Beton ciré over tegels aanbrengen zonder scheuren

Wanneer beton ciré over tegels kan en wanneer je beter stopt

Beton ciré is een dunne cementgebonden afwerking die je in twee of drie lagen over een bestaande ondergrond smeert. Over tegels kan dat prima, zolang de tegels muurvast zitten en de vloer of wand eronder niet beweegt. Wil je in plaats daarvan alles eruit halen en opnieuw beginnen, dan vind je die route bij tegels zetten op vloer en wand.

De laag is uiteindelijk maar twee tot drie millimeter dik. Die dikte bepaalt alles wat er daarna gebeurt: de afwerking overbrugt geen beweging en trekt zich niets aan van een ondergrond die werkt. Een tegel die hol klinkt, laat zich niet vastzetten door er ciré overheen te smeren.

Tik daarom de hele oppervlakte af met de steel van een schroevendraaier voordat je iets koopt. Waar het hol klinkt, moet de tegel eruit en de plek vlak worden bijgewerkt. Hoe je dat doet zonder de rest los te trillen, staat bij tegels verwijderen zonder de ondergrond te slopen.

De spelling wisselt in het schap: je komt beton ciré en beton cire allebei tegen, en het gaat om hetzelfde product. Wat wel verschilt is de opbouw per merk, want de een levert een tweecomponenten grondlaag en de ander een kant-en-klare pasta met een aparte primer.

Ondergrond met tegels	Geschikt voor beton ciré	Waar het misgaat
Tegels op een cementdekvloer of betonvloer	Ja, dit is de gunstigste situatie	Alleen als er losse tegels of scheuren in de dekvloer zitten
Wandtegels op steen of gipsblokken	Ja, mits de tegels overal aanliggen	Holle tegels op de wand laten na verloop van tijd de voeglijn zien
Tegels op een houten vloer met balklaag	Alleen na verstijven van de vloer	Doorbuiging tussen de balken scheurt de laag boven de naden
Tegels met vloerverwarming eronder	Ja, met een flexibele opbouw	Te snel opstoken na het aanbrengen geeft haarscheuren
Tegels in een inloopdouche	Ja, met een sealer die daar geschikt voor is	Een gewone waterbasis sealer laat na een jaar kringen zien
Tegels met voegen breder dan 5 mm	Ja, na vullen en vlak schuren	Ongevulde brede voegen tekenen zich af als een raster
Tegels buiten op een terras	Nee	Vorst en werking van de ondergrond laten de laag afbladderen
Tegels die hol klinken of los liggen	Nee, eerst herstellen	De laag scheurt precies langs de rand van de losse tegel

De laagopbouw van boven naar beneden

Wat beton ciré uiteindelijk maakt of breekt, is de opbouw eronder. De ciré zelf is de zichtbare afwerking, maar de hechting komt van de primer en de vlakheid van de vullaag. Merken verschillen in namen en aantallen lagen, terwijl de volgorde overal neerkomt op reinigen, hechten, vullen, kleuren en beschermen.

Reken op minstens drie werkdagen voor een badkamer, verdeeld over meerdere korte sessies. Het meeste werk zit niet in het smeren maar in het wachten en het tussentijds schuren. De droogtijden op de verpakking gelden bij ongeveer twintig graden en een normale luchtvochtigheid, en in een koude badkamer lopen ze fors op. Voor de vergelijking met andere materialen staat er een overzicht in onze tabel met droogtijden per materiaal.

Meng nooit meer dan je in een halfuur verwerkt. Beton ciré begint te binden zodra het water erin zit, en een emmer die staat te wachten geeft klontjes die je in de afwerklaag terugziet als lichte strepen.

Stap in de opbouw	Wat je aanbrengt	Dikte of verbruik	Wachttijd tot de volgende laag
Reinigen	Ontvetter of sodaoplossing, daarna naspoelen met schoon water	Twee keer behandelen bij een oude badkamer	Volledig droog laten worden, meestal enkele uren
Opruwen	Schuurmachine korrel 40 tot 80 of een diamant komschijf	Tot de glans overal weg is	Direct verder na stofzuigen
Voegen vullen	Cementgebonden vulmortel, bij brede voegen met wapeningsvlies	Tot gelijk met het tegeloppervlak	Meestal een dag, daarna vlak schuren
Primeren	Kwartsgevulde hechtprimer voor niet-zuigende ondergronden	Ongeveer 150 tot 250 gram per vierkante meter	Vier tot twaalf uur, hij moet stroef aanvoelen
Grondlaag ciré	Eerste laag met de pleisterspaan, in kruisende halen	Circa 1 mm	Zes tot twaalf uur
Afwerklaag ciré	Tweede laag dun uitgestreken, hier ontstaat de tekening	Circa 1 mm	Een dag voor het schuren met korrel 220
Sealer	Tweecomponenten polyurethaan, twee tot drie dunne lagen	Volgens de verpakking, meestal 10 tot 15 vierkante meter per liter	Vier tot acht uur tussen de lagen
Uitharden	Niets doen, alleen ventileren	Geen belasting, geen water	Vijf tot zeven dagen voor de volledige hardheid

Ontvetten en opruwen: de stap die het meeste bepaalt

Tegels zijn ontworpen om niets aan te laten hechten, en dat is precies het probleem. Een geglazuurde wandtegel in een douche zit bovendien vol met zeepresten, badolie en resten van reinigingsmiddel. Die film is onzichtbaar en houdt de primer net genoeg tegen om de hele afwerking later los te laten komen.

Begin daarom met stevig ontvetten. Een sodaoplossing of een alkalische ontvetter werkt goed, en je spoelt daarna na met schoon water tot er geen schuim meer opkomt. Doe dit twee keer bij een badkamer die jaren in gebruik is geweest.

Daarna gaat de glans eraf. Op zachte wandtegels lukt dat met een excentrische schuurmachine en korrel 60, op harde vloertegels van gres of porcellanato heb je een diamant komschijf op de haakse slijper nodig. Je hoeft niet door het glazuur heen, je hoeft het alleen dof te krijgen. Houd een lamp schuin tegen het oppervlak en kijk waar er nog glimmende plekken zitten.

Zuig het stof daarna weg met een bouwstofzuiger en neem alles na met een licht vochtige doek. Slijpstof dat blijft liggen werkt als een scheidingslaag, en dan haalt de primer zijn hechting op stof in plaats van op de tegel.

Voegen, hoeken en de plekken waar de laag gaat scheuren

Een voeg van drie millimeter tekent zich na een half jaar af in de ciré, ook als je hem netjes hebt meegesmeerd. Dat komt door krimp: de vullaag boven de voeg heeft meer materiaal en trekt dus meer. Vul de voegen daarom in een aparte gang met cementgebonden vulmortel en schuur ze daarna vlak, in plaats van ze mee te nemen in de grondlaag.

Zit er een echt hoogteverschil in de tegelvloer, dan is voegen vullen niet genoeg. Een vloer die duidelijk afloopt of golft, egaliseer je eerst met een dunne egaline over de tegels heen. Hoe die opbouw gaat, staat bij een tegelvloer egaliseren zonder de tegels eruit te halen.

Binnenhoeken en de aansluiting op het bad, de douchebak of een deurdorpel maak je niet dicht met ciré. Daar zit beweging in, en een harde laag scheurt daar altijd. Werk de ciré netjes tot in de hoek en zet er daarna een dunne rand elastische kit in, na het aanbrengen van de sealer.

Loopt er een dilatatievoeg door de dekvloer, dan neem je die over in de afwerking. Dat is geen esthetische keuze maar een constructieve: de vloer beweegt daar, en wat je erover legt scheurt mee.

Wapeningsvlies bij brede of onrustige voegen

Bij voegen breder dan vijf millimeter en bij mozaïek is een wapeningsvlies de moeite waard. Je legt het glasvlies in de nog natte vullaag en strijkt het daarna dicht met een tweede haal. Het vlies verdeelt de krimpspanning over de hele plaat, zodat er geen scheur precies boven een voeglijn ontstaat. Reken hier op een extra millimeter opbouw en een dag extra droogtijd.

Beton ciré in de douche en op andere natte plekken

Beton ciré is zelf niet waterdicht. De cementlaag is licht poreus en zuigt water op, en het is de sealer die de waterkering vormt. In een inloopdouche is dat een echt onderscheid, want daar staat de wand elke dag onder water en loopt het over de vloer weg.

Gebruik daar een tweecomponenten sealer op polyurethaanbasis en breng er minstens drie dunne lagen van aan. Een enkele dikke laag droogt aan de bovenkant dicht en blijft eronder zacht, en dat zie je later terug als doffe plekken. Rol elke laag in één richting uit en werk de randen bij met een kwast voordat de rol er weer overheen gaat.

De laag onder de ciré doet er ook toe. Zitten de tegels in een douche die ooit netjes waterdicht is opgebouwd met kimbanden en een afdichtingslaag, dan blijft die bescherming gewoon liggen en werk je er alleen overheen. Is die er nooit geweest, dan verandert beton ciré daar niets aan en blijft het risico op doorslaand vocht bestaan.

Wat we in de praktijk het vaakst zien bij oudere ciré in een badkamer, is dat de natte hoek als eerste vies wordt. Zeepresten en kalk trekken in de microporiën zodra de sealer op is, en die verkleuring krijg je er met schoonmaken niet meer uit. Dat is meestal geen fout in het werk maar achterstallig onderhoud aan de beschermlaag.

Onderhoud, vlekken en bijwerken na een paar jaar

Een beton ciré vloer in een gang of woonkamer heeft weinig nodig: stofvrij houden en dweilen met schoon water of een neutrale zeep. Wat de laag echt sloopt is schuurpoeder, groene schuursponsjes en zuur. Die halen de sealer plaatselijk weg, en op die plek trekt de cementlaag daarna elke vlek meteen op.

Reken erop dat de sealer om de drie tot vijf jaar bijgewerkt moet worden op de zwaar belaste plekken. Bij een keukenblad of een douchevloer kan dat sneller gaan. Bijwerken is niet ingewikkeld: licht opschuren met korrel 220, ontstoffen en twee nieuwe lagen sealer aanbrengen over het hele vlak.

Bijkleuren van de ciré zelf ligt lastiger. Het is handwerk met wolkwerking, dus een gerepareerde plek van een halve meter valt op als een vlek met een rand eromheen. Bij een beschadiging tot op de tegel werk je daarom liever een heel vlak bij, van hoek tot hoek of van naad tot naad.

Ontstaan er in het eerste jaar haarscheurtjes op steeds dezelfde lijn, dan zit de oorzaak in de ondergrond. Een tegel die is gaan werken of een dekvloer met een scheur laat zich niet met sealer verhelpen. Dan is de eerlijke afweging om het vlak open te maken en de oorzaak weg te nemen.

Tegelen over beton ciré als het je tegenvalt

De omgekeerde weg komt vaker voor dan je zou denken: een badkamer met beton ciré die na jaren in de natte hoek niet meer schoon te krijgen is, en de bewoner wil er tegels op. Dat kan, en het is technisch niet anders dan tegelen op elke andere gladde, dichte ondergrond. Welke tegel daarbij past, lees je bij de keuze van vloertegels per ruimte.

De volgorde is: controleren of de ciré overal vastzit, grondig ontvetten, opruwen tot de glans er overal af is, stofvrij maken en voorstrijken met een tegelprimer voor niet-zuigende ondergronden. Pas daarna gaat de lijm erop. Oude ciré is vaak geïmpregneerd of gewaxt, en juist die laag moet er met schuren volledig af.

De lijmkeuze is hier niet vrijblijvend. Gebruik een flexibele poedertegellijm, geen kant-en-klare pastalijm. Pastalijm hardt uit doordat het water eruit verdwijnt, en tussen een dichte ondergrond en een dichte tegel kan dat water nergens heen. Die lijm blijft dan jarenlang zacht, alsof hij nog in de emmer zit. Poederlijm bindt chemisch met het aanmaakwater en heeft die zuiging niet nodig.

Voor de hoeveelheid tegels en het snijverlies bij dit soort ruimtes gebruik je onze rekenhulp voor het aantal tegels en het snijverlies. Reken bij een kleine badkamer met veel hoeken op meer verlies dan de standaard tien procent.

Wie is verantwoordelijk als jij het schuurwerk doet

Een tegelzetter die alleen de lijm en de tegels voor zijn rekening neemt, wil vaak geen garantie geven op het voorwerk. Dat is begrijpelijk, want de hechting hangt volledig af van hoe grondig er is ontvet en opgeruwd. Spreek dan van tevoren af wie wat doet en laat de vakman voor het lijmen even kijken of de ondergrond naar zijn zin is. Levert dat twijfel op, laat hem dan ook het schuren doen: één partij die het hele pakket levert, voorkomt discussie als er over twee jaar een tegel loskomt.

Tegelen op beton en op een gevlinderde vloer

Een gevlinderde betonvloer is nog gladder dan beton ciré. De machine heeft het cementwater naar boven gehaald en het oppervlak dichtgesmeerd, en op die spiegel hecht tegellijm vrijwel niet. Direct lijmen op zo'n vloer gaat mis, ook met de beste flexlijm.

Opruwen kan op drie manieren, afhankelijk van het oppervlak. Voor een hele vloer huur je een betonschuurmachine met diamantschijven, en dat is in een paar uur gebeurd. Voor een klein oppervlak, zoals een toiletvloer van anderhalve vierkante meter, werkt een haakse slijper met een diamant komschijf net zo goed. Reken dan wel op veel stof en huur er een stofzuiger bij.

Een derde manier die vaak wordt onderschat: met een gewone slijpschijf een raster van drie bij drie centimeter inslijpen, één millimeter diep is al genoeg. Dat geeft de lijm mechanisch houvast. Wat niet werkt is een staalborstel op de boormachine, want die polijst het oppervlak eerder dan dat hij het openmaakt.

Na het opruwen zuig je de vloer helemaal stofvrij en gebruik je een voorstrijkmiddel voor niet-zuigende ondergronden. Let op dat dit een ander product is dan de primer voor zuigende ondergronden die op veel zakken poederlijm wordt genoemd. Ligt er vloerverwarming in, kies dan een flexibele poederlijm en stook de vloer volgens het opstookprotocol op voordat je gaat tegelen. Zit er nog oude lijm op de vloer, dan haal je die eerst weg volgens de aanpak bij het weghalen van oude tegellijm.

Vers gestort beton heeft daarnaast tijd nodig. Een betonvloer die net gestort is bevat nog te veel bouwvocht om er dicht keramiek op te lijmen, en de vuistregel van een maand per tien centimeter dikte geeft een redelijk beeld. Meer over de eigenschappen van het materiaal zelf staat bij het soortelijk gewicht van beton.

Beton over tegels storten in plaats van eroverheen smeren

Buiten of in een schuur bedoelen mensen met beton over tegels iets heel anders: een echte betonvloer over een bestaande tegelvloer heen storten. Dat is een ander vak dan beton ciré en de valkuil zit in de dikte. Een laag van drie centimeter over losliggende stoeptegels scheurt gegarandeerd, want zo'n dunne plaat heeft geen eigen stijfheid en volgt elke verzakking eronder.

Wil je het goed doen, dan gaan de tegels eruit. Graaf de ondergrond af, breng vulzand aan en verdicht dat laagsgewijs met een trilplaat. Leg daarop folie tegen optrekkend vocht, zet de wapening op afstandhouders zodat hij in het midden van de plaat komt te liggen, en stort daarna tien tot vijftien centimeter beton. De praktische kant van dat werk vind je bij beton storten en metselwerk.

Er speelt vaak nog iets anders mee. Als de reden voor de nieuwe vloer gravende muizen of mollen zijn, dan lost dikker beton dat niet vanzelf op. Zorg dat de plaat aan de randen doorloopt tot onder het maaiveld, want anders graven ze er over een paar jaar gewoon weer onderdoor en zakt de plaat alsnog.

Voor een terras dat er alleen wat vuil uitziet, is storten meestal overdreven. Groene aanslag pak je aan zoals beschreven bij mos en groene aanslag van tegels halen, en losse tegels leg je opnieuw. Ga je toch tegels vastzetten in de buitenlucht, gebruik dan een lijm die daarvoor bedoeld is: zie welke tegellijm buiten vorstbestendig is.

Beton ciré vergeleken met de alternatieven over tegels

Beton ciré is niet de enige manier om van een tegelvloer af te komen zonder te slopen. De keuze gaat vooral over hoeveel hoogte je kunt missen, hoeveel beweging de ondergrond heeft en hoe gevoelig het resultaat mag zijn voor krassen en vlekken.

Een gietvloer over tegels is dikker en daardoor toleranter voor kleine oneffenheden, en hij is naadloos af te werken. De opbouw en de voorwaarden staan bij een gietvloer over tegels aanbrengen. Nieuwe tegels over oude tegels lijmen kan ook, maar dan verlies je twee keer de tegeldikte plus de lijm en komen deuren en dorpels in de knel.

Wat vaak vergeten wordt, is de ondergrond onder de tegels. Ligt er een houten vloer, dan is elke harde afwerking gevoelig voor doorbuiging tussen de balken. Wat daar wel en niet kan, staat bij een betonlaag op een houten vloer. Voor het bredere overzicht van wat er in een badkamer aan afwerking mogelijk is, kun je terecht bij ons overzicht over tegelen, voegen en kitten.

Afwerking over bestaande tegels	Opbouwhoogte	Geschikt in de douche	Herstelbaarheid
Beton ciré	2 tot 3 mm	Ja, met een tweecomponenten sealer	Lastig onzichtbaar bij te werken
Gietvloer op kunsthars	2 tot 5 mm	Ja, mits het systeem daarvoor bedoeld is	Plaatselijk repareren valt op
Nieuwe tegels over de oude	12 tot 20 mm met lijm	Ja	Losse tegel is per stuk vervangbaar
Egaline plus vinyl of pvc	5 tot 10 mm	Alleen bij een waterdichte pvc-vloer	Stroken zijn vervangbaar
Tegelverf	Minder dan 1 mm	Nauwelijks, slijt snel bij natte belasting	Overschilderen is eenvoudig
Betonlook stucwerk zonder sealer	2 tot 4 mm	Nee	Vlekt en verkleurt bij water

Zo breng je beton ciré over tegels aan

Deze volgorde geldt voor een tegelvloer of tegelwand binnen, met droogtijd tussen elke stap.

1. Tik alle tegels af en herstel de losse plekken

   Ga met de steel van een schroevendraaier over elke tegel en luister naar het verschil tussen vol en hol. Holle tegels haal je eruit, je maakt de plek schoon en je vult hem vlak op met reparatiemortel. Deze stap overslaan betekent dat de scheur er later precies langs die tegel komt te zitten.

2. Ontvet de hele oppervlakte twee keer

   Werk met soda of een alkalische ontvetter en spoel daarna na met schoon water. In een badkamer zit er een onzichtbare film van zeep, badolie en reinigingsmiddel op de tegels. Die film houdt de primer tegen en is de meest voorkomende reden dat een afwerking later plaatselijk loslaat.

3. Schuur de glans er overal af

   Gebruik korrel 60 op zachte wandtegels en een diamant komschijf op harde vloertegels. Je hoeft het glazuur niet weg te halen, alleen dof te maken. Houd een lamp schuin tegen het oppervlak om de plekken te vinden die nog glimmen, want daar is de hechting straks het slechtst.

4. Zuig het stof weg en neem alles na

   Gebruik een stofzuiger van klasse M en ga daarna met een licht vochtige doek over de hele oppervlakte. Achtergebleven slijpstof werkt als een scheidingslaag tussen tegel en primer. Laat het oppervlak volledig drogen voordat je verder gaat.

5. Vul de voegen en schuur ze vlak

   Breng cementgebonden vulmortel aan in de voegen en over kleine beschadigingen, bij brede voegen met een wapeningsvlies erin. Laat het een dag drogen en schuur het daarna vlak met de tegel. Als je dit meeneemt in de grondlaag ciré, krimpt die plek meer en zie je het voegenraster terug.

6. Rol de hechtprimer uit

   Gebruik een kwartsgevulde primer voor niet-zuigende ondergronden en breng die gelijkmatig aan met een vachtroller. Werk de hoeken en de randen vooraf bij met een kwast. De primer is klaar als hij stroef aanvoelt en niet meer plakt, meestal na vier tot twaalf uur.

7. Breng twee dunne lagen ciré aan

   Meng een portie die je binnen een halfuur verwerkt en zet de eerste laag met de pleisterspaan in kruisende halen op. Laat die drogen en schuur licht na met korrel 120. De tweede laag breng je dunner aan, want daar ontstaat de tekening die je uiteindelijk ziet.

8. Schuur na en verzegel in dunne lagen

   Schuur de droge afwerklaag met korrel 220, ontstof en breng de sealer aan in twee tot drie dunne lagen. In een douche gebruik je een tweecomponenten polyurethaan sealer en laat je de laag daarna vijf tot zeven dagen uitharden voordat er water op komt. Kit de binnenhoeken pas na het sealen af.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Voordat de eerste laag ciré erop gaat

• Elke tegel klinkt vol bij het aftikken, losse tegels zijn hersteld
• De hele oppervlakte is twee keer ontvet en nagespoeld met schoon water
• De glans is overal weg, gecontroleerd met strijklicht van een lamp
• Het slijpstof is opgezogen met een stofzuiger van klasse M en nagenomen
• De voegen zijn gevuld en vlak geschuurd met het tegeloppervlak
• De primer voor niet-zuigende ondergronden voelt stroef en plakt niet meer
• De ruimte is minstens vijftien graden en blijft dat de komende dagen
• Er staat een tweecomponenten sealer klaar als het om een natte ruimte gaat

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Beginnen op tegels die hol klinken

Beton ciré is twee millimeter dik en zet niets vast. Een tegel die los ligt, blijft bewegen onder de afwerking, en die beweging komt er als haarscheur precies langs de tegelrand weer uit. Aftikken en herstellen kost een ochtend, opnieuw beginnen kost een week.

De zeepfilm in een badkamer niet weghalen

Jarenlang douchen laat een onzichtbare laag zeep, badolie en reinigingsmiddel achter op de tegels. Schuren alleen smeert die film uit in plaats van hem te verwijderen. Ontvetten hoort daarom vóór het schuren te gebeuren en daarna nog een keer erna, want anders hecht de primer op vet.

De voegen meenemen in de grondlaag

Een voeg vullen met dezelfde ciré lijkt logisch, maar op die plek zit meer materiaal en dus meer krimp. Binnen een half jaar zie je het volledige voegenraster terug als een lichte tekening. Vullen met een cementgebonden vulmortel in een aparte gang en daarna vlak schuren voorkomt dat.

Eén dikke laag sealer in plaats van drie dunne

Een dikke laag polyurethaan droogt aan de bovenkant dicht en blijft daaronder zacht. Dat geeft doffe plekken, en de laag slijt op de looproutes sneller door dan een opbouw van dunne lagen. Rol elke laag in één richting uit en gun hem de wachttijd van de verpakking.

Te vroeg water op een verse laag

De sealer voelt na een dag droog aan, maar de chemische uitharding loopt nog vijf tot zeven dagen door. Wie na twee dagen gaat douchen, drukt water in een laag die nog niet op sterkte is. De vlekken die dan ontstaan, zitten in de coating en zijn niet weg te poetsen.

Pastalijm gebruiken op ciré of gevlinderd beton

Kant-en-klare pastalijm hardt uit doordat het aanmaakwater verdwijnt in de ondergrond en de lucht. Tussen een dichte ondergrond en een dichte tegel kan dat water nergens heen, waardoor de lijm jarenlang zacht blijft. Op niet-zuigende ondergronden hoort een flexibele poedertegellijm, die chemisch bindt met zijn eigen water.

Beton opruwen met een staalborstel

Een staalborstel op de boormachine lijkt een makkelijke oplossing, maar hij schuurt niet, hij polijst. Je maakt het gevlinderde oppervlak er eerder gladder mee dan ruwer. Gebruik een diamant komschijf, een betonschuurmachine of sla er met een steenbeitel pitten in.

Een dunne betonplaat storten over een onstabiele ondergrond

Drie centimeter beton over losliggende tegels heeft geen draagkracht en volgt elke verzakking eronder. De plaat scheurt dan bij de eerste vorstperiode of bij het eerste gat dat eronder valt. Los eerst de oorzaak op, breng een verdichte zandlaag aan en stort dan minstens tien centimeter met wapening.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Beton ciré over tegels is zelf te doen, maar het is geen klus waarbij je halverwege kunt bijsturen. Het smeerwerk vraagt tempo en een vaste hand, en een aanzet die is opgestijfd zie je voor altijd terug in de tekening. Twijfel je over je eigen handigheid met een pleisterspaan, oefen dan eerst op een plaat multiplex van een vierkante meter voordat je aan de badkamer begint.

Er zijn drie situaties waarin je beter iemand belt. De eerste is een douche waar de waterdichting eronder nooit goed is aangebracht: die maak je niet alsnog waterdicht met een coating, en lekkage naar de constructie is duur. De tweede is een tegelvloer op een houten balklaag, waar eerst beoordeeld moet worden hoeveel de vloer doorbuigt voordat er een harde laag op gaat.

De derde is asbestverdenking. Kom je bij tegels van voor 1994 lijm of egalisatie tegen die je moet slijpen of weghalen, stop dan en laat het materiaal onderzoeken. Slijpen in asbesthoudende lijm verspreidt vezels door het hele huis en dat is werk voor een gecertificeerd bedrijf, niet voor een zaterdagmiddag.

Ga je het werk verdelen met een tegelzetter, spreek dan van tevoren af wie het voorwerk doet. Wie alleen lijmt, wil terecht geen garantie geven op andermans schuurwerk. Laat hem in dat geval de opgeruwde ondergrond beoordelen voordat de eerste tegel erop gaat.