Een donker eiken tafel opknappen en weer licht krijgen

Eerst uitzoeken waar de donkere kleur in zit

Een donker eiken tafel opknappen begint niet bij het schuurpapier maar bij de vraag waar die kleur zit. Ligt hij bovenop in was, lak of beits, dan ben je in een dag klaar. Zit hij in het hout zelf, dan verandert de hele aanpak en heeft schuren weinig zin. Hoe eiken zich gedraagt en waarin het verschilt van fineer op plaat, staat in ons overzicht over massief hout en plaatmateriaal.

Doe drie tests op een onopvallende plek, bijvoorbeeld de onderkant van het blad of de binnenkant van een poot. Wrijf eerst met een doek met wasbenzine: kleurt de doek bruin, dan zit er donkere meubelwas of een wasolie op. Kras daarna met een mesje in een hoekje. Krult er een doorzichtig laagje op, dan is er een laklaag; blijft het bij poeder, dan is er geen film.

De derde test is de belangrijkste. Schuur een plekje ter grootte van een postzegel met korrel 120 tot je door de kleur heen bent. Wordt het hout na een paar halen al licht, dan zit de kleur in een dun beitslaagje en kun je gewoon schuren. Blijft het na een millimeter nog steeds donker, dan is het hout geloogd of met ammoniak gerookt en zit de kleur er tot diep in.

Dat verschil is niet academisch. Oude eiken meubels werden vaak op kleur gebracht met ammoniakdamp, die met het looizuur in het eiken reageert. Die reactie loopt door het hout heen en niet alleen over het oppervlak, dus een schuurmachine haalt hem er niet uit.

Afwerking	Hoe je het herkent	Hoe diep de kleur zit	Wat werkt om het weg te krijgen
Donkere meubelwas	Doek met wasbenzine wordt bruin, oppervlak voelt vettig	Alleen op het oppervlak en in de nerf	Wasbenzine met staalwol 000, daarna ontvetten en schuren
Blanke lak of vernis, vergeeld	Krasje krult op, water parelt eraf	Alleen de laklaag	Afbijtmiddel op gel, of droog schuren met korrel 80
Beits onder een laklaag	Laklaag krult op, daaronder egale kleur	Enkele tienden van een millimeter	Eerst de lak eraf, dan de beits wegschuren
Gebeitst en daarna in de olie of was gezet	Water trekt in, doek met wasbenzine kleurt licht	0,2 tot 1 mm, in de nerf dieper	Schuren met korrel 80, nerf naborstelen met messing
Geloogd of met ammoniak gerookt eiken	Kleur is ook zichtbaar op een verse zaagsnede	Millimeters diep, soms door en door	Ontkleuren met oxaalzuur of houtbleek, of laten logen
Zwarte vlekken rond schroeven en pootjes	Plaatselijk, altijd waar metaal zat	Tot een paar millimeter	Plaatselijk behandelen met oxaalzuur
Dekkend geverfd	Geen nerf meer zichtbaar, dikke film	Alleen de verflaag	Afbijtmiddel; oude verf niet droog wegschuren
Fineer op mdf of spaanplaat	Dun lijntje op de kopse rand, tekening herhaalt zich	Fineer is 0,6 tot 1,5 mm dik	Alleen licht met de hand schuren, geen machine

De tafel uit elkaar halen scheelt later werk

Veel oude eettafels en kloostertafels zijn met pen-en-gatverbindingen en houten deuvels in elkaar gezet. Zo'n tafel kun je vaak helemaal uit elkaar nemen, en dat maakt het werk een stuk lichter. Je schuurt een los onderdeel op een schraag in tien minuten, terwijl je op de tafel zelf in elke hoek staat te wringen.

Nummer de delen voordat je begint. Zet met potlood aan de binnenkant een cijfer op elke pen en hetzelfde cijfer in het bijbehorende gat, en maak een paar foto's van hoe alles zit. Oude verbindingen zijn ingesleten en passen na jaren alleen nog terug op hun eigen plek.

Haal al het metaal eruit, ook de schroeven waar je overheen zou kunnen schuren. Dat is geen netheid maar noodzaak: ijzer reageert met het looizuur in eiken tot zwarte vlekken zodra er water bij komt, en aluminium wordt door natronloog aangetast. Bewaar het beslag per onderdeel in een zakje met het nummer erop.

Zitten er verbindingen los, lijm die dan pas na het schuren en het ontkleuren opnieuw. Krab eerst de oude lijmresten weg tot op het hout, want verse lijm hecht niet op een oude lijmlaag. Moet je ergens opnieuw schroeven, boor dan voor zoals bij boren in hardhout: eiken splijt bij een schroef zonder voorboring vrij makkelijk langs de nerf.

Blijkt het blad geen massief eiken maar fineer op plaat te zijn, dan werk je met een losgeraakte rand zoals beschreven bij het lijmen van mdf. Fineer op een plaatrand laat vaak als eerste los, en dat wil je gelijmd en geperst hebben voordat je er met schuurpapier langs gaat.

Schuren: het korrelverloop en de valkuil van fineer

Voor de meeste tafels is droog schuren de veiligste route. Je houdt controle over hoeveel je weghaalt, er komt geen vocht in het hout en je kunt op elk moment stoppen om te kijken. Een excentrische schuurmachine van 125 mm met stofafzuiging doet het meeste werk.

Werk het korrelverloop echt af en sla geen stap over. Korrel 80 haalt de kleur en de oude afwerking weg, korrel 120 haalt de krassen van 80 eruit en 150 of 180 maakt het oppervlak klaar voor olie. Wie van 80 direct naar 180 springt, ziet na het oliën alle groeven van de grove korrel terug, want olie maakt krassen juist zichtbaarder.

Houd de machine altijd in beweging en druk niet. Het gewicht van de machine is genoeg; extra druk laat de schijf trager draaien en brandt ronde plekken in het hout. De randen en de kopse kanten doe je op het laatst en met de hand, omdat een machine daar in een paar seconden een ronde rand van maakt.

Fineer is het grote risico. Een moderne fineerlaag is soms maar 0,6 mm dik en die is met korrel 80 op een machine binnen tien seconden weg, meestal precies op een hoek. Kijk daarom altijd eerst naar de kopse rand van het blad: zie je een dun lijntje anders hout, dan is het fineer en schuur je met de hand met een blokje, niet grover dan 150.

Draag bij dit werk een stofmasker. Stof van eiken en beuken staat bekend als schadelijk bij langdurige blootstelling aan de luchtwegen, dus afzuiging op de machine en een P2-masker zijn hier geen overdreven voorzorg.

Stap	Korrel	Gereedschap	Waar je op let
Was en vet eraf	Geen papier	Doek met wasbenzine en staalwol 000	Papier loopt anders binnen een minuut vol was
Oude lak of beits weg	80	Excentrische machine	Blijf bewegen, randen bewaar je voor het laatst
Krassen van de grove korrel weg	120	Excentrische machine	Schuur het hele vlak, niet alleen waar je krassen ziet
Eindkorrel voor olie	150 of 180	Machine, laatste haal met de hand langs de nerf	Fijner sluit de nerf en dan trekt olie ongelijk in
Eindkorrel voor lak	220	Machine of schuurblok	Bij lak mag het gladder, de film ligt er toch bovenop
Profielen en lijstwerk	120 en daarna 180	Schuurspons of handschraper	Een spons volgt de vorm, een blokje maakt vlakke plekken
Kopse kanten	180	Schuurblokje met de hand	Kops hout zuigt olie sterk op en wordt anders donker
Na een natte behandeling	150	Met de hand, licht	Alleen de opgestane vezels eraf, niet weer door de kleur
Fineer op plaat	150, niet grover	Blokje met de hand	Op hoeken schuur je er in seconden doorheen

Logen, ontkleuren en bleken als de kleur in het hout zit

Blijft het hout na een millimeter schuren nog donker, dan kom je met papier niet verder en gaat het over chemie. Er zijn drie richtingen: logen met natronloog, ontkleuren met oxaalzuur en bleken met een tweecomponenten houtbleek. Ze doen niet hetzelfde, dus de keuze hangt af van wat je wilt bereiken.

Natronloog breekt was, olie en oude afwerkingen af en geeft eiken de bekende lichtbruine loogkleur met donkere spiegels in de nerf. Oxaalzuur pakt de kleur zelf aan en is het middel bij looizuurverkleuring en zwarte ijzervlekken. Houtbleek op basis van waterstofperoxide gaat het verst en bleekt ook de eigen kleur van het hout, met het risico dat de tafel er dood en vlak uit gaat zien.

De volgorde bij het aanmaken is niet vrijblijvend. Bij natronloog doe je het hete water in de kom en strooi je de korrels er in kleine porties bij, nooit andersom en nooit in één keer. De oplossing wordt vanzelf gloeiend heet en spat bij een te snelle dosering. Oxaalzuur voeg je op dezelfde manier toe aan warm water, in een glazen of kunststof kom, nooit in iets van metaal.

Behandel altijd beide zijden van een blad, ook als je alleen de bovenkant lelijk vindt. Een blad dat aan één kant nat wordt, zet aan die kant uit en trekt bij het drogen hol. Bij een massief eiken blad van drie centimeter zie je dat binnen twee dagen terug als een zichtbare kom.

Spoel na het inwerken royaal na met schoon water en herhaal dat. Chemie die in het hout achterblijft werkt door, slaat later als wit poeder in de nerf neer en zorgt ervoor dat olie niet meer wil hechten. Na het drogen schuur je licht met korrel 150, want de vezels zijn door al dat vocht flink opgestaan.

Middel	Mengverhouding	Wat het doet	Waar je op let
Natronloog of caustische soda	30 tot 50 gram per liter heet water	Breekt was, olie en oude afwerking af, geeft de loogtint	Korrels bij het water, in porties; kwast van kokosvezel
Oxaalzuur of zuringzout	Ongeveer 100 gram per liter warm water	Ontkleurt looizuurverkleuring en zwarte ijzervlekken	Giftig, glazen of kunststof kom, masker bij het naschuren
Houtbleek in twee componenten	Volgens de verpakking, meestal A en B na elkaar	Bleekt ook de eigen kleur van het eiken weg	Sterk bijtend voor huid en ogen, test eerst een hoekje
Kant-en-klaar ontweringswater	Gebruiksklaar uit de fles	Haalt lichte roestvlekken weg	Veel te slap om een hele eiken tafel te ontkleuren
Afbijtmiddel op gel	Gebruiksklaar	Weekt lak en verf los, laat de houtkleur staan	Niet lang op fineer laten staan, de lijm eronder weekt los
Wasbenzine of terpentine	Onverdund op een doek	Verwijdert was, vet en polish voor het echte werk	Ontvlambaar, raam open, doeken plat uitleggen
Gespecialiseerd loogbedrijf	Dompelbad, niet zelf te doseren	Haalt alles in één keer weg, ook uit profielen	Vraag vooraf de prijs en of ze losse delen aannemen

Zwarte vlekken, kringen en vuil dat in de nerf blijft zitten

Na het schuren zie je vaak twee dingen die je met papier niet weg krijgt. Het eerste zijn zwarte of blauwgrijze vlekken, meestal rond schroefgaten, onder de pootjes en langs de randen van het blad. Dat is geen vuil maar een reactie tussen ijzer, vocht en het looizuur in eiken, en die zit in het hout.

Zulke vlekken haal je weg met oxaalzuur, plaatselijk aangebracht met een kwastje. Werk hier in kleine stappen: aanbrengen, laten inwerken, naspoelen en kijken wat het gedaan heeft. Twee lichte behandelingen geven een gelijkmatiger resultaat dan één zware, waarbij je een lichte vlek terugkrijgt op de plek van de donkere.

Het tweede is de kleur die in de nerf blijft hangen. Eiken heeft open poriën en daar zit oude was, beits en vuil in, dieper dan waar je schuurpapier bij komt. Een messing borstel, licht en met de nerf mee, haalt dat er verrassend goed uit. Een staalborstel gebruik je niet, want die laat ijzerdeeltjes achter en dan heb je binnen een week nieuwe zwarte stipjes.

Witte kringen van glazen zijn iets anders dan zwarte vlekken. Wit betekent vocht dat in de was- of laklaag is getrokken, en dat verdwijnt met de afwerking die je er toch af haalt. Zit er een vetvlek in kaal hout, leg daar dan een kompres van maizena of talkpoeder op en laat dat een nacht trekken voordat je gaat oliën.

Afwerken met olie, witte olie of toch lak

Nu het hout kaal is, bepaalt de afwerking of de tafel echt licht blijft. Kaal geschuurd eiken is bleek en grijzig, maar de eerste laag olie maakt het meteen een tint donkerder en geler. Wie een blank eiken tafel wil, moet dus niet naar een naturel olie grijpen maar naar een witte.

Witte hardwaxolie bevat wit pigment dat in de open nerf blijft hangen. Dat geeft het lichte, iets grijzige beeld dat je bij Scandinavisch eiken ziet, terwijl het gladde hout ertussen gewoon warm blijft. Wil je die witte lijnen in de nerf minder sterk, breng de witte olie dan aan als eerste laag en werk af met een naturel olie.

Test dat altijd op de onderkant van het blad. Daar zie je binnen een half uur wat de olie met deze specifieke tafel doet, en dat scheelt de teleurstelling van een blad dat na twee lagen alsnog geel is.

Breng olie dun aan met een plamuurmes of een doek en werk in vakken van ongeveer een halve vierkante meter. Laat de olie twintig tot dertig minuten intrekken en neem het overtollige daarna volledig af met een schone doek. Olie die je laat staan, hardt uit tot een plakkerige, glimmende film die je er alleen met schuurpapier weer af krijgt.

Voor een eettafel is hardwaxolie in twee lagen meestal de beste keus. Hij is redelijk bestand tegen water en wijn, en beschadigingen kun je plaatselijk bijwerken zonder het hele blad over te doen. Dat laatste is precies wat bij lak niet kan.

Afwerking	Hoe het eruit ziet	Bestand tegen	Onderhoud en reparatie
Hardwaxolie naturel	Warm en iets geler dan het kale hout	Water en wijn, bij vlot afnemen	Jaarlijks bijoliën, plaatselijk bij te werken
Hardwaxolie wit	Licht en grijzig, wit pigment in de nerf	Zelfde als naturel	Bijwerken met dezelfde witte olie, anders zie je het
Meubelolie op lijnolie- of tungoliebasis	Mat en heel natuurlijk	Weinig, vlekt bij wijn en olie	Vaak bijoliën, maar wel simpel
Boenwas over kaal hout	Zacht van glans, voelt warm aan	Nauwelijks, water geeft witte kringen	Vaak opnieuw in de was, minder geschikt voor een eettafel
Watergedragen meubellak	Egale film, licht glanzend	Het meeste, ook hete borden binnen redelijke grenzen	Een beschadiging betekent het hele vlak overdoen
Zeepafwerking	Zeer licht en mat, Scandinavisch beeld	Weinig, vlekt snel	Elke paar weken opnieuw inzepen

Als lichter maken niet lukt: de andere routes

Soms wint het hout. Bij een tafel die diep gerookt is, of bij een blad met een fineerlaag die te dun is om nog te schuren, kom je met blank maken niet waar je wilt. Dat betekent niet dat de tafel af is.

De meest gekozen oplossing is het onderstel dekkend schilderen en alleen het blad in het hout laten. Een gebroken witte of grijze kleur op de poten met een geolied blad erboven maakt een zware oude tafel meteen lichter van uitstraling. Schuur het onderstel dan wel eerst mat, want verf hecht niet op oude was.

Een tweede route is de kleur juist egaliseren in plaats van weghalen. Is het blad plaatselijk lichter geworden door het schuren en zie je vlekken, dan trekt een kleurolie of een gelijkmatige beits die verschillen weer glad. Beits kan alleen donkerder maken, dus je kiest een tint die minstens zo donker is als de donkerste plek.

Werkt geen van beide, dan blijft er de mogelijkheid om alleen het blad te vervangen door nieuw eiken en het oude onderstel te houden. Dat is meer timmerwerk, maar bij een tafel met een mooi onderstel en een versleten blad vaak de verstandigste rekensom. Voor de basisregels van dat soort werk hebben we het overzicht over hout en timmerwerk.

Hangt er straks bij die tafel ook een plank of een wandbankje aan de muur, kijk dan even in de plug- en boorkiezer welke plug en welke boor bij jouw muur horen.

Zo houd je de tafel na het opknappen licht

De eerste twee weken zijn de gevoeligste periode. Hardwaxolie is na een dag droog maar pas na een week of twee volledig uitgehard, en in die tijd wil je er geen tafelkleed, placemats of plastic op hebben liggen. Onder een afgesloten kleed blijft de olie zacht en krijg je afdrukken die er niet meer uit gaan.

Voor het dagelijkse schoonmaken volstaat een vochtige doek. Gebruik geen allesreiniger en geen azijn op een geolied blad, want die tasten de wasbestanddelen aan en maken doffe plekken. Een scheutje houtzeep of een neutrale zeep in lauw water is wat een geolied blad nodig heeft.

Werk een dof geworden plek bij zodra je hem ziet. Schuur alleen die plek licht met korrel 220, breng er dezelfde olie op en neem het overtollige af. Bij een tafel die je jaarlijks één keer helemaal bijoliet, blijft het bij dit soort kleine reparaties.

Houd er ook rekening mee dat eiken onder daglicht verkleurt. Blank eiken wordt in het eerste jaar merkbaar geler, en waar een schaal of een placemat altijd op dezelfde plek staat, ontstaat een lichtere vlek. Verschuif zulke spullen af en toe, dan verkleurt het blad gelijkmatig.

Ga je later nog aan het onderstel werken of iets vastschroeven, boor dan opnieuw voor zoals bij het boren in hardhout beschreven staat. Oud eiken is hard en droog en scheurt langs de nerf gemakkelijker dan vers hout.

Zo pak je een donker eiken tafel van begin tot eind aan

Deze volgorde geldt voor een massief eiken eettafel; bij fineer sla je het machinale schuurwerk over en werk je met de hand.

1. Test op een onopvallende plek wat er op zit

   Wrijf met wasbenzine, kras met een mesje en schuur een postzegel groot plekje door de kleur heen. Nu weet je of je met was, lak, beits of geloogd hout te maken hebt. Zonder die uitkomst koop je het verkeerde middel en verlies je een dag.

2. Haal de tafel uit elkaar en alle metaal eruit

   Nummer de delen met potlood op de verbindingen en bewaar het beslag per onderdeel in een zakje. Losse delen op schragen schuren gaat drie keer zo snel als op de tafel zelf. Metaal moet eruit voordat er vocht bij komt, anders krijg je zwarte ijzervlekken in het eiken.

3. Haal eerst de was, het vet en de oude lak weg

   Neem het hout af met wasbenzine en staalwol 000 tot je doek schoon blijft. Zit er lak of verf op, gebruik dan afbijtmiddel op gel en steek de weke laag af met een plamuurmes. Schuurpapier op een gewaste of gelakte tafel loopt binnen een minuut dicht.

4. Schuur droog van 80 via 120 naar 150 of 180

   Houd de machine in beweging en druk niet, het gewicht is genoeg. Doe elk korrelnummer over het hele vlak en niet alleen waar je nog kleur ziet. Randen, profielen en kopse kanten bewaar je voor het laatst en doe je met de hand.

5. Alleen als de kleur diep zit: ontkleuren of laten logen

   Maak oxaalzuur aan in warm water in een glazen kom, ongeveer honderd gram per liter, en breng het op met een kokosvezelkwast. Behandel altijd beide zijden van een blad, anders trekt het krom. Bij een tafel die helemaal uit elkaar kan, is een gespecialiseerd loogbedrijf vaak de nettere en veiligere keuze.

6. Spoel na, laat drogen en schuur de opgestane vezels

   Spoel met ruim schoon water en herhaal dat een paar keer, want middel dat achterblijft werkt door en slaat neer als wit poeder in de nerf. Laat een blad minstens twee dagen drogen, bij een dik massief blad liever een week. Schuur daarna licht met korrel 150, met een masker op.

7. Ontstof en breng de olie in twee dunne lagen aan

   Zuig het hout af met een borstelmond en neem het na met een pluisvrije doek. Werk in vakken van een halve vierkante meter, laat de olie twintig tot dertig minuten intrekken en neem het overtollige volledig af. Na acht tot twaalf uur volgt de tweede laag; leg de doeken plat uit tot ze hard zijn.

8. Zet in elkaar en geef het uitharden de tijd

   Schroef het beslag terug in de oude gaten en lijm losse verbindingen pas nu opnieuw, met de oude lijmresten weggekrabd. Laat de tafel daarna een week of twee met rust wat betreft kleden en placemats. Volledig uitgeharde olie is bestand tegen een gemorst glas, halfharde olie niet.

Plug- en boorkiezer

Kies je muursoort en het gewicht dat eraan moet hangen, en zie welke plug, schroef en boormaat je nodig hebt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Muursoort Alle Beton Kalkzandsteen Baksteen Gipsplaat Gasbeton Gipsblok Holle steen Hout

Muursoort	Zo herken je hem	Plug die past	Boor en maat	Wat je eraan kunt hangen
Beton	Grijs, keihard, boorstof is grijs en fijn, de boor loopt zwaar	Nylon plug of, bij zwaar werk, een keilbout	Steenboor met hamerfunctie, 6, 8 of 10 mm	Alles, ook een hangend toilet of een boiler, mits de plug diep genoeg zit
Kalkzandsteen	Lichtgrijs tot wit, glad breukvlak, boorstof is wit en zanderig	Nylon plug, boren zonder klopstand	Steenboor zonder hamerfunctie, 6 of 8 mm	Keukenkasten, wastafels, radiatoren
Baksteen	Rood tot bruin, boorstof is rood, harder dan voeg	Nylon plug, altijd in de steen en niet in de voeg	Steenboor met hamerfunctie, 6 of 8 mm	Zware kasten en wandbeugels, mits je de steen raakt en niet de voeg
Gipsplaat	Klinkt hol, boort weg als boter, boorstof is wit poeder	Hollewandplug met vleugels, tuimelplug of gipsplaatanker	Houtboor of steenboor, maat volgens de plug	Schilderij, spiegel en lichte kast tot ongeveer 10 kg per plug
Gasbeton	Lichtgrijs, heel licht van gewicht, kruimelt makkelijk	Speciale gasbetonplug of een lange schroef zonder plug	Houtboor, geen hamerfunctie, plug bepaalt de maat	Lichte tot middelzware last, verdeel over meer punten
Gipsblok	Wit tot lichtgeel, zacht, boorstof is wit gips	Gipsblokplug of chemisch anker bij zwaar werk	Houtboor zonder klopstand	Middelzware last, geen hangend toilet zonder voorzetframe
Holle steen	Klinkt hol, de boor zakt ineens door in de holte	Hollewandplug of chemisch anker met zeefhuls	Steenboor zonder hamerfunctie zodat de wand niet uitbreekt	Middelzwaar, met een chemisch anker ook zwaar
Hout	Herkenbaar, boorstof is krullend	Geen plug nodig, houtschroef volstaat	Houtboor, voorboren op ongeveer 70 procent van de schroefkerndiameter	Alles, mits je in het hart van de regel schroeft

Controleer dit voordat je de olie erop zet

• Een doek met wasbenzine blijft schoon, dus alle oude was en vet is eruit
• Er zijn geen doorgeschuurde plekken op hoeken en randen, zeker bij fineer
• Bij strijklicht van een lamp zie je geen krassen dwars op de nerf meer
• Het hout is droog: na een natte behandeling twee dagen, bij een dik blad langer
• Er zit geen wit poeder of zoutrand meer in de nerf van achtergebleven middel
• De nerf is met een messing borstel nagelopen en er zit geen oude beits meer in
• Alle stof is weg, ook uit de hoeken en de profielen van het onderstel
• Je hebt de olie op de onderkant van het blad getest en de kleur bevalt
• Er staat een emmer water of een metalen bak klaar voor de gebruikte oliedoeken

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Beginnen met schuren terwijl er nog was op zit

Donkere meubelwas smelt onder de wrijving van het schuurpapier en smeert dicht. Je papier is binnen een minuut vol en de was wordt dieper de open nerf van het eiken in gedrukt. Neem het hout eerst af met wasbenzine en staalwol 000 tot je doek schoon blijft.

Bij een natte behandeling maar één kant doen

Een blad dat aan één zijde nat wordt, zet daar uit en trekt bij het drogen hol. Bij een massief blad zie je dat binnen twee dagen. Behandel altijd beide zijden en laat het blad plat op latjes drogen, zodat er overal lucht bij kan.

De korrels bij het aanmaken in één keer in het water gooien

Natronloog dat in één keer bij het water gaat, laat de vloeistof gloeiend heet worden en spatten. Doe altijd eerst het water in de kom en strooi de korrels er in kleine porties bij, met handschoenen, bril en masker op. Bij oxaalzuur werkt het net zo.

Het beslag laten zitten en er gewoon omheen werken

IJzer, vocht en het looizuur in eiken vormen samen zwarte vlekken die tot in het hout trekken. Aluminium wordt door natronloog aangetast. Schroeven, bouten en scharnieren gaan er dus eerst uit, ook als dat betekent dat je de hele tafel demonteert.

Te fijn schuren voor een olieafwerking

Bij korrel 240 of fijner sluit je de poriën van het hout en trekt de olie ongelijk in. Je krijgt vlekkerige, glanzende plekken naast matte. Voor olie stop je bij 150 of 180; alleen als je gaat lakken schuur je verder door.

Kant-en-klaar ontweringswater gebruiken om te ontkleuren

De gebruiksklare flesjes zijn bedoeld om lichte roestvlekken uit hout te halen en zijn daarvoor bewust slap gehouden. Om de kleur uit een geloogde eiken tafel te trekken is die concentratie ruim onvoldoende. Daarvoor maak je zelf een sterke oplossing aan, met de bijbehorende bescherming.

Oliedoeken in de prullenbak gooien

Uithardende olie geeft warmte af en een opgefrommelde doek houdt die warmte vast. In een gesloten zak of emmer kan dat oplopen tot het punt waarop de doek zelf gaat branden. Leg gebruikte doeken plat uit tot ze hard zijn, of dompel ze in water.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een eiken tafel opknappen is werk dat je met geduld prima zelf doet. Er zijn wel vier momenten waarop je beter een ander laat kijken of het uit handen geeft.

Het eerste is een tafel die door en door gerookt of geloogd is en die je toch echt blank wilt hebben. Een gespecialiseerd loogbedrijf heeft een dompelbad en haalt daarmee ook de profielen en de hoeken schoon, zonder dat jij thuis met liters bijtende vloeistof staat te werken. Dat is bij een tafel die helemaal uit elkaar kan bijna altijd de nettere route.

Het tweede is een meubel dat echt antiek is of dat een dun, oud fineer heeft. Schuren of logen haalt daar de patina en soms de waarde weg, en dat is niet terug te draaien. Laat een restaurateur eerst kijken voordat je begint.

Het derde is een dekkende oude verflaag op een meubel van voor de jaren tachtig. Daar kan lood in zitten, en dan is droog schuren met een machine geen goed idee vanwege het stof. Werk in dat geval met afbijtmiddel, of laat het beoordelen.

Het vierde is het werken met sterke chemie als je daar geen ruimte voor hebt. Natronloog, oxaalzuur en waterstofperoxide van dertig procent horen buiten of in een goed geventileerde werkplaats, met zuurbestendige handschoenen, een dichte bril en een masker. Kun je dat niet fatsoenlijk regelen, kies dan voor schuren of voor uitbesteden.