer vervolgens waar de voorstrijk wel en niet pakt. Op plekken waar het middel als druppels blijft staan in plaats van in te trekken, schuur je eerst de glans weg. Dat kost tien minuten per wand en bepaalt of je laag over twintig jaar nog zit.

Laat het voorstrijkmiddel volledig drogen voordat je begint. Een uur op de verpakking betekent bij tien graden en hoge luchtvochtigheid gerust een halve dag. In onze tabel met droogtijden per materiaal zoek je op wat je bij welke omstandigheden mag verwachten.

Ondergrond	Welk voorstrijkmiddel	Waarom dat nodig is
Poederig kalkstucwerk	Diepgrond met een hoog bindmiddelgehalte	Verstevigt de losse toplaag en remt de zuiging
Gipswand of gipsblokken	Verdunde voorstrijk of diepgrond	Gips trekt het water uit je pleister, waardoor die niet meer bindt
Gladde betonwand	Hechtprimer met kwartsvulling	Beton is dicht en glad, de pleister heeft grip nodig
Metselwerk en kalkzandsteen	Diepgrond, bij sterk zuigende steen twee keer	Zonder voorbehandeling is het water er in seconden uit
Gesausde spack	Hechtprimer, na ontvetten	De verffilm is glad en soms vetachtig van jaren stof en kookdamp
Glasweefselbehang met muurverf	Hechtprimer	De pasta moet aan de verflaag hechten, niet aan het weefsel
Oude structuurverf	Ontvetten, opschuren waar nodig, dan diepgrond	Verf op verf op oude lijm is de klassieke oorzaak van loslaten
Plaatmateriaal zoals OSB of multiplex	Voorstrijk die geschikt is voor houtachtige platen	Hout werkt, en een pleisterlaag scheurt mee als er niets tussen zit

Welk materiaal je kiest om glad te zetten

Het aanbod valt uiteen in drie groepen: kant-en-klare pasta in een emmer, poeder dat je zelf aanmaakt, en echte gipspleister voor dikkere lagen. Ze doen alle drie hetzelfde, maar ze verschillen in laagdikte, verwerkingstijd en prijs per vierkante meter.

Stucpasta uit een emmer is de vriendelijkste keuze voor wie dit voor het eerst doet. Het is klontvrij, meteen gebruiksklaar, het blijft lang verwerkbaar en de structuur is fijn. Doe het deksel er meteen op als je pauzeert, dan blijft het materiaal schoon.

Poeder dat je zelf aanmaakt werkt anders, en fix en finish is daarvan de bekendste. Je schat in hoeveel je nodig hebt, maakt dat aan en hebt daarna een klein uur voordat het begint te binden. Wat je te veel hebt aangemaakt gooi je weg, maar je kunt wel meerdere lagen op één dag aanbrengen, en dat is precies waarom veel mensen ermee werken.

Een muur glad maken met fix & finish lukt prima zolang de lagen dun blijven. Zit er een grovere structuur onder, reken dan op drie lagen met schuurwerk ertussen. Voor grotere hoogteverschillen werken wij liever met een gipspleister van het rood- of rotbandtype, die je van vijf tot twintig millimeter dik aanbrengt en waarmee je een schele muur in één gang vlak zet.

Welke laagdikte een zak precies toelaat verschilt per merk en per serie. Houd daarom de verwerkingsvoorschriften op de verpakking aan en ga niet af op een vuistregel uit een ander project.

De rolbare producten zijn een categorie apart. Die breng je met een vachtroller aan en strijk je direct glad met een breed mes, zoals bij de rolbare muurglad-pasta. Dat werkt op glasweefselbehang en op lichte structuur, maar op grof spuitwerk kom je er niet mee weg met minder dan drie lagen.

Voor gaten en inkepingen gebruik je geen pleister maar een muurvuller op gipsbasis, en daarvoor voldoet de goedkope muurvuller van de Action prima. Zet die plaatselijk, laat hem volledig uitharden en schuur hem vlak voordat je de wand in zijn geheel gaat zetten.

Fix en finish over oud kalkstucwerk

Bij oude kalkbezette muren komt steeds dezelfde vraag terug: kun je daar zo overheen. Poeder van het fix en finish-type bevat meer bindmiddel dan een gewone gipspleister en hecht daardoor op een zwakke ondergrond makkelijker. Dat is geen vrijbrief om de voorbehandeling over te slaan: wij strijken zo'n wand voor met een diepgrond, omdat die de poederige toplaag verstevigt en de zuiging remt.

Blijven oude reparaties zichtbaar in het vlak, dan werkt een combinatie beter dan één product. Zet de grove hoogteverschillen eerst weg met een gipspleister van het rood- of rotbandtype in een laag vanaf vijf millimeter, en maak het vlak daarna af met een dunne gang poederpleister die voor dunne afwerklagen is gemaakt. Zo blijft elk van de twee binnen de laagdikte waarvoor hij bedoeld is.

Maak per gang alleen aan wat je in ongeveer drie kwartier kwijt bent. Een emmer die begint te binden terwijl je hem nog uitsmeert, geeft klontjes die je bij het schoontrekken als strepen door de hele wand sleept.

Materiaal	Laagdikte per laag	Verwerkingstijd	Waar het goed in is	Waar je op moet letten
Stucpasta uit de emmer	0,5 tot 3 mm	Uren, tot je het deksel erop doet	Fijne afwerklaag over een al redelijk vlakke wand	Tweede laag pas de volgende dag, nooit restmateriaal terug in de emmer
Poeder van het fix en finish-type	0,5 tot 5 mm	Ongeveer 45 minuten na aanmaken	Meerdere lagen op één dag aanbrengen	Aanmaken naar behoefte, wat over is gooi je weg
Gipspleister van het rood- of rotbandtype	5 tot 20 mm	Circa twee uur	Een schele muur in één gang vlak zetten	Kijk op de zak: onder ongeveer 5 mm hecht het slecht en scheurt de laag
Gipspleister van het goud- of goldbandtype	Vanaf 10 mm	Circa twee uur	Dikke lagen op ruw metselwerk	Te dun aangebracht levert een zwakke, brokkelige laag op
Muurvuller op gipsbasis	Tot ongeveer 5 mm plaatselijk	Twintig tot veertig minuten	Gaten, inkepingen en beschadigingen	Niet bedoeld om hele wanden mee te zetten
Rolbare gladmaakpasta	Nauwelijks een halve millimeter	Kort, je moet meteen doorstrijken	Lichte structuur en glasvezelbehang	Op grof spuitwerk zijn drie lagen of meer nodig
Cementgebonden pleister	5 tot 20 mm	Ongeveer een uur	Kelders, natte ruimtes en buitenmuren	Zwaarder in verwerking dan gips, en trager schuurbaar
Egalisatiemortel voor vloeren	2 tot 30 mm	Twintig tot dertig minuten	Een vloer glad en aansluitbaar maken	Volgt de bestaande glooiing, hij maakt de vloer niet vlak

Het brede mes doet het werk

Glad zetten draait om een breed mes, en wij pakken daar zelf het liefst een spackmes van veertig centimeter of meer voor. Met een plamuurmes van tien centimeter zet je een wand van zes meter niet vlak, want met zo'n smal blad volg je elke bolling die er al in zit. Hoe breder het mes, hoe meer het over de laagtes heen loopt.

De werkvolgorde is steeds hetzelfde. Je brengt het materiaal zo dun mogelijk op met een vlakspaan en trekt het daarna met het brede spackmes in lange halen schoon. Je haalt dus meer weg dan je erop zet, en wat achterblijft vult precies de dalen.

Werk van boven naar beneden en houd steeds een natte rand, zodat je de volgende baan begint in materiaal dat nog niet is aangetrokken. Een aanzet midden op een wand zie je onder scheerlicht altijd terug. Hoeken en aansluitingen doe je op het laatst met een smaller mes.

Controleer tussendoor met een rijlat van twee meter en zet een bouwlamp op de vloer, zodat het licht schuin over de wand scheert. Elke bolling en elke messpoor werpt dan een schaduw. Wat je in dat licht niet ziet, zie je met de verf erop ook niet.

Hoe strak het moet worden hangt af van de afwerking. Een muur glad maken voor behang mag iets minder nauwkeurig dan een wand die je met zijdeglansverf afwerkt, want vliesbehang vergeeft kleine oneffenheden. Ga je sausen met een matte muurverf, dan zit je daar precies tussenin.

Wil je later iets aan die wand hangen, houd er dan rekening mee dat de pleisterlaag zelf niets draagt. De plug moet grip krijgen in de steen, het beton of het gipsblok eronder, en je schroef moet dus langer zijn dan bij een kale wand. Welke plug bij welke ondergrond hoort zoek je op in onze plug- en boorkiezer.

Structuurmuur, spack en spachtelputz glad krijgen

Een structuurmuur glad maken begint bij de toppen. Alles wat uitsteekt moet eraf voordat je een laag opzet, anders sleep je bij het schoontrekken telkens een korrel door je verse pleister en trek je een streep van een meter.

Dat afsteken doe je met een oud spackmes dat je toch niet meer voor het gladde werk gebruikt, met grof schuurgaas op een blok, of met een gewone baksteen die je over de wand haalt. Die steen slijt mee en pakt de scherpe punten netjes af zonder dat je in de ondergrond snijdt.

Bij spachtelputz proberen wij eerst of de laag er in zijn geheel af komt, want sierpleister wordt vrijwel altijd op een gladgestuukte wand aangebracht. Met wat geluk laat hij zich met een steekbeitel of een breed mes van dat stucwerk af steken. Je houdt dan een beschadigde maar redelijk gladde wand over en dat scheelt twee lagen pleister, en hoe je dat aanpakt lees je bij spachtelputz van de muur halen.

Granol is een ander verhaal. Die fijne harde spatstructuur zit vast in de ondergrond en komt er niet af zonder de wand eronder te beschadigen.

Een muur met structuur glad maken lukt bij dit type alleen door eroverheen te pleisteren. Datzelfde geldt voor een structuur muur die met een rol of een spaan in de verf is gezet en die nog stevig vastzit.

Een spackmuur glad maken volgt dezelfde route, alleen is de korrel fijner en zit er minder materiaal op. Ongesausd spuitwerk glad maken lukt vaak met schuren alleen, terwijl gesausd spackspuitwerk glad maken vraagt om een dunpleister of stucpasta eroverheen. Structuurverf zit daar tussenin: de laag is zacht genoeg om plaatselijk weg te steken, maar over een hele kamer is dat dagenwerk en kun je na ontvetten en voorstrijken beter gewoon overpleisteren.

Een plafond glad maken is zwaarder dan een muur

Een plafond glad maken lijkt op muurwerk, maar er zijn drie verschillen die het aanzienlijk lastiger maken. Je werkt boven je hoofd, je moet in één werkgang door, en de ondergrond is meestal minder vlak dan je denkt.

Dat laatste wordt vaak onderschat. Spack is juist gekozen omdat de betonplaten eronder niet netjes in één vlak liggen, en de v-groeven tussen die platen zitten er om dat hoogteverschil te verdoezelen. Schuur je de structuur er alleen af, dan komt precies dat golvende vlak weer tevoorschijn.

Schuren boven je hoofd vraagt een constante drukverdeling. Waar je op een wand nog kunt corrigeren, zit je op een plafond binnen een paar seconden door de spacklaag heen op het kale beton. Met een schuurplankje is een woonkamerplafond een klus van dagen, met een long-neck en een bouwstofzuiger een klus van uren.

Ga je pleisteren, doe dan het hele plafond in één werkgang. Een aanzet halverwege staat er straks in het licht van je lamp als een richel, en golven komen op een plafond veel sterker naar voren dan op een wand zodra je gaat sausen. Begin daarom met een logeerkamer of een berging, niet met de woonkamer.

Er zijn twee ontsnappingsroutes die vaak over het hoofd worden gezien. Je kunt het plafond wegwerken achter een verlaagd plafond op een regelwerk met gipsplaten, wat meteen ruimte geeft voor inbouwspots en isolatie. Zijn alleen de randen en de aansluiting op de wand rommelig, dan lost een koof langs de wanden vaak al genoeg op.

Beton, baksteen en steen glad maken

Een betonnen muur glad maken vraagt om een andere voorbehandeling dan stucwerk, want beton is dicht en glad in plaats van zuigend. Zonder hechtprimer met kwartsvulling heeft je pleisterlaag simpelweg niets om zich aan vast te houden.

In nieuwbouw is het probleem meestal niet de vlakheid maar zijn het de luchtbellen. De wand is strak gestort, maar er zitten honderden ronde gaatjes in van lucht die tegen de bekisting is blijven staan. Die vul je snel door een dunne pleister of plamuur met een vlakspaan op te zetten en die direct met een spackmes van veertig centimeter schoon te trekken, zodat het materiaal alleen in de gaatjes achterblijft.

Beton glad maken met alleen een kwast of een roller werkt niet, hoe vaak die vraag ook opkomt. Er bestaat rolbaar materiaal, maar ook dat moet je meteen met een breed mes schoontrekken en dat blijft handwerk.

Een bakstenen muur glad maken gaat juist andersom, want metselwerk zuigt het water in seconden uit je pleister. Voorstrijken met diepgrond is daar geen extraatje maar de eerste handeling, en bij sterk zuigende steen doe je dat twee keer. Daarna kun je met een gipspleister van het rood- of rotbandtype tot ongeveer vier centimeter dik vlak zetten, opgebouwd in lagen van vijf tot twintig millimeter.

Een stenen muur glad maken hoeft niet altijd perfect te worden. Plak je er steenstrips of tegels op, dan is vlak belangrijker dan glad en kun je de laatste afwerkgang overslaan. Ga je verven, dan telt elke oneffenheid mee.

Kijk bij ouder beton eerst of de wapening niet aan het roesten is. Zie je bruine strepen of scheuren die het beton in de lengte openduwen, dan pleister je een probleem dicht dat gewoon doorgaat en moet je eerst de betonrot herstellen tot op gezonde wapening. In kelders en natte ruimtes kies je geen gipspleister maar een cementgebonden pleister, want gips wordt zacht bij aanhoudend vocht en laat dan los.

Een vloer, hout of een trap glad krijgen

Dezelfde vraag komt terug bij de andere vlakken in huis, alleen werkt de techniek er anders. Een vloer glad maken doe je met de zwaartekracht mee, en bij hout doet schuren het werk dat op een muur de pleister doet.

Bij verse beton is dichtschuren of vlinderen de goedkoopste route, en het lastigste daaraan is de timing. Je moet erop kunnen lopen zonder weg te zakken terwijl de cementhuid nog net dicht te schuren is. Op een warme zomerdag zit dat moment ongeveer vier uur na het storten, in de winter heb je meer speling.

Zonder machine strooi je zodra het aanmaakwater is weggetrokken een dun laagje uit van drie delen rivierzand op één deel portlandcement, ongeveer twintig liter voor een vloer van drie bij vijf meter, en schuur je dat met een groot schuurbord door de toplaag. Leg planken op balken, zodat je kunt knielen zonder in de verse vloer te zakken. Dek de vloer daarna af met folie en laat hem vier weken met rust, want een toplaag die uitdroogt in plaats van uithardt gaat stuiven.

Bij een bestaande betonvloer glad maken is egaliseren de bekende route, maar egaline vloeit uit en volgt daarbij de glooiing die er al ligt. Hoge plekken haal je er dus eerst af: een enkele richel met een koudbeitel die je bijna haaks aanzet met een vuisthamer erachter, meerdere plekken met een gehuurde betonschuurmachine of een diamant komschijf.

Werk bij dat slijpen met een bouwstofzuiger van klasse M en een stofmasker van klasse P3. Een haakse slijper zonder afzuiging maakt van een schuur binnen een minuut een grijze mistbank. Stort je een compleet nieuwe vloer, dan begint het werk onder het beton, en wat daar hoort te zitten lees je bij het maken van een fundering.

Hout glad maken gaat sneller met een schaaf dan met schuurpapier, zeker als het ruw gezaagd is, en machinaal laten schaven bij een houthandel scheelt bij grotere hoeveelheden een hele zaterdag. Let op wat voor hout je hebt: lariks wordt vaak als hardhout aangeboden, maar het is een naaldhout en schuurt dus een stuk sneller weg.

Schuren doe je daarna in de juiste korrelvolgorde, bij beschadigd hout van korrel 60 of 80 op een bandschuurmachine naar 120 en 180. Fijner dan 180 heeft voor buitenwerk weinig zin, want de vezel komt na de eerste regenbui toch weer op. De krassen in de lengterichting die een bandschuurmachine achterlaat, werk je weg met een excentrische of oscillerende machine die je steeds in beweging houdt.

Diepe beschadigingen vul je voordat je fijn gaat schuren. Voor gaten die belast worden neem je een tweecomponentenplamuur die echt steenhard uithardt, voor snel doorwerken is polyester plamuur binnen een half uur schuurbaar, en bij buitenwerk of aangetast hout blijft epoxy plamuur als enige op termijn zitten. Losse delen schuur je op een stevige werkbank die je zelf maakt, want schuren op twee schragen levert een golvend resultaat op.

Osb glad maken is de lastigste van dit rijtje, want de spanen aan het oppervlak komen op zodra er vocht bij komt. Wat wel werkt is een isolerende grondlaag, dan plamuren, dan schuren, en die ronde nog een keer herhalen. Voor een echt glad vlak zet je er beter een mdf-plaat van zes millimeter of een gipsplaat overheen, want de plaatnaden van osb blijven anders zichtbaar meebewegen met de luchtvochtigheid.

Een trap glad maken is vooral voorbereidingswerk. Haal eerst oude lak, tapijtlijm en uitstekende spijkerkoppen weg, want een schuurmachine die op een spijker loopt scheurt je papier en beschadigt de trede. Schuur de treden daarna met een excentrische machine van korrel 80 via 120 naar 180, doe de neuzen en de binnenhoeken met de hand of met een deltaschuurmachine, en ontstof grondig voordat je de eerste laag zet.

Wat er aan de hand is	Wat werkt	Wat je beter niet doet
Verse betonvloer die glad moet worden	Vlinderen of met de hand dichtschuren, daarna vier weken onder folie	Te laat beginnen, want dan krijg je de cementhuid niet meer dicht
Ruwe cementdekvloer	Egaliseren met een prikroller, daarna een coating als het slijtvast moet	Rekenen op een harde toplaag zonder afwerklaag erover
Golven en glooiingen over de hele vloer	Hoge delen wegslijpen, daarna pas egaliseren	Nog een laag egaline, want die volgt de golf gewoon weer
Losse richels en betonspatten	Koudbeitel bijna haaks aanzetten met een vuisthamer	Een steekbeitel vlak aanzetten, die glijdt eroverheen
Stoffende betonvloer	Impregneren met oxaanolie of afwerken met een epoxy vloercoating	Alleen stofzuigen, want het stuiven komt uit de toplaag zelf
Vloer die vlak genoeg moet zijn voor laminaat	Meten met een rijlat van twee meter en plaatselijk bijegaliseren	Op het oog beoordelen en hopen dat de ondervloer het opvangt

Zo zet je een wand in twee lagen glad

Deze volgorde geldt voor een geschilderde structuurmuur of spackwand, en met kleine aanpassingen ook voor beton en metselwerk.

1. Ruim de wand leeg en dek af

   Haal plinten, schilderijhaken en radiatorbeugels weg. Schakel daarna de groep uit en controleer dat er geen spanning meer op staat voordat je stopcontacten en schakelaars demonteert, want eromheen werken laat rond elk contactdoosje een zichtbare verdieping achter. Dek de vloer af met folie en plak de aansluiting op het plafond af.

2. Steek de toppen af en vul de gaten

   Haal alles wat uitsteekt eraf met een oud spackmes, met grof schuurgaas of met een baksteen die je over de wand haalt. Vul daarna gaten en diepe inkepingen met een muurvuller op gipsbasis en laat die volledig uitharden, net als bij het dichten van gaten en scheuren in een muur. Eén korrel die blijft zitten trekt straks een streep van een meter door je verse laag.

3. Reinig en ontvet de hele wand

   Stoom behanglijm eraf en schraap de resten weg, en neem de wand daarna af met een ammoniakoplossing of een sterke muurreiniger. Spoel na met schoon water en laat drogen. Vet en oude lijm zijn de twee dingen waar geen enkel voorstrijkmiddel doorheen hecht.

4. Strijk voor met een middel dat bij de ondergrond past

   Zuigende en poederige wanden krijgen diepgrond, gladde en geschilderde ondergronden een hechtprimer met kwartsvulling. Blijft het middel als druppels staan in plaats van in te trekken, schuur die plek dan op en strijk opnieuw voor. Laat het volledig drogen, ook als dat langer duurt dan de verpakking belooft.

5. Zet de eerste laag op en trek hem schoon

   Breng het materiaal zo dun mogelijk op met een vlakspaan en trek het direct schoon met je spackmes van veertig centimeter. Werk van boven naar beneden en houd een natte rand aan, zodat er geen aanzet midden op de wand ontstaat. Deze laag hoeft nog niet mooi te zijn, hij moet vooral de structuur wegwerken.

6. Laat uitharden en schuur alleen de aanzetten weg

   Wacht tot de laag echt hard is, bij pasta uit een emmer betekent dat meestal tot de volgende dag. Schuur daarna de randen en de messporen weg met korrel 120, niet de hele wand, want elk gram dat je eraf schuurt moet je er in de tweede laag weer op zetten. Ontstof met een borstel of met een zachte zuigmond.

7. Breng de tweede, dunne laag aan

   De tweede laag is de laag die je straks ziet, dus werk hier langzamer en met een schoon mes. Materiaal dat op je mes heeft gezeten gaat niet terug in de emmer. Zat er grove structuur onder, ga dan uit van een derde laag: bij spuitwerk is dat eerder regel dan uitzondering.

8. Schuur na, ontstof en strijk voor voor de verf

   Schuur met korrel 240 en zet een bouwlamp op de vloer die schuin over de wand schijnt, zodat je ziet wat je doet. Ontstof daarna grondig en breng een voorstrijkmiddel aan, want een verse pleisterlaag zuigt de eerste verflaag anders volledig op. Pas daarna kun je sausen of behangen.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Voordat je de eerste laag opzet

• De wand is droog, stofvrij en ontvet, en er zitten geen lijmresten meer op
• Uitstekende korrels en losse delen zijn afgestoken en de gaten zijn gevuld en uitgehard
• Het voorstrijkmiddel past bij de ondergrond en is overal ingetrokken en droog
• Stopcontacten en schakelaars zijn met de groep uit gedemonteerd en de inbouwdozen zijn afgeplakt
• Je hebt een spackmes van minstens 40 cm en een vlakspaan zonder deuken in het blad
• Er staat een bouwlamp op de vloer die schuin langs de wand schijnt
• Je hebt genoeg materiaal voor de hele wand in één keer, want een aanzet halverwege blijft zichtbaar
• De ruimte is warmer dan tien graden en je kunt ventileren zonder dat er tocht langs de verse laag trekt

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Voorstrijken overslaan omdat de wand er schoon uitziet

Een wand kan er prima uitzien en toch zuigen als een spons, of juist zo glad zijn dat niets hecht. Zonder de juiste voorstrijk droogt je pleister te snel uit en bindt hij niet, of hij hecht op een verffilm die zelf al loszit. Dit is verreweg de meest voorkomende oorzaak van een laag die na een jaar loskomt.

Beginnen met het grootste vlak in huis

Glad zetten is techniek, en die techniek krijg je in de eerste vierkante meters onder de knie. Wie zijn woonkamerwand of het woonkamerplafond als oefenobject gebruikt, kijkt daar jarenlang tegenaan. Begin in een berging, een meterkast of een logeerkamer.

Uitstekende korrels laten zitten

Elke korrel die boven het vlak uitsteekt, komt onder je spackmes terecht op het moment dat je de laag schoontrekt. Hij komt los, rolt mee en trekt een groef van soms wel een meter door je verse werk. Toppen afsteken kost tien minuten per wand en scheelt je een hele extra laag.

Om de stopcontacten heen werken

De goede volgorde is: groep uit, spanning controleren, afdekplaten en binnenwerk eruit, en pas dan pleisteren. Werk je eromheen, dan houd je rond elk doosje een verdieping over die je met verf niet wegkrijgt. En zodra je later een stopcontact wilt verplaatsen of vervangen, zit je met een gat dat je bij bijwerken altijd blijft zien.

Materiaal van je mes terug in de emmer scheppen

Wat op je mes heeft gezeten is vervuild met korrels, stof en aangetrokken restjes. Gaat dat terug in de emmer, dan trek je de volgende dag strepen door een verder perfecte laag en kun je opnieuw schuren. Schep de hoeveelheid die je nodig hebt in een bakje en houd de emmer schoon en gesloten.

De voorgeschreven laagdikte negeren

Gipspleisters hebben een minimum en een maximum, en die grenzen verschillen per merk en serie. Voor het rood- of rotbandtype ligt het minimum meestal rond vijf millimeter en voor het goudbandtype rond tien, en dunner aangebracht wordt de laag zwak en scheurgevoelig. Andersom scheurt pasta die voor een halve millimeter is bedoeld tijdens het drogen als je hem dik opzet, en wat voor jouw zak geldt staat op de verpakking.

Droog schuren zonder afzuiging en zonder masker

Gips- en betonstof is fijn genoeg om diep in de longen te komen en het hangt uren in huis. Een papieren snuitje helpt daar niet tegen: dit vraagt een masker van klasse P3 en een machine die op een bouwstofzuiger van klasse M is aangesloten. Bij spuitwerk uit een pand van voor 1994 stop je zelfs helemaal tot je weet of er asbest in zit.

Gipspleister gebruiken in een kelder of natte ruimte

Gips is prettig in verwerking, maar het wordt zacht bij aanhoudend vocht en verliest dan zijn hechting. In een kelder, een badkamer of tegen een vochtige buitenmuur hoort een cementgebonden pleister. Die werkt zwaarder, maar hij blijft zitten.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een enkele wand in een slaapkamer glad zetten is prima zelf te doen, ook als je het nog nooit hebt gedaan. Voor een woonkamerplafond ligt dat anders, en dat is geen zwakte: ook ervaren stukadoors noemen een plafond in één werkgang strak zetten het lastigste werk dat er is. Wie daar zelf aan begint zonder oefening, houdt vaak een golvend vlak over dat alsnog door een vakman moet worden overgezet.

Bel in ieder geval een gecertificeerd bedrijf als je vermoedt dat het spuitwerk uit een pand van voor 1994 komt. Asbesthoudende spuitpleister mag je niet zelf schuren of afsteken, want daar hoort een afgesloten werkgebied met de juiste afzuiging bij en een laboratoriumonderzoek vooraf.

Stop ook bij scheuren die door de wand of de vloer heen lopen en die in de loop van maanden groter worden. Een scheur in een dragende wand of in een betonvloer is een constructief signaal, en dat pleister je niet dicht maar laat je door een constructeur beoordelen.

Werk in de meterkast achter de hoofdzekering is werk voor een installateur, ook als het alleen gaat om een groep die je tijdelijk wilt loskoppelen om een wand vrij te maken. Datzelfde geldt voor plafondwerk boven een trapgat: daar hoort een steiger die je kunt afstempelen, geen geleende ladder op een trede.

Twijfel je over de opbouw van een wand of een plafond voordat je begint, dan vind je in ons overzicht van werk aan wanden en plafonds per onderdeel wat erachter zit en waar je rekening mee moet houden.