Droger op de wasmachine zetten, aansluiten en voeden

Kan de droger zomaar op de wasmachine?

Een droger op de wasmachine zetten levert je een halve vierkante meter vloer op, en in een bijkeuken, badkamer of zoldergang is dat meestal de reden om eraan te beginnen. De wasmachine hoort daarbij onderop, want die is het zwaarst en die maakt bij het centrifugeren de beweging. Andersom stapelen doe je niet, ook niet als de maten toevallig lijken te kloppen.

Voordat er iets bovenop komt, zet je de onderste machine echt goed neer. Alles wat je bij het plaatsen en aansluiten van een wasmachine overslaat, komt met veertig kilo droger erbovenop dubbel terug. Een machine die op drie van de vier pootjes staat of waar de transportbeveiliging nog in zit, gaat lopen zodra hij op toeren komt.

Dan de vraag die daarna altijd volgt: is een tussenstuk echt nodig. Er staan genoeg stapels die het jarenlang zonder verbindingsset volhouden, doordat de pootjes van de droger in de opstaande rand van het bovenblad vallen en beide machines dezelfde beweging maken. Toch schrijven Miele, AEG, Electrolux en Zanussi allemaal een stapelset voor, en dat is geen verkooptruc.

Het gaat namelijk niet mis bij normaal gebruik, het gaat mis bij onbalans. Eén badmat of een stel samengeklitte lakens op 1400 toeren geeft een schok die je door de hele machine voelt. Staat er dan een losse droger bovenop, op een vloer die meeveert, dan schuift hij eerst en kantelt hij daarna.

Wat je controleert	Waar je op let	Wat er gebeurt als je het overslaat
Breedte en diepte	Beide machines 60 cm breed, droger niet dieper dan de wasmachine	De pootjes van de droger staan midden op het dunne deel van het bovenblad
Waterpas	Alle vier de pootjes dragen, de machine wiebelt nergens	De stapel gaat wandelen bij het centrifugeren en tikt tegen de wand
Transportbeveiliging	De bouten aan de achterkant van de wasmachine zijn eruit	De trommel hangt vast, de machine bonkt en de lagers begeven het
Bovenblad	Vlak, droog, vetvrij en zonder deuken	De plakstrips van het tussenstuk hechten niet en het geheel gaat schuiven
Vloer	Beton of een stevige, niet verende ondervloer	Op een houten zoldervloer versterkt de stapel het bonken flink
Totale hoogte	85 plus 85 cm plus het tussenstuk, reken op ongeveer 175 cm	Het bedieningspaneel of het pluizenfilter zit boven je bereik
Deuren	Beide deuren draaien vrij en raken elkaar niet	Je kunt de onderste machine niet vullen als de bovenste openstaat

Tussenstukken per merk: Miele, AEG en universeel

Een tussenstuk, in de winkel ook stapelset of verbindingsset genoemd, doet drie dingen tegelijk. Het brengt het gewicht van de droger over op de sterke randen van het bovenblad, het houdt de droger op zijn plek bij trillingen, en het sluit de naad af zodat er geen pluis en stof tussen de machines valt.

Bij Miele heet het onderdeel het tussenstuk en in de handleidingen zie je het terug als verbindingsset met de letters WTV. Er bestaan twee uitvoeringen: eentje die je bovenop de wasautomaat schroeft en eentje die het complete deksel van de machine vervangt. Miele geeft in de gebruiksaanwijzing aan dat de montage door een monteur hoort te gebeuren, wat vooral met de garantie te maken heeft. Wie een Miele wasmachine en droger op elkaar wil zetten, bestelt het tussenstuk op typenummer bij de vakhandel of de onderdelenafdeling.

Vervangt dat Miele tussenstuk voor wasmachine en droger het deksel, kijk dan eerst wat er onder die plaat zit. Bij een machine met het TwinDos-doseersysteem van Miele zitten de patronen achter een klep aan de voorkant, dus daar heb je geen last van. Zit er bij jouw model juist een vulopening of een filter onder het bovenblad, dan wil je dat weten voordat de droger er onwrikbaar op staat.

AEG en Electrolux leveren stapelsets zoals de SKP11GW3, herkenbaar aan het uittrekbare plateau aan de voorkant. Dat uittrekbare deel is precies de plank tussen wasmachine en droger waar veel mensen naar zoeken, handig om gevouwen was of een wasmand even neer te zetten. Zo'n AEG tussenstuk voor wasmachine en droger wordt met dubbelzijdige plakstrips op het bovenblad gezet en daarna aan de droger geklemd.

Bij een verhuizing loop je met die set tegen iets vervelends aan. De montagehandleiding beschrijft alleen hoe je hem vastzet, en de vergrendeling aan de achterzijde krijg je met je vingers niet ingedrukt. Steek er een platte schroevendraaier tussen om de klik los te wippen en draai dat deel dan open. De plakstrips op het bovenblad laat je zitten, want opnieuw plakken lukt zelden goed.

Voor twee verschillende merken is er universeel tussenstuk uit de bouwmarkt. Een Bosch op een AEG of een AEG op een Bauknecht is geen probleem, zolang beide machines 60 centimeter breed zijn en de steunen op de randen van het bovenblad rusten. Kijk wel de diepte na, want ook binnen één merk verschillen de maten per serie, zoals je merkt als je een AEG 6000 Series Lavatherm-droger naast een ouder model zet.

Combinatie	Wat je nodig hebt	Waar je op let
Miele droger op Miele wasautomaat	Tussenstuk WTV, opbouw of als vervangend deksel	Bestellen op typenummer, montage volgens Miele door een monteur
AEG of Electrolux op hetzelfde merk	Stapelset zoals de SKP11GW3, met uittrekbaar plateau	Plakstrips op een vetvrij bovenblad, klemmen goed doordrukken
Twee verschillende merken, beide 60 cm	Universeel tussenstuk uit de bouwmarkt	Meet de opstaande rand van het bovenblad en de pootafstand na
Droger ondieper dan de wasmachine	Universeel tussenstuk met verstelbare steunen	De pootjes horen op de rand te staan, niet midden op de plaat
Machine met een sokkel of waslade eronder	Beter niet stapelen, kies een opstelling naast elkaar	Het bedieningspaneel komt boven ooghoogte uit
Wasdroogcombinatie, zoals een Whirlpool wasmachine droger combi	Geen tussenstuk nodig, het is één apparaat	De droogcapaciteit ligt lager dan de wascapaciteit

Lees de uitleg uit de afbeelding

Controleer vóór het stapelen of deze twee modellen samen mogen worden geplaatst.

Bij de tekening: Droger Passende stapelkit Wasmachine

Een stabiele wasmachine

De wasmachine staat onderaan, op een geschikte stevige vloer en goed afgesteld. Hij moet tijdens centrifugeren stabiel blijven staan.

Een passende verbindingsset

Gebruik een set die geschikt is voor beide apparaten. Die verbindt de combinatie volgens het voorschrift; een antislipmat alleen is geen vervanging.

De droger bovenop

Plaats en bevestig de droger zoals de set voorschrijft. Houd bediening, aansluitingen en het legen van het reservoir bereikbaar.

Controleer de combinatie op modelnummer. Alleen ongeveer dezelfde buitenmaten zijn onvoldoende om te bepalen of veilig stapelen kan.

Bekijk de afbeelding op volledige grootte

Een plank of werkblad over wasmachine en droger

Staan de machines naast elkaar, dan is een plank over wasmachine en droger de goedkoopste manier om er werkruimte bij te krijgen. Er zijn twee manieren om dat aan te pakken, en het verschil zit in de vraag of de plank de apparaten raakt of niet.

De losse variant is een plank op wasmachine en droger die gewoon op de twee bovenbladen rust. Dat werkt prima, maar er is één ding dat je moet vermijden: de plank klem laten vallen tussen de zijmuren. Een blad dat aan beide kanten tegen het metselwerk drukt, geleidt het gebrom van het centrifugeren rechtstreeks de muur in, en in een rijtjeshuis of appartement horen de buren dat.

Maak de plank daarom aan beide kanten samen een halve centimeter korter dan de nis breed is. Leg er rubberen doppen, een antislipmat of een strook tapijtonderlegger onder. Dat dempt de trilling en voorkomt tegelijk dat het blad langzaam wegschuift.

De vaste variant is een plank boven wasmachine en droger op plankdragers of op houten muurregels. Dat blad raakt de apparaten niet, dus er komt geen trilling in. Reken wel op drie steunpunten: links, rechts en eentje tussen de wasmachine en de droger in, want over die overspanning gaat een blad van 60 centimeter diep zichtbaar doorbuigen. Plankdragers voor die diepte zijn fors uitgevoerd en horen in steen of in echt regelwerk geschroefd te worden, niet in kale gipsplaat.

Een plank voor op wasmachine en droger hoeft niet duur te zijn. Multiplex van 18 millimeter of gemelamineerd plaatmateriaal heeft geen extra versteviging nodig. Ga je dunner zitten, lijm en schroef dan twee latten van 27 bij 45 millimeter onder de voor- en achterrand. Gemelamineerd triplex is de tussenweg als je het werkblad voor wasmachine en droger er af en toe af wilt halen, want dat tilt je met één hand op.

Laat tussen het bovenblad en de onderkant van de plank twee tot drie centimeter lucht. Dan trilt er niets mee en kun je de machine nog naar voren trekken zonder het blad te slopen. Let er ook op dat een blad dat aan de voorkant oversteekt de wasmiddellade met het bakje voor wasverzachter kan blokkeren.

Zoek je juist een plank tussen droger en wasmachine, dus tussen twee gestapelde machines in, leg daar dan nooit zomaar een losse plaat neer. Dat steunvlak hoort van een tussenstuk te komen, want dat is op het gewicht berekend en houdt de droger tegelijk vast.

Zet je het werkblad tegen de wand, kit de naad dan af zodat er geen water achterloopt. Houd er rekening mee dat de droogtijd van de kit een dag kan zijn voordat je er water bij mag hebben. Blijft de machine daarna hard bonken terwijl hij waterpas staat, dan ligt het niet aan de plank maar aan onbalans, aan de schokdempers of aan de kuip van de wasmachine.

Uitvoering	Materiaal en dikte	Ondersteuning	Waar het misgaat
Losse plank op de machines	Multiplex 18 mm of gemelamineerd plaatmateriaal	Ligt op beide bovenbladen, met rubber ertussen	Klem tussen de muren, dan trilt het metselwerk mee
Lichte plank die je vaak weghaalt	Gemelamineerd triplex 12 tot 15 mm	Ligt los op antislipmat	Buigt door zodra je er iets zwaars op zet
Werkblad op plankdragers	Multiplex 18 mm of een keukenblad van 28 mm	Drie dragers: links, rechts en tussen de machines in	Twee dragers geeft een zichtbare doorhang in het midden
Werkblad op muurregels	Multiplex 18 mm	Balkje van 27 bij 45 mm rondom tegen de wanden	Regels in gipsplaat zonder plug of houtwerk erachter
Plateau tussen twee gestapelde machines	Onderdeel van het tussenstuk	Draagt op de randen van het bovenblad	Een losse plank ertussen draagt niets en schuift weg

Wasmachine en droger op 1 groep: wat mag en wat past

Een gewone eindgroep in een Nederlandse meterkast is 16 ampère en levert bij 230 volt maximaal 3680 watt. Dat getal is de hele rekensom. Blijft het opgetelde vermogen van de apparaten die tegelijk kunnen draaien daaronder, dan is er elektrisch niets aan de hand.

Zoek het vermogen van wasmachine en droger niet op in de folder maar op het typeplaatje, meestal in de vulopening of op de achterkant. Daar staat de aansluitwaarde in watt of in ampère. Het energielabel gaat over verbruik per jaar en zegt niets over de piek waar je groep last van heeft.

Vroeger gold de regel dat vast opgestelde apparaten van 2 kilowatt of meer een eigen eindgroep kregen. De huidige NEN 1010 stelt dat niet meer als harde eis en kijkt naar het gelijktijdig gevraagde vermogen binnen de groep. Diezelfde norm vraagt tegelijk om aparte eindgroepen op plekken waar toestellen met een hoge aansluitwaarde staan, en een wasmachine en een droger zijn allebei toestellen met een verwarmingsfunctie. Praktisch komt het hierop neer: droger en wasmachine op 1 groep mag, maar het heeft niet de voorkeur.

De uitkomst van de rekensom is bijna altijd dezelfde. Een wasmachine van rond de 2200 watt plus een warmtepompdroger van 900 watt blijft samen ruim onder de grens en kan dus prima op een groep. Een wasmachine plus een condensdroger met verwarmingselement komt boven de 5000 watt uit en past nooit, hoe je het ook wendt.

Een koelkast en een vriezer erbij zetten mag qua vermogen zonder meer, want die trekken tussen de 60 en 150 watt. Toch is het slim om ze achter een andere aardlekschakelaar te hangen dan de natte apparaten. Wasmachines en drogers zijn een veelvoorkomende oorzaak van een aardlek die eruit vliegt, en dat merk je liever niet pas aan een ontdooide vriezer. Wat hier voor de wasruimte geldt, geldt ook voor de andere grote apparaten in huis: een vaatwasser, een oven en een kookplaat vragen elk hun eigen piek.

Nog iets dat vaak pas bij het vervangen van de groepenkast opvalt: twee eindgroepen die samen door één installatiebuis lopen. In een buis van 19 millimeter passen maximaal vijf aders van 2,5 mm², en twee groepen betekent zes aders. Los daarvan hoort een installatie overzichtelijk te zijn, en twee groepen door één buis is dat niet. Een kookgroep telt daarbij als één groep.

Apparaat	Vermogen dat je meestal ziet	Stroom bij 230 volt	Past het naast een wasmachine op één groep?
Wasmachine met verwarmingselement	2000 tot 2400 watt	9 tot 10,5 A	Dit is de basis waar je vanaf rekent
Warmtepompdroger	600 tot 1000 watt	3 tot 4,5 A	Ja, samen blijf je onder de 3680 watt
Condensdroger met verwarmingselement	2200 tot 2800 watt	9,5 tot 12 A	Nee, samen zit je ruim boven de grens
Luchtafvoerdroger	2000 tot 2700 watt	9 tot 11,5 A	Nee
Wasdroogcombinatie	2000 tot 2400 watt	9 tot 10,5 A	Eén apparaat, dus één piek
Koelkast	60 tot 150 watt	0,3 tot 0,7 A	Kan erbij, liever op een andere aardlekschakelaar
Vriezer	80 tot 150 watt	0,4 tot 0,7 A	Kan erbij, liever niet achter dezelfde aardlek
Eindgroep van 16 ampère	3680 watt	16 A	Dit is het plafond van de hele groep

Wasmachine en droger tegelijk aan met een combiregelaar

De vraag of wasmachine en droger tegelijk aan kunnen, valt uiteen in twee vragen. Past het elektrisch, en krijg je het praktisch geregeld. Zitten beide apparaten op hun eigen eindgroep, dan is er geen enkel bezwaar en hoef je verder niets te doen. Of droger en wasmachine tegelijk aan mogen op dezelfde groep, hangt puur af van de opgetelde piek.

Zitten ze samen op een groep die het krap heeft, dan bestaat er een apparaat dat dat oplost: de combiregelaar wasmachine droger, ook verkocht als vermogensregelaar, was-droog regelaar, energieverdeler of combiswitch. Het is een kort verlengsnoer met twee contactdozen en een stroommeting erin. Zodra de wasmachine stroom gaat vragen om het water te verwarmen, schakelt de regelaar de droger tijdelijk uit, en zodra die piek voorbij is gaat de droger weer verder.

Dat werkt omdat een wasmachine maar een klein deel van het programma echt verwarmt. De droger staat dus af en toe even stil en draait daarna door, en netto scheelt het je een halve wasdag. Geef de wasmachine daarbij altijd voorrang, want die piek is kort en laat zich niet uitstellen.

Er is één voorwaarde en die test je voordat je zo'n wasmachine droger verdeler koopt. Veel elektronisch gestuurde drogers hebben na een stroomonderbreking een startsignaal nodig en hervatten hun programma niet vanzelf. De test kost een kwartier: zet de droger aan, trek na vijf minuten de stekker eruit, wacht tien minuten en steek hem er weer in. Gaat de droger uit zichzelf verder waar hij gebleven was, dan kun je een combiregelaar gebruiken.

Blijft de droger na die test op een foutmelding staan, dan heb je je antwoord. Zoek de code die op het display verschijnt wel even op in de storingzoeker met foutcodes per merk, want soms gaat het niet om de onderbreking maar om een storing die er al zat. Houd er verder rekening mee dat een droger die telkens onderbroken wordt langer over een lading doet en tussendoor afkoelt. Dat lijkt sprekend op een droger die niet goed droogt, terwijl er niets mis is met de machine.

Wil je juist voorkomen dat beide apparaten samen aan kunnen, dan is een was-droog schakelaar de nette route. Dat is één combischakelaar wasmachine droger waarbij je linksom de wasmachine inschakelt, rechtsom de droger en in de middenstand alles uitzet. Er staat dus altijd maar één machine onder spanning. Mechanisch zijn deze schakelaars niet het sterkste onderdeel in huis, maar ze kosten ongeveer hetzelfde als twee losse trekschakelaars.

Twee losse trekschakelaars naast elkaar op dezelfde groep is technisch mogelijk en toch geen goed plan. Je kunt beide apparaten dan gewoon inschakelen, en het enige dat je tegenhoudt is de installatieautomaat die eruit vliegt. Dat is slecht voor de automaat en op den duur ook voor je humeur.

Oplossing	Wat hij doet	Wanneer hij past	Waar je tegenaan loopt
Twee eigen eindgroepen	Elk apparaat zijn eigen 16 ampère	Altijd de beste uitkomst	Er moet een leiding getrokken worden
Combiregelaar of vermogensregelaar	Schakelt de droger uit zolang de wasmachine opwarmt	Bij een droger die na een onderbreking vanzelf doorgaat	Werkt niet bij drogers die opnieuw gestart moeten worden
Was-droog schakelaar, ofwel combischakelaar	Linksom wasmachine, rechtsom droger, midden uit	Als je toch nooit tegelijk wast en droogt	Mechanisch matig, en samen draaien kan niet
Twee losse trekschakelaars op één groep	Twee aparte schakelaars naast elkaar	Niet aan te raden	Je kunt beide inschakelen en dan valt de groep uit
Verdeelstekker of splitter	Splitst één contactdoos in twee	Nooit	Slecht contact, warme stekkers en brandrisico
Handmatig plannen	Droger pas starten als de wasmachine op temperatuur is	Als je maar af en toe beide nodig hebt	Je moet erbij blijven en het gaat een keer mis

Eén stopcontact, een splitter of een verlengsnoer

In veel wasruimtes zit precies één enkelvoudige contactdoos terwijl er twee apparaten staan. De verleiding is dan een verdeelstekker of een splitter, en dat is de slechtste optie uit de rij. Verdeelstekkers maken hun contact met veertjes die na verloop van tijd hun spanning verliezen.

Slecht contact betekent overgangsweerstand, en overgangsweerstand betekent warmte, precies op de plek waar 10 ampère doorheen gaat. Een verdeelstekker die warm aanvoelt is geen kleinigheid maar een beginnend probleem. Vervang hem door een tweevoudige opbouwcontactdoos.

Dat is een klus van een kwartier en kost minder dan tien euro. Schakel de groep uit, controleer met een spanningszoeker dat er echt geen spanning meer staat, monteer eerst de bijbehorende montageplaat op de wand en zet de opbouwdoos daarop. Die montageplaat wordt vaak vergeten, terwijl de doos daar zijn stevigheid vandaan haalt.

Een verlengsnoer voor wasmachine en droger is een ander verhaal. Elektrisch kan een geaard snoer van 3 x 1,5 mm² een wasmachine prima aan, mits het kort is en volledig afgerold. Op de verpakking of op de stekker staat het maximale vermogen, en dat moet 3680 watt zijn. Rol een te lang snoer nooit op, want een opgerolde kabel voert zijn warmte niet af.

Het echte bezwaar zit niet in de kabel maar in de contactovergangen. Elke stekker en contrastekker die je toevoegt is een plek waar het warm kan worden, en in een vochtige wasruimte gaat dat sneller. Voor iets tijdelijks kun je met een goed wasmachine droger verlengsnoer uit de voeten, voor vast gebruik is het geen verstandige oplossing.

Er zijn twee betere routes. De eerste is het apparaatsnoer laten vervangen door een langer exemplaar, wat werk voor een vakman is omdat je daarvoor in het apparaat moet zijn. De tweede is de contactdoos verplaatsen of bijplaatsen met een opbouwkabelgoot van 25 millimeter. Die tweede blijft ook werken als je over vijf jaar andere machines koopt.

Leid een snoer verder altijd zo dat lekwater er niet in kan lopen en houd de koppeling boven de vloer. Zet je de machines op een lekbak onder de wasmachine, dan blijft water bij een lekkage weg van de stekkers. Dat is geen overdreven voorzorg, want een wasmachine die water lekt doet dat meestal langzaam en onopgemerkt. Hang in een wasruimte ook een rookmelder, zeker als de machines op zolder staan.

Wasmachine en droger op 1 stopcontact kan dus wel, maar alleen als dat een echte tweevoudige contactdoos is en de groep het gecombineerde vermogen aankan. Een dubbele contactdoos maakt van één groep geen twee groepen.

Trekschakelaar, badkamer en de zones

In badkamers en oudere wasruimtes kom je vaak een trekschakelaar tegen in plaats van een gewone wipschakelaar. Dat is geen ouderwetsheid: aan een isolerend koord trek je met natte handen zonder een elektrisch deel aan te raken. Zit er een trekschakelaar boven je wasmachine, ga er dan van uit dat daar een reden voor is en vervang hem niet zomaar door een contactdoos.

Wie wasmachine en droger wil aansluiten op trekschakelaar heeft twee nette mogelijkheden. Eén combischakelaar met een wasstand en een droogstand, of twee aparte schakelaars die elk op hun eigen eindgroep zitten. Wat je niet doet is twee schakelaars op dezelfde groep hangen en hopen dat je ze nooit allebei aanzet.

Een wasmachine droger schakelaar aansluiten is op zich overzichtelijk. De fase komt binnen op de gemeenschappelijke klem en gaat via de twee schakelstanden naar de twee contactdozen, terwijl nul en aarde doorlopen naar beide apparaten. Toch is dit werk aan de vaste installatie, en zodra er in de meterkast achter de hoofdzekering iets moet gebeuren of er een groep bij moet, hoort daar een installateur bij. Hoe zo'n schakelaar is opgebouwd en wat je doet als hij niet meer klikt, staat bij de trekschakelaar van de wasmachine.

Wasmachine en droger in badkamer plaatsen mag, maar niet overal in die ruimte. De NEN 1010 verdeelt een badkamer in zones rond het bad en de douche, en in zone 0, 1 en 2 hoort geen gewone contactdoos. Buiten die zones mag het wel, met een aardlekschakelaar van 30 milliampère ervoor.

Bij een douche zonder cabine wordt vanaf de douchekop gerekend, en dan staat een wasmachine op een meter afstand zomaar in de verkeerde zone. De zones hebben ook een hoogtegrens van 2,25 meter, dus wat daarboven zit valt erbuiten. Twijfel je waar die grens in jouw badkamer loopt, laat een installateur dan meekijken voordat je een contactdoos plaatst.

Praktisch is een trekschakelaar boven de machines wel prettig, omdat je de apparaten spanningsloos kunt maken zonder achter de wasmachine te kruipen. Monteer hem dan buiten handbereik vanuit de douche en met het koord aan de kant van de machines.

Sifon, y-stuk en de hoogte van de afvoer

De hoogte van de afvoer voor wasmachine en droger is geen willekeurige maat. Een standleiding of wandaansluiting hoort tussen de 60 en 100 centimeter boven de vloer te zitten. Blijft de aansluiting daaronder, dan gaat de slang hevelen en loopt de machine leeg terwijl hij vult. Komt hij er ruim boven, dan haalt de pomp het niet meer.

Bij een condensdroger die zijn water niet in het reservoir maar op de afvoer kwijt moet, gelden dezelfde maten, maar dan gerekend vanaf de onderkant van de machine. Staat die droger op de wasmachine, dan zou de aansluiting op 145 centimeter of hoger moeten zitten, en dat heeft vrijwel niemand.

De uitweg is een lus. Leg de afvoerslang achter de machines omhoog tot minstens 60 centimeter boven de onderkant van de droger, zet dat hoogste punt vast met tie-wraps aan de waterleiding of aan de wand, en laat de slang daarna weer omlaag lopen naar de standleiding. Wat er daarna gebeurt maakt niet uit, het gaat om dat ene hoogste punt.

Die maat zit er niet voor de pomp maar voor de pluis. Zit de afvoer te laag, dan loopt het condensbakje leeg door hevelwerking zonder dat de pomp ooit aanslaat. Een pomp die nooit draait loopt vol met pluis en zeepprut, en op het moment dat hij wel moet werken zit alles dicht. Dan staat er water op de vloer.

Voor een sifon voor wasmachine en droger heb je twee aansluitingen op één waterslot nodig. Een dubbele wasmachinesifon of een y-stuk voor de afvoer van wasmachine en droger ligt bij Gamma en Praxis in het schap, zowel in opbouw als in inbouw. Zorg dat er altijd een waterslot in zit, anders trek je rioollucht de wasruimte in.

Bij een splitsing van de afvoer van wasmachine en droger geldt dat elke slang zijn eigen bocht en zijn eigen klem krijgt. Twee slangen los in dezelfde pijp duwen levert vroeg of laat water op dat in het andere apparaat terugloopt.

Let op het verschil met een y-stuk aan de kraankant. Een y-stuk op de wasmachinekraan splitst de watertoevoer, bijvoorbeeld als er ook een vaatwasser op dezelfde kraan moet. Dat is iets heel anders dan de splitsing in de afvoer, en de twee worden regelmatig door elkaar gehaald.

Hoor je een harde klap in de leiding op het moment dat de wasmachine zijn ventiel dichtzet, dan is dat waterslag. Dat wordt erger zodra je met een y-stuk twee apparaten op één kraan zet, en een waterslagdemper op de wasmachinekraan haalt die klap eruit.

Aansluiting	Hoogte die je aanhoudt	Waarom die maat
Afvoerslang wasmachine op een standleiding	60 tot 100 cm boven de vloer	Lager gaat hevelen, hoger haalt de pomp niet
Afvoerslang condensdroger op de vloer	60 tot 100 cm boven de onderkant van de droger	Hetzelfde principe, alleen gemeten vanaf de machine
Condensdroger die op de wasmachine staat	Lus achter de machines, hoogste punt minstens 60 cm boven de onderkant van de droger	De pomp moet echt draaien, anders slibt de afvoer dicht
Wasmachinekraan	90 tot 120 cm boven de vloer, naast of achter de machine	Bereikbaar om dicht te draaien zonder de machine te verschuiven
Sifon voor wasmachine en droger	Waterslot net boven de vloer, onder de standleiding	Zonder waterslot komt rioollucht de wasruimte in
Dubbele aansluiting met een y-stuk	Beide slangen apart geklemd, elk met een eigen bocht	Water van het ene apparaat mag niet in het andere terugstromen

Maten, de wasmachinekraan en de ruimte eromheen

Een nis van 67 centimeter voor een machine van 60 klinkt ruim, tot je ziet waar de wasmachinekraan zit. Komt die uit een van de zijwanden, dan eet de uitloop zo tien centimeter op en houd je 57 centimeter over. De meeste drogers zijn 60 breed en passen daar dus niet meer tussen.

De eenvoudigste ingreep is de kraan tegen de wand aan brengen. Met een knie die aan de ene kant binnendraad heeft en aan de andere kant buitendraad draai je de kraan parallel aan de muur, waarna hij nauwelijks nog uitsteekt. Er bestaan ook wasmachinekranen met een korte, haakse uitloop die precies daarvoor bedoeld zijn.

Wat je beter niet doet is een verhoging van dertig centimeter tussen de wasmachine en de droger zetten om over de kraan heen te komen. Zo'n sokkel is gemaakt om onder één machine op de vloer te staan, niet om er veertig kilo droger op te dragen. De stapel wordt topzwaar en het bedieningspaneel van de droger komt op ruim twee meter uit.

Reken op ongeveer 175 centimeter totale hoogte voor een gestapelde opstelling met tussenstuk. Het pluizenfilter in de deur van de droger zit dan rond de 1,50 meter en dat werkt prima. Kijk verder of de deur van de droger vrij van de wand opendraait en of hij de deur van de wasmachine niet raakt.

Achter de machines heb je vijf tot acht centimeter nodig voor de slangen en de stekker. Duwt de machine de afvoerslang plat tegen de muur, dan ontstaat er een knik en pompt hij slechter af. Meet die diepte dus mee als de apparaten in een kast of een nis moeten.

De ruimte zelf vraagt ook aandacht. Een warmtepompdroger geeft warmte af aan de omgeving en werkt merkbaar slechter in een kleine, gesloten kast, en een luchtafvoerdroger moet zijn slang van 100 millimeter naar buiten kwijt. Wat een specifieke machine aan opstelruimte en ventilatie vraagt staat in de handleiding, bijvoorbeeld bij een droger uit de AEG 8000 Series Lavatherm-reeks.

Staat de stapel op een houten zoldervloer, dan werkt die vloer als een klankkast. Leg daar een plaat multiplex van 18 millimeter onder de opstelling, over meerdere balken heen, zodat de trilling verdeeld wordt in plaats van op één plek in de vloer te komen.

Maat	Waar je op rekent	Wat er misgaat bij te krap
Breedte van de nis	Machinebreedte plus 3 tot 5 cm, dus 63 tot 65 cm	De machine tikt bij het centrifugeren tegen de wand
Breedte met een kraan in de zijwand	Trek de uitsteek van de kraan van de nisbreedte af	Een nis van 67 cm houdt dan nog maar 57 cm over
Diepte	60 cm machine plus 5 tot 8 cm voor slangen en stekker	De slang knikt en de machine staat scheef in de nis
Hoogte gestapeld	Ongeveer 175 cm inclusief tussenstuk	Bedieningspaneel en filter komen boven je bereik
Vrije ruimte onder een werkblad	2 tot 3 cm tussen bovenblad en plank	De plank trilt mee en de machine komt er niet meer uit
Ruimte voor de deuren	Beide deuren draaien vrij van de wand en van elkaar	Je kunt de onderste machine niet meer vullen

Zo zet je de droger op de wasmachine

Deze volgorde werkt voor twee vrijstaande machines van 60 centimeter breed met een tussenstuk ertussen.

1. Meet eerst de hele opstelling na

   Neem de breedte van de nis, de uitsteek van de wasmachinekraan, de hoogte tot het plafond en de draairichting van beide deuren. Reken op ongeveer 175 centimeter voor de stapel met tussenstuk. Ontdek je nu dat de kraan in de weg zit, dan wil je die eerst verplaatsen en niet als de droger er al op staat.

2. Zet de wasmachine waterpas en haal de transportbeveiliging eruit

   Draai de pootjes zo af dat alle vier dragen en de machine nergens wiebelt, en controleer dat met een waterpas in twee richtingen. Zitten de transportbouten er nog in, haal ze er dan nu uit en bewaar ze. Een machine die niet vlak staat, gaat lopen zodra hij centrifugeert, en met een droger erop is dat een probleem in plaats van een ergernis.

3. Plaats het tussenstuk op het bovenblad

   Maak het bovenblad droog en vetvrij, want de plakstrips van de meeste stapelsets hechten anders niet. Leg het tussenstuk droog op zijn plek en kijk of de steunen op de randen van het bovenblad rusten en niet midden op de plaat. Klopt de positie, druk de strips dan aan en laat ze even zitten.

4. Til de droger erop met zijn tweeën

   Een droger weegt 35 tot 55 kilo en je tilt hem naar 85 centimeter hoogte, dus dit doe je niet alleen. Pak hem onderaan de zijkanten beet, nooit aan de deur of het bedieningspaneel. Zet hem in één keer goed neer in het tussenstuk in plaats van hem er nog overheen te schuiven.

5. Zet de droger vast en controleer de speling

   Klik of schroef de klemmen van het tussenstuk vast volgens de bijgeleverde handleiding en probeer daarna of de droger nog beweegt als je er stevig tegenaan duwt. Stel de pootjes van de droger zo af dat alle vier dragen. Deze stap is precies wat de fabrikanten bedoelen als ze een stapelset voorschrijven.

6. Sluit water en afvoer aan

   Koppel de toevoerslang op de kraan en de afvoerslang van de wasmachine op de standleiding tussen 60 en 100 centimeter. Moet ook het condenswater van de droger weg, leg die slang dan achter de machines in een lus met het hoogste punt minstens 60 centimeter boven de onderkant van de droger. Klem beide slangen apart vast op een sifon met waterslot.

7. Regel de stroom voordat je aanzet

   Tel de vermogens van de typeplaatjes bij elkaar op. Blijf je onder de 3680 watt, dan mogen ze samen op één groep. Kom je erboven, dan is het twee groepen of een combiregelaar, en zit er een verdeelstekker in het spel, vervang die dan door een tweevoudige opbouwcontactdoos. Voor een nieuwe groep in de meterkast bel je een installateur, want dat is werk achter de hoofdzekering.

8. Draai een proefwas met volle centrifugegang

   Zet een halve was in de machine en laat hem op het hoogste toerental centrifugeren, met de droger erop. Ga ernaast staan en kijk of de stapel beweegt, of hij de wand raakt en of er iets van een werkblad af trilt. Beweegt er iets, dan stel je nu bij en niet over een maand.

Storingzoeker

Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Merk Alle Intergas Nefit Remeha Vaillant AWB Bosch vaatwasser Siemens vaatwasser AEG vaatwasser Miele vaatwasser Bosch wasmachine AEG wasmachine Quooker

Merk	Code	Wat er aan de hand is	Wat je zelf kunt doen	Bellen of niet
Intergas	1	De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op	Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak.	Blijft hij terugkomen: monteur
Intergas	2	Storing in de aanvoer- of retoursensor	Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem.	Monteur
Intergas	3	De maximaalthermostaat heeft ingegrepen	Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie.	Blijft het: monteur
Intergas	4	Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan	Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer.	Doet gas het wel: monteur
Intergas	5	Slecht of wegvallend vlamsignaal	Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking.	Monteur
Intergas	6	Fout in de vlamdetectie	Reset een keer.	Monteur
Intergas	7	Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor	Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad.	Monteur, dit raakt de veiligheid
Intergas	8	Het ventilatortoerental klopt niet	Reset een keer.	Monteur
Intergas	10 tot en met 14	Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie	Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog.	Blijft het: monteur
Nefit	A01	Geen vlam of vlam valt weg	Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	C6	De ventilator draait niet op het juiste toerental	Reset een keer.	Monteur
Nefit	D1	Te weinig waterdruk in de installatie	Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten.	Zelf te doen
Nefit	EA	Vlam wordt niet waargenomen	Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	F0 of F7	Interne storing in de besturing	Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf.	Monteur
Remeha	Reset knop	Vergrendelde storing	Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset.	Afhankelijk van de code
Remeha	E00	Aanvoersensor defect of niet aangesloten	Reset een keer.	Monteur
Remeha	E01	Te weinig waterdruk of geen doorstroming	Bijvullen en ontluchten.	Zelf te doen
Remeha	E04	Geen vlam bij het opstarten	Gaskraan controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.22	Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging	Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten.	Zelf te doen
Vaillant	F.28	Ontsteking mislukt bij het opstarten	Gastoevoer controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.75	Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat	Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten.	Monteur, meestal het expansievat
AWB	Vlamstoring	Geen ontsteking	Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Bosch vaatwasser	E15	Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan	Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam.	Blijft het terugkomen: monteur
Bosch vaatwasser	E24 of E25	Water loopt niet weg, afvoer verstopt	Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E22	Filters verstopt	Zeven eruit en schoonmaken.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E09	Verwarmingselement defect, water wordt niet warm	Niets zelf te doen.	Monteur
Siemens vaatwasser	E15	Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief	Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten.	Blijft het: monteur
Siemens vaatwasser	E24	Afvoer geblokkeerd	Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
Siemens vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i20 of 20	Afvoerprobleem, water loopt niet weg	Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i30 of 30	Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd	Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken.	Blijft het: monteur
AEG vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F11	Water loopt niet weg	Filters en afvoerpomp schoonmaken.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F70	Vlotter of niveaubeveiliging	Controleer op lekkage onderin.	Monteur
Bosch wasmachine	E18 of F18	Water loopt niet weg	Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren.	Zelf te doen
Bosch wasmachine	F21	Motorstoring, trommel draait niet	Niets zelf te doen.	Monteur
Bosch wasmachine	E23	Water in de lekbak	Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken.	Blijft het: monteur
AEG wasmachine	E20	Afvoerprobleem	Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
AEG wasmachine	E40	Deur niet goed dicht	Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 1 keer	Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking	Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 2 keer	Reservoir bereikt de temperatuur niet	Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect.	Blijft het: monteur
Quooker	Knippert 3 keer	Storing in de temperatuursensor	Een keer stroomloos maken.	Monteur
Quooker	Geen kokend water, wel gewoon water	Reservoir uit of niet op temperatuur	Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen.	Zelf te doen

Voordat je de eerste was draait

• De wasmachine staat waterpas op alle vier de pootjes en de transportbouten zijn eruit
• De droger zit vast in het tussenstuk en beweegt niet als je er stevig tegenaan duwt
• De vermogens van beide typeplaatjes zijn opgeteld en blijven onder 3680 watt, of er zijn twee groepen
• Er zit geen verdeelstekker of vast verlengsnoer in het spel, maar een echte tweevoudige contactdoos
• De afvoerslang van de droger maakt een lus met het hoogste punt minstens 60 centimeter boven de onderkant van de machine
• Beide afvoerslangen zitten los van elkaar geklemd op een sifon met waterslot
• Een plank of werkblad raakt de zijmuren niet en ligt op rubber of antislipmat
• Er is één keer op vol toerental gecentrifugeerd en er bewoog niets

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De droger los op de wasmachine zetten

Bij normaal draaien blijft hij inderdaad staan, en dat is precies waarom mensen het doen. Het gaat mis bij onbalans: een badmat of samengeklitte lakens op 1400 toeren geven een schok waarbij een losse droger van veertig kilo eerst schuift en daarna kantelt. Een tussenstuk of een set klemmen haalt dat risico er in tien minuten uit.

Een verdeelstekker gebruiken om beide machines aan te sluiten

Een splitter maakt zijn contact met veertjes die na een paar jaar hun spanning kwijt zijn. Slecht contact geeft warmte op de plek waar tien ampère doorheen loopt, en dat voel je pas als de stekker al warm is. Een tweevoudige opbouwcontactdoos met montageplaat kost minder dan tien euro en lost het definitief op.

Een verlengsnoer als vaste oplossing gebruiken

De kabel zelf is meestal niet het probleem, de contactovergangen zijn dat wel. Elke stekker en contrastekker die je toevoegt kan warm worden, zeker in een vochtige wasruimte. Voor iets tijdelijks kan het, voor vast gebruik laat je het apparaatsnoer verlengen of verplaats je de contactdoos met een opbouwkabelgoot.

De plank klem zetten tussen de zijmuren

Een blad dat aan beide kanten tegen het metselwerk drukt, geeft het gebrom van de centrifuge door aan de muur en daarmee aan de buren. Houd aan beide kanten samen een halve centimeter speling en leg er rubber of antislipmat onder. Dat scheelt geluid en de plank blijft ook nog eens liggen waar je hem legt.

Een combiregelaar kopen zonder de droger te testen

Veel elektronisch gestuurde drogers hervatten hun programma niet na een stroomonderbreking en vragen om een nieuwe start. Zo'n droger stopt dus bij de eerste keer dat de regelaar hem uitschakelt, en dan staat je was halverwege stil. Trek de stekker eruit tijdens een lopend programma en kijk of hij vanzelf doorgaat voordat je iets koopt.

De condensafvoer van de droger te laag aansluiten

Het lijkt te werken, want het water loopt weg. Maar bij een te lage aansluiting hevelt het condensbakje leeg zonder dat de pomp aanslaat, en een pomp die nooit draait loopt vol met pluis. Als hij dan een keer moet werken zit alles dicht en staat het water op de vloer.

Rekenen met het energielabel in plaats van het typeplaatje

Het label gaat over het jaarverbruik en zegt niets over de piek die je groep te verwerken krijgt. Een zuinige machine kan tijdens het opwarmen alsnog 2200 watt trekken. Het getal dat telt staat op het typeplaatje in de vulopening of op de achterkant, in watt of in ampère.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het stapelen zelf, de plank erboven en de wateraansluiting zijn klussen die je met een beetje geduld prima zelf doet. Voor de elektra ligt de grens duidelijker.

Moet er een groep bij in de meterkast of moet er achter de hoofdzekering gewerkt worden, dan bel je een installateur. Datzelfde geldt als je twijfelt over de zone-indeling in de badkamer, want de vraag of een contactdoos daar überhaupt mag hangt af van de afstand tot de douchekop en niet van wat er nu toevallig hangt.

Een te kort apparaatsnoer laat je vervangen in plaats van verlengen, en dat is werk voor iemand die het apparaat open mag maken. Zit er nu een trekschakelaar boven de machines, dan zat daar een reden achter en is vervangen door een gewone contactdoos geen zelfklus.

Bij Miele staat in de gebruiksaanwijzing dat een monteur het tussenstuk hoort te monteren, vooral vanwege de garantie op de machine. Verder nog iets praktisch: een droger van veertig kilo naar 85 centimeter tillen doe je met zijn tweeën. Ga daarbij niet op een krukje staan, want een machine die halverwege kantelt trek je met geen mogelijkheid nog recht.