Overdrukventiel van de boiler: plaatsen, lekkage en de juiste druk

Wat het overdrukventiel op een boiler doet

Een gesloten boiler zit vol water dat onder de druk van de waterleiding staat. Zodra het element aanslaat zet dat water uit, en uitzetten in een dicht vat betekent dat de druk oploopt. Het overdrukventiel vangt dat op: een veerbelaste klep die opengaat zodra de druk boven de waarde op het huis komt en die het teveel naar buiten laat lopen. Hoe de rest van de installatie in elkaar zit, van vat tot kraan, staat in ons overzicht over boilers en warm water in huis.

Om hoeveel water het gaat is goed te berekenen. Water zet bij opwarmen van tien naar zeventig graden ongeveer twee procent uit, dus een boiler van tien liter perst er per volledige opwarmbeurt zo'n twee deciliter uit. Bij een voorraadvat van honderd liter is dat al twee liter, en dat moet dus ergens netjes heen kunnen.

Je komt het onderdeel onder verschillende namen tegen: overdrukventiel, overstortventiel en veiligheidsventiel zijn in de praktijk hetzelfde ding. Op een close-in boiler is het een klein messing ventiel dat direct op de koudwateraansluiting zit, met een tuitje en een slangetje eraan. Bij grotere vaten zit dezelfde klep verwerkt in een inlaatcombinatie, samen met een afsluiter, een terugslagklep en een aftappunt.

Zonder werkende klep loopt de druk in het vat door tot het zwakste onderdeel het begeeft. Dat is zelden het vat zelf, meestal is het een koppeling, een flexibele slang of de kraan. Het ventiel is daarmee het goedkoopste onderdeel van de hele installatie en tegelijk het enige dat er is om een ongeluk te voorkomen.

Lees de uitleg uit de afbeelding

In een gesloten boilerinstallatie moet het extra volume veilig kunnen worden opgevangen of afgevoerd.

Bij de tekening: Koude toevoer met passende beveiliging Boiler warmt op: water zet uit Veiligheidsventiel kan water afvoeren

Koud water komt binnen

De inlaatcombinatie hoort bij de voorgeschreven aansluiting aan de koude zijde. De beveiliging moet passen bij de boiler en zijn toegestane druk.

De boiler warmt op

Het water neemt meer ruimte in. De beveiliging kan tijdens het opwarmen water laten ontsnappen. Een beetje water op dat moment hoeft daarom geen defect te betekenen.

Het afgevoerde water moet weg kunnen

Houd de voorgeschreven vrije afvoer open en zichtbaar. Sluit de uitloop van een veiligheidsventiel nooit af om het druppelen te stoppen.

Blijft er buiten het opwarmen veel water lopen? Laat druk en beveiliging controleren. Verander de ingestelde veiligheid niet op eigen initiatief.

Bekijk de afbeelding op volledige grootte

Los ventiel, inlaatcombinatie of een boiler die er geen nodig heeft

Wat er op jouw boiler hoort te zitten, hangt af van het type en van de inhoud. Een drukloze keukenboiler heeft helemaal geen overdrukventiel: dat vat staat open naar de lucht en het expansiewater druppelt tijdens het opwarmen gewoon uit de speciale lagedrukkraan met drie aansluitingen. Zie je onder het aanrecht een kraan met drie slangetjes, dan hoort daar geen ventiel op. Er toch een plaatsen is niet overbodig maar ronduit fout.

Een drukvaste boiler heeft de klep wel nodig. Bij close-in boilers van vijf tot vijftien liter, zoals de gangbare Plieger van tien liter onder het aanrecht, volstaat een los veiligheidsventiel van 7 bar op de blauwe aansluiting. Bij voorraadvaten vanaf ongeveer dertig liter werk je met een complete inlaatcombinatie met terugslagklep en aftapkraan, meestal met een openingsdruk van 8 bar.

Kijk bij twijfel op het typeplaatje van de boiler. Daar staat de maximale werkdruk van het vat, en de openingsdruk van het ventiel mag daar nooit boven liggen. Staat er 8 bar op het vat en zit er een ventiel van 10 bar op, dan beschermt dat ventiel niets meer.

Type toestel	Wat er op de koude aansluiting hoort	Gangbare openingsdruk	Waar het expansiewater heen gaat
Drukloze keukenboiler	Geen ventiel, wel een lagedrukkraan met drie aansluitingen	Niet van toepassing	Druppelt uit de kraanuitloop tijdens het opwarmen
Close-in boiler 5 tot 15 liter, drukvast	Los veiligheidsventiel of een kleine inlaatcombinatie	7 bar	Slangetje naar een open uitloop of trechter in het keukenkastje
Voorraadboiler 30 tot 200 liter	Complete inlaatcombinatie met afsluiter, terugslagklep en aftap	8 bar	Vaste afvoer met luchtonderbreking naar sifon of standleiding
Indirect gestookt vat of zonneboilervat	Inlaatcombinatie plus een drinkwater-expansievat	8 bar	Vaste afvoer, in de praktijk zelden nog druppels
Kokendwaterkraan met eigen reservoir	Ingebouwd overdrukventiel in het reservoir	Volgens de fabrikant, vaak rond 7 bar	Het zwarte slangetje in het keukenkastje
Boiler achter een drukverhoging of hoge leidingdruk	Ventiel blijft staan, plus een drukreduceer in de toevoer	Reduceer meestal op 3 bar	Vaste afvoer, ventiel blijft daarna vrijwel droog

De bar op het ventiel is niet de druk uit je kraan

Op het huis van het ventiel staat 7 of 8 bar, en dat leidt tot een hardnekkig misverstand. Die waarde is de druk waarbij de klep opengaat, dus een bovengrens die je installatie in normaal bedrijf nooit haalt. Het is geen werkdruk en al helemaal geen belofte over de kracht van de straal uit je warmwaterkraan.

De druk die je werkelijk hebt komt van het waterbedrijf en ligt in de meeste Nederlandse woningen tussen de 2 en 4 bar aan de meter. Meet je aan de kraan zelf, dan valt het altijd wat lager uit door leidingweerstand en hoogteverschil. Een boiler verhoogt die druk niet, hij geeft alleen door wat erin komt.

Komt er uit de warmwaterkant een slap straaltje terwijl de koude kraan er prima uitkomt, dan zit de vernauwing dus tussen de toevoer en de uitloop. Meet eerst met een manometer op de wasmachinekraan wat je in huis hebt, dan weet je meteen of het aan de leidingdruk ligt of aan iets in de boilerlijn.

Waarde die je tegenkomt	Waar hij op slaat	Wat je ermee doet
7 of 8 bar op het ventielhuis	De druk waarbij de klep opengaat	Vergelijken met de maximale werkdruk op het typeplaatje van het vat
2 tot 4 bar aan de watermeter	Wat het waterbedrijf gewoonlijk levert	Meten met een manometer op de wasmachinekraan
6, 8 of 10 bar op het typeplaatje	De maximale werkdruk van de boiler zelf	Het ventiel mag daar nooit boven zitten
Minder dan 1 bar aan de kraan	Te weinig, er zit ergens een vernauwing of een half dichte afsluiter	Toevoer, terugslagklep, flexibele slangen en perlator nalopen
3 bar op een drukreduceer	Gangbare instelling bij hoge leidingdruk of drukstoten	Instellen met de manometer op het reduceer, niet op gevoel
0,2 tot 0,5 bar onder de leidingdruk	Vuistregel voor de voordruk van een drinkwater-expansievat	Meten met een bandenspanningsmeter als het vat drukloos is

Het overdrukventiel plaatsen: waar het hoort te zitten

De plaats is niet vrij te kiezen. Het ventiel hoort in de koudwatertoevoer, zo dicht mogelijk op de boiler, en tussen het ventiel en het vat mag niets zitten dat de doorgang kan afsluiten. Een terugslagklep, een kraantje of een flexibele slang met een vernauwing horen daar dus niet tussen. De pijl op het huis wijst in de stroomrichting, van de leiding naar de boiler.

Zet de uitloop naar beneden, want een tuit die opzij of omhoog wijst spuit bij het afblazen tegen de kastwand. Houd het ventiel bereikbaar: je moet er met een hand bij kunnen om hem te lichten en er met een emmer onder te kunnen. Achter een dichtgeschroefde plint of ingebouwd in een kokertje is het over een paar jaar niet meer te vervangen zonder sloopwerk.

Bij het aandraaien houd je de aansluiting van de boiler tegen met een tweede sleutel. Draai je alleen aan het ventiel, dan verdraai je de kunststof aansluiting van het vat mee en scheurt die. Afdichten doe je met acht tot tien slagen teflontape of met vlas en pasta, en bij een kunststof huis stop je zodra het strak zit in plaats van er nog een halve slag bij te geven. De volgorde van de rest van de aansluiting, van de koude toevoer tot het stopcontact, staat bij het aansluiten van een boiler.

Denk aan het stopcontact terwijl je de plek bepaalt. Dat mag niet recht onder het ventiel of onder de afvoer zitten, want daar komt bij een afblazende klep water langs. De gangbare montagehoogtes voor een stopcontact in een keukenkastje vind je in onze tabel met standaardmaten in huis.

Onderdeel	Gangbare maat	Waar je op let
Koudwateraansluiting close-in boiler	1/2 inch buitendraad	Knelkoppeling 15 mm of flexibele slang met wartel
Aansluiting voorraadboiler 80 tot 200 liter	3/4 inch	Inlaatcombinatie in dezelfde maat, niet verlopen naar kleiner
Afvoertuit van het ventiel	Slangpilaar voor 10 tot 15 mm slang	Slang met een klem vastzetten, nooit klemmend erop duwen
Afvoerleiding naar de sifon	32 mm	Luchtonderbreking van minstens 2 cm boven de trechter
Afstand ventiel tot boiler	Zo kort mogelijk, in de praktijk onder de 50 cm	Geen afsluiter of terugslagklep in dat stuk
Afdichting op de draad	8 tot 10 slagen teflontape of vlas met pasta	Kunststof aansluitingen niet natrekken met een tang

Als het overdrukventiel van de boiler lekt

De eerste vraag bij een lekkend ventiel is wanneer het lekt. Water dat eruit komt terwijl de boiler opwarmt en dat stopt zodra de thermostaat afslaat, is expansiewater en hoort erbij. Water dat blijft komen als het vat allang op temperatuur en met rust is, betekent dat de klep niet meer sluit of dat de druk in de leiding te hoog is.

Vuil is de meest voorkomende oorzaak. Een kalkkorrel of een schilfertje soldeer op de zitting houdt de klep een haar open, en dan loopt er dag en nacht een dun straaltje. Licht het ventiel een paar keer kort bij volle druk, zodat het water het vuil meeneemt. Werkt dat na drie of vier keer niet, dan is de zitting beschadigd en is vervangen sneller dan blijven proberen.

De tweede oorzaak zie je vooral na een verbouwing. Zit er ergens een terugslagklep in de toevoer, bijvoorbeeld in een nieuwe keukenkraan of vlak achter de watermeter, dan kan het expansiewater niet meer terug de leiding in. De boiler duwt dat volume dan elke opwarmbeurt door het ventiel naar buiten. De oplossing is niet een zwaarder ventiel maar een klein drinkwater-expansievat tussen de terugslagklep en de boiler.

Wat je ziet	Waarschijnlijke oorzaak	Wat je doet
Druppelt tijdens het opwarmen, daarna droog	Normaal expansiewater	Niets, of een expansievat plaatsen als het je stoort
Loopt ook als de boiler koud is	Kalk of vuil op de zitting	Een paar keer lichten bij volle druk, anders vervangen
Dun straaltje dat dag en nacht doorloopt	Leidingdruk te hoog of drukstoten in de leiding	Druk meten en een drukreduceer op 3 bar zetten
Begon na een nieuwe kraan of nieuwe watermeter	Terugslagklep sluit het systeem af	Drinkwater-expansievat van 2 tot 5 liter plaatsen
Lekt langs de draad, niet uit de uitloop	Slechte afdichting of een scheurtje in het huis	Opnieuw afdichten, bij een scheur het ventiel vervangen
Lekt pas sinds je hem hebt gelicht	Losgekomen kalk onder de klep	Nog een paar keer doorspoelen, blijft het: vervangen
Er komt kokend water of stoom uit	Thermostaat regelt niet af, het vat wordt te heet	Stekker eruit, laten afkoelen en het toestel laten nakijken
Trechter nat, maar het ventiel zelf droog	Expansiewater uit de inlaatcombinatie erboven	Niets, dit is de normale werking

De afvoer van het ventiel en de zwarte slang in het keukenkastje

Wat er uit het ventiel komt moet zichtbaar en zonder tegendruk weg kunnen lopen. Dat betekent een slang of leiding die vanaf de tuit alleen maar daalt, en die eindigt boven een open trechter of een trechtersifon. Tussen het einde van de slang en het water in de trechter zit lucht, minstens een centimeter of twee. Die onderbreking zorgt ervoor dat er nooit rioolwater kan worden teruggezogen in je drinkwater.

Een slang die eerst een lus omhoog maakt, houdt water vast en zet het ventiel onder tegendruk. Een slang die je vast in de sifon of in de standleiding prikt, is helemaal fout: dan zit je drinkwaterinstallatie direct aan het riool. In een keukenkastje eindigt het slangetje daarom los boven een trechtertje, met een klem tegen wegschieten.

Dat zwarte slangetje achter in het keukenkastje roept vaak vragen op, zeker als er nooit iets uit lijkt te komen. Het hoort bij het overdrukventiel van de boiler of van het reservoir van een kokendwaterkraan, en dat hij droog staat is meestal goed nieuws. Hoor je ondertussen borrelende afvoeren, dan zit die oorzaak niet bij de boiler maar bij de beluchting van je afvoer, waarover meer staat in ons overzicht van sanitair en loodgieterswerk.

Een overdrukventiel instellen: wat kan wel en wat niet

Zoeken naar een schroefje om het overdrukventiel van de boiler in te stellen levert niets op, en dat is met opzet zo. De veer is in de fabriek afgesteld op de druk die op het huis staat en het huis zit dicht of is verzegeld. Aan de kap draaien om een druppelend ventiel stil te krijgen, drukt de klep in de zitting en beschadigt precies het vlak dat moet afdichten. Daarna lekt hij pas echt.

De hendel of de knop op het ventiel is geen stelschroef. Die zit erop om te lichten, dus om de klep even handmatig open te trekken en met water door te spoelen.

Wat je wel instelt zijn de onderdelen eromheen. Een drukreduceerventiel in de hoofdtoevoer zet je met de manometer erop op ongeveer 3 bar, en daar wordt behalve het ventiel ook je kraanwerk rustiger van. De voordruk van een drinkwater-expansievat controleer je als het vat drukloos is en zet je een halve bar onder de leidingdruk. En de thermostaat van de boiler zelf zet je op ongeveer 60 graden: warmer geeft meer expansie, meer kalkaanslag en meer kans op nadruppelen.

Lichten, onderhoud en het ventiel vervangen

Een ventiel dat jarenlang niets doet, verkalkt vast. Lichten is daarom het enige onderhoud dat er is: trek de hendel een paar seconden open zodat er met volle druk water doorstroomt en laat hem daarna helemaal terugvallen in de ruststand. Blijft hij half opgetild staan, dan loopt er permanent water weg en denk je onterecht dat het ventiel kapot is. Twee keer per jaar is genoeg, en in gebieden met hard water mag het vaker.

Er zit wel een addertje onder die aanbeveling. Een ventiel dat tien jaar nooit is gelicht, kan na de eerste keer gaan nadruppelen omdat er kalk tussen de klep en de zitting komt. Spoel dan nog drie of vier keer kort door. Houdt het aan, dan was dat ventiel toch al aan vervanging toe en heb je vooral vroeg ontdekt dat de veiligheid niet meer sloot.

Als richtlijn vervangen we een veiligheidsventiel of inlaatcombinatie om de vijf jaar, en eerder bij hard water of zichtbare kalkbaarden op het messing. Een los ventiel kost meestal tussen de tien en vijfentwintig euro, een complete inlaatcombinatie tussen de vijfentwintig en vijftig euro. Afgezet tegen een boiler die leegloopt in een keukenkastje is dat een kleine post.

Neem het oude ventiel mee naar de bouwmarkt of noteer de aansluitmaat en de openingsdruk. Een 3/4 inch inlaatcombinatie past niet op een close-in boiler, en een ventiel met een hogere openingsdruk lost het druppelen wel op maar haalt de beveiliging van je vat onderuit.

Zo vervang je het overdrukventiel van een close-in boiler

Deze volgorde geldt voor een drukvaste boiler onder het aanrecht en werkt met kleine aanpassingen ook bij een voorraadvat met inlaatcombinatie.

1. Haal de stekker eruit en laat het water afkoelen

   Trek de stekker van de boiler uit het stopcontact voordat je iets anders doet. Zolang het element kan aanslaan terwijl het vat leegloopt, brandt het droog en is de boiler afgeschreven. Laat het water bovendien een uur of twee afkoelen, want zestig graden uit een losgedraaide koppeling is meteen raak op je onderarm.

2. Sluit de toevoer af en haal de druk van het systeem

   Draai de afsluiter in de koude toevoer dicht, of de hoofdkraan als die er niet is. Open daarna een warmwaterkraan en laat lopen tot er niets meer komt. Zo staat het vat niet meer onder leidingdruk en spuit er straks geen straal uit de aansluiting.

3. Tap de boiler af in een emmer

   Ruim het kastje leeg en leg handdoeken neer. Tap af via de aftapkraan van de inlaatcombinatie, of vang het water op terwijl je de koude aansluiting losdraait. Bij een close-in boiler onder het aanrecht loopt het vat door de zwaartekracht leeg zodra je de onderste aansluiting opent, dus houd een tweede emmer klaar.

4. Draai het oude ventiel eraf met twee sleutels

   Zet één sleutel op de aansluiting van de boiler en draai met de tweede het ventiel los. Zonder die tweede sleutel vangt de kunststof aansluiting van het vat de hele kracht op en scheurt hij. Maak de draad daarna schoon en haal oude teflonresten weg.

5. Monteer het nieuwe ventiel met de uitloop naar beneden

   Wikkel acht tot tien slagen teflontape in de draairichting om de draad of gebruik vlas met pasta. Draai het ventiel handvast aan en trek het met de sleutel aan tot de uitloop naar beneden wijst. Controleer of de pijl op het huis in de stroomrichting staat en of er niets afsluitbaars tussen het ventiel en de boiler zit. De rest van de aansluitvolgorde staat bij het aansluiten van een boiler onder het aanrecht.

6. Leg de afvoerslang aan met verval

   Schuif de slang over de tuit en zet hem vast met een klem. De slang moet vanaf het ventiel alleen maar dalen en eindigt los boven een trechter of trechtersifon, met een luchtspleet van een paar centimeter. Geen lus omhoog, geen vaste verbinding met het riool en geen afgeknepen bocht achter de kast.

7. Vul het vat en ontlucht via de warmwaterkraan

   Zet de warmwaterkraan open en draai daarna pas de toevoer langzaam open. Laat lopen tot er een gelijkmatige straal zonder gespetter komt, want dan is alle lucht eruit. Dit is de stap waar het misgaat als je het overslaat: een halfvolle boiler met de stekker erin kookt het element droog.

8. Controleer op lekkage en licht het ventiel één keer

   Voel met een droge vinger langs de draad en kijk na een kwartier nog eens. Licht het ventiel daarna kort, zodat je ziet dat de afvoer het water netjes naar de trechter brengt. Pas als alles droog blijft gaat de stekker er weer in, en na een opwarmbeurt kijk je nog een keer.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Nalopen als het ventiel eenmaal zit

• Het ventiel zit in de koude toevoer, met de pijl in de stroomrichting
• Tussen het ventiel en de boiler zit geen kraan, afsluiter of terugslagklep
• De openingsdruk op het huis ligt niet boven de maximale werkdruk op het typeplaatje
• De uitloop wijst naar beneden en de slang daalt over de hele lengte
• De slang eindigt los boven een trechter, met een luchtspleet van minstens twee centimeter
• Het ventiel is met de hand te bereiken en er past een emmer onder
• Het stopcontact van de boiler zit niet onder het ventiel of onder de afvoer
• Na een volle opwarmbeurt is de draad droog en blijft er hooguit wat expansiewater komen

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Het ventiel afdoppen omdat het blijft druppelen

Een dopje op de tuit of een kraantje ervoor maakt het gedruppel meteen stil, en dat is precies het gevaar. De boiler kan zijn expansiedruk dan nergens meer kwijt en bouwt die op tot een koppeling of een slang het begeeft. Los het druppelen op bij de oorzaak: vuil op de zitting, te hoge leidingdruk of een terugslagklep in de toevoer.

Een afsluiter of terugslagklep tussen ventiel en boiler zetten

Bij het netjes wegwerken van leidingen belandt er soms een kraantje tussen het ventiel en het vat, zodat je de boiler apart kunt afsluiten. Vanaf dat moment beschermt het ventiel niets meer zodra dat kraantje dicht staat. De afsluiter hoort altijd vóór het ventiel, aan de kant van de waterleiding.

De 7 bar op het ventiel aanzien voor werkdruk

Die waarde is de openingsdruk van de klep, niet de druk die je installatie levert. Wie op basis daarvan een sterke straal verwacht, gaat de boiler verdenken terwijl de echte oorzaak van weinig warm water bijna altijd een half dichte afsluiter, een verkalkte perlator of een vervuilde terugslagklep is.

De afvoerslang omhoog leggen of vast op het riool aansluiten

Een lus omhoog houdt water vast en zet het ventiel onder tegendruk, waardoor het niet meer schoon afblaast. Een slang die vast in de sifon of de standleiding zit, verbindt je drinkwaterinstallatie met het riool. Het uiteinde hoort los boven een trechter te hangen met een luchtspleet ertussen.

Aan de kap van het ventiel draaien om het lekken te stoppen

Er valt niets in te stellen: de veer is fabrieksmatig afgesteld op de waarde die op het huis staat. Draaien aan de kap drukt de klep in de zitting en beschadigt het afdichtvlak, waarna het ventiel pas echt gaat lopen. Vervangen is de enige nette route.

Een ventiel met een hogere openingsdruk erop zetten

Een ventiel van 10 bar op een vat dat tot 8 bar mag, blijft inderdaad droog. Het gaat alleen pas open als het vat zijn eigen grens al voorbij is, en daarmee is de beveiliging weg. Kies de openingsdruk die bij het typeplaatje van de boiler hoort, ook al betekent dat wat expansiewater.

De stekker erin laten tijdens aftappen of vullen

Een element dat aanslaat in een half leeg vat brandt binnen enkele minuten door. Dat gebeurt vaker bij het vullen dan bij het aftappen, omdat mensen de stekker er alvast in doen om tijd te winnen. De stekker gaat er pas in als er een gelijkmatige straal zonder lucht uit de warmwaterkraan komt.

Het ventiel jarenlang niet lichten

Een klep die nooit beweegt, verkalkt vast op de zitting. Je merkt daar niets van totdat de veiligheid nodig is en dan werkt hij niet. Twee keer per jaar kort doorspoelen houdt de zitting schoon en laat meteen zien of het ventiel nog netjes sluit.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het vervangen van een overdrukventiel of een inlaatcombinatie is werk dat je met twee sleutels en een emmer prima zelf doet. Er zijn wel situaties waarin je beter stopt en belt.

De eerste is kokend water of stoom uit het ventiel. Dan regelt de thermostaat het vat niet meer af en neemt de beveiliging het over. Haal de stekker eruit, laat afkoelen en laat de thermostaat en de oververhittingsbeveiliging nakijken voordat je het toestel weer gebruikt.

De tweede is lekkage uit het vat zelf in plaats van uit een koppeling. Een doorgeroest of doorgesleten boilervat repareer je niet, dat wordt vervangen, en dan is het meteen het moment om naar de rest van de opstelling te kijken via ons overzicht over boilers en warm water.

De derde is werk aan de leiding vóór de watermeter of aan de hoofdkraan. Dat is terrein van het waterbedrijf en daar blijf je vanaf. Datzelfde geldt voor het aanpassen van de groep in de meterkast achter de hoofdzekering: het stopcontact van de boiler mag je verplaatsen op een bestaande groep, maar de meterkast zelf is werk voor een installateur.

Hangt de boiler hoog aan de wand of op zolder, werk dan vanaf een stevige trap of een rolsteiger en nooit vanaf een keukenstoel of het aanrechtblad. Een vol vat weegt met water erin al snel meer dan je in één beweging kunt opvangen, dus doe dat werk met z'n tweeën.