Trap vervangen: maten, trapgat, kosten en de volgorde van het werk
Een trap vervangen begint bij twee maten: de hoogte van bovenkant vloer tot bovenkant vloer, en de vrije lengte en breedte van het trapgat. Passen die bij de trap die je wilt, dan is het een klus van een dag met twee personen. Moet het trapgat groter, bijvoorbeeld omdat er een vaste trap komt waar nu een spiltrap staat, dan zit je aan een dragende vloer en is dat geen doe-het-zelfwerk meer. Reken voor een standaard vuren trap inclusief plaatsen op vijfhonderd tot twaalfhonderd euro, en voor een wenteltrap die een vaste trap wordt op een veelvoud daarvan.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Rolmaat van vijf meter en een lange rei
- Waterpas van 60 cm en een kleine waterpas voor op de treden
- Kruislijnlaser of een schietlood
- Accuboormachine met houtboren en een verzinkboor
- Constructieschroeven of houtdraadbouten met ringen
- Handcirkelzaag en een reciprozaag voor het uitbreken
- Afkortzaag voor verstekwerk aan stootborden en latjes
- Beitel, koevoet en een hamer
- Twee stevige lijmklemmen en een stel stelwiggen
- Stofscherm, kruippak en een stofzuiger met fijnstoffilter
Materiaal
- Nieuwe trap, op maat besteld of standaard uit voorraad
- Stelblokjes van multiplex en houten wiggen
- Houtlijm voor constructief werk
- Rubber of vilt als tussenlaag op steen
- Hoekstaal of een stalen strip voor de bevestiging onderaan
- Overschilderbare acrylaatkit voor de naden
- Houtvuller, schuurpapier korrel 120 en 180
- Grondverf en lak, of traptreden met een fabrieksafwerking
- Afdeklat of flexibele plint voor de aansluiting op de muur
Wanneer vervangen beter is dan opknappen
Een houten binnentrap gaat vaak vijftig jaar of langer mee, dus vervangen is zelden de eerste stap. De vraag is of het probleem in de trap zelf zit of alleen in de afwerking. Wat er verder aan een trap te doen valt, van losse treden tot de leuning, verzamelen we op onze pagina over trappen in en om het huis.
Vervangen is de juiste keuze als de trapbomen gescheurd zijn, als de treden in hun sponning zijn uitgesleten en gaan wippen onder je gewicht, of als de trap zo steil is dat je hem achterstevoren afloopt. Ook bij een verbouwing waarbij het trapgat verschuift of de vloerhoogte verandert, komt er meestal een nieuwe trap.
Kraken, een lelijke laklaag en open treden zijn op zichzelf geen reden om te slopen. Een krakende trede speelt meestal in haar sponning, en die zet je vanaf de onderkant vast met wiggen in de lijm. Open treden sluit je met stootborden, en hoe dat netjes uitpakt staat bij een open trap dichtmaken met stootborden.
Reken bij je afweging ook mee wat eromheen sneuvelt. Bij het uitbreken breekt het stucwerk langs de bomen bijna altijd uit, de vloerafwerking boven en onder de trap loopt schade op en het schilderwerk in het trappenhuis kun je meteen meenemen. Dat herstel is vaak een groter deel van de rekening dan de trap zelf.
| Wat je wilt bereiken | De ingreep die daarbij hoort | Wanneer dat realistisch is |
|---|---|---|
| Spiltrap vervangen door vaste trap | Nieuwe rechte of kwartslag trap, meestal met een langer trapgat | Als er ruim 2,5 m trapgatlengte is of gemaakt mag worden |
| Wenteltrap vervangen door vaste trap | Zelfde ingreep, plus herstel van de vloer rond het oude ronde gat | Als de verdiepingsvloer aangepast mag worden |
| Een te steile trap prettiger laten lopen | Nieuwe trap met een optrede erbij en een diepere aantrede | Als het trapgat onderaan een halve meter langer mag worden |
| Een open trap veiliger en warmer maken | Stootborden plaatsen in plaats van de trap vervangen | Bijna altijd, zonder dat je aan de constructie komt |
| Versleten of wippende treden verhelpen | Losse treden vervangen of overzettreden aanbrengen | Als de bomen nog gaaf zijn en niet gescheurd |
| Vlizo trap vervangen | Nieuw luik met kozijn tussen dezelfde balken hangen | Als de dagmaat van het luikgat gelijk blijft |
| Vlizotrap veer vervangen | Set trekveren op maat, altijd allebei tegelijk | Als de trap zelf en de scharnieren nog goed lopen |
Twijfel je tussen vervangen en opknappen? Loop de trap eens op met een lampje en kijk van onderaf naar de aansluiting van de treden op de bomen. Zit daar overal nog hout tegen hout en zijn er geen scheuren vanuit de sponningen, dan is de trap constructief nog goed en betaal je vooral voor uiterlijk.
Eerst meten, dan pas bestellen
De maat waar alles op draait is de vloerhoogte: van de bovenkant van de afgewerkte vloer beneden tot de bovenkant van de afgewerkte vloer boven. Niet van vloer tot plafond, want de vloerdikte hoort erbij. Ga je beneden nog laminaat of tegels leggen, tel die dikte er dan bij op voordat je bestelt.
Die hoogte deel je door het aantal optreden dat je wilt. Het aantal optreden is er altijd één meer dan het aantal treden dat je ziet, want de laatste stap eindigt op de verdiepingsvloer. Komt de uitkomst boven de maximale traphoogte uit, dan gaat er een optrede bij en wordt de trap iets flauwer en iets langer.
Meet daarna het trapgat aan de binnenkant van de balken, in de lengte en in de breedte, en meet ook de vrije hoogte boven de plek waar de trap komt. Kop stoten tegen de rand van het trapgat is de klassieke misser bij een steilere trap in een bestaand gat. Standaardmaten voor het werk eromheen, van plinten tot de hoogte van schakelaars in het trappenhuis, staan in onze tabel met standaardmaten in huis.
| Vloerhoogte (vloer tot vloer) | Aantal optreden | Hoogte per optrede | Zo valt de trap uit |
|---|---|---|---|
| 240 cm | 13 | 18,5 cm | Compact, past vaak in een bestaand gat |
| 250 cm | 14 | 17,9 cm | Comfortabel, iets langer trapgat nodig |
| 260 cm | 14 | 18,6 cm | Gebruikelijk in naoorlogse woningen |
| 270 cm | 15 | 18,0 cm | Vraagt merkbaar meer lengte onderaan |
| 280 cm | 15 | 18,7 cm | Aan de steile kant, let op de vrije hoogte |
| 290 cm | 16 | 18,1 cm | Vaak in oudbouw, trapgat is meestal lang genoeg |
| 300 cm | 16 | 18,8 cm | Grens van wat voor nieuwbouw is toegestaan |
Meet de vloerhoogte op twee plekken. In oudere huizen loopt de bovenvloer regelmatig een centimeter of meer af richting de gevel. Bestel je op de kleinste maat, dan staat de trap aan de andere kant los van de vloer en moet je onderaan gaan opvullen.
Welke maten moet een trap halen
De bouwregelgeving stelt eisen aan de trap in een woning, en die eisen verschillen tussen nieuwbouw en een bestaande situatie. Vervang je een trap zonder verder iets aan de constructie te doen, dan wordt in de praktijk naar de bestaande bouw gekeken. Verplaats je het trapgat of bouw je een verdieping erbij, dan gelden de zwaardere eisen.
Los van de regels merk je het verschil vooral aan je knieën. Een trede van 22 cm diep loop je zonder erbij na te denken af, bij 16 cm zet je je voet schuin en pak je de leuning. Kies daarom de flauwste trap die in je trapgat past, ook al mag het steiler.
De onderstaande maten zijn de gangbare grenzen voor een woning. Ga bij een verbouwing na welke eisen jouw gemeente aanhoudt, want bij een bestaande trap die je vervangt wordt daar niet overal hetzelfde mee omgegaan. Voor de leuning gaan we dieper in op de meetwijze bij de juiste hoogte van een trapleuning.
| Maat | Nieuwbouw woning | Bestaande bouw | Waar je op meet |
|---|---|---|---|
| Vrije trapbreedte | Minimaal 80 cm | Minimaal 70 cm | Tussen de bomen, de leuning telt niet mee |
| Optrede, de hoogte van een stap | Maximaal 18,8 cm | Maximaal 22 cm | Vloerhoogte gedeeld door het aantal optreden |
| Aantrede, de diepte waar je op staat | Minimaal 22 cm | Minimaal 13 cm | Op de looplijn, bij verdraaide treden dus niet aan de smalle kant |
| Vrije hoogte boven de trap | Minimaal 230 cm | Minimaal 190 cm | Loodrecht boven de voorkant van elke trede |
| Leuning | Vanaf 1 m hoogteverschil | Vanaf 1 m hoogteverschil | Ongeveer 85 cm boven de voorkant van de trede |
| Hoogteverschil zonder tussenbordes | Maximaal 4 m | Maximaal 4 m | Van vloer tot vloer |
Een spiltrap of wenteltrap vervangen door een vaste trap
Dit is de meest gestelde vraag rond trappen vervangen, en het antwoord hangt bijna altijd af van het trapgat. Een spiltrap draait om zijn eigen as en heeft daarvoor een rond of vierkant gat van ongeveer anderhalve meter nodig. Een rechte vaste trap heeft bij een normale verdiepingshoogte een gat van ruim twee en een halve meter lang nodig om er zonder je hoofd te stoten uit te komen.
Dat verschil los je niet op met een andere trap, dat los je op door het trapgat te verlengen. Daarmee verandert de klus van een dag zagen en schroeven in een verbouwing waarbij een vloer wordt opengelegd. Reken erop dat het meubilair op de verdieping eruit moet en dat de vloerafwerking rond het gat sneuvelt.
Past een rechte trap echt niet, kijk dan naar een kwartslag of tweekwartslag trap met verdraaide treden. Die vangt de hoogte in de hoek van de ruimte op en vraagt daardoor minder rechte lengte. Een variant die nog compacter is en toch prettiger loopt dan een spil, is de trap met halve maantjes, ook wel een spaartrap genoemd. Die vraagt om een bewuste looprichting, want je zet elke voet op een halve trede.
Vergeet bij een open spiltrap niet wat er verdwijnt zodra hij vervangen wordt. Een open trap laat warme lucht ongehinderd naar zolder trekken, en dat merk je op de rekening. Een dichte trap met een deur aan de onderkant houdt die warmte beneden, wat vaak meer scheelt dan het bijstellen van de thermostaat in de woonkamer.
Het trapgat aanpassen is constructiewerk
Zodra het trapgat langer of breder moet, kom je aan de vloerconstructie. In een houten balklaag lopen de vloerbalken langs het gat en worden ze bij de kopse kant opgevangen door een raveelbalk. Wil je het gat verlengen, dan zaag je die raveelbalk los en moet de last van de doorgezaagde balken ergens anders naartoe.
Dat kan met een nieuwe raveling van zwaardere balken, met raveelijzers of met een stalen ligger. Welke van de drie het wordt, hangt af van de overspanning, de balkafstand en wat er boven op de vloer staat. Dit is de plek waar je een constructeur inschakelt, ook als het werk zelf goed te doen is. Meer achtergrond over dragend werk in huis staat bij beton en constructie.
Bij een betonnen verdiepingsvloer ligt het anders en zwaarder. Kanaalplaatvloeren en breedplaatvloeren zijn voorgespannen of hebben wapening die precies op de overspanning is berekend. Een sleuf of gat erin zagen zonder berekening kan de draagkracht van de hele plaat wegnemen, en dat zie je aan de buitenkant niet. Hier laat je altijd eerst rekenen en daarna zagen door een bedrijf dat dat met een wandzaag doet.
Voor het vergroten van een trapgat in een dragende vloer heb je in veel gemeenten een vergunning nodig, omdat je aan de constructie komt. Vraag dat na voordat de trap besteld is, want een afwijzing halverwege is een dure vertraging.
Zaag nooit een vloerbalk door om ruimte te maken. Ook niet tijdelijk, en ook niet als de vloer er daarna nog steviger uitziet. Een doorgezaagde balk draagt niets meer en de last verplaatst zich naar de balken ernaast, die daar niet op zijn gerekend. Ondersteun eerst, vang de last op met een berekende raveling en zaag pas daarna.
Wat het vervangen van een trap kost
De prijs van de trap zelf is meestal het kleinste deel van de rekening. Een standaard dichte vuren trap voor een gewone verdiepingshoogte kost een paar honderd euro, terwijl het uitbreken, plaatsen, aanhelen van stucwerk en schilderen daar met gemak het dubbele bovenop doet. Zodra het trapgat mee moet, verandert de orde van grootte helemaal.
Voor een wenteltrap vervangen door een vaste trap zijn de kosten daarom zo moeilijk in één getal te vangen. Past de vaste trap in het bestaande gat, dan blijf je vaak onder de tweeduizend euro. Moet het gat verlengd worden in een houten vloer, reken dan op drie- tot zevenduizend euro voor het geheel. Bij een betonvloer met berekening en zaagwerk ligt de bovengrens flink hoger.
De bedragen hieronder zijn richtprijzen inclusief arbeid, bedoeld om je begroting te kunnen opzetten. Vraag altijd twee offertes op en laat daarin apart benoemen wie het puin afvoert en wie het stucwerk en het schilderwerk herstelt, want juist daar zit het verschil tussen offertes die op het eerste gezicht gelijk lijken.
| Onderdeel | Kosten, indicatie | Wat erin zit |
|---|---|---|
| Wenteltrap vervangen door vaste trap, compleet | 2500 tot 7000 euro | Trap, uitbreken, trapgat verlengen in hout, plaatsen en herstel |
| Standaard vuren dichte trap, rechte steek | 250 tot 600 euro | Trap uit voorraad, onbehandeld, zonder leuning |
| Trap op maat, kwartslag of in hardhout | 900 tot 2500 euro | Inmeten, maatwerk, verdraaide treden |
| Oude trap uitbreken en afvoeren | 150 tot 400 euro | Demontage, in stukken zagen, container of afvoer |
| Plaatsen en stellen door een trappenzetter | 250 tot 600 euro | Passen, stellen, vastzetten, leuning monteren |
| Trapgat verlengen in een houten balklaag | 750 tot 2000 euro | Raveling, ondersteuning, dichtzetten vloer |
| Trapgat verlengen in een betonvloer | 2000 tot 5000 euro | Constructieberekening, wandzagen, afvoer, herstel |
| Leuning, spijlen en trappaal | 150 tot 600 euro | Materiaal en montage, afhankelijk van hout |
| Stucwerk aanhelen en schilderen | 400 tot 1200 euro | Naden, bomen, onderzijde en trappenhuis |
| Vlizotrap inclusief plaatsen | 250 tot 700 euro | Luik, kozijn, afhangen en afstellen |
Bestel de trap onbehandeld en schilder hem zelf voordat hij geplaatst wordt. Op twee schragen in de garage lak je de onderzijde en de kopse kanten in een uur, terwijl je daar in het trappenhuis met een kwastje boven je hoofd een halve dag mee bezig bent.
De oude trap eruit halen zonder schade eromheen
Begin bovenaan en werk naar beneden. Haal eerst de leuning en de spijlen weg, dan de trappaal, en pas daarna de trap zelf. Zit er een trapkast onder, ruim die dan helemaal leeg, want daar valt tijdens het uitbreken alles op.
De trap zit boven meestal vast met schroeven of spijkers door de bovenste trede of door de bomen in de trapgatbalk. Onderaan staat hij op de vloer, vaak geborgd met een houten klos of een stalen hoek. Aan de muurzijde zit hij regelmatig ingemetseld of ingestuukt, en daar breekt bij het loswrikken hoe dan ook stuc uit. Snijd die naad eerst door met een mes of een dunne beitel, dan blijft de schade een strook van een paar centimeter in plaats van een halve muur.
Een complete vuren trap weegt vijftig tot tachtig kilo en past bijna nooit in één stuk door een gang met een hoek erin. Mag hij weg, zaag hem dan in de trapgatopening in twee of drie delen met een reciprozaag. Doe dat wel pas nadat de trap onder en boven los is en met twee mensen wordt vastgehouden.
Het moment dat de trap eruit is, is ook het enige comfortabele moment om iets te doen aan de verlichting boven het trapgat. Staat er straks weer een trap, dan sta je op een ladder boven een gapend gat. Doe het vervangen van de lamp in het trappenhuis dus nu, met een steiger of een rolsteiger op de vloer.
Zodra de trap eruit is, staat er een open gat in de vloer. Leg er direct een dichte plaat overheen of schroef een tijdelijke afzetting rond het gat, ook als je maar even weg bent. Dit is de plek waar bij verbouwingen de meeste val ongelukken gebeuren, en dat gebeurt vrijwel altijd tijdens een korte onderbreking.
De nieuwe trap stellen en definitief vastzetten
Zet de trap eerst droog op zijn plek en kijk wat er niet klopt voordat je gaat schroeven. Controleer met een kleine waterpas op de treden of ze in beide richtingen vlak liggen. Je stelt op de treden, niet op de bomen, want een trede die naar voren afloopt voelt bij het aflopen meteen onveilig.
Verschillen vul je onderaan op met stelblokjes van multiplex, over de volle breedte van de boom en niet met losse wiggetjes op twee puntjes. Komt de trap op een betonnen of tegelvloer te staan, leg dan een strook rubber of vilt onder de bomen. Hout dat direct op steen staat gaat bij elke stap piepen en trekt bovendien vocht op. Moet er onderaan een betonnen opstap gestort worden omdat de onderste optrede te hoog uitvalt, dan reken je de hoeveelheid uit met onze rekenhulp voor beton.
Bovenaan zet je de trap vast in de trapgatbalk met constructieschroeven of houtdraadbouten met een ring eronder, voorgeboord en licht verzonken. Onderaan komt een stalen hoek of een klos die in de vloer verankerd wordt. Aan de muurzijde bevestig je met slobgaten, zodat de trap kan blijven werken met de vochtigheid in huis zonder dat de boom scheurt.
Montagekit gebruik je hier als aanvulling en nooit als bevestiging. Kit vangt kleine oneffenheden op en dempt geluid, maar een trap hangt aan schroeven. Monteer de leuning pas als de trap definitief vast zit, en hang hem op de hoogte die je op de trap zelf hebt afgetekend in plaats van op een maat uit een folder.
Loop de trap na het vastzetten een paar keer op en af en let op waar hij kraakt. Kraken op dag één betekent bijna altijd dat er ergens hout op hout speelt zonder dat het klemt. Een wig in de lijm vanaf de onderkant, of een extra schroef in de boom, verhelpt dat nu in vijf minuten. Als de trap eenmaal geschilderd is, wordt het een veel vervelender klus.
Een vlizotrap vervangen en de veer van een vlizotrap wisselen
De uitschuifbare zoldertrap in een luik, in de bouwmarkt ook als vlizo trap of zoldertrap aangeduid, vervang je in een dagdeel. Meet de dagmaat van het luikgat tussen de balken, niet de buitenmaat van het oude kozijn. Gangbare maten zijn 60 bij 120, 70 bij 120, 70 bij 130 en 70 bij 140 centimeter. Meet daarnaast de hoogte van de vloer tot het plafond, want daar hangt de traplengte van af.
Het luikkozijn hangt tussen twee balken en wordt daar met schroeven of hoekstukken op gehangen, meestal met een paar millimeter speling rondom. Werk met twee personen: één houdt het kozijn op hoogte terwijl de ander vanaf de zolderkant schroeft. Steun de trap tijdens het afhangen op een paar latten over het gat, zodat hij niet in één keer naar beneden komt.
Breekt alleen de veer, dan is de trap zelf vaak nog prima. De veren balanceren het luik zodat het niet dichtklapt, en ze staan onder forse spanning. Klap de trap daarom volledig uit voordat je iets losmaakt, want in die stand is de veer het meest ontspannen. Draag een bril en houd je gezicht uit de baan van de haak.
Er bestaat geen universele vlizotrapveer. Neem de gebroken veer mee en meet de lengte in ontspannen toestand, de draaddikte, de buitendiameter en hoe de ogen aan de uiteinden zijn gebogen. Vervang altijd beide veren tegelijk, ook als er maar één stuk is. Loopt het luik zwaar terwijl de veren goed zijn, kijk dan eerst naar de scharnieren en de geleiders, want een vastlopend scharnier is vaak de reden dat een veer het begeeft.
| Wat je opmeet | Waar het over gaat | Waar het misgaat |
|---|---|---|
| Dagmaat van het luikgat | Binnenwerkse maat tussen de balken, in lengte en breedte | Meten over het oude kozijn, waardoor de nieuwe trap enkele centimeters te groot is |
| Vloer tot plafond | Bepaalt de benodigde traplengte, standaarduitvoeringen halen ongeveer 280 cm | Een te korte trap die niet op de vloer rust en gaat wippen |
| Vrije zwaairuimte voor het luik | De uitgeklapte trap heeft ruim een meter vloerruimte nodig | Een kastdeur of radiator die precies in de uitklapbaan staat |
| Plafonddikte en inbouwdiepte | Het kozijn moet vlak met het plafond komen | Een kozijn dat een centimeter uitsteekt en niet meer af te timmeren is |
| Maten van de veer | Lengte ontspannen, draaddikte, buitendiameter en vorm van de ogen | Een set veren op gevoel kopen, waarna het luik dichtklapt of openblijft staan |
Een vlizotrap monteer je boven een open trapgat. Zet een stevige rolsteiger of een werkplatform neer in plaats van op een ladder te balanceren met een kozijn in je handen. Val je hier, dan val je door het gat naar de verdieping eronder.
Afwerken langs vloer, muur en de bovenste trede
Als de trap staat, begint het werk dat je elke dag ziet. De aansluiting van de vloer op de bovenste trede is de kwetsbaarste plek, want daar wordt gelopen, gedraaid en met stofzuigers tegenaan gestoten. Ligt er laminaat dat net niet op dezelfde hoogte uitkomt, vul dat verschil dan op met dunne strookjes hout die je verspringend op de bovenste trede lijmt, tot het passtuk laminaat precies gelijk komt.
Zet daar een aluminium trapprofiel op en schroef dat door het laminaat en het opvulhout heen in het massieve hout van de trede. Op die manier zit de kwetsbaarste rand van de hele vloer meteen het stevigst vast. Werk je met tapijt of vinyl, houd dan rekening met de neus van de trede en zet de bekleding met een klemstrip in plaats van met lijm alleen.
Langs de muur ontstaat na een winter bijna altijd een kier, omdat hout krimpt en de muur niet meebeweegt. Kit is daar geen goede oplossing: een acrylaatnaad van een paar millimeter scheurt bij de eerste beweging weer open, en op renovlies behang trekt hij lelijk uit. Werk die kier af met een dun afdeklatje, een kwartrondje of een flexibele plint die je alleen aan de trap vastzet en niet aan de muur. Dan mag het hout blijven werken en zie je de beweging niet.
De onderzijde van de trap is een verhaal apart. Wil je die vlak hebben in plaats van tegen de treden aan te kijken, dan timmer je hem af met gipsplaat of multiplex op een frame van latten langs de bomen. Bij een trap die halverwege draait wordt dat puzzelen, en dan is het schilderen van de onderzijde vaak sneller dan het afdichten.
Zo vervang je een binnentrap
Deze volgorde gaat uit van een trap die in het bestaande trapgat past en die je met twee personen plaatst.
-
Meet de vloerhoogte en het trapgat op
Meet van bovenkant afgewerkte vloer tot bovenkant afgewerkte vloer, op twee plekken. Meet daarna het trapgat binnenwerks in lengte en breedte, plus de vrije hoogte boven de plek waar de trap komt. Met die drie maten kan een trappenleverancier al zeggen wat er past en wat niet.
-
Bepaal of het trapgat mee moet
Reken uit hoeveel lengte de nieuwe trap onderaan inneemt en of je boven aan de trap rechtop kunt staan. Blijkt het gat te kort, dan is dat het moment om een constructeur in te schakelen en niet nadat de trap al besteld is. Aan een dragende vloer verander je niets op gevoel.
-
Bestel de trap en schilder hem alvast
Een standaard trap ligt op voorraad, maatwerk kost meestal enkele weken. Zet de trap zolang op schragen en behandel de onderzijde, de kopse kanten en de bomen. Die zijden zijn na plaatsing lastig bereikbaar en juist daar trekt onbehandeld vurenhout vocht.
-
Maak de werkplek klaar
Ruim de trapkast leeg, zet een stofscherm in de gang en leg de looproute af. Zorg voor een tweede manier om op de verdieping te komen, want tussen uitbreken en plaatsen zit al snel een halve dag. Leg de plaat klaar waarmee je het gat afdekt.
-
Haal de oude trap eruit
Eerst de leuning, spijlen en trappaal, dan de bevestiging boven in de trapgatbalk en pas als laatste de verankering onderaan. Snijd de kitnaad of stucnaad langs de muur eerst door, dan blijft de schade beperkt. Zaag de trap in delen als hij niet in één stuk door de gang kan.
-
Zet de nieuwe trap droog op zijn plek
Til de trap op zijn plaats en kijk waar hij niet aansluit. Controleer met een waterpas of de treden in beide richtingen vlak liggen en vul verschillen onderaan op met stelblokjes over de volle breedte van de boom. Schroef nog niets vast zolang hier iets aan verandert.
-
Zet de trap definitief vast
Boven vastzetten in de trapgatbalk met constructieschroeven of houtdraadbouten met ringen, voorgeboord. Onderaan verankeren met een stalen hoek of een klos. Aan de muurzijde met slobgaten, zodat de trap kan blijven werken. Leg rubber of vilt tussen hout en steen om piepen te voorkomen.
-
Monteer de leuning en werk af
Teken de leuninghoogte af op de trap zelf en niet op een vaste maat uit een folder. Vul de schroefgaten, schuur ze glad en kit alleen de naden af die niet meebewegen. Rond de aansluiting op de vloer en de muur werk je af met een profiel of een afdeklatje.
Maatvoering
De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens
| Ruimte of vakgebied | Onderdeel | Gangbare maat | Marge die in de praktijk werkt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|---|
| Sanitair | Wastafel, bovenkant | 85 cm boven de vloer | 80 tot 90 cm | Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm. |
| Sanitair | Wastafelkraan, uitloop | 25 tot 30 cm boven de wastafelrand | wat past bij de kom | Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder. |
| Sanitair | Fonteintje in het toilet | 80 tot 85 cm | 75 tot 90 cm | Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is. |
| Sanitair | Toiletpot, bovenkant zitting | 40 tot 43 cm | 38 tot 48 cm | Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger. |
| Sanitair | Hangend toilet, onderkant pot | 40 cm boven de vloer | 38 tot 45 cm | De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast. |
| Sanitair | Toiletrolhouder | 70 cm hoog, 25 cm voor de pot | 60 tot 80 cm | Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit. |
| Sanitair | Douchekraan, thermostaat | 100 tot 110 cm | 95 tot 120 cm | Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan. |
| Sanitair | Doucheglijstang, bovenkant | 180 tot 200 cm | afhankelijk van de lengste gebruiker | Reken op minstens 20 cm boven de kruin. |
| Sanitair | Regendouche, onderkant kop | 205 tot 215 cm | 200 tot 220 cm | Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd. |
| Sanitair | Handdoekradiator, onderkant | 20 tot 30 cm boven de vloer | 15 tot 40 cm | Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen. |
| Sanitair | Afvoer wastafel, muurdoorvoer | 50 tot 55 cm | 45 tot 60 cm | Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling. |
| Elektra | Stopcontact in een woonruimte | 30 cm hart boven de vloer | 25 tot 40 cm | Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen. |
| Elektra | Stopcontact boven een aanrechtblad | 115 tot 125 cm | 10 tot 20 cm boven het blad | Uit de spatzone van de kraan blijven. |
| Elektra | Lichtschakelaar | 105 cm hart boven de vloer | 90 tot 120 cm | Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld. |
| Elektra | Deurklink | 100 cm hart boven de vloer | 95 tot 105 cm | Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen. |
| Elektra | Meterkast, groepenkast | 150 tot 180 cm | bereikbaar zonder trapje | De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn. |
| Elektra | Wandcontactdoos buiten | minimaal 30 cm boven maaiveld | hoger bij kans op opspattend water | Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten. |
| Elektra | Bedrade deurbel, drukknop | 110 tot 130 cm | 100 tot 140 cm | Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel. |
| Elektra | Wandlamp naast een spiegel | 160 tot 170 cm | op ooghoogte van de gebruiker | Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven. |
| Elektra | Televisieaansluiting | 40 cm of op de hoogte van het scherm | afhankelijk van de opstelling | Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm. |
| Keuken | Werkblad, bovenkant | 90 tot 95 cm | 85 tot 100 cm | Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger. |
| Keuken | Bovenkasten, onderkant | 50 tot 60 cm boven het blad | 45 tot 65 cm | Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken. |
| Keuken | Afzuigkap boven een elektrische kookplaat | 60 cm | 55 tot 70 cm | Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht. |
| Keuken | Afzuigkap boven een gaspit | 65 cm | 65 tot 75 cm | Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam. |
| Keuken | Plint onder de keukenkasten | 10 tot 15 cm | standaard 15 cm | Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan. |
| Keuken | Inbouwoven op ooghoogte | onderkant op 85 tot 90 cm | naar de gebruiker | Scheelt bukken met een hete plaat in je handen. |
| Trap | Trapleuning | 90 cm boven de voorkant van de trede | 85 tot 100 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer. |
| Trap | Leuning langs een bordes | 100 cm | 90 tot 110 cm | Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap. |
| Trap | Optrede, hoogte per trede | 18 tot 20 cm | maximaal 21 cm binnen een woning | Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste. |
| Trap | Aantrede, diepte van de trede | 22 tot 24 cm | minimaal 22 cm | Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm. |
| Trap | Vrije doorloophoogte boven de trap | 230 cm | minimaal 210 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond. |
| Trap | Spijlafstand van een balustrade | maximaal 10 cm | kleiner bij kinderen | Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen. |
| Deuren | Binnendeur, standaardmaat | 83 bij 201,5 cm | 78 tot 93 cm breed | De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad. |
| Deuren | Voordeur, standaardmaat | 88 bij 201,5 cm | 83 tot 100 cm breed | Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator. |
| Deuren | Speling onder een binnendeur | 1 tot 1,5 cm | 2 cm bij mechanische ventilatie | De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet. |
| Deuren | Speling rondom in het kozijn | 3 mm | 2 tot 4 mm | Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt. |
| Deuren | Scharnieren, afstand tot de hoek | 20 cm van boven en onder | 15 tot 25 cm | Bij een zware deur een derde scharnier in het midden. |
| Ventilatie | Ventilatierooster in een raam | boven in het kozijn | op de bovenregel | Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder. |
| Ventilatie | Afzuigpunt in een badkamer | hoog in de ruimte | 20 tot 30 cm onder het plafond | Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet. |
| Ventilatie | Muurrooster kruipruimte | net boven het maaiveld | minimaal 15 cm | Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht. |
| Ventilatie | Dakdoorvoer, afstand tot de nok | minimaal 50 cm | afhankelijk van het type | Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Controleer dit voordat de nieuwe trap besteld wordt
Uit de praktijk
Een open spiltrap die alle warmte naar zolder trok
In een woning was de stalen spiltrap van de eerste naar de tweede verdieping ooit bewust opengemaakt, omdat dat ruimtelijker oogde. Na één stookseizoen bleek de rekening flink hoger: alle warme lucht uit de woonkamer verdween via het open trapgat naar de onverwarmde zolder, en de radiatoren beneden bleven doorstoken.
Vervangen door een vaste trap was de eerste gedachte, maar dat betekende het trapgat verlengen in de verdiepingsvloer. Wat hier werkte was veel simpeler: de spiltrap bleef staan en werd van stootborden voorzien met multiplexplaten, en onderaan de trap naar de eerste verdieping kwam een deur. Het verschil in stookgedrag was direct merkbaar. De les die we eruit meenemen: los een warmteprobleem eerst op met een deur en een dichte trap, en pas daarna met een nieuwe trap.
Stootborden die op de proef gelegd werden om kraken te voorkomen
Bij een open trap met een halve draai, in een huis met drie jonge kinderen, moesten er stootborden komen die er van de achterkant ook nog netjes uitzagen. De keuze werd 12 mm multiplex in plaats van mdf, omdat multiplex stijver blijft en daardoor op termijn minder gaat piepen. De hoogte van elk bord werd een halve centimeter kleiner gehouden dan de optrede, wat een vloeiender overgang naar de trede geeft.
De vondst die het verschil maakte zat in de bovenrand. Die werd zo geschaafd dat het midden ongeveer 2 mm hoger stond dan de uiteinden. Bij montage werd het bord met een stut tegen de bovenliggende trede geduwd, waardoor het licht op spanning kwam te staan en niet meer kon rammelen. Achter elk bord kwam een vuren latje van 18 bij 18 mm onder de trede, vastgezet met montagekit en voorgeboorde, verzonken schroeven. De borden zelf gingen vast met montagekit, koploze spijkers voor de verticale kracht en schroeven haaks erop, zodat ze niet los te trappen zijn. De naden werden afgekit met overschilderbare acrylaatkit en daarna twee keer geschuurd, gegrond en gelakt.
De vraag welke onderdelen van de trap eigenlijk dragen
Iemand wilde de open zijkant van een trap dichtzetten met een muurtje, en liep vast op één vraag: draagt die zware verticale balk vooraan, waar de trapwang en de leuning aan vastzitten, ook iets van de trap? De angst was dat de trap uit elkaar zou vallen zodra er iets weggehaald werd.
Zo werkt een houten trap niet. De belasting loopt via de twee bomen naar beneden, die onderaan op de vloer staan en bovenaan aan de trapgatbalk hangen. De trappaal vooraan draagt de leuning en de spijlen, en die leuning is er niet voor de sier: hij vangt je op als je struikelt. Weghalen kan dus wel, maar dan moet er iets anders komen dat die zijkant afsluit tot boven heuphoogte. De oplossing werd een frame van stijlen tussen vloer en plafond, met beplating aan de zichtzijde en de leuning die op de wang bleef doorlopen.
Een kier tussen trap en muur die met kit niet dicht te krijgen was
Bij een geverfde vuren trap tegen een muur met renovlies behang was na een jaar een kier ontstaan. Het hout was gaan werken, het behang liep net te kort door en kit bleek geen oplossing: die scheurde telkens open of trok lelijk uit op het behang.
Het probleem zat in de aanpak, niet in het merk kit. Een naad tussen twee delen die ten opzichte van elkaar bewegen, houd je niet dicht met een stijve vulling van een paar millimeter. De afwerking die het wel deed was een dun, geschilderd afdeklatje langs de trapboom, alleen aan de trap vastgezet en vrij van de muur. Het latje schuift onzichtbaar mee met het hout en de kier zit erachter. Een flexibele plint in de kleur van de muur doet hetzelfde werk.
Veelgemaakte fouten
De vloerhoogte meten van vloer tot plafond
De trap moet de hele verdiepingshoogte overbruggen, inclusief de dikte van de vloerconstructie boven. Meet je tot het plafond, dan mis je al snel dertig centimeter en klopt geen enkele optrede meer. Meet altijd van bovenkant afgewerkte vloer tot bovenkant afgewerkte vloer.
De vloerafwerking vergeten die nog gelegd wordt
Komt er beneden nog laminaat met ondervloer of een tegelvloer op een lijmlaag, dan wordt de onderste optrede een tot drie centimeter lager dan de rest. Dat voel je bij elke laatste stap. Tel de nieuwe vloeropbouw mee voordat je bestelt.
Alleen naar de lengte van het trapgat kijken
Een trap past pas als je er ook rechtop uit komt. Meet de vrije hoogte loodrecht boven de voorkant van elke trede tot de rand van het trapgat. Bij een flauwere trap in een bestaand gat is kop stoten tegen de trapgatrand de klassieke misser.
Een vloerbalk doorzagen om het trapgat te verlengen
Het gat wordt er groter van en de vloer voelt daarna vaak nog stevig aan, dus het lijkt te werken. De doorgezaagde balk draagt alleen niets meer en zijn last komt terecht op de balken ernaast. Vang de last eerst op met een berekende raveling en zaag daarna pas.
De trap vastzetten met montagekit
Kit dempt geluid en vult kleine oneffenheden op, maar hij houdt geen trap op zijn plaats. Boven hoort de trap met constructieschroeven of houtdraadbouten in de trapgatbalk, onderaan verankerd in de vloer. Kit is de aanvulling, nooit de bevestiging.
Hout direct op een stenen of betonnen vloer zetten
Zonder tussenlaag schuurt de boom bij elke stap over de dekvloer en dat piept binnen een paar maanden. Daarbij trekt de kopse kant vocht op uit de vloer, waardoor het hout daar het eerst gaat rotten. Leg er een strook rubber of vilt onder.
De veren van een vlizotrap losmaken met het luik dicht
Ingeklapt staat de veer op maximale spanning. Schiet de haak los, dan gaat dat met kracht en precies op ooghoogte. Klap de trap volledig uit voordat je iets losdraait, draag een bril en vervang beide veren tegelijk zodat het luik in balans blijft.
Een bewegende naad langs de muur dichtkitten
Hout krimpt en zet uit, de muur doet niets. Een kitnaad van een paar millimeter scheurt daardoor telkens open, en op behang trekt hij bovendien uit. Werk zo'n aansluiting af met een afdeklatje of een flexibele plint die alleen aan de trap vastzit.
Veelgestelde vragen
Wat kost het vervangen van een trap?
Voor een standaard dichte vuren trap in een bestaand trapgat kom je inclusief uitbreken, plaatsen en afvoeren meestal uit tussen vijfhonderd en twaalfhonderd euro. Maatwerk in hardhout of met verdraaide treden loopt op tot enkele duizenden euro's. Reken bovenop de trap altijd het herstel van het stucwerk langs de bomen en het schilderwerk in het trappenhuis mee, want die twee posten worden in offertes vaak apart gehouden.
Wat kost een wenteltrap vervangen door een vaste trap?
Dat hangt vooral af van het trapgat. Past er een vaste trap in het bestaande gat, dan blijf je vaak onder de tweeduizend euro inclusief plaatsen. Moet het gat verlengd worden in een houten balklaag, met raveling en herstel van de vloer eromheen, dan is drie- tot zevenduizend euro realistisch. Bij een betonnen verdiepingsvloer komt daar een constructieberekening en zaagwerk bij, en dan ligt de bovengrens hoger.
Kan ik een spiltrap vervangen door een vaste trap?
Technisch kan het, maar het knelpunt is bijna altijd de ruimte. Een spiltrap draait om zijn as in een gat van ongeveer anderhalve meter, terwijl een rechte vaste trap bij een normale verdiepingshoogte ruim twee en een halve meter trapgat nodig heeft om er rechtop uit te komen. Past dat niet, dan is een kwartslag trap met verdraaide treden of een trap met halve maantjes de compacte tussenoplossing.
Heb ik een vergunning nodig om een trap te vervangen?
Een trap één op één vervangen binnen de woning is doorgaans vergunningvrij, zeker als de plek en de maten gelijk blijven. Zodra je het trapgat vergroot of verplaatst kom je aan de vloerconstructie, en dan is er in veel gemeenten wel een vergunning nodig. Bij een monument of een beschermd stadsgezicht gelden extra regels. Vraag het na bij de gemeente voordat de trap besteld is, want wachten op een besluit halverwege de klus is duur.
Hoe lang duurt het vervangen van een trap?
Het uitbreken en plaatsen zelf is met twee personen een dag werk, soms een dagdeel als de nieuwe trap zonder aanpassing past. Daarna komt het aanhelen van stucwerk, het vullen en schuren van schroefgaten en het schilderen, en dat spreidt zich over enkele dagen omdat elke laag moet drogen. Moet het trapgat aangepast worden, reken dan op één tot twee weken waarin de verdieping slecht bereikbaar is.
Kan ik een vlizotrap zelf vervangen?
Ja, dat is een van de best te doen klussen rond trappen, mits je met twee personen werkt en op een stevig werkplatform staat in plaats van op een ladder. Meet de dagmaat van het luikgat tussen de balken en de hoogte van vloer tot plafond, en kies daarop de trap. Leg tijdens het afhangen een paar latten over het gat als steun. Het afstellen van de aanslag en de veren doe je pas als het kozijn helemaal vastzit.
Hoe vervang ik de veer van een vlizotrap?
Klap de trap eerst volledig uit, want in die stand staat de veer het meest ontspannen. Haak de gebroken veer los met een tang en houd je gezicht uit de baan van de haak. Neem de oude veer mee naar de leverancier en meet de lengte in ontspannen toestand, de draaddikte, de buitendiameter en de vorm van de ogen, want er bestaat geen universele vlizotrapveer. Vervang altijd beide veren tegelijk, anders trekt het luik scheef en gaat de nieuwe veer alsnog snel stuk.
Kan ik de trap blijven gebruiken tijdens het vervangen?
Tussen het uitbreken en het plaatsen is de verdieping alleen via een ladder bereikbaar. Zorg dus dat je alles wat je die dag nodig hebt naar beneden haalt, en dek het trapgat af met een dichte plaat zodra de oude trap eruit is. Slaapt er iemand boven, plan de klus dan zo dat de nieuwe trap dezelfde dag geplaatst en vastgezet wordt.
Is een open trap dichtmaken een alternatief voor vervangen?
Vaak wel. Gaat het je om veiligheid voor kleine kinderen, om warmteverlies naar de verdieping of om het uiterlijk, dan lost een set stootborden dat op voor een fractie van de kosten van een nieuwe trap. De constructie blijft ongemoeid en je hoeft nergens aan de vloer te komen. Hoe je dat zonder gekraak doet, met de juiste plaatdikte en de latjes eronder, staat bij het dichtmaken van een open trap.
Hoe hoog moet de leuning bij een nieuwe trap?
De gangbare maat is ongeveer 85 centimeter, gemeten loodrecht vanaf de voorkant van de trede tot de bovenkant van de leuning. Bij een hoogteverschil van meer dan een meter hoort er een leuning te zijn. Teken de hoogte af op de trap zelf en loop hem daarna een keer op met je hand op de afgetekende lijn, want een leuning die op papier klopt kan in de praktijk net te laag aanvoelen. De meetwijze en de uitzonderingen staan bij de hoogte van een trapleuning.
Wat doe ik met de aansluiting van het laminaat op de bovenste trede?
Vul een klein hoogteverschil op met dunne strookjes hout die je verspringend op de bovenste trede lijmt, tot een passtuk laminaat precies gelijk komt met de rest van de vloer. Schroef daar een aluminium trapprofiel op, met schroeven die door het profiel, het laminaat en het opvulhout in het massieve hout van de trede grijpen. De plint loopt daarbij gewoon over het laminaat door, zoals overal in de kamer.
Hoort armleuning bureaustoel vervangen ook bij dit onderwerp?
Nee, dat is iets anders. De armleuning van een bureaustoel is een los onderdeel dat met twee of drie bouten aan de zitting vastzit en dat je per merk en type bij de fabrikant of een kantoormeubelzaak bestelt. Op deze pagina gaat het over de leuning langs een trap, en die heeft een heel andere functie: hij vangt je op als je struikelt. De maten en de bevestiging daarvan behandelen we bij de trapleuning en zijn hoogte.
Wanneer je beter een vakman belt
De trap zelf uitbreken, stellen en vastzetten is goed zelf te doen als je met twee personen werkt en de maten kloppen. Er zijn drie momenten waarop je stopt en belt.
Het eerste is zodra het trapgat groter moet. Dan kom je aan een dragende vloer, en of dat nu een houten balklaag of een betonnen vloer is, de last die je wegneemt moet ergens anders naartoe. Een constructeur rekent uit wat er nodig is, en pas daarna gaat de zaag erin. Bij kanaalplaat- of breedplaatvloeren laat je het zagen sowieso door een gespecialiseerd bedrijf doen, omdat de wapening en voorspanning bepalen waar je wel en niet mag snijden.
Het tweede is het werken boven een open trapgat. Een vlizotrap ophangen of een nieuwe trap stellen doe je vanaf een rolsteiger of werkplatform. Merk je dat je op een ladder gaat balanceren met een kozijn of een trapdeel in je handen, dan is dat het signaal om te stoppen en materieel te huren of hulp in te schakelen.
Het derde is oud werk waar asbest in kan zitten. In woningen uit de jaren zestig tot tachtig zit onder trapkasten en achter trapbekleding regelmatig een asbesthoudende plaat als brandwering. Vermoed je dat, breek er dan niets uit maar laat het eerst bemonsteren. De rest van het werk kan gewoon doorgaan zodra je weet waar je aan toe bent.