Draairichting van een deur bepalen en veranderen

Wat draairichting bij een deur precies betekent

Draairichting betekent bij een deur twee dingen die makkelijk door elkaar lopen. Strikt genomen zegt de draairichting alleen aan welke kant de scharnieren zitten, links of rechts. Welke ruimte de deur in zwaait is een tweede vraag, en dat wordt bepaald door de kant van het kozijn waar de sponning zit.

Dat verschil verklaart waarom deze klus zo vaak groter uitpakt dan gedacht. Wil je alleen de scharnieren naar de andere stijl verplaatsen, dan blijft de deur dezelfde kant op draaien en werk je vooral aan de deur zelf. Moet de deur de andere ruimte in, dan gaat de sponning om en zit je aan het kozijn.

Vraag je dus eerst af wat je precies wilt veranderen: de scharnierzijde, de ruimte waar de deur in draait, of allebei. Bij de andere klussen aan deuren komt hetzelfde onderscheid steeds terug, zoals je ziet op onze overzichtspagina met alle deurklussen.

Voor het benoemen van links en rechts bestaan twee tellingen naast elkaar, en dat is de tweede bron van verwarring. Het DIN-systeem gaat uit van de kant waar de deur naar je toe opent: zitten de scharnieren dan links, dan is het DIN links. De oudere Nederlandse telling gaat van de tegenovergestelde kant uit, waardoor precies dezelfde deur daar rechts heet.

Bestel daarom nooit alleen op het woord links of rechts. Noem er altijd het systeem bij, of stuur een simpel plattegrondje mee waarop je de scharnieren en de openstand van de deur hebt getekend. Een tekening kan niemand verkeerd begrijpen.

Term	Wat het betekent	Waar je het tegenkomt
DIN links	Je staat aan de kant waar de deur naar je toe opent en de scharnieren zitten links	Bestellen van deuren, sloten, paumelles en deurdrangers
DIN rechts	Zelfde uitgangspunt, maar de scharnieren zitten rechts	Vrijwel alle verpakkingen van hang- en sluitwerk
Hollands links of rechts	De oudere Nederlandse telling gaat van de andere zijde uit, dezelfde deur heet daar precies andersom	Oudere bestekken, timmerfabrieken en aannemers
Naar binnen draaiend	De deur zwaait de ruimte in waar de sponning zit	Bijna alle voordeuren en de meeste binnendeuren
Naar buiten draaiend	De deur zwaait van de ruimte af en de sponning zit aan de andere kant	Badkamers, toiletten, bergingen en technische ruimtes
Sponningzijde	De kant van het kozijn waar de deur tegenaan slaat, bepalend voor de openingsrichting	De eerste plek om naar te kijken voordat je iets besluit
Stompe deur	Vlak deurblad zonder opdekrand dat in het kozijn tegen de sponning valt	Houten binnendeurkozijnen
Opdekdeur	Deurblad met een rand van ongeveer twaalf millimeter die over het kozijn heen valt	Stalen binnendeurkozijnen

Wat je kozijn toelaat en wat niet

De vraag is zelden of het kan, want met genoeg sloopwerk kan alles. De vraag is wat het kost aan tijd, geld en schade aan de muren eromheen. Dat hangt volledig af van het type kozijn, en dat geldt voor bijna alles wat je aan ramen, deuren en kozijnen verandert.

Een houten binnendeurkozijn met een sponning is de gunstigste situatie. De sponning is niets meer dan een opstaande rand waar de deur tegenaan slaat, en die rand kun je verleggen. Je zaagt hem weg en bouwt hem aan de andere zijde opnieuw op, of je legt een extra lat in de bestaande sponning.

Een stalen kozijn met een opdekdeur is de ongunstigste. Daar zitten aan de scharnierzijde bussen met schroefdraad ingelast waar de paumelles in draaien, en aan de andere stijl zit alleen een sluitkom. Die bussen zijn niet los te koop en niet te verplaatsen zonder las- en slijpwerk in een kozijn dat vaak vol mortel of gips zit.

Bij een buitenkozijn ligt het weer anders. Dat bestaat uit het kozijnhout plus een spouwlat die eraan geschroefd en gelijmd zit, zodat de aansluiting op de spouw lucht- en waterdicht blijft. Zo'n kozijn wordt in een montagerichting besteld en gaat na plaatsing met ankers achter het metselwerk verdwijnen, meestal drie per stijl en twee in de bovendorpel.

Type kozijn	Scharnierzijde omzetten	De andere ruimte in laten draaien	Waar je tegenaan loopt
Houten binnendeurkozijn met sponning	Goed zelf te doen	Kan, door de sponning te verleggen	De deur wordt smaller of moet vervangen worden
Stalen binnendeurkozijn met opdekdeur	Vrijwel niet te doen	Alleen met een nieuw kozijn	De paumelbussen zitten ingelast en zijn niet los verkrijgbaar
Houten buitenkozijn met spouwlat	Vraagt nieuw hang- en sluitwerk en meestal een andere deur	Praktisch alleen met een nieuw kozijn	Spouwlat, luchtdichting en ankers achter het metselwerk
Kunststof of aluminium buitenkozijn	Niet los aan te passen	Nieuw kozijn	Sponning, dichtingen en beslag zitten in het profiel verwerkt
Montagekozijn of stelkozijn met omtimmering	Goed te doen	Kan, de omtimmering en de aanslaglat gaan om	Alleen de afwerklijsten moeten opnieuw
Ingemetseld kozijn van voor de oorlog	Mogelijk, mits de deur het toelaat	Riskant, het kozijn zit met neuzen vast in het metselwerk	Uitbreken geeft schade aan stucwerk, tegelwerk en vloer

De sponning verleggen bij een stompe deur in een houten kozijn

Bij een stompe deur in een houten kozijn is het bestaande kozijn meestal te redden. Het kozijn blijft zitten en alleen de sponning verhuist naar de andere zijde. De deur zelf moet dan meestal iets smaller, of je koopt een nieuw deurblad.

Er zijn twee routes. De snelste is een extra lat in de bestaande sponning zetten, zodat de deur aan de andere kant aanslaat. Je verliest daarmee ongeveer drie centimeter doorgangsbreedte, want de deur moet twee keer de latdikte smaller.

De nettere route is de oude sponning wegzagen tot het kozijn vlak is en aan de andere zijde een nieuwe aanslaglat opbouwen. Je houdt dan je volledige doorgang, maar je hebt een handcirkelzaag met rail of een bovenfrees nodig om die snede recht te krijgen. Met een multitool of decoupeerzaag lukt het ook, alleen kost het veel meer tijd en moet je flink naschaven.

Neem voor de nieuwe aanslag altijd een verse lat en niet de lat die je er net af hebt gezaagd. Die oude lat wordt bij het rechtmaken toch smaller en houdt vaak lakresten en spijkergaten. Een geschaafde lat van 12 bij 44 millimeter is een gangbare maat.

Kies dezelfde houtsoort als het kozijn, bij binnendeurkozijnen is dat meestal meranti. Vurenhout is zachter en werkt anders bij wisselende luchtvochtigheid, wat op termijn scheuren in de lijmnaad geeft. Schuur de lak weg op de plek waar je gaat lijmen, want lijm hecht niet op een gladde laklaag.

Aan de deur zelf valt vaak mee wat er moet gebeuren. Is het deurblad symmetrisch, dan draai je hem simpelweg om en zitten de scharnierinlatingen aan de goede kant. Het slot kan blijven zitten: je draait de dagschoot honderdtachtig graden om zodat de schuine kant weer naar de sluitplaat wijst, en de sluitplaat zelf verhuist mee naar de andere stijl. Zit de kruk krap of loopt het krukgat niet lekker, dan is dit het moment om de deurklink en de krukgarnituur te vervangen.

De deur versmallen zonder hem te slopen

Een vlakke binnendeur is geen massief blad. Rondom zit een smalle massieve stijl van drie tot vier centimeter, daarbinnen zit karton in honingraatvorm en aan weerszijden een dunne plaat. Zaag je er twee keer anderhalve centimeter af, dan is die stijl vrijwel weg en heb je niets meer om scharnieren en slot in vast te schroeven.

De oplossing is de vrijgekomen stijl terug te plaatsen. Zaag de deur op maat, tik de losgekomen stijllat er zo nodig helemaal uit, zaag die op dikte en lijm hem terug in de holle rand met PU-lijm en lijmklemmen. Laat de lijm een nacht staan voordat je gaat boren.

Lukt dat niet netjes, koop dan een breder deurblad en zaag dat terug. Een deur van 88 of 93 centimeter breed geeft genoeg vlees om aan beide zijden af te zagen en toch nog stijlhout over te houden. Er bestaat geen kant-en-klare deur die past op een kozijn dat je hebt opgedikt, dus aan zagen ontkom je hoe dan ook.

Waarom een opdekdeur in een stalen kozijn niet om te draaien is

Bij een opdekdeur is de draairichting veranderen een ander verhaal dan bij een stompe deur. De opdekrand valt over het kozijn heen en zit maar aan één kant goed, dus het deurblad omdraaien werkt niet. Een nieuwe deur in de andere draairichting kopen is dus altijd onderdeel van het plan.

Het echte probleem zit in het stalen kozijn waar zo'n deur bijna altijd in hangt. In de scharnierstijl zijn bussen met schroefdraad ingelast waar de paumelles in gedraaid worden. Die bussen zijn niet los verkrijgbaar en zitten aan de andere stijl gewoon niet, want daar zit alleen de uitsparing voor de sluitkom.

Om het toch te doen zou je in de andere stijl moeten boren, nieuwe bussen inlassen, de oude gaten dichtlassen, alles vlakslijpen en een nieuwe sluitkom uitsnijden. Veel oude stalen kozijnen zitten bovendien vol mortel of gips, en dan zijn lassen en boren sowieso geen optie. En zelfs als het lukt, houd je brandplekken en verfschade over die je in een smalle hal nooit meer onzichtbaar krijgt.

Er circuleren creatieve omwegen, zoals stokschroeven met verlengbussen door het kozijn de muur in draaien, of een balk tegen de muur naast het kozijn monteren waar de paumelles in gaan. Technisch krijg je de deur dan wel hangend, maar hij hangt niet meer in het kozijn. Hij sluit nergens meer strak aan, je houdt dichtgezette gaten in het zicht, en het kost meer tijd dan het hele kozijn vervangen.

De reële route is dan ook een nieuw kozijn met een nieuwe deur. Voor een binnendeur is dat werk van een dag, waarbij je wel rekening houdt met schade aan de aansluitende plinten, tegels en het stucwerk. Hoe je de nieuwe deur daarna netjes stelt en ophangt, staat bij het afhangen van een deur met paumelles of scharnieren.

Kijk voordat je afhaakt wel even goed naar je eigen kozijn. Heel af en toe is een stalen kozijn symmetrisch uitgevoerd, met bussen én een uitsparing voor de sluitkom aan beide stijlen. Zie je aan de slotzijde alleen een gladde stijl met een sluitkom, dan houdt het op en heeft doorzoeken geen zin.

De draairichting van een deur veranderen van binnen naar buiten

Een deur die nu de kamer in draait en straks de gang of de tuin in moet, is de zwaarste variant van deze klus. De scharnieren mogen blijven zitten waar ze zitten, maar de sponning moet naar de andere zijde van het kozijn. Zonder die ingreep slaat de deur aan de verkeerde kant aan en kan hij nooit de andere kant op.

Bij een binnendeur pak je dat aan zoals hierboven beschreven: sponning verleggen, deur versmallen, scharnieren en sluitplaat mee. Reken erop dat je in totaal twee keer de latdikte kwijtraakt, dus ongeveer dertig millimeter bij een lat van vijftien. Bij een deur van 78 centimeter is dat een merkbaar verschil, bij een deur van 88 centimeter niet.

Deze omzetting is vooral gebruikelijk bij een badkamer of een toilet. Een naar buiten draaiende deur geeft je binnen ruimte terug en zorgt ervoor dat je erbij kunt als iemand achter de deur onwel wordt of uitglijdt. Wat er verder bij een badkamerdeur komt kijken aan vocht, ventilatie en materiaalkeuze, lees je bij de deur van de badkamer.

Bij een buitendeur werkt dit anders en meestal niet. De sponning van een buitenkozijn hoort bij de spouwlat en bij de luchtdichte aansluiting op de gevel, en die twee kun je niet los van elkaar omdraaien. Draai je het kozijn wel om, dan sluit de spouwlat verkeerd aan en is de luchtdichtheid weg, met tocht en condens tot gevolg.

Er is één noodgreep die soms wordt toegepast: een tweede kozijn aan de andere zijde tegen het bestaande kozijn schroeven, zodat de deur die kant op draait. Het werkt, maar je verliest doorgangsdiepte, de aansluiting wordt nooit fraai en bij een deur die als vluchtroute dient is het geen goed idee. Beschouw het als een oplossing voor een berging, niet voor de gevel.

Laat je een buitendeur wel naar buiten draaien, dan verandert er meer dan de richting alleen. De scharnierpennen zitten dan aan de buitenzijde en zijn bereikbaar, dus je hebt scharnieren met anti-uitlichtpennen of losse dievenklauwen nodig. Ook de afdichting verhuist mee, want het tochtprofiel zit dan aan de andere zijde van de sponning, zoals je ziet bij het aanbrengen van een tochtstrip langs de voordeur.

Welke kant je de voordeur op laat draaien

Bij een nieuwbouwwoning kun je de draairichting van de voordeur vaak nog kiezen, en dat is een keuze waar je jaren aan vastzit. Kijk daarbij niet naar de deur maar naar wat je ziet als je binnenkomt. Bij de meeste woningen wil je zicht op de hal en de trap, en niet meteen tegen de meterkast of een dichte deur aankijken.

Even belangrijk is de ruimte om binnen te stappen. Een voordeur die openzwaait richting een trap die vlak bij de deur begint, duwt je bezoek in de hoek. Draait hij de andere kant op, dan stap je binnen en heb je de hal voor je.

Let ook op de meterkast, want die begint vaak net iets eerder dan de deuropening. Draait de deur naar die kant open, dan kijk je bij binnenkomst tegen de kastdeur aan en oogt de hal krapper dan hij is. Hoe je die kast zelf aanpakt, staat bij de deur van de meterkast, en houd daarbij één regel aan: aan de deur en de kast mag je werken, aan de installatie achter de hoofdzekering niet.

Voor een dichte voordeur zonder glas telt nog iets mee. Als de deur naar jou toe opent, blijft het deurblad tussen jou en de bezoeker in en kun je er vanaf de klinkzijde langs kijken wie er staat. Bij een deur met een zijlicht of glas speelt dat minder, want dan zie je toch al wie er voor staat.

Dat zijlicht is meteen de reden dat omdraaien duur wordt. Draai je alleen de deur om en laat je het zijlicht staan, dan komt de deuropening achter de meterkast of in een hoek terecht. Verhuist het zijlicht mee, dan gaat het hele kozijn eruit.

En hang een zware voordeur nooit met de scharnieren aan de tussenstijl tussen deur en zijlicht. Die stijl is smaller en staat niet in het metselwerk verankerd, waardoor hij op termijn meegeeft en de deur gaat klemmen. De scharnieren horen aan de buitenste stijl die wel vastzit in de gevel.

Wat het bouwbesluit zegt over de draairichting van de voordeur

Voor een gewone eengezinswoning schrijft de regelgeving niet voor welke kant de voordeur op moet draaien. De regels die vroeger in het Bouwbesluit stonden, staan sinds 2024 in het Besluit bouwwerken leefomgeving, en ook daar zoek je tevergeefs naar een verplichte draairichting voor een woningtoegang.

Er zijn wel twee dingen die je beperken. Een deur mag niet over de openbare weg of het trottoir opendraaien, dus woon je pal aan de straat, dan valt naar buiten draaien af. Daarnaast moet de toegang van een woning in nieuwbouw een vrije doorgang houden van ten minste vijfentachtig centimeter breed, en die maat mag je niet wegnemen met een lat of een deur die verkeerd openslaat.

In een appartementengebouw met een gemeenschappelijke gang ligt het strenger. Daar horen deuren in een gedeelde vluchtroute met de vluchtrichting mee te draaien, en dat is geen keuze van de bewoner. Twijfel je of jouw deur onder zo'n route valt, leg het dan voor aan de gemeente of aan de VvE voordat je iets omzet.

Een voordeur die naar buiten draait

Een naar buiten draaiende voordeur is in Nederland ongebruikelijk, en daar zit meer achter dan gewoonte. Wie aanbelt staat vaak vlak voor de deur en krijgt hem dan tegen zich aan. Regen en wind hebben ook meer grip op een deur die naar buiten openslaat.

Wil je het toch, dan hoort er bescherming tegen wind bij. Een vlaag pakt zo'n deur op en slaat hem tegen de gevel of scheurt hem uit de scharnieren. Monteer daarom een windhaak die de deur in openstand vasthoudt.

Wat het kost om de draairichting van een deur te veranderen

De kosten van het veranderen van de draairichting van een deur lopen ver uiteen, want ze hangen aan het type kozijn en aan de vraag wie het werk doet. Blijft het kozijn zitten en gaat alleen de sponning om, dan praat je over materiaalkosten van enkele tientjes. Moet het kozijn eruit, dan komt daar herstel van plint, stucwerk, tegelwerk en verf bovenop, en dat is vaak duurder dan het kozijn zelf.

Voor uitbesteed werk reken je met een uurtarief van ongeveer vijfenveertig tot vijfenzeventig euro exclusief btw voor een timmerman, plus voorrijkosten. Een sponning verleggen en een deur opnieuw afhangen is een dagtaak voor één man. De richtprijzen hieronder zijn inclusief btw voor particulieren en zonder schilderwerk gerekend.

Zit je in een nieuwbouwtraject, dan is de goedkoopste weg altijd de aannemer, en dan zo vroeg mogelijk. Voordat het kozijn besteld is, kost een andere montagerichting vrijwel niets. Na de oplevering betaal je voor een nieuw kozijn plus alle herstelwerk eromheen.

Ingreep	Zelf doen, materiaal	Uitbesteed, richtprijs	Wat je ervoor terugkrijgt
Scharnieren en sluitplaat omzetten bij een symmetrische stompe deur	10 tot 30 euro	100 tot 200 euro	Deur draait naar de andere zijde, doorgang blijft gelijk
Lat in de bestaande sponning en de deur versmallen	30 tot 70 euro	250 tot 450 euro	Deur draait de andere ruimte in, doorgang wordt circa 3 cm smaller
Oude sponning wegzagen en opnieuw opbouwen	40 tot 90 euro	350 tot 600 euro	Deur draait de andere ruimte in, doorgang blijft gelijk
Nieuw stomp deurblad erbij in plaats van zagen	60 tot 250 euro	150 tot 400 euro inclusief afhangen	Geen risico op een deur zonder stijlhout
Nieuw houten binnendeurkozijn met deur	250 tot 500 euro	600 tot 1200 euro	Alles nieuw, plus herstel van plint, stuc en tegelwerk
Stalen kozijn vervangen door een houten kozijn	300 tot 600 euro	800 tot 1500 euro	Meestal de enige route bij een opdekdeur
Voordeur met kozijn vervangen in een bestaande gevel	Niet aan te raden om zelf te doen	1800 tot 4000 euro	Andere draairichting, nieuwe isolatie en nieuw hang- en sluitwerk
Draairichting laten wijzigen tijdens de nieuwbouw	Niet van toepassing	0 tot 1500 euro meerwerk	Veruit de goedkoopste weg zolang het kozijn nog niet besteld is

Alternatieven als omdraaien te veel werk is

Soms is de eerlijke uitkomst dat de draairichting veranderen meer kost dan het probleem waard is. Het probleem zelf blijft dan wel staan: een deur die tegen de wasmachine aankomt, een gang die dichtslaat of een badkamer waar je met de deur open niet langs de wastafel kunt. Er zijn een paar routes die het probleem oplossen zonder dat het kozijn eruit moet.

De eerste is een schuifdeur. Een schuifdeur die voor de muur langs loopt kun je zelf monteren en kost je geen millimeter zwaairuimte. Nadeel is dat je een vrije muur nodig hebt en dat de geluidsisolatie duidelijk minder is dan bij een dichtslaande deur.

De tweede is de doorgang opdelen in twee smalle deuren die aan weerszijden hangen. Elke helft zwaait maar de halve afstand de ruimte in, waardoor je langs de deur kunt lopen als hij openstaat. Dat vraagt wel dat de doorgang breed genoeg is, want onder de vijfendertig centimeter per deurblad wordt het onwerkbaar.

De derde is de deur weglaten. In een gang naar een berging of een bijkeuken is een deur vaak vooral gewoonte. Haal je hem eruit, dan werk je de sponning weg met een aftimmering en heb je meteen een ruimere doorgang.

Vervang je het kozijn toch, kijk dan meteen naar wat er boven zit. In veel woningen uit de jaren zestig en zeventig zit boven de binnendeur een bovenlicht in het kozijn, en bij een nieuw kozijn maak je die keuze opnieuw: het brengt licht in een donkere hal, maar laat ook geluid door.

Een Somfy-rolluik dat de verkeerde kant op draait

Er is nog een draairichting die veel mensen zoeken, en die zit niet in een deur maar in een rolluik of screen. Een scherm dat omhoog gaat als je op de neerknop drukt, is een klassiek geval na een verhuizing of na het vervangen van een handzender. De aanpak is compleet anders dan bij een deur, dus die hoort hier apart.

Bij een gewone bekabelde buismotor met een wandschakelaar zijn er twee stuurdraden, en die wissel je om in de schakelaar. Dan draait de motor de andere kant op en klopt de bediening weer. Bij een radiogestuurde motor werkt dat niet.

Draad wisselen in de wandcontactdoos levert bij zo'n motor helemaal niets op, want de richting zit in de elektronica en niet in de bedrading. De stekker omgedraaid insteken heeft precies hetzelfde effect als niets doen. Ook een nieuwe handzender aanmelden verandert de richting niet, want het aanmelden koppelt alleen de zender aan de motor.

Het omkeren gaat via een korte spanningsreset die onder installateurs bekendstaat als twee-tien-twee. Haal de spanning er twee seconden af, zet hem tien seconden erop en haal hem er weer twee seconden af. Zet daarna de spanning terug: de motor beweegt kort heen en weer en staat dan in de instelstand.

Druk vervolgens de op- en neerknop tegelijk in tot de motor opnieuw kort beweegt. Druk daarna één keer op de opknop en kijk welke kant het scherm op gaat. Gaat hij verkeerd, houd dan de stopknop ingedrukt tot de motor beweegt, en dan is de richting omgekeerd.

Daarna stel je de eindposities opnieuw in, want die zijn door de reset van hun plaats. Stuur het scherm naar de bovenste stand en leg die vast, doe hetzelfde met de onderste stand, en sluit af met de programmeerknop op de achterkant van de handzender tot de motor bevestigt. Werk je met een Situo- of Telis-zender op meerdere kanalen, zet dan eerst het juiste kanaal actief, anders regel je het verkeerde scherm in.

Zo laat je een stompe binnendeur de andere ruimte in draaien

Deze volgorde geldt voor een houten binnendeurkozijn met een sponning, het type dat bij binnendeuren het meest voorkomt.

1. Teken de nieuwe situatie uit

   Schets de deuropening met de deur in open stand en zet erbij wat er in de weg kan komen: een lichtschakelaar, een radiator, een kast en de deur van de kamer ernaast. Twee deuren die elkaar raken merk je op papier meteen en na afloop pas als het te laat is. Kijk ook waar de deur in open stand het licht wegneemt of een doorgang blokkeert.

2. Meet de dagmaat en beoordeel de deur

   Meet de vrije maat tussen de kozijnstijlen en de dikte van de bestaande sponningrand, meestal tussen de twaalf en de vijftien millimeter. Die dikte bepaalt hoeveel je van de deur af moet en hoeveel doorgang je inlevert. Kijk daarna of het deurblad symmetrisch is, want een deur met glas of met een afwijkend paneel kun je niet zomaar omdraaien.

3. Haal de deur eruit en neem het beslag eraf

   Til de deur uit de scharnieren of draai de paumelles los en zet hem plat op twee schragen. Neem de kruk, het slot en de sluitplaat eraf en bewaar de schroeven per onderdeel. Werk je aan een liggende deur, dan zaag en schaaf je veel nauwkeuriger dan aan een deur die in het kozijn hangt.

4. Zaag de oude sponning weg of zet er een lat in

   Kies nu tussen de twee routes: een extra lat in de bestaande sponning, of de oude sponning wegzagen tot het kozijn vlak is. Zaag je hem weg, gebruik dan een handcirkelzaag met geleiderail en werk de hoeken bij met een multitool. Schuur daarna de lak weg op de lijmvlakken, want lijm hecht niet op verf.

5. Lijm en spijker de nieuwe aanslaglat vast

   Zet de lat in dezelfde houtsoort als het kozijn vast met houtlijm en fixeer hem met koploze spijkers en lijmklemmen. Leg er een rei tegenaan en controleer dat de lat over de volle hoogte kaarsrecht staat. Laat de lijm een nacht uitharden voordat je de deur ertegenaan past.

6. Versmal de deur en herstel de stijl

   Zaag twee keer de latdikte van de deur af, plus twee millimeter speling zodat hij vrij loopt. Komt daarbij de massieve stijl uit het deurblad, lijm die dan op dikte gezaagd terug in de holle rand met PU-lijm en klemmen. Zonder dat stijlhout heb je straks niets om je scharnieren en je slot in vast te zetten.

7. Hang de deur af aan de nieuwe zijde

   Laat de scharnieren in op ongeveer twintig centimeter van de bovenkant en vijfentwintig centimeter van de onderkant, en zet er bij een zwaar blad een derde tussen. Houd rondom drie millimeter speling aan en onder de deur minstens een centimeter, bij een badkamerdeur ruim een centimeter zodat de ventilatie lucht kan aanzuigen. Hoe je met het stellen en afhangen van een deur omgaat, bepaalt of hij straks soepel loopt of ergens aanloopt.

8. Zet het slot om en werk alles af

   Draai de dagschoot honderdtachtig graden zodat de schuine kant weer naar de sluitplaat wijst en laat de sluitplaat in de nieuwe stijl in. Vul de oude scharniergaten en het oude slotgat met tweecomponenten houtvuller, schuur vlak en zet het geheel in de grondverf en de lak. Plak als laatste een aanslagrubber op de nieuwe aanslag, dat scheelt geluid bij het dichtslaan.

Voordat je de eerste zaagsnede zet

• Je weet welke kant de deur op moet draaien en hebt dat op een plattegrondje getekend
• De deur botst in open stand nergens tegenaan, ook niet tegen een andere deur, de trap of een radiator
• Je weet of het deurblad symmetrisch is en of het glas, het paneel en het slot dat toelaten
• De doorgang blijft breed genoeg, ook nadat de deur een paar centimeter smaller is geworden
• De nieuwe aanslaglat is van dezelfde houtsoort als het kozijn en de lijmvlakken zijn kaal geschuurd
• Scharnieren, sluitplaat en tweecomponenten vuller voor de oude gaten liggen klaar
• Bij een badkamerdeur blijft er onder de deur genoeg ruimte over voor de luchttoevoer
• Bij nieuwbouw is de wijziging schriftelijk gemeld bij de kopersbegeleider voordat het kozijn besteld is

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Denken dat je alleen de scharnieren hoeft te verplaatsen

De scharnieren naar de andere stijl zetten verandert alleen aan welke kant de deur openzwaait, niet welke ruimte hij in draait. Daarvoor moet de sponning naar de andere zijde van het kozijn. Wie dat onderscheid mist, staat halverwege de klus met een deur die nergens meer tegenaan slaat.

Links of rechts bestellen zonder erbij te zeggen welk systeem je bedoelt

Het DIN-systeem en de oudere Nederlandse telling geven dezelfde deur tegengestelde namen. Een deur die DIN links is, heet in die andere telling rechts. Stuur bij het bestellen een plattegrondje mee met de scharnieren erin getekend, dan kan het niet misgaan.

Een vlakke binnendeur zomaar drie centimeter versmallen

Rondom een vlakke deur zit maar drie tot vier centimeter massief hout, daarbinnen zit karton. Zaag je die rand weg, dan schroef je je scharnieren en je slot straks in een holle plaat en trekken ze binnen een jaar los. Haal de stijllat eruit, zaag hem op maat en lijm hem terug, of koop een breder deurblad om uit te zagen.

Een vurenhouten lat op een merantie kozijn lijmen

Vuren is zachter en werkt anders bij wisselende luchtvochtigheid dan het meranti waar de meeste binnendeurkozijnen van gemaakt zijn. Het verschil in werking trekt de lijmnaad open en geeft na een paar seizoenen een zichtbare scheur langs de aanslag. Gebruik dezelfde houtsoort en schuur de lak weg voordat je lijmt.

Een oud kozijn eruit wiggen zonder te kijken hoe het vastzit

Kozijnen van voor de oorlog zitten met neuzen in het metselwerk gemetseld en komen er niet uit zonder schade aan het muurwerk. Ook loopt bij sommige kozijnen de dorpel tussen de stijlen door, waardoor het geheel opgesloten zit. Controleer dat eerst, anders sloop je een kozijn dat je terug wilde plaatsen.

In nieuwbouw wachten met melden tot na de oplevering

Zolang het kozijn nog besteld moet worden, is een andere montagerichting een administratieve wijziging. Zodra de ankers achter het metselwerk zitten en de spouwlat is aangesloten, is het kozijn alleen nog met sloopwerk te verwijderen. Meld het schriftelijk bij de kopersbegeleider en niet alleen mondeling aan de uitvoerder.

Bij een radiogestuurde rolluikmotor de draden omwisselen

Bij een motor die je met een handzender bedient, zit de draairichting in de elektronica en niet in de bedrading. Fase en nul verwisselen in de wandcontactdoos verandert dus niets, en de stekker omgekeerd insteken evenmin. Alleen een spanningsreset gevolgd door het opnieuw inregelen keert de richting om.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

De draairichting van een binnendeur omzetten is prima werk om zelf te doen, mits je een cirkelzaag of bovenfrees recht kunt houden en de tijd neemt om te lijmen. Er zijn wel een paar grenzen waar het verstandig is om te stoppen en te bellen.

De eerste is een buitenkozijn. Een voordeur of achterdeur bepaalt de luchtdichtheid, de waterkering en de inbraakwerendheid van je gevel, en dat is niet iets waar je met een lat in de sponning omheen werkt. Zit je in nieuwbouw, dan raak je ook de garantie kwijt zodra je zelf aan het kozijn begint.

De tweede is elk plan waarbij de doorgang breder of hoger wordt. Boven het kozijn zit een latei of rollaag die het metselwerk erboven draagt, en zodra je daaraan komt heb je een constructeur en meestal een vergunning nodig. Dat geldt ook als je twee ruimtes wilt samenvoegen omdat de deur toch in de weg zit.

De derde is een stalen kozijn dat aangepast moet worden. Daar komt lassen aan te pas in een woning waar vaak gips, hout en tegels vlak bij het laswerk zitten, en dat is werk voor iemand met de juiste apparatuur en een blusdeken binnen handbereik.

Let daarnaast op de leeftijd van het huis. In woningen van voor 1994 kan er asbesthoudend board zitten in brandwerend uitgevoerde deuren en in de wanden van meterkast en cv-kast. Zagen, boren of schuren zorgt dan voor vezels in de lucht, dus laat dat onderzoeken en verwijderen door een gecertificeerd bedrijf. Moet je voor een bovenlicht of een screen hoog werken, gebruik dan een goede ladder met iemand die hem vasthoudt, of huur een rolsteiger.