Daktrim op een EPDM-dak monteren en waterdicht afwerken

Wat een daktrim op een EPDM-dak moet doen

Een daktrim is het profiel dat de bovenkant van de dakrand afsluit. Op een EPDM-dak doet hij twee dingen tegelijk: hij klemt het rubber mechanisch vast en hij houdt water uit de kopse kant van het dakpakket. Hoe die rand samenhangt met de rest van het pakket, staat bij de opbouw van een plat dak van balklaag tot dakbedekking.

De klemfunctie weegt het zwaarst, want EPDM van 1,3 mm weegt anderhalf tot twee kilo per vierkante meter en houdt zichzelf nergens tegen. Aan de randen en vooral in de hoeken van het dak is de windzuiging een veelvoud van die op het middenvlak, omdat de luchtstroom daar om de rand heen buigt. Een dakrand die alleen op lijm rust, is dan ook de plek waar een dak als eerste begint op te wippen.

De tweede functie zit in de vorm van het profiel. Aan de onderkant van de voorzijde hoort een neus met een waterhol, zodat de druppel eraf valt in plaats van terug te lopen langs het boeideel. Valt die neus te krap over het boeideel, dan kruipt het water langs de onderzijde naar achteren en zie je dat na een paar jaar aan een zwarte streep en aan hout dat zacht wordt.

Profiel	Hoe het rubber eraan vastzit	Waar het past	Waar je op let
Eendelige aluminium daktrim	EPDM over de rand omgeslagen, geklemd onder het profiel	Rechte dakranden op een boeideel of dakrandbalk	De schroefkoppen zitten in het zicht, dus lijnen en afstanden nameten
Tweedelig klemprofiel met afdeklijst	Onderprofiel over het rubber geschroefd, lijst erover geklikt	Lange randen en zichtwerk aan de straatzijde	Het onderprofiel moet kaarsrecht liggen, anders klikt de lijst niet dicht
Kiezelbak of grindbak	Rubber over de rand, geklemd onder de achterzijde van de bak	Daken met grindballast of tegels op tegeldragers	De bak moet hoger zijn dan de ballastlaag, anders spoelt het grind eroverheen
Renovatieprofiel over de bestaande rand	Nieuw rubber over de oude rand, daarna geklemd	Een dak dat na isoleren een paar centimeter dikker is geworden	De oude rand moet vast en droog zijn en vrij van rot voordat je erover gaat
Kunststof daktrim	Rubber eronder doorgeslagen en geklemd	Tuinhuis, schuur, klein bijgebouw	Zet drie tot vier keer zo veel uit als aluminium en wordt na jaren bros
Zinken of stalen randafwerking	Meestal met een aparte klemstrook onder het zichtwerk	Aansluiten op bestaand zinkwerk aan hetzelfde huis	Meng geen verzinkt staal en aluminium in de bevestiging, zeker niet aan zee

Het rubber gaat onder de trim door, niet eroverheen

Dit is de vraag waar het bij een EPDM-dak op vastloopt: leg je het vel over de gemonteerde trim, of gaat het eronder door. Het uitgangspunt is het tweede. Het rubber loopt over de opstand omhoog, over de bovenkant van de dakrandbalk en langs de buitenzijde vier tot vijf centimeter naar beneden, waar het met contactlijm vast zit. De trim komt daar overheen en klemt het geheel tegen het hout.

Wie de trim eerst monteert en het vel daarna eroverheen legt, krijgt drie problemen tegelijk. Het rubber ligt dan over een scherpe aluminium kant en die kant werkt bij elke temperatuurwisseling onder het vel door. Het vel wordt op die kant niet meer geklemd, dus juist op de plek met de hoogste windzuiging houdt alleen de lijm het tegen. En de kopse rand van het vel moet ergens op het aluminium eindigen, wat betekent dat je een geplakte naad legt op het onderdeel dat het meest beweegt.

Er zijn profielen waarbij het wel zo hoort. Een kantopsluiting met een afgeronde bovenkant is gemaakt om er rubber overheen te trekken, en bij een tweedelig klemprofiel wordt het vel juist tussen het onderprofiel en de afdeklijst geklemd. Dat staat in het verwerkingsvoorschrift van het profiel, en dat is de plek waar je het opzoekt in plaats van het te gokken. Dezelfde regel komt terug bij een doorvoer door een plat dak: elke bevestiging die door de waterdichte laag gaat, hoort buiten het water te blijven.

Uitzetting: waarom er ruimte tussen de lengtes hoort

Een aluminium daktrim zet uit met warmte, en op een dakrand loopt dat verder op dan je verwacht. Een donker profiel in de volle zon wordt zestig tot zeventig graden, in een heldere vriesnacht zakt hetzelfde profiel naar min tien. Reken dus op een verschil van zeventig tot tachtig graden over het jaar.

Aluminium rekt ongeveer 0,024 millimeter per meter per graad. Een lengte van 2,5 meter beweegt daarmee ruim vier millimeter tussen de koudste en de warmste dag. Zet je twee lengtes strak tegen elkaar, dan moet die vier millimeter ergens heen: het profiel gaat bol staan, de schroefgaten worden ovaal en het gekitte naadje scheurt open. In de winter trekt alles terug en staat de naad wagenwijd open.

De oplossing is een dilatatievoeg van vier tot vijf millimeter tussen de lengtes, met daaronder een verbindingsstuk dat de naad afdekt. Dat verbindingsstuk plak je met butylband op één van de twee lengtes vast en de andere lengte laat je erover schuiven. Schroef nooit door beide lengtes heen op dezelfde plek, want daarmee zet je de beweging juist weer vast.

Materiaal	Uitzetting per meter bij 10 graden verschil	Beweging over 2,5 meter bij 70 graden verschil	Voeg die daarbij hoort
Aluminium	0,24 mm	Ruim 4 mm	4 tot 5 mm, met een verbindingsstuk eronder
Kunststof, pvc	0,7 tot 0,8 mm	12 tot 14 mm	Alleen volgens het voorschrift van de leverancier, met een schuifverbinding
Zink	0,22 mm	Bijna 4 mm	4 tot 5 mm, met schuifstukken in plaats van vaste naden
Verzinkt staal	0,12 mm	Ruim 2 mm	2 tot 3 mm
Rvs	0,16 mm	Bijna 3 mm	3 mm
Koper	0,17 mm	3 mm	3 mm

De maten die je in de praktijk aanhoudt

De precieze maten staan in het verwerkingsvoorschrift van het profiel en verschillen per leverancier. De onderstaande waarden zijn wat je op een woonhuis of aanbouw het vaakst tegenkomt, en ze geven je een grens waaraan je kunt zien of iets scheef zit.

Twee maten bepalen samen of de daktrim überhaupt past: de hoogte van de opstand boven het dakvlak en de dikte van het pakket dat eronder ligt. Ga je isoleren en daarna pas de rand afwerken, meet dan eerst hoe dik het geheel wordt. Bij het isoleren van een plat dak groeit het pakket met de isolatiedikte, en dan valt de opstand die eerst 12 centimeter was ineens terug naar 4 centimeter.

Kom je op een lage rand uit, dan is het profiel niet de plek waar je dat oplost. Een hogere trim dekt de hoogte wel af, maar het water dat over die rand naar buiten loopt vindt dan nog steeds de weg tussen het rubber en het hout. Zit je krap, verhoog dan de dakrandbalk of het boeideel voordat het rubber erop gaat.

Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op let
Hoogte van de dakrand boven het dakvlak	120 mm bij nieuw werk	60 mm als ondergrens bij een tuinhuis of overkapping	Meten vanaf het hoogste punt van het dakvlak, niet bij de uitloop
Zichtbare hoogte van het profiel	40 tot 100 mm	Tot 150 mm bij een hoge dakrand	Het profiel moet het rubber en de bevestiging allebei afdekken
Rubber over de bovenkant omgeslagen en omlaag	40 tot 50 mm langs de buitenzijde	30 mm bij een smal boeideel	Te kort omgeslagen betekent dat de klem net op de vouw valt
Neus van het profiel voorbij het boeideel	20 tot 30 mm	Minstens 15 mm	Zonder waterhol aan de onderkant loopt de druppel terug naar het hout
Schroefafstand hart op hart	250 tot 300 mm	200 mm bij een dakrand die vol op de wind staat	Aan de uiteinden dichter bij elkaar, in het midden mag het ruimer
Afstand van de schroef tot het uiteinde	50 tot 80 mm	Niet dichter dan 30 mm bij de kop	Te dicht op de kop scheurt het aluminium in bij het aandraaien
Dilatatievoeg tussen twee lengtes	4 tot 5 mm	3 mm op een hete dag, 6 mm bij vorst	De voeg blijft open, hij wordt niet dichtgekit
Breedte van het verbindingsstuk	80 tot 100 mm	Zo breed dat de voeg ruim overlapt	Butylband eronder, en maar aan één zijde vastzetten
Dikte van het aluminium	1,5 tot 2 mm	Dunner alleen bij korte randen	Dun materiaal golft tussen de schroeven door en dat zie je vanaf de straat
Lengte per stuk profiel	2,5 meter	Soms 2 of 3 meter	Verdeel de rand vooraf, zodat er nergens een stukje van 15 cm overblijft

De houten rand waar de trim in moet grijpen

Een daktrim is niet sterker dan het hout waar hij in geschroefd zit. De schroeven moeten in massief hout van de dakrandbalk of in een boeideel dat zelf goed vastzit. Een schroef in de kopse kant van een zachtboard, in isolatie of in een boeideel dat alleen op de balkkoppen hangt, geeft na de eerste najaarsstorm mee.

Loop de rand daarom af voordat het rubber erop gaat. Duw met een schroevendraaier in het hout op de plekken waar het water altijd langs komt: de hoeken, onder de uitloop en het stuk onder een gootaansluiting. Zakt de punt makkelijk weg, dan is dat hout op en dan vervang je het nu, want straks zit het rubber erover en is het tien keer zo veel werk. Wat er verder aan een dakrand komt kijken, van boeidelen tot goten, vind je bij onze pagina's over het dak en de zolder.

De bovenkant van de rand moet vlak en glad zijn. Uitstekende spijkerkoppen, splinters of een uitgescheurde plaatrand tekenen zich na een jaar in het rubber af en zijn de plek waar een vel het eerst doorslijt. Sla koppen dieper, schuur de scherpe kanten van een plaatnaad en rond de bovenste hoek van de rand licht af, zodat het rubber over een ronding vouwt in plaats van over een scherpe kant.

Bevestigen: waar de schroeven wel en niet mogen zitten

De regel die alles bepaalt: een bevestiging die door de waterdichte laag gaat, hoort buiten de weg die het water aflegt. Op een dakrand betekent dat schroeven in de verticale voorzijde van het profiel, dus in het boeideel, boven de omgeslagen rand van het rubber en onder de bovenkant van de trim. Water dat daar komt, is water dat al over de rand naar buiten valt.

Schrijft een systeem toch bevestiging door het horizontale been voor, dan zit die schroef midden op het dakvlak en moet hij worden afgedekt. Dat gebeurt met een strook niet-gevulkaniseerde EPDM-band over de kop en over de profielrand, aangebracht op een geprimerde en droge ondergrond. Onder het been zelf hoort dan butylband, zodat er onder het aluminium geen open kanaal blijft staan.

Boor aluminium van anderhalf tot twee millimeter altijd voor. Een schroef die je er zonder gat in drijft duwt het materiaal omhoog tot een braam onder de kop, en die braam drukt zich in het rubber. Draai ook niet te vast: het profiel moet klemmen, niet vervormen. Een boormachine met een koppelbegrenzing die je laag zet, geeft rustiger werk dan een slagschroevendraaier die elke kop erin trekt.

De hoeken maak je eerst, voorgevormd of zelf op verstek gezaagd

Op een rechte lengte gaat vrijwel niets mis, in de hoeken wel. Begin daarom altijd bij de hoeken en werk de rechte stukken daarna in. Voorgevormde buiten- en binnenhoeken van hetzelfde profiel schelen veel gepruts en sluiten netter aan dan zelfgezaagd verstek, zeker als het profiel een geprofileerde neus heeft.

Zaag je toch zelf, gebruik dan een fijn getand blad voor non-ferro en zaag in één rustige beweging. Een slijptol laat een blauwe rand en een braam achter en beschadigt de coating over een breedte van centimeters. Ontbraam elke snede met een vijl en controleer met je vingertop of er geen scherpe punt overblijft die door het rubber kan werken.

Onder de hoek zit het rubber zelf, en dat is een detail dat je vóór het profiel maakt. Bij een buitenhoek vouw je het vel omhoog en werk je de plooi weg met een voorgevormd hoekstuk of met niet-gevulkaniseerde band. Trek het rubber daarbij nooit strak: EPDM heeft geheugen, en een vel dat op spanning is vastgelijmd trekt langzaam terug en komt bij de hoek als eerste los. Laat het vel eerst een halfuur ontspannen, leg het los in de vouw en lijm het pas daarna.

De aansluiting op goot, gevel en overstek

Aan de gootzijde loopt het rubber niet onder een daktrim door maar over de rand de goot in. Een profiel met een neus die water op het boeideel loost heeft daar geen functie, want het water hoort in de goot te vallen. Wat je daar wel nodig hebt is een klemstrook of een smal profiel dat het rubber vasthoudt tegen opwaaien, met het vel er ruim overheen.

Waar de dakrand tegen een opgaande gevel eindigt, stopt de trim tegen de opstand. De kopse kant van het profiel sluit je af met een eindstuk of met een dichtgezette kop, want een open profielkop is een trechter voor slagregen. Daarboven hoort een waterkering die over de opstand valt, zoals een loodslab of een loodvervanger; de details van die aansluiting staan bij de opstanden en aansluitingen van een plat dak.

Bij een overstek komt er nog iets bij. De bovenkant van het overstek moet zelf afschot hebben en afgewerkt zijn, anders staat er water achter de trim tegen de kopse kant van het houtwerk. Houd de stootvoegen in de gevel eronder open: dat is de ventilatie van de spouw en die dicht je niet met een profiel of met kit.

Een dak dat dikker is geworden en een daktrim die niet meer past

Bij vervangen van dakbedekking loopt het bijna altijd op hetzelfde vast. Het nieuwe pakket is dikker dan het oude, en de trim die op de oude hoogte zat past niet meer. Isoleer je meteen mee, dan komt daar de isolatiedikte nog bij en verdwijnt de opstand helemaal.

Reken die hoogte vooraf uit. Isoleren op het moment dat de bedekking er toch af gaat, is de goedkoopste maatregel op het hele dak. Wat de opbouw met de hoogte doet, lees je bij het isoleren van een plat dak van buitenaf.

Je hebt dan drie routes. De dakrandbalk of het boeideel verhogen met een strook multiplex geeft je de oorspronkelijke opstand terug en is de nette oplossing. Een hoger profiel bestellen dekt de zichtzijde af, maar lost een te lage opstand niet op. Een renovatieprofiel over de bestaande rand werkt alleen als de oude rand droog is, overal vastzit en geen rot bevat.

De oude daktrim eraf halen valt tegen. Schroeven zitten vaak dicht met kit of zijn ingebed in bitumen, en het aluminium scheurt in als je er met een breekijzer onder gaat. Draai de schroeven één voor één uit, snijd de oude bedekking langs de rand los met een haakmes en til het profiel in zijn geheel op. Wat eronder vandaan komt vertelt je meteen hoe het hout eraan toe is.

De dakrand met EPDM en daktrim afwerken

Deze volgorde geldt voor een eendelige aluminium daktrim op een houten dakrand, de situatie op de meeste aanbouwen en garages.

1. Meet de rand op en verdeel de lengtes

   Meet elke zijde van het dak en teken op papier uit waar de naden en de hoeken vallen. Verdeel zo dat er nergens een reststuk van minder dan een halve meter overblijft, want een kort stukje heeft twee naden en nauwelijks houvast. Tel per hoek de hoekstukken mee en reken per naad de dilatatievoeg mee in de lengte.

2. Controleer en herstel de houten rand

   Prik het hout na op de hoeken, onder de uitloop en langs de goot. Vervang wat zacht is, sla spijkerkoppen dieper weg en rond de bovenste hoek van de rand licht af. Vlak het geheel uit met een draad over de lengte, want een golf in het hout wordt straks een zichtbare golf in het aluminium.

3. Leg de EPDM uit en laat hem ontspannen

   Rol het vel uit, leg het ruim over de randen heen en laat het minstens een halfuur liggen. De vouwen uit de verpakking zakken er dan uit en de spanning verdwijnt. Werk niet onder de vijf graden en niet op een natte ondergrond, want dan hecht de contactlijm niet en blijven de vouwen staan.

4. Sla het rubber over de rand en verkleef de buitenzijde

   Breng contactlijm aan op de bovenkant van de dakrand en op de buitenzijde, en op de achterkant van het rubber. Laat de lijm aftrekken tot hij bij aanraking niet meer aan je knokkel plakt, en leg het vel dan aan. Aandrukken met een roller, van het midden naar de kanten. Watergedragen plakhechtlijm is hier niet geschikt, die is voor horizontale vlakken.

5. Werk de hoeken af voordat het profiel erop komt

   Vouw het rubber in de hoek op zonder te trekken en werk de plooi weg met een voorgevormd hoekstuk of met niet-gevulkaniseerde band op een geprimerde ondergrond. Snijd het overtollige rubber langs de buitenzijde af op de hoogte die de trim straks afdekt, en houd daar een centimeter speling.

6. Stel de eerste lengte en schroef hem vast

   Zet een slaglijn op het boeideel zodat alle schroeven op dezelfde hoogte komen. Leg butylband onder het profiel, boor voor en schroef vanaf het midden naar de uiteinden, hart op hart 250 tot 300 millimeter. Draai aan tot het profiel klemt en niet verder, want een ingetrokken kop vervormt het aluminium.

7. Koppel de volgende lengte met een verbindingsstuk

   Houd vier tot vijf millimeter ruimte tussen de koppen. Plak het verbindingsstuk met butylband op één van de twee lengtes en laat de andere er los overheen schuiven. Schroef nooit door beide lengtes op dezelfde plek, want dan kan het profiel niet meer werken en scheurt het bij de gaten in.

8. Sluit de eindkanten af en test met water

   Zet de kopse kanten dicht met een eindstuk of met MS-polymeerkit tegen opgaand werk. Laat daarna een tuinslang op het dak lopen en kijk vanaf de grond mee naar de onderkant van de rand. Loopt er ergens water langs het boeideel omlaag in plaats van eraf te druppelen, dan zit de neus te krap of ligt het profiel te ver naar achteren. Kijk bij die controle ook meteen de doorvoeren na, want een dakdoorvoer op een plat dak lekt vaker dan het vlakke midden.

Voordat je de trim vastschroeft

• De houten dakrand is droog, vlak en overal massief genoeg om in te schroeven
• De bovenste hoek van de rand is licht afgerond, zodat het rubber niet over een scherpe kant vouwt
• Het rubber ligt ontspannen en is nergens strak getrokken over een hoek
• De omslag langs de buitenzijde is minstens 40 mm en met contactlijm verkleefd
• De schroeflijn is uitgezet met een slaglijn, zodat alle koppen op dezelfde hoogte komen
• Tussen de lengtes zit 4 tot 5 mm ruimte en er ligt een verbindingsstuk onder de naad
• De hoekstukken en de eindstukken liggen klaar, zodat je de rand in één dag dicht hebt
• De randbeveiliging of de steiger staat er, want dit werk gebeurt aan de buitenkant van het dak

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Het rubber niet over de buitenzijde omslaan

Het vel wordt netjes tot de bovenkant van de rand gelegd en daar afgesneden, waarna de trim erover gaat. De klem valt dan op de snijkant van het rubber en niet op een vlak stuk, dus bij elke windvlaag trekt de wind aan een randje van een paar millimeter. Sla het vel altijd om en laat het minstens vier centimeter langs de buitenzijde zakken.

Twee lengtes strak tegen elkaar zetten

Het ziet er bij montage het strakst uit en het is de meest gemaakte fout. Aluminium beweegt ruim vier millimeter per lengte van 2,5 meter over het jaar, en zonder voeg gaat het profiel bol staan of scheurt het bij de schroefgaten in. Vier tot vijf millimeter ruimte met een verbindingsstuk eronder is het detail dat het jaren houdt.

De dilatatievoeg dichtkitten

De open naad tussen twee lengtes ziet er onaf uit, dus wordt er kit in gespoten. Die kit wordt in de winter uit elkaar getrokken en in de zomer plat gedrukt, en scheurt daarom binnen een paar seizoenen. Het verbindingsstuk eronder is de waterkering, de voeg mag open blijven.

Schroeven in de kopse kant van een plaat of in isolatie

Een schroef in isolatie, in zachtboard of in de kopse kant van een plaatmateriaal houdt niet. Bij de eerste najaarsstorm trekt de wind de rand van de trim omhoog en dan volgt het rubber. Alle bevestiging van de trim hoort in massief hout: de dakrandbalk, het boeideel of een aangebrachte multiplexstrook.

Het rubber op spanning onder het profiel trekken

Een vel dat je strak trekt om een plooi in een hoek weg te werken, ziet er die dag glad uit. EPDM veert daarna langzaam terug, en die trekkracht komt precies bij de hoek en bij de klemrand uit. Laat het vel eerst ontspannen, leg het los in de vouw en werk de plooi weg met een hoekstuk in plaats van met kracht.

De trim op de onderlaag zetten bij een gecombineerd dak

Bij een dak waar een onderlaag onder de bedekking ligt, wordt de trim soms al op die onderlaag geschroefd. Water dat langs het profiel komt loopt dan via de onderlaag naar de bevestigingsrondellen en verder het pakket in. De randafwerking hoort over de bovenste waterdichte laag heen.

Met een slijptol op maat maken

Het gaat snel en het scheelt een verstekzaag, maar de tol laat een verbrande rand, een beschadigde coating en een scherpe braam achter. Die braam werkt zich in het rubber en de kale zaagkant is de plek waar corrosie begint. Zaag met een fijn blad voor non-ferro en vijl elke snede na.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het monteren van een daktrim is geen specialistenwerk, maar de plek waar je het doet maakt het risicovol. Je werkt aan de buitenrand van een dak, met je gewicht naar buiten en met een profiel van 2,5 meter in je handen. Vanaf ongeveer twee en een halve meter hoogte is een val ernstig, en aan een dakrand is er niets om je aan vast te houden. Zet randbeveiliging of een steiger neer, of laat dat deel doen door iemand die daarvoor is uitgerust.

Bel ook bij een dakrand die constructief meedoet. Een overstek is een uitkraging en die hangt aan de balklaag of aan beugels in de muur, niet aan de bovenste steenlaag. Zakt het overstek, staat het boeideel los of blijkt de balkkop rot, dan is dat werk aan de constructie en geen randafwerking.

Kom je bij het openmaken van een oude dakrand materiaal tegen dat je niet thuis kunt brengen, stop dan. In oudere dakopbouwen zit soms asbesthoudend plaatmateriaal of dakleer, en dat mag je niet zelf bewerken of afvoeren. Laat het onderzoeken voordat je verder zaagt of breekt.