Gaten vullen in een muur met vuller van de Action
Een gat vul je niet met één standaardproduct, maar met het middel dat past bij de diepte, de ondergrond en de vraag of de naad beweegt. De goedkope vuller uit het Action-schap is prima voor ondiepe gaten in een binnenmuur en ongeschikt voor de naad tussen hout en steen of voor buitenwerk. Gaten in een buitenmuur zet je dicht met mortel of met een nieuwe steen, en loopt het gat door tot in de spouw, dan vul je bewust krap zodat er geen specie achter valt.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Plamuurmes van 4 cm en een breder mes van 10 cm
- Grote kunststof stucspaan voor vlakke vlakken
- Steenbeitel en een hamer van ongeveer 500 gram
- Voegspijker of een smal voegijzer
- Oude schroevendraaier of een haakje om losse specie uit te krabben
- Plantenspuit om de ondergrond voor te natten
- Schuurblok met korrel 80 en korrel 120
- Emmer, mengkuip en een roerspaan
- Stofbril en handschoenen bij hak- en schuurwerk
Materiaal
- Gipsvuller in poedervorm voor binnenwerk
- Kant-en-klare pastavuller voor plug- en spijkergaten
- Overschilderbare acrylaatkit voor naden die bewegen
- Pu-schuim in bus voor diepte achter een naad
- Kant-en-klare metsel- of voegmortel
- Losse stenen die bij het metselwerk passen
- Achtervulband of een strook steenwol
- Voorstrijkmiddel voor zuigende ondergrond
Wat er in het Action-schap ligt en waar het voor bedoeld is
De vullers bij de Action zijn niet slechter dan die van de bouwmarkt, ze zijn alleen smaller inzetbaar dan de voorkant van de verpakking suggereert. Wie zijn woning wat beter dicht wil krijgen, koopt daar al snel een pot vuller en gaat overal mee aan de slag. Dat gaat goed bij ondiepe gaten in een binnenmuur en het loopt vast zodra er hout, beweging of buitenlucht in het spel is. Welke kieren en gaten je sowieso wilt dichten voordat je aan een isolatielaag begint, staat in ons overzicht over een muur isoleren van binnenuit.
Grofweg liggen er vier dingen in het schap die op een gat lijken te passen: een poedervuller die je zelf aanmaakt, een kant-en-klare pastavuller in een emmertje of tube, overschilderbare acrylaatkit in een koker en pu-schuim in een bus. Ze verschillen in maximale laagdikte, in hechting en vooral in of ze beweging opnemen. Dat laatste bepaalt of je reparatie na één winter nog dicht zit.
De kant-en-klare pastavullers, in het schap vaak aangeduid als instant filler, zijn gipsgebonden en hard. Ze zijn bedoeld voor pluggaten, spijkergaatjes en oneffenheden in stucwerk. Op de pot staat lang niet altijd een maximale laagdikte, maar boven de vijf millimeter droogt zo'n vuller alleen aan de buitenkant en blijft de kern week. Wat je met dit soort producten wel en niet redt, staat uitgesplitst bij muurvuller uit het Action-assortiment.
| Product | Waar het voor bedoeld is | Laagdikte per gang | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|
| Gipsvuller in poedervorm | Gaten en sleuven in gips- en stucwerk binnen | Ongeveer 10 mm | Buiten neemt gips vocht op en spat het er bij de eerste vorst af |
| Kant-en-klare pastavuller | Pluggaten, spijkergaatjes, krasjes en kleine oneffenheden | Circa 5 mm | Dikke klodders drogen dicht aan de buitenkant en blijven binnenin week |
| Overschilderbare acrylaatkit | Naden tussen kozijn en muur, hoeken die werken | Naad tot ongeveer 10 mm breed | In een diep gat zakt de kit weg en scheurt het oppervlak open |
| Pu-schuim in bus | Diepte opvullen achter een naad en doorvoeren dichtzetten | Elke diepte, het schuim zet uit | In het zicht blijft het lelijk en het vergaat in de zon, dus altijd afwerken |
| Houtvuller | Beschadigingen in hout en houten kozijnen | Vaak maximaal 2 mm volgens de verpakking | Hecht slecht op steen en op een dikke oude verflaag |
| Montagekit | Verlijmen, niet vullen | Niet van toepassing | Krimpt tijdens uitharden, blijft rubberig en laat zich niet schuren |
| Zak cement of kant-en-klare mortel | Gaten in metselwerk, binnen en buiten | Circa 20 mm | In één keer volgooien geeft krimpscheuren en uitzakkende specie |
Kijk bij twijfel tussen twee potten niet naar de prijs maar naar de maximale laagdikte op de achterkant. Dat getal zegt meer over de geschiktheid dan de omschrijving op de voorkant.
Eerst uitzoeken wat voor gat je voor je hebt
Vijf vragen bepalen welk middel je nodig hebt, en die kosten samen twee minuten. Hoe diep is het gat, wat voor materiaal zit eromheen, zit het binnen of buiten, beweegt de plek, en kom je aan de achterkant in een holle ruimte uit?
Diepte is de vraag die de meeste mislukkingen verklaart. Een gat van twee centimeter vraagt om lagen, niet om één grote klodder. Materiaal telt bijna net zo zwaar: een vuller die op stucwerk perfect hecht, laat op geverfd hout binnen een maand los, omdat hout krimpt en uitzet en de vuller niet.
Of er een spouw achter zit, weet je meestal aan de dikte van de muur. Kom je met een lange schroevendraaier na tien centimeter in het niets, dan zit je in een spouwmuur en moet je voorkomen dat er specie achter valt. Bij een massieve muur van één steen dik speelt dat niet, en daar gelden voor de isolatie ook andere regels dan bij een spouwmuur; die staan bij het isoleren van een enkelsteens muur.
| Wat voor gat | Aanpak die standhoudt | Waar je op let |
|---|---|---|
| Plug- of spijkergat in stucwerk | Pastavuller stevig indrukken en licht bol afstrijken | Even overvullen en na het drogen vlak schuren |
| Gat van 2 tot 5 cm in een binnenmuur | Gipsvuller in twee of drie lagen aanbrengen | Ondergrond voornatten, anders zuigt de muur het water eruit |
| Naad tussen kozijn en muur | Achtervulband of schuim in de diepte, daarna acrylaatkit | De naad moet kunnen bewegen, dus geen harde vuller |
| Uitgehakte doorvoer in een buitenmuur | Nieuwe stenen inmetselen, of dichtzetten met metselmortel | Zorg dat er niets in de spouw valt |
| Open stootvoegen tussen bakstenen | Voegmortel in laagjes indrukken met een voegspijker | De open stootvoegen onderaan de muur laat je met rust, die ventileren |
| Leidingsleuf in kalkzandsteen | Vullen met mortel of gips, daarna stucwerk erover | Bij een dragende muur eerst nagaan hoe diep de sleuf zit |
| Gat in het binnenspouwblad | Steen terugzetten en bewust krap voegen | Specie in de spouw geeft een koudebrug en later vochtplekken |
Gaten in een binnenmuur vullen die dicht blijven
Het meeste werk aan een reparatie zit voor het vullen, niet erna. Krab eerst alles wat los zit uit het gat, met een oude schroevendraaier of een haakje. Blijft er een randje loszittend stuc of verf staan, dan drukt de vuller dat er later vanzelf af en heb je een grotere reparatie dan waar je mee begon.
Maak het gat daarna licht vochtig met een plantenspuit, of strijk voorstrijkmiddel in als de ondergrond sterk zuigt. Een droge, zuigende muur trekt het aanmaakwater zo hard uit de gipsvuller dat die niet meer bindt. Je herkent dat achteraf aan vuller die je met je duimnagel kunt wegkruimelen.
Vul daarna in lagen. Eerst een laag die je stevig in het gat drukt zodat er geen luchtholte achterblijft, en die laat je hard worden. Pas op die eerste laag komt de afwerklaag, die je licht bol afstrijkt omdat gipsvuller tijdens het drogen iets krimpt. Schuur pas als de vuller door en door hard is, eerst met korrel 80 om het vlak te krijgen en daarna met korrel 120 om de rand in de muur te laten weglopen. Zit er om het gat heen meer onvlakheid dan je met een schuurblok wegwerkt, dan is een muur vlak en glad maken de logische vervolgstap, en bij grotere vlakken kom je uit bij het stucen van een muur.
Voordat je gaat verven zet je de gevulde plek in de voorstrijk of de primer. Gipsvuller zuigt veel harder dan de omringende muur, en zonder die tussenstap zie je de reparatie na het schilderen als een doffe vlek terug.
Schuur gipsvuller niet zonder stofbril en zonder de ruimte af te sluiten. Het stof is fijn, gaat overal heen en blijft dagen zweven. Hang een vochtige doek voor de deuropening en zuig tussendoor met een stofzuiger die geschikt is voor bouwstof.
De naad tussen kozijn en muur is geen gat maar een beweegvoeg
De aansluiting tussen een houten kozijn en een muur is de plek waar het bij vullen het vaakst misgaat. Hout werkt met het seizoen mee, steen en stucwerk niet. Een harde vuller in die naad scheurt daarom altijd, meestal binnen een paar maanden, en de scheur loopt precies daar waar je hem het beste ziet.
De juiste opbouw bestaat uit twee delen. De diepte vul je met achtervulband, een strook steenwol of een dun laagje pu-schuim, zodat je niet een gat van drie centimeter vol kit hoeft te spuiten. Daaroverheen komt overschilderbare acrylaatkit in een laag van hooguit een centimeter breed en diep. De kit hecht dan aan twee zijden, aan het hout en aan de muur, en kan in het midden rekken.
Zit er dikke, opgekrulde verf tussen het hout en de muur, dan haal je die er eerst af. Kit of vuller hecht wel aan die verflaag, maar de verflaag zelf hecht nergens meer aan, dus je reparatie laat samen met de verf los. Snijd de losse verf weg tot je op een rand komt die vastzit, schuur die rand af en zet het kale hout in de grondverf voordat je kit.
Wil je vooral snel van de tocht af zonder in het kozijn te gaan snijden, dan is een strook tape uit het Action-schap voor één winter een verdedigbare tussenoplossing. Plak hem dan op de verf en niet op kaal hout, en reken erop dat je hem in het voorjaar weghaalt en de naad alsnog netjes dichtkit.
Gaten in een buitenmuur vullen zonder dat je het jaren ziet
Bij gaten in de buitenmuur is de verleiding groot om het gat gewoon dicht te smeren met een schep specie. Dat is bijna altijd de lelijkste van de mogelijke uitkomsten. Een gladgestreken vlak in metselwerk vangt licht heel anders dan de stenen eromheen, dus je oog gaat er meteen naartoe.
De nette oplossing is de kapotte stenen voorzichtig uithakken en er nieuwe stenen voor terugzetten. Zelfs als die stenen in kleur iets afwijken, oogt het rustiger dan een dichtgesmeerd gat, omdat het verband en de voegen doorlopen. Zoek stenen die qua formaat kloppen en neem het bestaande voegwerk over: dieper liggend of juist vlak, en met dezelfde voegkleur.
Hak de oude stenen uit met een steenbeitel en een hamer, en werk vanuit het midden van het gat naar buiten. Zo scheur je geen stenen af die nog goed zitten. Maak de opening daarna schoon, nat de stenen om het gat heen voor en metsel de nieuwe stenen in met een mortel die niet harder is dan het bestaande metselwerk.
Bij gaten vullen in de buitenmuur telt de weerkant zwaarder dan binnen. Gipsvuller, houtvuller en gewone binnenvuller horen hier niet thuis: ze nemen vocht op en komen er bij de eerste vorst als schilfers weer af. Dat het buitenblad na deze reparatie weer dicht is, scheelt bovendien in de warmte die je binnenhoudt, zeker bij een dun buitenblad zoals beschreven bij een halfsteens muur isoleren.
Wil je het gat echt onzichtbaar krijgen maar durf je het metselwerk niet aan, zet er dan een ventilatierooster in. Een rooster in een gevel is zo gebruikelijk dat niemand er nog naar kijkt, en je vermijdt een reparatievlek. Zet er dan wel isolatie achter in de spouw, anders waait de wind er ongehinderd doorheen.
Gaten in muur vullen met cement: welke mortel je kiest
Cement is geen product maar een bindmiddel, en wat je nodig hebt is de juiste mortel. Voor metselwerk in een gevel meng je ongeveer een deel cement op vier delen metselzand. Is het metselwerk oud en zacht, voeg dan een deel kalk toe. Een mortel die harder is dan de steen laat de steen scheuren in plaats van de voeg, en dat is precies de schade die je niet wilt.
Maak de specie zo droog aan als je nog net kunt verwerken. Natte specie zakt uit, loopt van je spaan en laat na het drogen een verkleurde, poederige voeg achter. Je merkt dat het goed zit als een bal specie op je spaan blijft staan zonder uit te vloeien.
Werk grote gaten in twee of meer gangen af. Vul de eerste gang tot een centimeter of twee onder het oppervlak, laat die aantrekken en vul daarna de rest. In één keer volgooien geeft krimpscheuren en een oppervlak dat tijdens het drogen alsnog wegzakt. Voor het gladstrijken pak je een grote kunststof stucspaan: de kleine metalen plamuurmessen laten strepen achter en trekken de specie eerder open dan glad.
| Soort mortel | Waar je hem voor gebruikt | Samenstelling of vorm | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Metselmortel | Stenen terugzetten in een binnen- of buitenmuur | Ongeveer 1 deel cement op 4 delen metselzand | Bij oud metselwerk een deel kalk toevoegen zodat de mortel zachter blijft dan de steen |
| Voegmortel | Voegen bijwerken en open stootvoegen dichten | Kant-en-klaar in een zak, alleen water toevoegen | Droog aanmaken en goed indrukken, anders spoelt de voeg uit |
| Reparatiemortel | Afgebrokkelde hoeken, dorpels en gaten in beton | Kant-en-klaar, vaak met vezels erin | Hecht alleen op een schone, voorgenatte ondergrond |
| Snelcement | Een kozijnanker, een beugel of een buis vastzetten | Poeder met water, bindt binnen enkele minuten | Maak kleine porties aan, wat je niet direct verwerkt is verloren |
| Cementmortel zonder kalk | Vloerwerk en betonachtige reparaties | 1 deel cement op 3 tot 4 delen scherp zand | Te hard voor oude baksteen, gebruik hem niet in een gevel |
| Gips of gipsgebonden mortel | Sleuven en gaten in binnenmuren | Poeder met water, bindt in 20 tot 40 minuten | Nooit buiten of in een natte ruimte, gips en vocht gaan niet samen |
Meng cement met handschoenen en houd het van je huid. Verse specie is sterk basisch en trekt vet uit de huid. Een uur met natte specie in je knieën of in je handschoen levert brandwonden op die je pas de dag erna voelt.
Gaten die uitkomen in de spouw
Zodra je bij het uithakken merkt dat er lucht achter zit, verandert de klus. Specie die in de spouw valt, blijft daar liggen op de spouwankers of onderin, en vormt een pad waarlangs vocht van het buitenblad naar het binnenblad loopt. Op die plek krijg je later een koudebrug en soms een vochtplek in de kamer erachter.
De werkwijze is daarom bewust krap. Gebruik minder specie dan waar het gat om lijkt te vragen, zodat er niets doorheen zakt. Zit het gat in het binnenspouwblad, prop dan eerst iets in de opening dat de specie tegenhoudt: een passend stuk steen, een prop steenwol of een stuk hout dat je er later weer uit haalt. Metsel daarna de steen terug en voeg de naden af aan de zichtkant.
Houd de twee bladen gescheiden. Binnenblad en buitenblad horen elkaar nergens te raken, en een mortelbrug tussen die twee is precies wat vochtdoorslag veroorzaakt. Sluit je de opening met isolatiemateriaal in de spouw, zorg dan dat het materiaal niet klem tegen beide bladen komt te staan.
Een gat dat op de spouw uitkomt is meteen een goede aanleiding om te kijken wat je muur eigenlijk aan isolatie heeft. Met onze rekenhulp voor de Rc-waarde van een muuropbouw zie je wat een extra laag oplevert, en wat er verder bij komt kijken staat in ons overzicht over isolatie en ventilatie in huis.
Sleuven en gaten in een dragende muur
De gedachte dat een dichtgemaakte sleuf de kracht van een dragende muur herstelt, klopt maar half. Een sleuf voor een leiding zit doorgaans in het stucwerk en de eerste centimeters van de steen, en zo'n sleuf heeft de constructie nooit echt aangetast. Vullen is er dan voor de vlakheid en om het stucwerk weer aan te laten sluiten, niet om de muur te versterken.
Vullen kan met mortel of met gips, en bij een muur die toch gestuukt wordt, kan de stukadoor het gewoon meenemen. Vul een diepe sleuf in twee gangen en druk de eerste gang goed aan tot in de hoeken. Een sleuf die je in één keer dichtgooit, laat na het drogen een lange haarscheur zien in het stucwerk erboven.
De maatvoering van kalkzandsteen zorgt regelmatig voor twijfel. Een blok dat op tekening 11 bij 22 centimeter is, meet in werkelijkheid vaak zo'n 10,5 bij 21,5 centimeter, en een muur die als 214 millimeter dik staat aangegeven klopt precies. Dat verschil van een halve centimeter is de normale werkmaat waar het stucwerk overheen komt, geen reden om aan te nemen dat er iets mis is.
Het punt waarop je wel moet oppassen, is de horizontale sleuf. Een lange horizontale groef door een dragende muur snijdt de krachtsafdracht door en verzwakt de muur echt, waar een verticale sleuf van dezelfde diepte dat nauwelijks doet. Kom je een bestaande horizontale sleuf tegen die dieper is dan een centimeter of drie, dan is vullen alleen niet het antwoord.
Een gat dat groter wordt dan een steen of twee in een dragende muur is geen vulklus meer. Bij een doorvoer voor een afvoer, een grotere sparing of een sleuf die dwars door de muur loopt, laat je eerst een constructeur meekijken. Aan een dragende muur zelf sleutelen zonder die controle is niet iets waar je op gevoel doorheen moet.
Verkeerde vuller er weer uit halen
Gipsgebonden producten zijn gemaakt om uit te harden, en dat proces draai je niet meer terug. Er bestaat geen middel waarmee je uitgeharde vuller weer oplost, ook niet met warm water, azijn of een ontvetter. Wie een halve kilo verkeerde vuller in een naad heeft zitten, zal die er mechanisch uit moeten halen.
Werk van grof naar fijn. De dikke brokken haal je eruit met een steenbeitel en een hamer, in kleine tikken en met de beitel schuin van het kozijn af. De uitsteeksels die daarna nog boven het vlak staan, steek je weg met een stevig plamuurmes. Wat er dan nog zit, is een dun laagje en dat schuur je weg.
Is de vuller nog niet volledig hard, dan is wachten de snelste route. Halfharde gipsvuller smeert onder een mes uit en wordt in de poriën van de ondergrond gedrukt, waardoor je meer schuurwerk krijgt in plaats van minder. Een dag geduld scheelt hier een middag werk.
Zit de vuller op een plek waar ook nog oude verf overheen ligt, haal dan verf en vuller in één beweging weg tot je op een vaste ondergrond komt. Half werk hier betekent dat de nieuwe laag over een losse laag zit. Hoe je de plek daarna weer netjes dicht en vlak krijgt, staat bij het repareren van beschadigde muren.
Zo vul je een gat in een muur zodat het dicht blijft
Deze volgorde werkt voor gaten in een binnenmuur en, met de mortel uit de tabel, ook voor gaten in metselwerk buiten.
-
Krab alles wat los zit weg
Haal met een oude schroevendraaier of een haakje alle losse specie, kruimelend stuc en opgekrulde verf uit het gat en van de randen. Wat je laat zitten, drukt de vuller er later zelf af. Het gat wordt hierdoor eerst groter, en dat hoort zo.
-
Bepaal de diepte en kies daarop je middel
Meet met een schroevendraaier hoe diep het gat is en of je in een holle ruimte uitkomt. Onder de vijf millimeter volstaat pastavuller, tot een paar centimeter werk je met gipsvuller in lagen, en bij een gat door de steen heen kom je uit bij een steen en mortel. Een naad die beweegt vraagt om kit, ongeacht de diepte.
-
Maak de ondergrond vochtig
Spuit het gat licht nat met een plantenspuit, of strijk voorstrijkmiddel in als de muur sterk zuigt. Een kurkdroge ondergrond trekt het aanmaakwater uit de vuller voordat die kan binden, en dan kruimelt de reparatie er later met je nagel uit.
-
Vul de diepte eerst en te krap
Druk een eerste laag stevig in het gat tot in de hoeken, zodat er geen luchtholte achterblijft, en blijf een centimeter of twee onder het oppervlak. Zit er een spouw achter, gebruik dan bewust minder specie dan het gat lijkt te vragen en stop er eerst een prop steenwol of een passend stuk steen in. Specie die in de spouw valt, krijg je er nooit meer uit.
-
Laat de eerste gang hard worden
Gips bindt in twintig tot veertig minuten, mortel heeft langer nodig en cement in een dikke laag zeker een dag. Ga pas verder als de laag niet meer indrukbaar is. Een tweede laag op een nog weke onderlaag zakt weg en scheurt.
-
Werk de afwerklaag licht bol af
Breng de laatste laag aan met een breed mes of een kunststof stucspaan en strijk hem net iets bol af, want vuller krimpt tijdens het drogen. Bij een gat in metselwerk trek je de voegen in plaats daarvan door in dezelfde diepte en breedte als het bestaande voegwerk.
-
Schuur, ontstof en zet in de voorstrijk
Schuur pas als de vuller door en door hard is, eerst korrel 80 en daarna korrel 120 om de rand te laten weglopen. Zuig het stof weg en zet de plek in de voorstrijk of primer. Zonder die laag zuigt de reparatie de verf op en zie je hem als doffe vlek terug.
Rc-calculator
Stapel de lagen van je vloer, muur of dak en zie welke Rc-waarde je haalt met welke diktes. Open de volledige rc-calculator
Voordat je de eerste laag aanbrengt
Uit de praktijk
Een halve kilo instant filler in de kozijnnaden
Een huurder met kieren van ruim twee centimeter tussen de gipswand en de houten kozijnen wilde het huis dichter krijgen voor de winter. Houtvuller viel af, want daarop stond een maximale diepte van twee millimeter. Uiteindelijk ging er een kant-en-klare witte pastavuller in alle naden, over de oude blauwe en witte verflagen heen. Na twee ramen en een halve kilo product zat de vuller er weliswaar in, maar in dikke bulten en op een ondergrond die zelf al los zat.
De vraag was daarna of de vuller nog op te lossen viel. Dat kan niet: gipsgebonden producten harden uit en gaan niet terug in oplossing. Wat wel werkte, was de nog niet volledig uitgeharde brokken laten drogen en er daarna met een steenbeitel en een hamer uit tikken, gevolgd door de uitsteeksels wegsteken met een plamuurmes en de rest wegschuren. Bij de tweede poging ging eerst alle losse verf eraf, kwam er achtervulband in de diepte en werd de naad afgewerkt met overschilderbare acrylaatkit, zodat het hout kan blijven werken.
Een uitgehakte airco-doorvoer in een balkonmuur
Op een balkon zat een gat in de buitenmuur waar een vorige bewoner stenen had weggehakt voor een airco-doorvoer. Achter het gat lag de open spouw. Het eerste plan was het gat gewoon dicht te smeren, omdat de plek grotendeels uit het zicht ligt.
Dat plan hield geen stand toen bleek hoe de specie zich gedroeg: zonder achtervulling zakte hij zo de spouw in. De uitkomst werd het gat volproppen tot aan het buitenblad, daarna nieuwe stenen inmetselen met een mortel die niet harder is dan het bestaande metselwerk. De specie werd bewust droog aangemaakt en in twee gangen aangebracht, glad getrokken met een grote kunststof stucspaan in plaats van een klein plamuurmes. Er is bewust gekeuzen voor stenen die in kleur iets afwijken, omdat doorlopend verband en voegwerk rustiger oogt dan een gladgesmeerde vlek. Achter de reparatie ging een strook isolatie in de spouw, zodat de wind niet meer vrij door de spouw kan trekken.
Sleuven in een dragende kalkzandsteenmuur die niet constructief bleken
Bij een verbouwing kwamen in een dragende muur een leidingsleuf, een paar open plekken tussen de stenen en een gat in het binnenspouwblad tevoorschijn. De aanname was dat de muur constructief hersteld moest worden, en dat er dus in meerdere lagen met cement gewerkt zou moeten worden.
Bij nadere beoordeling bleek geen van de sleuven diep genoeg om de draagkracht te raken. Vullen met mortel of gips voldeed, en de rest kon de stukadoor meenemen. Uit de bouwtekening kwam kalkzandsteen van 11 bij 22 centimeter, terwijl de blokken opgemeten 10,5 bij 21,5 centimeter waren en de muur 214 millimeter dik: allemaal normale werkmaten waar het stucwerk nog overheen komt. Voor het gat in het binnenspouwblad, waar maar van één kant bij te komen was, werd bewust met te weinig specie gewerkt en met een steen van hetzelfde type, zodat er niets in de spouw viel en er geen koudebrug ontstond.
Veelgemaakte fouten
Een diep gat in één keer volgooien
Een dikke klodder vuller droogt aan de buitenkant dicht en blijft binnenin week. Weken later druk je er met een duim doorheen, of de laag komt als geheel los omdat hij bij het krimpen van de ondergrond is losgetrokken. Vul in lagen van hooguit een centimeter en laat elke laag hard worden.
Harde vuller in de naad tussen hout en muur
Hout krimpt en zet uit met het seizoen, gips doet dat niet. Een vuller in die naad scheurt daarom altijd, meestal binnen enkele maanden, en de scheur loopt precies op ooghoogte langs het kozijn. Vul de diepte met achtervulband of schuim en werk af met overschilderbare acrylaatkit.
Binnenvuller in een buitenmuur gebruiken
Gips- en houtvullers nemen vocht op. Buiten betekent dat een reparatie die na de eerste vorstperiode in schilfers naar beneden komt, met een gat dat groter is dan het origineel. Buiten hoort mortel, voegspecie of een nieuwe steen, en verder niets uit het schap met binnenvullers.
Specie in de spouw laten vallen
Wat er eenmaal in ligt, haal je er niet meer uit. Een mortelbrug tussen buiten- en binnenblad geleidt vocht naar binnen en veroorzaakt op die plek een koude, vochtige plek in de kamer erachter. Schuif altijd eerst een prop steenwol of een passende steen in de opening en werk bewust met te weinig specie.
Op een kurkdroge ondergrond werken
Een zuigende muur trekt het aanmaakwater uit de vuller voordat die kan binden. De vuller ziet er dan droog en klaar uit, maar je kunt hem met je duimnagel wegkruimelen. Natspuiten met een plantenspuit of voorstrijken kost een minuut en voorkomt precies dat.
Te natte specie aanmaken
Natte mortel is makkelijker te smeren en dat voelt in eerste instantie prettiger. Hij zakt daarna uit, loopt de spouw in en droogt op tot een bleke, poederige voeg die snel weer uitspoelt. Maak de specie zo droog aan als je nog net kunt verwerken.
Een gat gladstrijken met een klein metalen plamuurmes
Op een groter vlak trekt een smal mes de specie eerder open dan glad, en je ziet elke aanzet terug als een streep. Een grote kunststof stucspaan overbrugt het hele vlak en laat de randen in de omgeving weglopen. Voor kleine gaatjes is een plamuurmes wel het juiste gereedschap.
Overschilderen zonder de reparatie voor te strijken
De gevulde plek zuigt veel harder dan de omringende muur, dus de verf trekt er dieper in. Het resultaat is een doffe vlek in een verder glanzende wand, en die krijg je er met een extra laag verf niet meer uit. Zet de reparatie eerst in de voorstrijk of primer.
Veelgestelde vragen
Kun je gaten vullen in een muur met spullen van de Action?
Voor ondiepe gaten in een binnenmuur werkt dat prima. De pastavuller in een tube of emmertje is bedoeld voor pluggaten, spijkergaatjes en kleine oneffenheden in stucwerk, en daarvoor doet hij niet onder voor duurdere merken. Waar het misgaat is buiten het toepassingsgebied: diepe gaten, naden die bewegen en alles wat buiten zit. Kijk daarom op de achterkant naar de maximale laagdikte en de vermelding of het product binnen of buiten mag.
Welke vuller kan ik gebruiken voor gaten dieper dan een centimeter?
Gebruik daarvoor een gipsvuller in poedervorm die je zelf aanmaakt, en breng die in twee of drie lagen aan van elk hooguit een centimeter. Kant-en-klare pastavuller is hiervoor niet gemaakt: die droogt aan de buitenkant dicht terwijl de kern week blijft. Bij gaten van meer dan een paar centimeter in metselwerk stap je over naar mortel, of vul je de diepte eerst op met een passend stuk steen.
Hoe kan ik gaten in een buitenmuur vullen zonder te metselen?
Dat kan met kant-en-klare metselmortel, maar houd rekening met het uiterlijk. Een dichtgesmeerd gat blijft in metselwerk zichtbaar omdat het licht anders vangt dan de stenen eromheen. Vul het gat in twee gangen, maak de specie droog aan en trek de voegen door in dezelfde diepte als het bestaande voegwerk. Een aardig alternatief bij een grotere opening is er een ventilatierooster in zetten, want dat valt in een gevel nauwelijks op.
Wat is de beste manier om gaten in de buitenmuur te vullen na een doorvoer?
De netste uitkomst krijg je door de kapotte stenen voorzichtig uit te hakken en er nieuwe stenen voor terug te metselen. Zelfs stenen die qua kleur iets afwijken, ogen rustiger dan een gladgesmeerd vlak, omdat het verband en de voegen gewoon doorlopen. Werk bij het uithakken vanuit het midden naar buiten, nat de omringende stenen voor en gebruik een mortel die niet harder is dan het bestaande metselwerk.
Kan ik gaten in muur vullen met cement dat ik zelf aanmaak?
Ja, mits je de juiste verhouding kiest. Voor metselwerk meng je ongeveer een deel cement op vier delen metselzand, en bij oud, zacht metselwerk voeg je een deel kalk toe zodat de mortel zachter blijft dan de steen. Een pure cementmortel zonder kalk is voor een gevel te hard: de spanning komt dan in de steen te liggen in plaats van in de voeg, en dan scheurt de steen. Voor kleine reparaties is een zak kant-en-klare mortel eenvoudiger, want dan hoef je alleen water toe te voegen.
Waarom scheurt de vuller in de naad tussen mijn kozijn en de muur steeds open?
Omdat die naad geen gat is maar een beweegvoeg. Hout krimpt en zet uit met de seizoenen, steen en stucwerk doen dat niet, en een harde vuller kan dat verschil niet opnemen. Vul de diepte met achtervulband, steenwol of een dun laagje pu-schuim en werk af met overschilderbare acrylaatkit in een laag van hooguit een centimeter. Zit er losse, opgekrulde verf tussen het hout en de muur, haal die er dan eerst af, want anders laat je reparatie samen met die verflaag los.
Hoe krijg ik uitgeharde muurvuller er weer uit?
Uitsluitend mechanisch. Gipsgebonden producten zijn ontworpen om uit te harden en er is geen middel dat ze weer oplost, ook geen warm water of ontvetter. Tik de dikke stukken eruit met een steenbeitel en een hamer, in kleine tikken en met de beitel schuin van het kozijn of de tegel af. Steek de uitsteeksels daarna weg met een stevig plamuurmes en schuur wat overblijft. Is de vuller nog halfhard, wacht dan liever een dag, want halfharde vuller smeert uit en geeft juist meer schuurwerk.
Mag ik een sleuf of een gat in een dragende muur zelf dichtmaken?
Een leidingsleuf in het stucwerk en de eerste centimeters steen tast de draagkracht niet aan, en die vul je gewoon met mortel of gips in twee gangen. Vullen doe je dan voor de vlakheid, niet om de muur te versterken. Bij een lange horizontale sleuf dieper dan een centimeter of drie, of bij een opening groter dan een paar stenen, ligt het anders. Laat daar eerst een constructeur naar kijken voordat je gaat vullen.
Hoe voorkom ik dat de specie in de spouw valt?
Werk bewust met minder specie dan het gat lijkt te vragen en schuif eerst iets in de opening dat de specie tegenhoudt: een passende steen, een prop steenwol of een stuk hout dat je er later weer uit haalt. Specie die eenmaal in de spouw ligt, krijg je er nooit meer uit en vormt een pad waarlangs vocht van buiten naar binnen loopt. Op die plek zie je later een koude, vochtige vlek in de kamer erachter.
Kan ik pu-schuim gebruiken om een gat in een muur te vullen?
Als opvulling van de diepte is schuim uitstekend, als eindafwerking niet. Pu-schuim vergaat onder invloed van zonlicht, wordt bros en verkleurt, dus in het zicht houdt het geen stand. Gebruik het om de diepte achter een naad te vullen en werk het daarna af met kit, vuller of specie. Snijd het uitgeharde schuim eerst iets terug zodat de afwerklaag ook echt ergens in kan zitten.
Hoe lang moet vuller drogen voordat ik kan schuren en verven?
Gipsvuller bindt in twintig tot veertig minuten, maar dat is niet hetzelfde als droog. Reken bij een laag van een centimeter op een dag voordat je kunt schuren, en langer in een koude of vochtige ruimte. Mortel en cement hebben in dikkere lagen zeker enkele dagen nodig. Schuren op een nog vochtige laag levert een smerige pasta op je schuurpapier op, en verven op een vochtige reparatie geeft blaasjes en losse verf.
Ik huur mijn woning, mag ik zelf gaten dichten om de tocht tegen te gaan?
Kleine reparaties aan het binnenwerk vallen doorgaans onder het onderhoud dat een huurder zelf mag doen, en een pluggat of een tochtnaad dichten hoort daarbij. Zodra je in het metselwerk of aan de buitenkant van de woning gaat werken, ligt dat anders en meld je het bij de verhuurder. Bij grotere kieren rond kozijnen is een melding sowieso verstandig: als het kozijn zelf verzakt of het hout rot is, is vullen alleen symptoombestrijding en is het herstel voor rekening van de verhuurder.
Wanneer je beter een vakman belt
Gaten dichten in een binnenmuur is werk dat je met een plamuurmes, wat geduld en de juiste vuller zelf prima doet. Er zijn een paar situaties waarin het verstandiger is om iemand te laten komen.
De eerste is metselwerk in het zicht. Stenen inhakken en netjes terugmetselen met doorlopend verband en een voegwerk dat matcht, is vaardigheid die je niet in één middag opdoet. Een metselaar doet een klein gat vaak voor enkele tientjes tot ruim honderd euro, en dat resultaat blijft twintig jaar zichtbaar.
De tweede is alles wat constructief is. Bij een opening in een dragende muur, een lange horizontale sleuf of een gat dat dwars door de muur loopt, laat je eerst een constructeur beoordelen wat er nodig is. Vullen herstelt hier niet wat er weggehaald is.
De derde is werk op hoogte. Een gat halverwege een gevel dichtmaken vanaf een ladder met een emmer specie in je hand gaat niet goed samen. Daar hoort een steiger of een rolsteiger bij, en anders een gevelbedrijf dat dat spul al heeft staan.
Tot slot: kom je bij het uithakken donkere, vochtige stenen of doorgerot voegwerk tegen over een groter vlak, dan zit er meer achter dan een gat. Laat dan iemand kijken naar de oorzaak voordat je dichtsmeert wat later opnieuw open moet.