Kraan vervangen of alleen het binnenwerk vernieuwen
Een lekkende kraan hoeft zelden helemaal vervangen te worden. In de meeste gevallen los je het op met een nieuw kraanleertje, een keramisch bovendeel of een cartouche van een paar tientjes, en de klacht wijst je de weg: druppelen uit de uitloop komt van het binnenwerk, een slappe straal van kalk in de perlator. Het lastigste deel is niet het monteren maar het losdraaien van iets dat jarenlang heeft vastgekalkt, en daar helpen kruipolie, geduld en een griptang op het juiste punt. Neem het oude onderdeel altijd mee naar de winkel, want een paar millimeter verschil in lengte betekent dat de kraan blijft lekken.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Waterpomptang van minimaal 250 mm, met een doek of stuk fietsband tegen krassen
- Griptang of Zweedse sleutel voor delen die geen grip geven
- Steek- en ringsleutels, en een lange pijpsleutel 13 en 14 mm voor de trekstang onder het aanrecht
- Inbussleutels 2, 2,5 en 3 mm voor de stelschroef onder de hendel
- Kleine platte schroevendraaier om het dopje uit de knop te wippen
- Perlatorsleutel voor een verzonken perlator
- Schuifmaat of rolmaat om lengte en diameter van het oude deel te meten
- Digitale thermometer om een thermostaatkraan af te stellen
- Emmer, doeken en een oude handdoek in de wastafel
Materiaal
- Kraanleertje, keramisch bovendeel of cartouche, passend bij jouw kraan
- Set o-ringen voor uitloop en bovendeel
- Flexibele aansluitslangen, bij voorkeur nieuw als je de kraan er toch uit hebt
- Teflontape of hennep met afdichtpasta voor schroefdraadverbindingen
- Zuurvrij vet voor de rubbers en o-ringen
- Kruipolie
- Schoonmaakazijn of ontkalker
- Sanitairkit voor de grondplaat van een inbouwdouchekraan
Eerst bepalen of de hele kraan eruit moet
Een kraan die druppelt of stroef draait, hoeft meestal niet vervangen te worden. Het slijtdeel zit vrijwel altijd in het binnenwerk en dat draai je er van bovenaf uit, zonder dat je aan de leidingen komt. Pas als het huis zelf beschadigd is, de chroomlaag afbladdert of er voor jouw model geen onderdelen meer te krijgen zijn, wordt het een nieuwe kraan.
De klacht wijst je vrij precies de weg. Water dat uit de uitloop blijft nadruppelen komt van de afdichting in het binnenwerk. Water dat langs de hendel of onder de rozet naar buiten komt, komt van een versleten o-ring. Een slappe of spattende straal heeft bijna nooit met het binnenwerk te maken maar met kalk in de perlator. Op de overzichtspagina over kranen en hun onderdelen zie je welke types er in huis kunnen hangen, wat helpt als je nog niet weet wat je voor je hebt.
Reken op een halfuur tot een uur als je alleen een kraanonderdeel vervangt, en op een halve dag voor een complete kraan als er iets tegenzit. Het meeste tijdverlies zit niet in het werk maar in de tweede rit naar de winkel, omdat het gekochte deel net niet past. Neem daarom het oude onderdeel altijd mee.
| Wat je merkt | Waar het meestal aan ligt | Wat je vervangt | Wat je ongeveer kwijt bent |
|---|---|---|---|
| Kraan blijft nadruppelen uit de uitloop | Versleten kraanleertje of ingelopen keramische schijven | Kraanleertje, keramisch bovendeel of cartouche | 3 tot 30 euro |
| Water komt langs de hendel of onder de rozet | Versleten o-ring van het bovendeel | Set o-ringen, of het complete binnenwerk | 2 tot 25 euro |
| Slappe, scheve of spattende straal | Kalk en gruis in de perlator | Perlator, of alleen het zeefje erin | 3 tot 12 euro |
| Douchewater wordt niet meer warm of niet meer koud genoeg | Verkalkt of versleten thermo-element | Thermostatisch binnenwerk, soms de hele cartridge | 40 tot 200 euro |
| Hendel draait zwaar, schokkerig of blijft hangen | Kalkaanslag op de keramische schijven | Eerst ontkalken, anders de cartouche | 0 tot 30 euro |
| Water onder het aanrecht of in de onderkast | Geknikte of versleten flexibele aansluitslang | Aansluitslangen, altijd per paar | 10 tot 20 euro |
| Uitloop lekt alleen als je hem draait | Versleten o-ringen van het draaipunt | O-ringen van de uitloop | 2 tot 8 euro |
| Chroom bladdert af, kraan is verbogen of scheurt | Materiaalschade aan het kraanhuis zelf | De complete kraan | 60 tot 300 euro |
Maak voordat je begint een foto van de kraan van opzij en van onderaf, en zoek het typenummer op. Bij Grohe staat dat vaak op de doos of op een sticker onder de kraan, bij andere merken op de rozet of op het bovendeel zelf. Met een typenummer vind je in twee minuten de juiste onderdelentekening, zonder typenummer ben je een middag aan het gokken.
De vier soorten binnenwerk en hoe je ze uit elkaar houdt
Welk binnenwerk in je kraan zit bepaalt wat je koopt en wat het kost. Er zijn vier families en je herkent ze aan de manier waarop je de kraan bedient. Een kraan met twee losse knoppen die je meerdere slagen ronddraait heeft een spindel met een kraanleertje. Stoppen die knoppen na een kwartslag, dan zit er een keramisch bovendeel in. Eén hendel die je omhoog en opzij beweegt betekent een cartouche. En een douchekraan met een aparte temperatuurknop die op achtendertig graden blokkeert, heeft een thermostatisch element.
Dat onderscheid is meer dan theorie. In een kwartslagkraan is geen kraanleertje te vinden, hoe lang je ook zoekt. We kwamen tegen dat iemand bij drie bouwmarkten achter een kraanleertje van zes millimeter aan zat voor een kraan die er helemaal geen had. Het lekkende deel was een keramisch bovendeel en dat vervang je als geheel.
Cartouche en kardoes zijn twee woorden voor hetzelfde onderdeel: het ronde blok met keramische schijven dat in een eengreepsmengkraan zowel de menging als de doorstroming regelt. Wie de cartouche van een mengkraan vervangt, wisselt dat blok in zijn geheel en niet de losse schijven erin. Die schijven zijn in de loop van de jaren op elkaar ingelopen, dus een mix van oud en nieuw gaat vrijwel altijd opnieuw lekken.
Bij het binnenwerk van een wastafelkraan, een keukenkraan en een douchekraan gaat het steeds om dezelfde vier families. Het verschil zit in de bereikbaarheid, niet in de techniek.
| Type binnenwerk | Waaraan je het herkent | Wat je vervangt | Waar je op let bij het kopen |
|---|---|---|---|
| Spindel met kraanleertje | Twee knoppen, meerdere slagen open, draait zwaarder aan het eind | Het rubberen kraanleertje, soms de complete spindel | Diameter van het leertje en de draadmaat van het bovendeel |
| Keramisch bovendeel | Knop stopt na een kwartslag en gaat licht open | Het complete bovendeel | Lengte, draadmaat en de vertanding van de as, en of je links- of rechtsdraaiend nodig hebt |
| Cartouche of kardoes | Eén hendel regelt warm, koud en de hoeveelheid | De complete cartouche | Diameter, meestal 25, 35 of 40 mm, en de vorm van de nokken aan de onderkant |
| Thermostatisch element | Aparte temperatuurknop met blokkering rond achtendertig graden | Het thermo-element, bij inbouw soms de hele cartridge | Merk, typenummer en of de aansluiting warm links of warm rechts is |
| O-ringen van de uitloop | Lekt alleen tijdens het draaien van de uitloop | De set o-ringen van het draaipunt | Dikte en diameter, meet met een schuifmaat of neem de oude mee |
Keramische bovendelen bestaan in een linksdraaiende en een rechtsdraaiende uitvoering. Koop je twee dezelfde, dan gaat één van de twee knoppen de verkeerde kant op open. Op het bovendeel of op de verpakking staat meestal een pijl of de letter L of R.
Het gereedschap dat je bij het vervangen van een kraan echt nodig hebt
Het gereedschap voor deze klus past in een kleine kist, maar twee stuks bepalen of je in een halfuur klaar bent of dat je er 's avonds nog staat. Het eerste is een waterpomptang die groot genoeg is, het tweede een griptang of Zweedse sleutel voor delen die muurvast zitten. Een verstelbare sleutel schiet los op een verkalkt bovendeel, een griptang niet.
Wikkel altijd een doek of een stuk oude fietsband om het chroom voordat je er een tang op zet. Een waterpomptang laat groeven achter die je nooit meer wegpoetst, en juist de zichtbare delen van een kraan zijn het duurst om te vervangen. Bij een kraan die toch de container in gaat maakt het niet uit, maar in de meeste gevallen blijft de kraan gewoon hangen en zie je die groeven jarenlang.
Voor de trekstang waarmee een keukenkraan onder het aanrechtblad vastzit, heb je een lange pijpsleutel van 13 of 14 mm nodig. In een onderkast is de ruimte krap en met kort gereedschap kom je er simpelweg niet bij. Een lange dop met een ratel en een verlengstuk werkt ook.
Verder is het vooral geduldgereedschap: kruipolie om vastgekoekte schroefdraad te laten weken, azijn tegen de kalk en een thermometer om een thermostaatkraan na te meten.
| Gereedschap | Waarvoor je het gebruikt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Waterpomptang vanaf 250 mm | Bovendelen, wartels en verkalkte ringen losdraaien | Altijd met een doek ertussen, anders vreet hij het chroom kapot |
| Griptang of Zweedse sleutel | Rond en glad materiaal waar geen sleutel op past | Klem hem op het vaste ronde deel, nooit op de bewegende as |
| Lange pijpsleutel 13 en 14 mm | De trekstang van een keukenkraan onder het blad | Kort gereedschap past niet in de onderkast |
| Inbussleutels 2, 2,5 en 3 mm | De stelschroef onder het dopje van de hendel | De schroef zit vaak schuin weggewerkt, voel eerst waar hij zit |
| Perlatorsleutel | Verzonken perlators zonder vlakke kanten | Zat oorspronkelijk bij de kraan en is per merk los te koop |
| Kruipolie | Vastgelopen schroefdraad en verkalkte klemmen losweken | Minstens een kwartier laten intrekken en het gerust twee keer herhalen |
| Schoonmaakazijn of ontkalker | Kalk op keramische schijven, thermo-elementen en perlators | Een paar uur weken werkt beter dan een kwartier boenen |
| Digitale thermometer | Een thermostaatkraan afstellen op achtendertig graden | Meet in de lopende straal, niet in een bakje opgevangen water |
| Emmer, doeken en een oude handdoek | Restwater opvangen en het keramiek beschermen | Leg de afvoer af, anders is een gevallen schroefje meteen weg |
Krijg je een bovendeel niet los terwijl de kraan zelf meedraait, vraag dan iemand om de kraan tegen te houden. Zit de kraan al los, dan kun je hem ook in een bankschroef met zachte bekken zetten. Met de kraan onbeweeglijk en twee handen vrij komt er ineens wel beweging in, vaak zonder dat je veel kracht hoeft te zetten.
Een wastafelkraan of keukenkraan vervangen
Bij een wastafelkraan vervangen begint alles onder de wasbak. Een moderne kraan hangt aan één of twee draadeinden of aan een zeshoekige trekstang, en het water komt via twee flexibele slangen van de hoekstopkranen. Draai die stopkranen dicht, zet de kraan open tot er niets meer uitloopt en houd een emmer onder de wartels voordat je ze losdraait.
Een oude wastafelkraan vervangen loopt anders, en dat verrast mensen regelmatig. In wastafels uit de jaren zeventig en tachtig zitten geen slangen maar twee vaste koperen buisjes van tien millimeter die in het kraanhuis vastzitten. Onder de wastafel zie je dan schroefdraad zonder moer, en dat klopt: de kraan is van bovenaf vastgezet met een grote schroef die onder de uitloop verstopt zit. Draai eerst de uitloop eraf en je kijkt er zo op.
De koperen buisjes maak je los bij de knelkoppeling. Krijg je die niet los, zaag de buisjes dan vlak boven de knel door en draai de knelmoer daarna rustig af. Dat mag hier, want de knelringen moeten er toch af: een nieuwe kraan komt met flexibele slangen en die passen niet op het oude systeem. Spuit geoxideerde schroefdraad eerst in met kruipolie en laat dat intrekken, dan draait het merkbaar lichter.
Bij een keukenkraan loopt de bevestiging meestal via een zeshoekige staaf die door het aanrechtblad omhoog gaat en boven in het kraanhuis grijpt. Met een pijpsleutel van 13 of 14 mm draai je die staaf eruit en til je de kraan er zo uit. Kraangaten en aansluitingen zijn tussen merken vrijwel gelijk, dus een houten opvulblokje of een verhoogde plaat onder je oude kraan kan gewoon blijven zitten. Welke standaardmaten in huis gelden voor aansluithoogtes en gatafstanden zoek je vooraf even op, dat scheelt een tegenvaller op het moment dat de nieuwe kraan er al ligt.
Hangt de kraan aan de muur in plaats van in het blad, dan draait hij op twee muurplaten. Een lekkage bij een muurkraan komt vaak niet uit de kraan maar uit de aansluiting erachter, dus controleer eerst de muurplaten waar de kraan op geschroefd zit voordat je de kraan zelf verdenkt. Staat de wastafel toch los, dan is dat het moment om de sifon en de aansluiting op de afvoerleiding onder de wastafel meteen na te lopen. Bij een kraan op een fonteintje in het toilet werkt alles hetzelfde, alleen is de ruimte eronder zo krap dat kort gereedschap er wel loont.
Hangt er een keukenboiler onder je aanrecht? Een open boiler werkt drukloos en heeft een speciale mengkraan met drie aansluitingen. Zet daar geen gewone kraan op, want dan kan de boiler zijn uitzettende water niet meer kwijt via de uitloop en komt hij onder druk te staan. Haal de stekker eruit en laat het toestel afkoelen voordat je iets losneemt, anders staat er kokend water in de leiding.
Binnenwerk vervangen per merk
Merken verschillen vooral in hoe makkelijk je aan onderdelen komt, minder in de techniek. De maten van bovendelen en cartouches zijn grotendeels gestandaardiseerd, dus een universeel keramisch bovendeel uit de bouwmarkt past verrassend vaak op een merkkraan. Dat kan het verschil zijn tussen zeventien euro en ruim dertig euro voor precies dezelfde functie.
Bij Grohe, Hansgrohe en Venlo vind je onderdelentekeningen met artikelnummers online, en dat is de snelste route. Zoek het typenummer op de kraan of op de doos, klik door naar de onderdelenlijst en bestel op nummer. Wie het binnenwerk van een Grohe kraan wil vervangen loopt zelden vast, ook niet bij oudere series, omdat veel bovendelen jarenlang ongewijzigd zijn gebleven.
Merken als Ben, Plieger, Job en Floww lopen via bouwmarkten en sanitairwinkels en publiceren weinig onderdeelinformatie. Kom je er online niet uit, bel dan de winkel waar de kraan gekocht is in plaats van de fabrikant. Wij zagen die route sneller werken: een klantenservice van een sanitairhandel had de juiste cartridge al besteld terwijl het contactformulier van het merk zelf nog onbeantwoord was.
Bij huismerken en onbekende fabrikanten kom je soms een kraan tegen die eigenlijk niet bedoeld is om te demonteren. Monteren gaat prima, demonteren niet. Dan is het de vraag of je er nog uren in wilt steken, want een nieuwe kraan kost vaak niet veel meer dan het losse onderdeel.
| Merk | Wat je meestal nodig hebt | Waar je op let |
|---|---|---|
| Grohe | Keramisch bovendeel, cartouche of thermo-element op artikelnummer | Universele bovendelen passen vaak, maar meet de lengte: die verschilt per serie |
| Hansgrohe | Cartouche of thermostaatpatroon per serie | Goed leverbaar, ook voor oudere kranen, mits je het serienummer hebt |
| Venlo | Keramisch bovendeel of cartouche | Wordt geleverd binnen dezelfde groep als Grohe, dus zoek op beide namen |
| Ben, waaronder de Lavion-serie | Thermostaatcartridge voor het inbouwdeel | Weinig online informatie, bel de winkel waar de kraan vandaan komt |
| Franke | Cartouche, of het filterpatroon bij een kraan met waterfilter | Er zijn meerdere diameters in omloop, dus meten of het oude deel meenemen |
| Plieger | Cartouche of bovendeel uit het eigen assortiment | Universele delen passen meestal, neem het oude exemplaar mee |
| Job | Bovendeel of cartouche | Onderdelen lopen via de sanitairhandel, niet via de bouwmarkt |
| Damixa | Merkeigen cartouche bij de oudere eengreepskranen | Wijkt af van de standaardmaten, hier past een universeel blok vaak niet |
| Dornbracht, bijvoorbeeld de Tara | Keramisch bovendeel per zijde | Prijzig maar goed leverbaar, bestel de afdekring erbij |
| Onbekende huismerken en importkranen | Compleet bovendeel of de hele kraan | Soms nauwelijks te demonteren, reken op stevig gereedschap |
| Floww | Filterpatroon van de kraan | Dat is geen binnenwerk, het patroon vervang je op tijd en niet pas bij klachten |
Neem het oude onderdeel altijd mee naar de winkel en leg het naast het nieuwe. Bij keramische bovendelen verschilt de lengte soms een paar millimeter tussen twee versies van dezelfde kraan. Een paar millimeter te kort betekent dat de kraan blijft lekken, een paar millimeter te lang dat de knop niet meer op zijn plaats komt.
Douchekraan en thermostatisch binnenwerk vervangen
Een douchekraan vervangen is minder werk dan het lijkt, maar een thermostaatkraan vraagt een andere aanpak dan een gewone douchemengkraan. Bij een opbouwkraan draai je de twee excentrische aansluitkoppelingen los en zit je binnen tien minuten aan de leidingen. Bij een inbouwkraan zit het werkende deel diep in de muur en kom je er alleen via het inbouwdeel bij, dus daar vervang je nooit de kraan maar altijd het binnenwerk.
Wordt het water niet meer warm of juist niet meer koud genoeg, dan is kalk vaker de oorzaak dan slijtage. Haal het element eruit en zet het een paar uur in azijnwater. Dat lost het probleem regelmatig helemaal op zonder dat er een nieuw onderdeel aan te pas komt. Je merkt het aan de as: loopt die weer over het volledige bereik, dan was het kalk en niets anders.
Helpt ontkalken niet, dan is het thermo-element toe aan vervanging en dat kost geld. Voor een origineel element van een courante Grohe-serie liggen de Nederlandse prijzen tussen ruwweg honderdtwintig en tweehonderd euro, en bij een inbouwdouche van Ben ligt de complete thermostaatcartridge rond de tachtig euro. Leg het oude en het nieuwe element naast elkaar voordat je monteert, want tussen versies verschilt de inbouwdiepte en daarmee het temperatuurbereik.
Let ook op de kant waar het warme water binnenkomt. Standaard is dat links, met koud rechts, maar er bestaan uitvoeringen met een omgekeerde aansluiting. Zit het bij jou omgekeerd, dan heb je een omgekeerd element nodig of moeten de leidingen gekruist worden. Stel het nieuwe element na montage af: laat het water lopen, meet met een thermometer in de straal tot je op achtendertig graden zit en zet de knop dan pas terug met de vergrendeling op die stand.
Zit de kraan in een betegelde wand, kit de grondplaat dan af zodra alles werkt. Bij een kraan die vol in het douchewater staat loopt er anders water achter de tegels langs, en dat merk je pas als het gips beneden nat is. Bij een diep weggewerkte inbouwkraan wordt er soms aan de achterkant van de grondplaat gekit, zodat je er later nog met een inbussleutel bij kunt zonder eerst een kitrand weg te snijden. Wie dit aandurft, kan trouwens ook prima de thermostaat van de verwarming vervangen: ook daar zit het werk in het juiste type kiezen en niet in het schroeven.
Komt je warme water uit een gasgeiser? Sluit dan alleen de watertoevoer af en werk uitsluitend aan de kraan. Aan het toestel zelf en aan de gasleiding komt een installateur met de juiste erkenning, ook als het maar om een koppeling lijkt te gaan. Werk aan gas is geen doe-het-zelfklus.
Buitenkraan en vorstvrije buitenkraan vervangen
Een buitenkraan vervangen lijkt op het werk binnen, met één belangrijk verschil. Bij een vorstvrije buitenkraan zit het afsluitende deel niet in het stuk dat je buiten ziet, maar aan het einde van een lange spindelstang binnen in of achter de muur. Wat er buiten uitsteekt is vooral de behuizing met het klepje dat de leiding leeg laat lopen zodra je dichtdraait. Alleen het buitendeel vervangen lost een lekkage dus niet op.
Gelukkig is de spindel bij de gangbare merken vanaf de buitenzijde te vervangen. Bij een Bonfix of een vergelijkbare kraan schroef je het complete spindeldeel er van voren uit en trek je de stang met het rubbertje in zijn geheel naar buiten. Het rubber drukt van buitenaf tegen de zitting, dus de muur hoeft niet open. Bij een vorstvrije buitenkraan van VSH werkt het net zo, alleen verschillen de onderdeelnummers.
Er is één stap die je hier niet mag overslaan. Bij een vorstvrije buitenkraan wordt vaak geen aparte stopkraan binnen geplaatst, dus je hebt niets om lokaal mee af te sluiten. Zet dan de hoofdkraan dicht en tap af, en draai pas iets los als er echt geen druk meer op staat. Draai je de spindel eruit met druk erop, dan schiet het deel je uit handen en staat er binnen een minuut water tegen de gevel. Hoe je een buitenkraan netjes afsluit en aftapt is sowieso het nakijken waard voordat het gaat vriezen.
Lekt de vorstvrije buitenkraan bij de knop of blijft hij nadruppelen, bestel dan het spindeldeel, een nieuw kraanleertje en de bijbehorende o-ring in één keer. Bestel de regelknop meteen mee als die versleten of gebroken is, want een losse knop uit de bouwmarkt past zelden precies op de as van jouw merk. Vet de rubbers licht in met zuurvrij vet voordat ze erin gaan, dan lopen ze soepel in de zitting en scheurt er niets bij de eerste keer dichtdraaien.
Een gewoon buitenkraantje aan de gevel of een tapkraan op een regenton is eenvoudiger. Daar draai je de kraan van de wandplaat of van de tondoorvoer en dicht je de schroefdraad opnieuw af met teflontape. Bij een regenton zit er aan beide kanten van de wand een rubberen ring, en juist die ringen zijn de reden dat het gaat lekken. Zit er op de buitenleiding ook een slang of een vulpunt, dan hoort er een terugstroombeveiliging in, bijvoorbeeld in de vorm van een beluchterkraan die terugstroming van vervuild water tegenhoudt.
Zit de buitenkraan hoog aan de gevel? Werk dan niet vanaf een keukentrapje op zachte grond. Een ladder die wegzakt terwijl je met twee handen aan een tang hangt, is een klassieke manier om deze klus in het ziekenhuis te laten eindigen. Zet een stabiele rolsteiger neer of laat dit deel doen.
Perlator, zeefje en filter schoonmaken of vervangen
Perlator, mousseur en beluchter zijn drie namen voor hetzelfde onderdeel: het zeefje in de uitloop dat lucht bij het water mengt zodat de straal zacht wordt en niet spat. Wordt de straal slap, scheef of spuitend, dan zit daar bijna altijd de oorzaak. Een perlator vervangen kost een paar euro en drie minuten, en vaak is schoonmaken al genoeg.
Een perlator met vlakke kanten draai je met een tang of met de hand los, tegen de klok in gezien van onderaf. Een verzonken perlator heeft die vlakke kanten niet en vraagt om het sleuteltje dat oorspronkelijk bij de kraan zat. Die sleuteltjes zijn per merk los te koop, ook voor een Grohe mousseur, maar ze zijn niet universeel: de nokken verschillen per fabrikant.
Zit hij vastgekalkt, dan is er een handiger weg dan kracht zetten. Vul een klein plastic zakje of een ontkalkzakje met schoonmaakazijn, bind het om de uitloop en laat het een nacht staan. Vaak hoef je de perlator daarna helemaal niet los te draaien omdat de straal alweer terug is. Wie eerst gaat wrikken met een schroevendraaier, breekt het kunststof kooitje en heeft daarna sowieso een nieuwe nodig.
Er zitten meer zeefjes in de weg dan alleen die in de uitloop. In de wartels van de flexibele aansluitslangen en in de hoekstopkranen zitten kleine filters die dichtslibben met roest en gruis uit de leiding. Loopt de kraan slecht terwijl de perlator schoon is, controleer die dan ook. Wie structureel vuil in het water heeft, is beter af met een stopkraan met ingebouwd filter op het aansluitpunt. Datzelfde gruis is namelijk ook de reden dat keramische schijven op een dag gaan lekken.
Een kraan met een eigen waterfilter, zoals de filterkranen van Franke en Floww, is een ander verhaal. Daar vervang je geen zeefje maar een filterpatroon met een eigen levensduur, meestal een half jaar tot een jaar afhankelijk van het aantal liters. Dat patroon zit onder het aanrecht en gaat er met een kwartslag uit, zonder dat je de kraan hoeft te demonteren.
Knoppen, uitloop, slangen en doucheaccessoires
Een groot deel van wat er aan een kraan stukgaat, zit niet in het waterdeel. Een draaiknop die scheurt, een uitloop die lekt zodra je hem draait of een slang die knikt: dat zijn losse onderdelen die je apart bestelt.
Een knop vervangen begint bij het dopje met de rode en blauwe markering. Dat wip je er met een klein plat schroevendraaiertje uit en daaronder zit een inbus- of kruisschroef. Bij sommige series, zoals de Grohe Costa, zit de greep niet op een schroef maar op een kunststof klem geklikt. Die haakjes moet je eerst wegdrukken, anders trek je de knop er nooit af en breek je hooguit het chroom.
Lekt de uitloop van een keukenkraan alleen tijdens het draaien, vervang dan de o-ringen in plaats van de uitloop zelf. Moet de complete uitloop eruit, meet dan de diameter van het inzetstuk voordat je bestelt. Een uittrekbare slang van een keukenkraan is meestal wel één compleet onderdeel: die zit met een snelkoppeling aan de mengkraan en heeft onderin een gewicht dat de slang terugtrekt. Bij een kokendwaterkraan zoals de Grohe Red gebruik je uitsluitend de originele slang, want daar staat kokend water onder druk in.
Flexibele aansluitslangen onder een wastafel of aanrecht zijn slijtdelen. Vervang ze mee als je toch bezig bent en leg ze in een ruime bocht. Een slang die je krap tegen de kastwand duwt knikt, en op die knik gaat hij binnen een paar jaar lekken. Dat is de meest voorkomende oorzaak van een natte onderkast die pas opvalt als het spaanplaat al is opgezwollen.
Bij doucheaccessoires draait alles om typenummers. Een glijstuk voor een Grohe douchestang, een douchekophouder of een complete glijstang bestel je op artikelnummer van de serie, want de diameter van de stang verschilt per model en een paar millimeter is al te veel. Hetzelfde geldt voor een badstop of bodemklep in de badafvoer en voor de terugslagklep in een doucheaansluiting. Zit er een sensorkraan op de wastafel, dan hangt de batterijhouder eronder in de kast, en een kraan die willekeurig aanslaat of niet meer reageert heeft meestal simpelweg een lege batterij.
Drie dingen die bij dit zoekwerk opduiken maar geen kraanonderdeel zijn. Het binnenwerk van een Wisa-inbouwreservoir is het spoelmechaniek achter de drukplaat van je toilet. Het binnenwerk van een ventilatierooster is het schuifdeel in je gevel- of raamrooster. En het bedieningspaneel van een Grohe-toilet hoort bij het reservoir: bij de nieuwere Skate Cosmopolitan-panelen zijn de horizontale en de verticale uitvoering aparte artikelen en is het logofrontje niet meer om te draaien, ook al suggereert de handleiding van wel. Ben je toch in die hoek bezig, dan kun je meteen de wc-bril vervangen die niet meer goed sluit, want dat is dezelfde soort klus met vaste maten.
Zo vervang je het binnenwerk van een lekkende kraan
Deze volgorde werkt voor een wastafelkraan en een keukenkraan, en met kleine aanpassingen ook voor een douchekraan.
-
Zet het water af en haal de druk van de leiding
Draai de hoekstopkraan onder de wastafel dicht, of de hoofdkraan als er geen stopkraan zit. Zet daarna de kraan zelf open tot er niets meer uit komt. Een leiding die nog onder druk staat duwt het binnenwerk uit je handen zodra de laatste slag schroefdraad los is.
-
Leg de afvoer af en bescherm het keramiek
Stop een doek in de afvoer en leg een oude handdoek in de wastafel of de douchebak. Er komt onvermijdelijk een schroefje of een o-ring los, en in een open afvoer ben je die meteen kwijt. De handdoek vangt bovendien een vallende tang op voordat die het keramiek raakt.
-
Haal de knop of de hendel eraf
Wip het gekleurde dopje eruit en draai de inbus- of kruisschroef eronder los. Zit de greep op een kunststof klem, druk dan eerst de haakjes weg. Trek nooit met alle kracht aan een verkalkte knop zonder er eerst kruipolie op te doen, want het chroom is dun en breekt.
-
Draai het bovendeel of de cartouche eruit
Zet een goed passende steek- of ringsleutel op de moer van het bovendeel en draai tegen de klok in los. Houd de kraan met je andere hand tegen zodat hij niet meedraait, anders draai je onder het blad de aansluiting los. Bij een cartouche zit er meestal eerst een borgclip of klemveertje overheen.
-
Krijg vastzittende delen los zonder iets te slopen
Spuit kruipolie op de schroefdraad en laat dat een kwartier intrekken. Zet daarna een griptang of waterpomptang op het gladde ronde deel, met een doek ertussen, en geef de tang een korte tik met een hamer zodat de schroefdraad losschrikt. Pak nooit de geribbelde as van het binnenwerk beet: die draait rond en breekt af zonder dat er iets loskomt.
-
Neem het oude deel mee en koop de juiste vervanger
Meet lengte, draadmaat en diameter, of neem het oude deel gewoon mee de winkel in. Universele keramische bovendelen passen op veel merkkranen, maar een paar millimeter verschil in lengte betekent dat de kraan blijft lekken. Leg de nieuwe naast de oude voordat je terugrijdt.
-
Monteer het nieuwe deel en draai het met gevoel vast
Vet de o-ringen licht in met zuurvrij vet en zet het deel er recht in. Draai handvast en daarna met de sleutel hooguit een kwartslag na. Een keramisch bovendeel dat je met kracht aandraait, klemt de schijven op elkaar en gaat daarna zwaar of helemaal niet meer draaien.
-
Zet het water langzaam terug en controleer op lekkage
Open de stopkraan een klein stukje en laat de kraan een halve minuut lopen om lucht en gruis eruit te spoelen. Ga daarna met een droge tissue langs alle koppelingen, want een tissue verraadt een lekje van een druppel per uur dat je met het oog mist. Zet pas daarna de knop terug en stel bij een thermostaatkraan de vergrendeling af op achtendertig graden.
Maatvoering
De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens
| Ruimte of vakgebied | Onderdeel | Gangbare maat | Marge die in de praktijk werkt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|---|
| Sanitair | Wastafel, bovenkant | 85 cm boven de vloer | 80 tot 90 cm | Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm. |
| Sanitair | Wastafelkraan, uitloop | 25 tot 30 cm boven de wastafelrand | wat past bij de kom | Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder. |
| Sanitair | Fonteintje in het toilet | 80 tot 85 cm | 75 tot 90 cm | Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is. |
| Sanitair | Toiletpot, bovenkant zitting | 40 tot 43 cm | 38 tot 48 cm | Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger. |
| Sanitair | Hangend toilet, onderkant pot | 40 cm boven de vloer | 38 tot 45 cm | De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast. |
| Sanitair | Toiletrolhouder | 70 cm hoog, 25 cm voor de pot | 60 tot 80 cm | Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit. |
| Sanitair | Douchekraan, thermostaat | 100 tot 110 cm | 95 tot 120 cm | Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan. |
| Sanitair | Doucheglijstang, bovenkant | 180 tot 200 cm | afhankelijk van de lengste gebruiker | Reken op minstens 20 cm boven de kruin. |
| Sanitair | Regendouche, onderkant kop | 205 tot 215 cm | 200 tot 220 cm | Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd. |
| Sanitair | Handdoekradiator, onderkant | 20 tot 30 cm boven de vloer | 15 tot 40 cm | Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen. |
| Sanitair | Afvoer wastafel, muurdoorvoer | 50 tot 55 cm | 45 tot 60 cm | Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling. |
| Elektra | Stopcontact in een woonruimte | 30 cm hart boven de vloer | 25 tot 40 cm | Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen. |
| Elektra | Stopcontact boven een aanrechtblad | 115 tot 125 cm | 10 tot 20 cm boven het blad | Uit de spatzone van de kraan blijven. |
| Elektra | Lichtschakelaar | 105 cm hart boven de vloer | 90 tot 120 cm | Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld. |
| Elektra | Deurklink | 100 cm hart boven de vloer | 95 tot 105 cm | Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen. |
| Elektra | Meterkast, groepenkast | 150 tot 180 cm | bereikbaar zonder trapje | De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn. |
| Elektra | Wandcontactdoos buiten | minimaal 30 cm boven maaiveld | hoger bij kans op opspattend water | Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten. |
| Elektra | Bedrade deurbel, drukknop | 110 tot 130 cm | 100 tot 140 cm | Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel. |
| Elektra | Wandlamp naast een spiegel | 160 tot 170 cm | op ooghoogte van de gebruiker | Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven. |
| Elektra | Televisieaansluiting | 40 cm of op de hoogte van het scherm | afhankelijk van de opstelling | Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm. |
| Keuken | Werkblad, bovenkant | 90 tot 95 cm | 85 tot 100 cm | Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger. |
| Keuken | Bovenkasten, onderkant | 50 tot 60 cm boven het blad | 45 tot 65 cm | Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken. |
| Keuken | Afzuigkap boven een elektrische kookplaat | 60 cm | 55 tot 70 cm | Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht. |
| Keuken | Afzuigkap boven een gaspit | 65 cm | 65 tot 75 cm | Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam. |
| Keuken | Plint onder de keukenkasten | 10 tot 15 cm | standaard 15 cm | Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan. |
| Keuken | Inbouwoven op ooghoogte | onderkant op 85 tot 90 cm | naar de gebruiker | Scheelt bukken met een hete plaat in je handen. |
| Trap | Trapleuning | 90 cm boven de voorkant van de trede | 85 tot 100 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer. |
| Trap | Leuning langs een bordes | 100 cm | 90 tot 110 cm | Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap. |
| Trap | Optrede, hoogte per trede | 18 tot 20 cm | maximaal 21 cm binnen een woning | Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste. |
| Trap | Aantrede, diepte van de trede | 22 tot 24 cm | minimaal 22 cm | Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm. |
| Trap | Vrije doorloophoogte boven de trap | 230 cm | minimaal 210 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond. |
| Trap | Spijlafstand van een balustrade | maximaal 10 cm | kleiner bij kinderen | Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen. |
| Deuren | Binnendeur, standaardmaat | 83 bij 201,5 cm | 78 tot 93 cm breed | De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad. |
| Deuren | Voordeur, standaardmaat | 88 bij 201,5 cm | 83 tot 100 cm breed | Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator. |
| Deuren | Speling onder een binnendeur | 1 tot 1,5 cm | 2 cm bij mechanische ventilatie | De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet. |
| Deuren | Speling rondom in het kozijn | 3 mm | 2 tot 4 mm | Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt. |
| Deuren | Scharnieren, afstand tot de hoek | 20 cm van boven en onder | 15 tot 25 cm | Bij een zware deur een derde scharnier in het midden. |
| Ventilatie | Ventilatierooster in een raam | boven in het kozijn | op de bovenregel | Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder. |
| Ventilatie | Afzuigpunt in een badkamer | hoog in de ruimte | 20 tot 30 cm onder het plafond | Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet. |
| Ventilatie | Muurrooster kruipruimte | net boven het maaiveld | minimaal 15 cm | Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht. |
| Ventilatie | Dakdoorvoer, afstand tot de nok | minimaal 50 cm | afhankelijk van het type | Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je het water weer opendraait
Uit de praktijk
Een Grohe-greep die muurvast zat en een kraan zonder kraanleertje
Een keukenkraan van Grohe lekte warm water, zoveel dat de hoofdkraan dicht moest. De verwachting was een versleten kraanleertje. Het verchroomde kapje ging er alleen met moeite af en raakte daarbij bekrast, en daarna kwam er geen beweging in de greep. Er werd naar een stelschroef gezocht die er niet bleek te zijn.
De greep zat op een witte kunststof klem geklikt, met haakjes die je eerst moet wegdrukken. Wat hier werkte was kruipolie op de klem, een kwartier wachten en de knop er in één korte ruk af trekken. Daarna bleek de kraan helemaal geen kraanleertje te hebben maar een keramisch bovendeel, wat meteen verklaarde waarom drie bouwmarkten geen leertje van zes millimeter konden leveren.
Het originele bovendeel kostte rond de dertig euro terwijl een complete nieuwe kraan zestig euro was, dus de rekensom werd spannend. Een universeel keramisch bovendeel van zeventien euro uit de bouwmarkt verschilde een paar millimeter in lengte en paste alsnog perfect. Neem het oude deel mee de winkel in en leg het naast het nieuwe, dan zie je zo'n verschil meteen.
Een bovendeel dat rond was en waar geen sleutel op paste
Bij een kraan met een Paffoni-opdruk ging de wartel makkelijk los, maar het deel dat daaronder zat kwam niet in beweging. Alles eraan was rond, dus er was nergens grip voor een sleutel. Het advies van de importeur was om het geribbelde asje bovenop met een tang te pakken, want dat oude binnenwerk ging toch weg.
Dat advies pakte slecht uit. De as draaide rond en brak af, terwijl het binnenwerk nog net zo vast zat als daarvoor. Kruipolie hielp niet en een nacht weken in azijn evenmin, want het probleem was geen kalk maar een schroefdraad die vastgelopen was.
Wat wel werkte: een grote griptang met een doek eromheen op het gladde ronde deel, plus een korte hamertik op de tang zodat de schroefdraad losschrok. Met iemand die de kraan tegenhield was er daarna nauwelijks kracht nodig. Was de kraan al los geweest, dan had een bankschroef met zachte bekken hetzelfde gedaan. De les eruit: zet je gereedschap op het deel dat rondom vastzit, nooit op de as die in het binnenwerk beweegt.
Vorstvrije buitenkraan die niet meer dicht wilde, met de aansluiting in beton
Op een zondag bleef een vorstvrije buitenkraan met volle kracht doorstromen. Na het losdraaien van de regelknop bleek het complete binnenwerk losgekomen. De hoofdkraan ging dicht en de kraan werd provisorisch afgestopt met los materiaal, maar de aansluiting zat ingestort in een dikke betonnen muur van een nieuwbouwwoning. Repareren kon dus alleen vanaf de buitenzijde.
Dat kon, en bij dit type kraan is dat de regel in plaats van de uitzondering. Het gaat om het complete spindeldeel dat je van voren uit het huis draait en dat bij deze fabrikant los te bestellen is. Aan het uitgenomen deel ontbraken de moer die de spindel op zijn plaats houdt en het rubbertje, wat ook verklaarde waarom de kraan onder druk was gaan spuiten in plaats van netjes af te sluiten.
Besteld werden het spindeldeel, een nieuw kraanleertje en dezelfde regelknop van dat merk, alles in één keer. Met licht ingevette rubbers was de montage daarna een kwestie van minuten. Wat we hieruit meenemen: reken erop dat er bij een vorstvrije buitenkraan geen stopkraan binnen zit, dus dat de hoofdkraan dicht moet en het huis even zonder water zit.
Een douchethermostaat die niet kouder wilde dan veertig graden
Een thermostatische douchekraan liet zich nog maar beperkt regelen: kouder dan ongeveer veertig graden lukte niet meer. Het element moest eruit, maar zat vast onder een ring die met kalk aan de behuizing was vastgekoekt. Kruipolie rond die ring en een waterpomptang op de afgeplatte kanten brachten hem los, nadat eerst het water was afgesloten.
Bij de ene kraan loste een paar uur in azijnwater het probleem volledig op: het element liep weer over het hele bereik en er hoefde niets vervangen te worden. Bij de andere hielp ontkalken niet en moest het element eruit. Het oude en het nieuwe naast elkaar leggen liet meteen zien waar het aan lag: bij dezelfde knopstand zat het thermo-element in het nieuwe exemplaar een stuk dieper, en daarmee was het warme water niet meer weg te regelen.
Twee dingen zijn hier het onthouden waard. De prijzen van originele thermo-elementen lopen per land en per verkoper sterk uiteen, dus vergelijken loont voordat je bestelt. En stel het element na montage af met een thermometer in de straal voordat je de knop terugzet, anders staat de vergrendeling niet op achtendertig graden maar op iets anders.
Veelgemaakte fouten
Iets losdraaien terwijl er nog druk op de leiding staat
Zodra de laatste slag schroefdraad los is, duwt de waterdruk het binnenwerk naar buiten. Bij een buitenkraan schiet de complete spindel eruit en spuit het water tegen de gevel. Sluit af, open de kraan om de druk kwijt te raken en controleer dat er niets meer uitloopt voordat je gereedschap pakt.
Een tang zetten op de as van het binnenwerk
Die geribbelde as is bedoeld om de knop op vast te klemmen, niet om koppel op over te brengen. Hij draait mee, vervormt en breekt af, en dan zit het binnenwerk nog steeds vast maar heb je geen aangrijppunt meer. Klem altijd op het ronde deel dat vastzit in de kraan.
De kraan laten meedraaien tijdens het losdraaien
Als de kraan meedraait op zijn bevestiging, draai je onder het blad de aansluiting los of verdraai je de flexibele slangen tot ze knikken. Houd de kraan tegen met je vrije hand of laat iemand anders dat doen, en controleer na afloop of de kraan nog recht en vast staat.
Een nieuw bovendeel op het oog kopen
Bovendelen die er identiek uitzien verschillen soms een paar millimeter in lengte, en dan sluit de afdichting net niet. Het resultaat is een kraan die na de reparatie nog steeds druppelt. Meten of het oude deel meenemen kost vijf minuten en voorkomt een tweede rit.
Onderdelen van twee verschillende cartouches door elkaar gebruiken
Het gaat soms een keer goed, maar het is een gok. Keramische schijven lopen in de loop van de jaren op elkaar in en zijn per fabrikant net anders gemaakt. Wissel je losse delen tussen twee cartouches, dan kan de kraan stroef gaan lopen of na een paar maanden alsnog gaan lekken.
Een keramisch bovendeel of cartouche te vast aandraaien
Meer kracht geeft hier geen betere afdichting. De afdichting komt van de o-ring, niet van de aandraaikracht. Draai je te vast, dan klem je de keramische schijven op elkaar en draait de knop daarna zwaar of helemaal niet meer. Handvast plus een kwartslag is genoeg.
Flexibele slangen krap wegduwen in de onderkast
Een slang die tegen de kastwand wordt gepropt maakt een scherpe knik, en op die knik scheurt de binnenmantel na een paar jaar. De lekkage begint dan als een druppel per uur en wordt pas opgemerkt als de bodem van de kast al is opgezwollen. Leg de slangen in een ruime bocht.
Meteen een duur element bestellen zonder eerst te ontkalken
Een thermostaatkraan die niet meer goed regelt is vaker verkalkt dan versleten. Een paar uur in azijnwater kost niets en lost het regelmatig helemaal op. Bestel je meteen een nieuw thermo-element, dan kun je zomaar honderd euro of meer uitgeven aan een probleem dat een bakje azijn had opgelost.
Veelgestelde vragen
Kan ik het binnenwerk van mijn kraan vervangen of moet de hele kraan eruit?
Zolang het kraanhuis heel is en de onderdelen leverbaar zijn, vervang je het binnenwerk. Dat geldt voor een druppelende uitloop, een lekkende hendel en een kraan die zwaar draait. Pas als het chroom afbladdert, de kraan verbogen of gescheurd is of het merk geen delen meer levert, is een nieuwe kraan de logische keuze. Reken bij twijfel de kosten na: is het losse onderdeel meer dan de helft van een nieuwe kraan, dan koop je meestal beter een complete kraan.
Hoe krijg ik het binnenwerk uit de kraan als het er niet uit komt?
Werk in deze volgorde. Spuit eerst kruipolie op de schroefdraad en laat dat een kwartier intrekken. Zet daarna een griptang of grote waterpomptang op het gladde ronde deel van het bovendeel, met een doek ertussen, en geef de tang een korte tik met een hamer zodat de schroefdraad losschrikt. Laat iemand de kraan tegenhouden, of zet de losgenomen kraan in een bankschroef met zachte bekken. Pak nooit de geribbelde as beet, want die breekt af en dan heb je geen aangrijppunt meer.
Moet ik voor een Grohe kraan altijd een origineel binnenwerk kopen?
Niet per se. De maten van keramische bovendelen zijn grotendeels gestandaardiseerd, en universele delen uit de bouwmarkt passen vaak gewoon op een Grohe kraan. Wij zagen een universeel bovendeel van zeventien euro perfect passen waar het originele deel ruim dertig euro kostte, ondanks een paar millimeter verschil in lengte. Neem het oude deel wel mee de winkel in en vergelijk lengte, draadmaat en de vertanding van de as. Bij cartouches en thermo-elementen is de kans op afwijkingen groter, dus daar loont origineel vaker.
Hoe vervang ik het binnenwerk van een vorstvrije buitenkraan?
Zet eerst de hoofdkraan dicht, want bij een vorstvrije buitenkraan zit er meestal geen aparte stopkraan binnen. Laat het restwater weglopen en controleer dat er geen druk meer op staat. Schroef daarna het complete spindeldeel van voren uit de kraan en trek de lange stang met het rubbertje eruit. Bij merken als Bonfix, Bosta en VSH is dat deel los te bestellen. Vervang meteen het kraanleertje en de o-ring, vet de rubbers licht in en draai het geheel terug. De afsluiting zelf zit diep in de muur, dus het buitendeel alleen vervangen helpt niet.
Kan ik een thermostatische kraan vervangen zonder het water af te laten?
Zonder druk eraf werk je nooit, maar het hele huis aftappen hoeft meestal niet. Bij een opbouwkraan sluit je af met de stopkranen in de badkamer of met de afsluiters in de meterkast van dat leidingdeel. Veel inbouwdelen voor een douchekraan hebben ingebouwde afsluiters die je met een inbussleutel dichtdraait, zodat alleen die douche eruit ligt. Zit er niets van dat alles, dan is de hoofdkraan het enige alternatief en dan is dat een half uurtje zonder water.
Wat kost het vervangen van een Grohe thermo element?
Een origineel thermo-element van een courante serie ligt in Nederland ruwweg tussen honderdtwintig en tweehonderd euro, afhankelijk van type en verkoper. Prijzen verschillen behoorlijk per land en per webshop, dus vergelijken loont, zeker omdat verzendkosten het beeld kunnen kantelen. Bij een inbouwdouche van Ben kost de complete thermostaatcartridge ongeveer tachtig euro. Probeer altijd eerst ontkalken in azijnwater, want in een flink deel van de gevallen is dat genoeg en heb je het element helemaal niet nodig.
Hoe vervang ik een kraanleertje bij een klassieke kraan met twee knoppen?
Sluit het water af en open de kraan om de druk eraf te halen. Wip het dopje uit de knop, draai de schroef eronder los en trek de knop eraf. Draai daarna het bovendeel met een steeksleutel uit de kraan. Onderop de spindel zit het rubberen leertje, vastgezet met een klein moertje of een schroefje. Vervang het leertje door een exemplaar met dezelfde diameter en dikte, controleer meteen de o-ring van de spindel en vet die licht in voordat je alles terugdraait.
Hoe verwijder ik een verzonken perlator die vastzit in de kalk?
Een verzonken perlator heeft geen vlakke kanten, dus je hebt het sleuteltje nodig dat bij de kraan geleverd werd. Die sleuteltjes zijn per merk los te koop maar niet universeel. Zit het zeefje vast in de kalk, forceer dan niet met een schroevendraaier, want het kunststof kooitje breekt. Bind in plaats daarvan een zakje met schoonmaakazijn of ontkalker om de uitloop en laat het een nacht staan. Vaak is de straal de volgende ochtend terug zonder dat je de perlator er ooit uit hebt gehaald.
Waarom lekt mijn keramische kraan, keramiek slijt toch niet?
Keramiek slijt inderdaad nauwelijks, maar het lekt wel. De schijven sluiten af doordat ze spiegelglad op elkaar liggen, en daar is heel weinig voor nodig om dat te verstoren. Een zandkorrel of een stukje koperslijpsel uit de leiding maakt een kras waar water langs kruipt, en kalk zet zich af op de raakvlakken. Je ziet of voelt zo'n beschadiging vrijwel nooit. Een filter op het aansluitpunt houdt dat gruis tegen en verlengt de levensduur van elke keramische kraan in huis.
Hoe vervang ik de uittrekbare slang van mijn keukenkraan?
Zet het water af en maak de onderkast leeg zodat je goed zicht hebt. De uittrekbare slang zit met een snelkoppeling of een wartel aan de onderkant van de mengkraan en heeft onderin een gewicht dat de slang terugtrekt. Haal het gewicht eraf, koppel de slang los en trek de nieuwe van bovenaf door de kraan naar beneden. Zet het gewicht op dezelfde hoogte terug, want te hoog betekent dat de slang niet volledig intrekt. Bij een kokendwaterkraan gebruik je uitsluitend de originele slang van het merk.
Kan ik het frontje van een Grohe bedieningspaneel draaien?
Bij oudere bedieningspanelen kon dat, en de handleiding beschrijft die stap soms nog. Bij de nieuwere Skate Cosmopolitan-panelen lukt het niet meer: de horizontale en de verticale uitvoering worden als aparte artikelen verkocht, met een eigen artikelnummer. Wij zagen dat wrikken aan de palletjes aan de achterzijde dan niets oplevert behalve schade. Heb je de verkeerde uitvoering besteld, ruil hem om bij de winkel of laat het Grohe bedieningspaneel vervangen door de verticale variant, in plaats van te blijven proberen.
Is een verwarmingskraan vervangen hetzelfde werk als een waterkraan vervangen?
Het lijkt erop maar het is een andere klus. Een radiatorkraan zit in een gesloten systeem dat onder druk staat, dus je laat eerst de druk van de cv-installatie af en tapt het water bij die radiator af. Daarna draai je de kraan uit de koppeling, dicht je de schroefdraad af met hennep of teflon en vul je bij en ontlucht je alle radiatoren. Zakt de druk daarna telkens opnieuw weg, dan ligt dat niet aan je kraan maar is waarschijnlijk het expansievat aan vervanging toe.
Wanneer je beter een vakman belt
Het meeste kraanwerk kun je zelf, en de meeste storingen zijn een kwestie van het juiste onderdeel vinden. Er zijn een paar situaties waarin het verstandiger is om te stoppen en een installateur te bellen, en die hebben allemaal te maken met wat er achter de kraan zit.
De eerste is een hoofdkraan die niet meer sluit of een leiding die je nergens drukloos krijgt. Zonder werkende afsluiter begin je niet aan een kraan, want dan heb je bij het eerste lek geen noodrem.
De tweede is oude leidingwerk. Loden waterleiding hoort vervangen te worden en dat is geen klus voor tussendoor. Ook verzinkt staal en gesoldeerd koper dat aan het eind is, vraagt om iemand die kan solderen of persen, zeker in een kruipruimte waar met open vuur gewerkt wordt.
De derde is warm water uit een gasgeiser. Aan het toestel en aan de gasleiding werk je niet zelf, dat hoort bij een installateur met de juiste erkenning. Hetzelfde geldt voor een kokendwaterkraan of boiler die vast is aangesloten: aan de bedrading achter de hoofdzekering in de meterkast komt alleen een elektricien.
De vierde is een inbouwdouchekraan waarvan het inbouwdeel zelf lekt achter de tegels. Het binnenwerk vervang je prima zelf, maar zodra het water achter de wand vandaan komt moet de wand open en is het slim om iemand te laten kijken voordat de schade zich uitbreidt naar het plafond eronder. Wat je verder in de badkamer wel zelf kunt aanpakken, zie je bij de andere klussen aan sanitair en loodgieterswerk.