Trekschakelaar wasmachine: waarom hij er zit en hoe je hem aansluit
Een trekschakelaar bij de wasmachine is een dubbelpolige schakelaar die fase en nul tegelijk onderbreekt. Hij hangt er omdat op die plek geen stopcontact mag: de groep zit buiten de aardlekschakelaar, of de machine staat te dicht bij de douche. De machine hoort er vast op aangesloten te worden, dus zonder stekker en zonder contrastekker. Wil je in plaats daarvan een stopcontact, dan moet eerst de hele randvoorwaarde kloppen: 30 mA aardlekbeveiliging, vereffening en genoeg afstand tot bad en douche.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Tweepolige spanningstester, geen schroevendraaier met lampje
- Set geïsoleerde schroevendraaiers, plat en kruiskop
- Striptang en zijkniptang
- Krimptang voor adereindhulzen
- Waterpomptang voor de kabelwartel
- Boormachine met steenboor van 6 mm, plus pluggen en schroeven
- Zaklamp of werklamp, want de groep gaat eruit
Materiaal
- Dubbelpolige trekschakelaar in opbouw met voldoende beschermingsgraad
- Kabelwartel met rubberen tule, meestal M20
- Aansluitsnoer H05VV-F 3G1,5 in de lengte die je nodig hebt
- Adereindhulzen 1,5 mm²
- Nylon trekkoord met knop
- Kabelbinders om het snoer langs de muur te geleiden
Waarom er een trekschakelaar bij de wasmachine hangt
Een trekschakelaar is een dubbelpolige schakelaar met een koord: hij onderbreekt fase en nul tegelijk, waardoor de machine echt spanningsloos staat en niet alleen uitgeschakeld is. Je komt hem vrijwel uitsluitend in badkamers tegen, en dat is geen toeval. Hij zit er omdat op die plek een stopcontact niet is toegestaan, en dat verschil bepaalt alles wat je verder met de aansluiting kunt doen. De rest van wat er bij zo'n machine komt kijken staat bij het plaatsen en onderhouden van een wasmachine.
In veel oudere woningen zit de wasmachinegroep bewust buiten de aardlekschakelaar. Machines van dertig jaar geleden hadden via het verwarmingselement en de ontstoringscondensator zoveel lekstroom dat de aardlek er met enige regelmaat uitvloog. De installateur haalde die groep er toen uit, en dat betekende meteen dat er in de badkamer geen contactdoos meer mocht komen.
Wat overbleef was een vaste aansluiting met een schakelaar. Een koord is daarbij de logische keuze, want dat kun je met natte handen bedienen zonder iets metaals aan te raken. Het tweede argument is dat een trekschakelaar met een dichte kap en een tule aan de onderkant beter tegen spatwater kan dan welk stopcontact dan ook.
Er is nog een derde reden die vandaag nog steeds geldt. Ook in een woning met een moderne groepenkast mag er in de directe omgeving van bad en douche geen stopcontact zitten. Staat de machine binnen die afstand, dan is een vaste aansluiting via een trekschakelaar de enige manier waarop hij daar mag staan.
Een trekschakelaar is alleen een schakelaar, geen beveiliging. Hij vervangt geen aardlekschakelaar en hij beschermt je niet tegen aanraking terwijl de machine draait. De veiligheid zit erin dat je hem uitzet voordat je gaat douchen, en dat de machine geen stekker heeft die iemand eruit kan trekken om er een föhn in te steken.
Welke soorten trekschakelaars je tegenkomt
Niet elke schakelaar met een koord is geschikt voor een wasmachine. Het onderscheid dat telt is enkelpolig tegenover dubbelpolig: een enkelpolige schakelaar onderbreekt alleen de fase, en dan blijft de nul aan de machine gewoon doorlopen. Voor een vaste aansluiting in een natte ruimte wil je alle polen onderbroken hebben.
Kijk voor de zekerheid in de kap. Een dubbelpolige uitvoering heeft twee ingaande en twee uitgaande klemmen plus een aparte aardklem, meestal met een schemaatje op de binnenkant van het deksel. Zie je maar één schakelcontact, dan hangt er verlichtingsmateriaal aan je wasmachine en hoort dat vervangen te worden.
Let ook op de beschermingsgraad die op de behuizing of in de handleiding staat. Voor een badkamer is spatwaterdicht het minimum, en de tule aan de onderkant hoort daar echt bij. Zonder die tule staat de kap onderin open en is de opgegeven beschermingsgraad niet meer van toepassing.
| Type | Wat het is | Waarvoor je het gebruikt | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Dubbelpolige trekschakelaar in opbouw | Koordschakelaar die fase en nul samen onderbreekt | De standaardoplossing voor een vast aangesloten wasmachine | Twee schakelcontacten in de kap en een losse aardklem |
| Enkelpolige trekschakelaar | Onderbreekt alleen de fase | Verlichting boven een spiegel of in een toilet | Niet geschikt als afschakeling voor een wasmachine |
| Was- en droogtrekschakelaar | Wisselschakelaar met één toevoer en twee uitgangen | Wasmachine of droger, maar nooit allebei tegelijk | Beide apparaten samen trekken meer dan een groep van 16 A aankan |
| Dubbelpolige nokkenschakelaar | Draaischakelaar in een opbouwkastje | Alternatief waar een koord onhandig hangt | Kies een uitvoering die voor een vochtige ruimte bedoeld is |
| Trekschakelaar met controlelampje | Zelfde schakelaar met een indicatie erin | Handig als de machine achter een deur of onder een blad staat | Het lampje zegt alleen iets over spanning, niets over de aardlek |
| Trekschakelaar met snoer en contrastekker | Rubberen koppelstekker aan een snoertje uit de kap | Wordt door bezorgdiensten gebruikt als het machinesnoer te kort is | In een badkamer is dit alsnog een stekkerverbinding, met alle bezwaren daarvan |
De zones in de badkamer bepalen wat er mag
Alle regels rond een wasmachine in de badkamer draaien om twee dingen: de zone waarin het apparaat en de aansluiting staan, en de vraag of de groep achter een aardlekschakelaar van 30 mA zit. Die twee moet je allebei nagaan, want aan één ervan voldoen is niet genoeg.
De zones lopen vanaf het bad of de douche naar buiten. Hoe verder je van het water af komt, hoe meer er is toegestaan. De exacte maten verschillen per editie van de norm en per vorm van de douche, dus gebruik de tabel hieronder als richtlijn en laat het bij twijfel opmeten door iemand die de actuele norm erbij heeft.
Wat mensen vaak over het hoofd zien is de vereffening. In een badkamer horen metalen leidingen, de afvoer en de aarde van de installatie onderling verbonden te zijn met een aparte vereffeningsleiding. Zonder die verbinding klopt de basis niet, ook al hangt er een keurige aardlekschakelaar in de kast.
Staat er water op de vloer rond de machine, dan speelt er nog iets anders mee. Een lekbak onder de wasmachine houdt een lekkage weg bij de aansluiting en bij de plinten, en dat is in een ruimte met een vaste elektrische aansluiting geen overbodige luxe.
| Zone | Waar het ongeveer over gaat | Stopcontact | Vaste aansluiting |
|---|---|---|---|
| Zone 0 | In het bad of in de douchebak zelf | Niet toegestaan | Alleen materieel op veiligheidslaagspanning |
| Zone 1 | Recht boven bad of douchebak tot ongeveer 225 cm boven de vloer, bij een inloopdouche het gebied binnen ongeveer 120 cm van de douchekop | Niet toegestaan | Alleen apparatuur die daar uitdrukkelijk voor bedoeld is |
| Zone 2 | Ongeveer 60 cm rondom zone 1 | Niet toegestaan, met uitzondering van een scheerapparaattransformator | Trekschakelaar of andere vaste aansluiting met voldoende beschermingsgraad |
| Buiten de zones | De rest van de badkamer | Geaard en spatwaterdicht stopcontact mag, mits 30 mA aardlek en vereffening aanwezig zijn | Mag ook |
Zit er in de hele meterkast geen aardlekschakelaar? Dan mag er volgens de huidige norm helemaal geen elektra in de badkamer bij komen, ook geen verlichting. De trekschakelaar die er al hangt mag onder het oude regime blijven, maar zodra je iets wijzigt moet de installatie aan de actuele eisen voldoen. In de praktijk betekent dat een nieuwe groepenkast.
Aansluitschema: welke ader op welke klem
Het aansluitschema van een trekschakelaar bij een wasmachine is eenvoudiger dan het lijkt. De schakelaar zit tussen de toevoer uit de groepenkast en het snoer naar de machine. Aan de ingaande kant komen de aderen uit de muur, aan de uitgaande kant het aansluitsnoer van de wasmachine. De aarde loopt er ongeschakeld doorheen, van de ene klem naar de andere.
Ingaand en uitgaand zijn niet uitwisselbaar. Sluit je de toevoer aan op de uitgaande klemmen, dan staat het snoer naar de machine altijd onder spanning en schakel je feitelijk niets af. De machine doet het gewoon, dus je merkt de fout pas op het moment dat je erop vertrouwt dat hij spanningsloos is.
Fase en nul horen op de daarvoor gemarkeerde klemmen, ook als het apparaat bij verwisseling ogenschijnlijk prima draait. Bij een dubbelpolige schakelaar worden beide polen onderbroken, dus functioneel lijkt het niets uit te maken. Voor iedereen die er na jou aan werkt maakt het wel uit, en de aanduidingen op het materiaal zijn er niet voor de sier.
Zet op elke ader een adereindhuls voordat je hem in de klem steekt. Soepel snoer bestaat uit tientallen dunne draadjes, en zonder huls waaieren die uit en klem je er maar een deel van vast. Zo'n halve klemming wordt warm, en warmte in een aansluitpunt is het begin van een probleem dat je niet ziet aankomen.
| Ader | Kleur | Klem in de trekschakelaar | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|
| Fase toevoer | Bruin, in oudere installaties zwart | Ingaande klem L | Op de uitgaande klem, waardoor de machine altijd onder spanning blijft |
| Nul toevoer | Blauw | Ingaande klem N | Langs de schakelaar doorlussen, waardoor er maar één pool wordt onderbroken |
| Aarde toevoer | Geel-groen | Aardklem | Meeschakelen via een schakelcontact, dat mag onder geen enkele voorwaarde |
| Fase naar de machine | Bruin | Uitgaande klem L | Verwisselen met de nul van de toevoer, waardoor het schema onleesbaar wordt |
| Nul naar de machine | Blauw | Uitgaande klem N | Vergeten aan te draaien, wat later een warme klem oplevert |
| Aarde naar de machine | Geel-groen | Aardklem, doorverbonden met de aarde van de toevoer | Weglaten omdat de machine het toch wel doet |
Maak met je telefoon een foto van de open schakelaar voordat je iets losmaakt, en nog een van het schemaatje in het deksel. Bij het terugbouwen scheelt dat een half uur puzzelen, en over vijf jaar weet je nog precies hoe het zat.
Het snoer: afknippen, vervangen of laten verlengen
Een nieuwe wasmachine komt met een snoer van ongeveer anderhalve meter en een stekker eraan. Voor een vaste aansluiting moet die stekker eraf, want een stekkerverbinding is precies wat je op die plek niet wilt hebben. Dat is de kern van het hele verhaal rond de trekschakelaar.
Er zijn twee nette manieren. De eerste is de stekker afknippen, het snoer strippen, adereindhulzen zetten en de drie aderen op de uitgaande klemmen leggen. De tweede is mooier en vaak nodig: haal het achterpaneel van de machine eraf en vervang het complete snoer door een langer exemplaar H05VV-F 3G1,5. Het originele snoer blijft dan heel, en dat kun je bij verhuizing zo terugzetten.
Die tweede route lost meteen het lengteprobleem op. De trekschakelaar hangt vaak op ruim een meter hoogte en de machine staat er niet altijd pal onder, dus anderhalve meter snoer redt het net niet. Precies daar grijpen bezorgdiensten naar een contrastekker, terwijl een snoer van drie meter voor een paar euro het probleem echt oplost.
Wat je niet doet, is het gat overbruggen met een verlengsnoer. Een wasmachine trekt tijdens het verwarmen ruim tien ampère en dat een uur lang, en een opgerold verlengsnoer wordt daar warm van. Bovendien zit er aan een verlengsnoer weer een stekkerverbinding, dus je haalt precies binnen wat je met de trekschakelaar buiten wilde houden.
Vervalt je garantie als je de stekker afknipt
Verkopers roepen graag van wel, en fabrikanten soms ook. Juridisch ligt het anders: een aanpassing die niets met een later defect te maken heeft, tast je rechten niet aan. Gaat de pomp of de lagering stuk, dan heeft dat geen enkel verband met een afgeknipte stekker.
Het eerste jaar na levering ligt de bewijslast bovendien bij de verkoper. Die moet dan aantonen dat het gebrek er bij levering niet was, en dat lukt niet door naar het snoer te wijzen. Wel is een fabrieksgarantie een commerciële toevoeging met eigen voorwaarden, dus lees die door als je erop wilt leunen.
Wil je de discussie helemaal vermijden, laat het snoer dan door een installateur vervangen en vraag om een regel op de factuur waarin staat wat er gedaan is. Bewaar het originele snoer met stekker in de trommel of achter de machine. Dan is de wijziging terug te draaien en heb je het bewijs dat het vakwerk was.
Werk nooit aan het snoer terwijl de groep aan staat. Zet de groep uit in de meterkast, trek de trekschakelaar uit en controleer daarna met een tweepolige spanningstester op de uitgaande klemmen. Een schroevendraaier met een lampje erin is daarvoor geen meetinstrument.
Waarom een contrastekker aan de trekschakelaar niet de oplossing is
Bezorgdiensten die de machine aansluiten werken vaak met een contrastekker: een snoertje uit de trekschakelaar met een rubberen koppelstekker eraan, waar de originele stekker van de machine in gaat. Het gaat snel, het snoer hoeft niet doorgeknipt en de monteur is binnen tien minuten weg. Technisch klopt er alleen weinig van.
Het bezwaar is niet dat de machine zo niet werkt, want dat doet hij prima. Het bezwaar is dat je in een badkamer een stekkerverbinding creëert die buiten de aardlekschakelaar om gevoed wordt. Zo'n verbinding kun je lostrekken, en dan past er een föhn of een scheerapparaat in. Juist dat wilde de vaste aansluiting onmogelijk maken.
Kijk ook naar wat er in zo'n koppeling gestoken wordt. De stekkers die hiervoor worden meegebracht zijn regelmatig uitgevoerd voor droge ruimtes en niet voor spatwater. Zo'n verbinding hoort niet in een ruimte waar gedoucht wordt, ook niet achter een glazen wand.
Wil je de wasmachine op de trekschakelaar aansluiten zoals het hoort, dan gaat de stekker eraf en komen de drie aderen rechtstreeks op de klemmen. Blijft de monteur bij de koppelstekker, laat de klus dan niet uitvoeren en vraag het bedrag terug. Een dubbelpolige trekschakelaar kost een tientje tot een paar tientjes en een langer snoer bijna niets. Dat zelf doen is aanzienlijk goedkoper dan de vijftig euro die er doorgaans voor installatie gerekend wordt.
Een wasmachine in de badkamer zonder trekschakelaar
Het kan, maar niet als losse ingreep. Een stopcontact in de badkamer mag alleen als de groep achter een aardlekschakelaar van 30 mA zit, als er bijkomende vereffening ligt en als het stopcontact en de machine buiten de zones staan. Voldoe je aan alle drie, dan is een geaard en spatwaterdicht stopcontact een prima aansluiting en heb je geen koord meer nodig.
Waar het misgaat is de neiging om uit dat rijtje te kiezen. Wel het stopcontact plaatsen, niet de aardlekbeveiliging regelen en de vereffening overslaan is een bekend patroon bij mensen die zeggen dat ze het al jaren zo doen. Dat het jarenlang goed ging, zegt alleen dat er nog geen isolatiefout is geweest.
Hangt er een trekschakelaar, ga er dan van uit dat er een reden voor was. In vrijwel elke woning waar zo'n schakelaar zit, klopt minstens één van de voorwaarden niet. Voordat je hem weghaalt wil je dus weten waarom hij er ooit is gekomen, en niet alleen dat je hem lelijk vindt.
Buiten de badkamer verandert het beeld volledig. Op zolder, in een bijkeuken of in een kelder is een gewone geaarde wandcontactdoos op een groep achter de aardlek voldoende, en is een trekschakelaar niet nodig. Wel geldt daar hetzelfde advies over een eigen groep, en over de aansluiting van de watertoevoer met een y-stuk als er nog een apparaat op dezelfde kraan moet.
| Situatie | Wat er mag | Wat je daarvoor moet regelen |
|---|---|---|
| Badkamer, groep zit niet achter een aardlekschakelaar | Uitsluitend een vaste aansluiting via een dubbelpolige trekschakelaar | Op termijn een groepenkast met 30 mA aardlekbeveiliging |
| Badkamer, 30 mA aardlek aanwezig, machine binnen zone 2 | Trekschakelaar, geen stopcontact | Voldoende beschermingsgraad van het schakelmateriaal |
| Badkamer, 30 mA aardlek aanwezig, machine buiten de zones | Geaard spatwaterdicht stopcontact | Bijkomende vereffening van leidingen en afvoer, eigen groep |
| Zolder of slaapkamer | Gewone geaarde wandcontactdoos | Eigen eindgroep van 16 A achter de aardlekschakelaar |
| Bijkeuken, kelder of garage | Geaarde wandcontactdoos, bij vocht in spatwaterdichte uitvoering | Eigen groep, en aandacht voor condens in een koude ruimte |
| Machine in de badkamer, snoer naar een stopcontact in de gang | Geen goede oplossing | Gedeelde groep, snoer over de vloer en geen verbinding met de vereffening |
| Meterkast zonder enige aardlekschakelaar | Geen enkele wijziging aan de badkamerinstallatie | Vervanging van de groepenkast door een installateur |
Twijfel je of je groep achter een aardlekschakelaar zit? Zet de wasmachine aan en druk op de testknop van de aardlek. Valt de machine stil, dan zit hij erachter. Blijft hij draaien, dan heb je je antwoord en weet je meteen waarom die trekschakelaar er hangt.
Wasmachine en droger op één aansluiting
Komt er een droger bij, dan is de verleiding groot om er een tweede afname bij te knutselen. Voor die situatie bestaat een was- en droogtrekschakelaar: één toevoer, twee uitgangen en een wisselcontact ertussen. Je kiest met het koord welk apparaat spanning krijgt, en er kan er dus maar één tegelijk draaien.
Dat is geen beperking van het schakelmateriaal maar van de groep. Een wasmachine die water opwarmt trekt rond de tien ampère, een condensdroger met warmtepomp aanzienlijk minder, maar een klassieke luchtdroger komt er dicht bij in de buurt. Samen op één eindgroep van 16 A is vragen om een groep die eruit vliegt op het moment dat beide apparaten toevallig gelijktijdig verwarmen.
Wil je echt allebei tegelijk kunnen draaien, dan is de nette route een tweede groep vanuit de groepenkast. Dat is werk in de meterkast en daarmee werk voor een installateur. Zet je de droger op de machine, kijk dan ook naar de tussenstukken om een droger op een wasmachine te zetten, want een droger die op trilling los staat schuift er op termijn af.
Let bij een wisselschakelaar op dat het koord duidelijk staat. Wie niet weet welke stand welk apparaat voedt, zet in het donker de verkeerde uit. Een streepje label bij de schakelaar met de twee standen erop kost een minuut.
De wasmachine loskoppelen en de trekschakelaar netjes afwerken
De wasmachine loskoppelen van de trekschakelaar is zo gebeurd, maar wat er daarna overblijft vraagt aandacht. Verhuist de machine naar een andere ruimte, dan blijft er een schakelaar met losse aderen achter. Die mag je niet zomaar laten hangen, want in de toevoer staat gewoon spanning zodra de groep aan gaat. Losse, onafgewerkte aderen in een badkamer zijn het soort nalatigheid dat jaren later iemand raakt die het niet zag aankomen.
Begin altijd bij de groepenkast. Zet de groep uit, trek de trekschakelaar in de uitstand en meet daarna op de klemmen met een tweepolige spanningstester of er echt geen spanning meer staat. Pas dan draai je de klemmen los en haal je het snoer naar de machine eruit.
De eenvoudigste afwerking is de schakelaar laten zitten. De toevoer blijft op de ingaande klemmen, de uitgaande klemmen blijven leeg, en je schroeft de kap weer dicht. Alles zit dan achter een gesloten deksel en de aansluiting is er nog als er ooit weer een machine komt.
Wil je de schakelaar weg hebben, dan komt er op die plek een opbouwlasdoos met een blinddeksel. De drie aderen dop je af met lasklemmen en je laat de doos toegankelijk, dus niet wegwerken achter tegels of een verlaagd plafond. Is de groep verder nergens voor in gebruik, dan is hem in de groepenkast laten afklemmen door een installateur de schoonste oplossing.
Sluit een gat in de kap nooit af met purschuim of tape. Purschuim is niet brandwerend genoeg voor deze toepassing en hoort niet in schakelmateriaal. Ontbreekt de rubberen tule onder aan de trekschakelaar, dan koop je een nieuwe wartel met tule of een nieuwe schakelaar.
Onderhoud en wat er in de praktijk stukgaat
Een trekschakelaar heeft weinig te lijden, maar drie dingen komen terug. Het koord slijt of breekt af bij de knoop, het mechanisme wordt stroef door zeepdamp, en de tule onderin vergaat na twintig jaar tot iets kruimeligs. Alle drie zijn ze te verhelpen zonder de aansluiting aan te raken.
Een gebroken koord vervang je door nylon draad met een knoop en een knop eraan. Trek de nieuwe draad door hetzelfde oog en maak de knoop zo dat hij niet door het gat glipt. Kies een lengte waarbij je het koord kunt pakken zonder te reiken, dus ergens rond borsthoogte.
Voelt het schakelen sponzig aan of blijft de schakelaar in een tussenstand hangen, dan vervang je het hele ding. Een schakelcontact dat niet doorslaat maakt een slechte, warme verbinding en dat is aan de buitenkant niet te zien. Bij een prijs van een tientje tot een paar tientjes is repareren hier geen serieuze optie.
Controleer bij die gelegenheid ook de aansluitingen achter de machine. Trilling van het centrifugeren werkt na jaren op alles wat vastzit, en dat merk je eerder aan de waterkant. Klapperende leidingen bij het sluiten van de vulklep vraag je op met een waterslagdemper op de wasmachinekraan, en een natte vloer onder de machine begint vaker bij een wasmachine die water lekt dan bij de elektra.
Zo sluit je de wasmachine aan op de trekschakelaar
Deze volgorde geldt voor een bestaande, correct gemonteerde dubbelpolige trekschakelaar waar een nieuwe machine op moet.
-
Zet de groep uit en controleer of er echt geen spanning staat
Schakel de groep in de meterkast uit en trek de trekschakelaar in de uitstand. Open daarna de kap en meet op de klemmen met een tweepolige spanningstester. Een schakelaar in de uitstand zegt niets als de toevoer per ongeluk op de uitgaande klemmen zit, en dat kom je vaker tegen dan je zou denken.
-
Bekijk wat er zit en fotografeer het
Zoek uit welke aderen de toevoer zijn en welke naar de machine gaan, en of de schakelaar echt twee polen onderbreekt. Maak een foto van de open kap en van het schema in het deksel. Ontbreekt de rubberen tule onderin, koop dan eerst een nieuwe wartel of een nieuwe schakelaar voordat je verder gaat.
-
Maak het snoer van de machine op lengte
Meet vanaf de kabeldoorvoer op de machine tot de onderkant van de schakelaar en tel er ruim een halve meter bij op, want de machine moet naar voren te trekken zijn. Is het originele snoer te kort, haal dan het achterpaneel eraf en vervang het complete snoer door H05VV-F 3G1,5 in de juiste lengte. Zo blijft het originele snoer met stekker heel en kun je alles later terugdraaien.
-
Strip de aderen en zet er adereindhulzen op
Strip de mantel over ongeveer zes centimeter en de aderen over acht millimeter. Houd de aardader een paar centimeter langer dan de andere twee, zodat die als laatste onder spanning komt te staan als het snoer ooit met kracht wordt uitgetrokken. Krimp op elke ader een adereindhuls, want soepel snoer waaiert zonder huls uit in de klem.
-
Voer het snoer in door de wartel en trek die aan
Schuif het snoer door de tule of wartel aan de onderkant en draai die met de hand aan tot de mantel klem zit. De wartel is de trekontlasting: aan de aderen in de klemmen mag nooit getrokken worden. Controleer door voorzichtig aan het snoer te trekken of er niets beweegt in de kap.
-
Sluit fase, nul en aarde aan op de uitgaande klemmen
Bruin op de uitgaande klem L, blauw op de uitgaande klem N en geel-groen op de aardklem. De aarde loopt ongeschakeld door van de toevoer naar de machine en gaat dus nooit via een schakelcontact. Draai elke schroef stevig aan en trek daarna aan elke ader afzonderlijk om te controleren dat hij vastzit.
-
Sluit de kap, schakel in en test
Schroef de kap dicht, zet de groep aan en trek de schakelaar in. De machine hoort nu spanning te krijgen. Trek het koord opnieuw en controleer of het display uitgaat, want dat is het bewijs dat de schakelaar werkelijk afschakelt.
-
Test de aardlekschakelaar en noteer wat je weet
Druk met een draaiende machine op de testknop van de aardlekschakelaar. Valt de machine stil, dan zit de groep erachter. Blijft hij draaien, dan hangt deze groep buiten de aardlek en moet de vaste aansluiting zonder stekkerverbinding blijven. Schrijf op het groepenkastlabel welke groep bij de trekschakelaar hoort.
Storingzoeker
Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens
| Merk | Code | Wat er aan de hand is | Wat je zelf kunt doen | Bellen of niet |
|---|---|---|---|---|
| Intergas | 1 | De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op | Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak. | Blijft hij terugkomen: monteur |
| Intergas | 2 | Storing in de aanvoer- of retoursensor | Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem. | Monteur |
| Intergas | 3 | De maximaalthermostaat heeft ingegrepen | Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie. | Blijft het: monteur |
| Intergas | 4 | Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan | Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer. | Doet gas het wel: monteur |
| Intergas | 5 | Slecht of wegvallend vlamsignaal | Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking. | Monteur |
| Intergas | 6 | Fout in de vlamdetectie | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 7 | Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor | Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad. | Monteur, dit raakt de veiligheid |
| Intergas | 8 | Het ventilatortoerental klopt niet | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 10 tot en met 14 | Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie | Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog. | Blijft het: monteur |
| Nefit | A01 | Geen vlam of vlam valt weg | Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | C6 | De ventilator draait niet op het juiste toerental | Reset een keer. | Monteur |
| Nefit | D1 | Te weinig waterdruk in de installatie | Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten. | Zelf te doen |
| Nefit | EA | Vlam wordt niet waargenomen | Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | F0 of F7 | Interne storing in de besturing | Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf. | Monteur |
| Remeha | Reset knop | Vergrendelde storing | Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset. | Afhankelijk van de code |
| Remeha | E00 | Aanvoersensor defect of niet aangesloten | Reset een keer. | Monteur |
| Remeha | E01 | Te weinig waterdruk of geen doorstroming | Bijvullen en ontluchten. | Zelf te doen |
| Remeha | E04 | Geen vlam bij het opstarten | Gaskraan controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.22 | Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging | Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten. | Zelf te doen |
| Vaillant | F.28 | Ontsteking mislukt bij het opstarten | Gastoevoer controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.75 | Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat | Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten. | Monteur, meestal het expansievat |
| AWB | Vlamstoring | Geen ontsteking | Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Bosch vaatwasser | E15 | Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan | Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam. | Blijft het terugkomen: monteur |
| Bosch vaatwasser | E24 of E25 | Water loopt niet weg, afvoer verstopt | Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E22 | Filters verstopt | Zeven eruit en schoonmaken. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E09 | Verwarmingselement defect, water wordt niet warm | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Siemens vaatwasser | E15 | Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief | Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten. | Blijft het: monteur |
| Siemens vaatwasser | E24 | Afvoer geblokkeerd | Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| Siemens vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i20 of 20 | Afvoerprobleem, water loopt niet weg | Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i30 of 30 | Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd | Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F11 | Water loopt niet weg | Filters en afvoerpomp schoonmaken. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F70 | Vlotter of niveaubeveiliging | Controleer op lekkage onderin. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E18 of F18 | Water loopt niet weg | Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren. | Zelf te doen |
| Bosch wasmachine | F21 | Motorstoring, trommel draait niet | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E23 | Water in de lekbak | Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG wasmachine | E20 | Afvoerprobleem | Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| AEG wasmachine | E40 | Deur niet goed dicht | Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 1 keer | Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking | Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 2 keer | Reservoir bereikt de temperatuur niet | Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect. | Blijft het: monteur |
| Quooker | Knippert 3 keer | Storing in de temperatuursensor | Een keer stroomloos maken. | Monteur |
| Quooker | Geen kokend water, wel gewoon water | Reservoir uit of niet op temperatuur | Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen. | Zelf te doen |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de machine in gebruik neemt
Uit de praktijk
De bezorgdienst wilde een contrastekker in een badkamer van twee bij twee
Een nieuwe machine werd geleverd in een badkamer waar wastafel, douche, toilet en wasmachine samen in vier vierkante meter stonden. Voor vijfenvijftig euro zou de bezorger hem op de trekschakelaar aansluiten, maar dat gebeurde met een contrastekker aan een snoertje uit de kap. De meterkast liet zien waarom dat juist daar niet kon: de groep van de trekschakelaar liep buiten de aardlekschakelaar om.
De fabrikant adviseerde per mail om de stekker vooral niet af te knippen, met de garantie als argument. De verkoper zei bij navraag iets genuanceerders, namelijk dat de garantie alleen sneuvelt als een defect aantoonbaar door de trekschakelaar komt. Dat is ook hoe het wettelijk zit.
Wat hier werkte: het originele snoer is aan de achterkant van de machine losgenomen en vervangen door een langer exemplaar zonder stekker, en dat is rechtstreeks op de uitgaande klemmen gelegd. Het originele snoer met stekker ging in een zakje achter de machine. De installatie was daarmee in orde en de wijziging blijft terug te draaien.
Een badkamerbouwer die de trekschakelaar te lelijk vond
Bij een verbouwing waarin een douchecabine plaatsmaakte voor een inloopdouche, wilde de aannemer van de trekschakelaar een gewoon stopcontact maken. Zijn onderbouwing was dat hij het al jaren zo deed. De afstand tot de douchekop was ruim anderhalve meter en tot de glazen wand ongeveer 125 centimeter, dus qua zones leek er ruimte te zijn.
De meterkast vertelde een ander verhaal. Er zaten alleen automaten in en geen enkele aardlekschakelaar, en daarmee valt de eerste voorwaarde voor een stopcontact in de badkamer weg. Bovendien was de oude douchecabine dicht, waardoor de ruimte nooit echt vochtig werd en het gemis nooit was opgevallen.
De uitkomst: de trekschakelaar bleef zitten en de groepenkast is vervangen. Het toevoegen van een aardlekschakelaar geldt als een wijziging, en dan moet de hele kast aan de huidige eisen voldoen. Er is meteen een kast met een paar lege plekken gekozen, zodat een latere keukenverbouwing er nog bij kan.
Geweigerd op een ontbrekend rubbertje, opgelost met purschuim
Twee monteurs kwamen een machine aansluiten en stopten halverwege omdat de rubberen tule onder aan de trekschakelaar ontbrak. Die had er kennelijk nooit gezeten. Ook de stekker die zij wilden gebruiken klopte niet: een uitvoering voor droge ruimtes hoort nergens in een badkamer.
Het advies dat langskwam was om het gat vol te spuiten met purschuim. Dat lost niets op: pur is geen afdichtingsmateriaal voor schakelmateriaal, het houdt vocht vast en je krijgt de kap nooit meer netjes open. Losse tules zijn zelden apart te koop, want ze horen bij de kap.
Wat het werd: een nieuwe dubbelpolige trekschakelaar met tule, gemonteerd op dezelfde plek, en een langer aansluitsnoer zonder stekker naar de machine. Dat kostte samen minder dan de kleine vijftig euro die voor de installatie was gerekend, en dat bedrag is teruggevorderd.
De machine verhuisd, de schakelaar bleef open achter
Na aanschaf van een nieuwe machine werd de oude van de trekschakelaar gehaald en de nieuwe op een stopcontact in de gang gezet, omdat de stekker eraan moest blijven. Wat achterbleef was een schakelaar met aangesloten toevoer en losse uitgaande aderen. Die stond onder spanning zodra de groep aan ging.
De oplossing zelf was klein: groep uit, met een tweepolige tester controleren, de uitgaande aderen verwijderen en de kap dichtschroeven. De toevoer bleef op de ingaande klemmen zitten, zodat er later weer een machine op kan.
De nieuwe opstelling was daarmee niet ineens goed. Het snoer liep door de gang over de vloer, het stopcontact daar hing aan een gedeelde groep en had geen verbinding met de vereffening in de badkamer. Een langer snoer aan de machine en teruggaan naar de trekschakelaar was de betere route geweest.
Veelgemaakte fouten
Een contrastekker aan de trekschakelaar hangen
Het gaat snel en de machine draait, maar je maakt in een badkamer een stekkerverbinding die buiten de aardlekschakelaar gevoed wordt. Die verbinding is lostrekbaar, en dan past er een föhn of scheerapparaat in. Precies dat moest de vaste aansluiting onmogelijk maken.
Een enkelpolige schakelaar gebruiken
Bij een enkelpolige uitvoering blijft de nul aan de machine doorlopen als je het koord trekt. Het display gaat uit en dus lijkt alles veilig, terwijl de machine niet volledig van het net gescheiden is. Tel de schakelcontacten in de kap voordat je hem hergebruikt.
De toevoer op de uitgaande klemmen aansluiten
De machine werkt gewoon, dus de fout blijft onopgemerkt. Alleen staat het snoer naar de machine nu altijd onder spanning en schakel je met het koord niets af. De volgende die de kap opent, meet spanning terwijl de schakelaar uit staat.
De aarde overslaan of via de schakelaar leiden
Een wasmachine met een metalen kuip en een verwarmingselement hoort geaard te zijn, ook als hij het zonder aarde prima doet. De aardader loopt ongeschakeld van de toevoer naar de machine en gaat nooit via een schakelcontact. Een aarde die je kunt uitschakelen is geen aarde.
Het gat in de kap dichten met purschuim of tape
Ontbreekt de rubberen tule, dan is de opgegeven beschermingsgraad van de schakelaar vervallen. Purschuim vult het gat wel maar houdt vocht vast en hoort niet in schakelmateriaal thuis. Een nieuwe wartel met tule of een nieuwe schakelaar kost weinig en herstelt de situatie echt.
Een verlengsnoer gebruiken omdat het machinesnoer te kort is
Een wasmachine trekt tijdens het verwarmen langdurig ruim tien ampère, en een opgerold verlengsnoer wordt daar merkbaar warm van. Je voegt er een stekkerverbinding aan toe die in deze ruimte niet thuishoort. Het snoer aan de machine vervangen door een langer exemplaar is de nette oplossing.
De trekschakelaar wel monteren maar nooit uitzetten
De veiligheid zit voor een groot deel in het gebruik: de machine hoort uit te staan terwijl er iemand doucht. Wie dat nooit doet, heeft feitelijk hetzelfde risico als bij een stopcontact op die plek. Maak er een gewoonte van, of gebruik een uitvoering met een controlelampje zodat je ziet hoe hij staat.
Wasmachine en droger samen achter één groep van 16 A
Zolang ze niet tegelijk verwarmen gaat het goed, en dat voedt het idee dat het kan. Op het moment dat beide elementen samen aanslaan, vliegt de groep eruit, meestal midden in een programma. Een wisselschakelaar of een tweede groep vanuit de groepenkast lost dat op.
Veelgestelde vragen
Waarom zit er een trekschakelaar bij de wasmachine?
Omdat op die plek geen stopcontact mag. In veel oudere woningen zit de wasmachinegroep buiten de aardlekschakelaar, en zonder 30 mA aardlekbeveiliging is een contactdoos in een badkamer niet toegestaan. Ook bij een moderne installatie geldt dat er binnen de zones rond bad en douche geen stopcontact hoort. De machine wordt dan vast aangesloten, en een dubbelpolige schakelaar met een koord maakt hem spanningsloos zonder dat je iets metaals aanraakt.
Hoe moet ik een wasmachine aansluiten op een trekschakelaar?
Zet eerst de groep uit en controleer met een tweepolige spanningstester of er geen spanning meer staat. Voer het aansluitsnoer van de machine door de tule of wartel onderin, zet adereindhulzen op de aderen en leg bruin op de uitgaande klem L, blauw op de uitgaande klem N en geel-groen op de aardklem. De toevoer uit de muur blijft op de ingaande klemmen. Er hoort geen stekker of contrastekker in de verbinding te zitten, dus knip de stekker af of vervang het complete snoer aan de machine door een langer exemplaar.
Is het aansluitschema van een trekschakelaar bij een wasmachine altijd hetzelfde?
Het principe wel: toevoer op de ingaande klemmen, snoer naar de machine op de uitgaande, en de aarde ongeschakeld doorverbonden. De aanduiding van de klemmen verschilt per merk en serie. De ene fabrikant zet er L en N op met een pijl voor de richting, de andere nummert ze met 1 en 2 tegenover 3 en 4. In de binnenkant van het deksel zit vrijwel altijd een schemaatje, en dat is leidend boven welke vuistregel dan ook.
Mag ik de wasmachine met de stekker aansluiten op de trekschakelaar?
In een badkamer niet. Een snoertje met contrastekker uit de kap maakt alsnog een lostrekbare stekkerverbinding, en die wordt hier gevoed buiten de aardlekschakelaar om of binnen een zone waar dat niet mag. Zodra die verbinding los kan, past er ook een föhn in. Staat de machine ergens anders in huis, op een groep achter een 30 mA aardlek, dan is een gewone geaarde wandcontactdoos gewoon toegestaan en heb je de hele trekschakelaar niet nodig.
Vervalt mijn garantie als ik de stekker eraf knip?
Niet voor gebreken die niets met de aansluiting te maken hebben. Gaat de pomp, de lagering of de besturing stuk, dan is er geen verband met een afgeknipte stekker en houd je je rechten. Het eerste jaar na levering ligt de bewijslast bovendien bij de verkoper. Wil je discussie voorkomen, laat het snoer dan vervangen door een installateur, vraag om een omschrijving op de factuur en bewaar het originele snoer met stekker.
Mag een wasmachine in de badkamer zonder trekschakelaar?
Dat mag, maar alleen als aan drie dingen tegelijk is voldaan. De groep moet achter een aardlekschakelaar van 30 mA zitten, er moet bijkomende vereffening liggen tussen leidingwerk, afvoer en aarde, en het stopcontact en de machine moeten buiten de zones rond bad en douche staan. Ontbreekt er één van de drie, dan blijft de vaste aansluiting via een trekschakelaar de enige juiste vorm. Hangt er een trekschakelaar, ga er dan van uit dat er een reden voor was.
Kan ik de trekschakelaar van de wasmachine vervangen door een stopcontact?
Alleen als de installatie eerst op orde is. Kijk in de meterkast of er een aardlekschakelaar van 30 mA zit en test die met een draaiende machine: blijft de machine draaien, dan hangt deze groep erbuiten en kan het niet. Meet daarna de afstand tot de douchekop en de rand van de douche. Klopt alles, dan komt er een geaard spatwaterdicht stopcontact. Klopt er iets niet, dan wordt het eerst een aanpassing in de groepenkast, en dat is werk voor een installateur.
Hoe koppel ik de wasmachine los van de trekschakelaar?
Schakel de groep in de meterkast uit, trek de schakelaar in de uitstand en open de kap. Meet op de klemmen met een tweepolige spanningstester of er echt niets meer staat, ook op de klemmen die je niet verwacht. Draai daarna de drie aderen van het machinesnoer los en trek het snoer door de wartel naar buiten. Laat de toevoer op de ingaande klemmen zitten en schroef de kap dicht, dan is alles afgewerkt en kan er later weer een machine op.
Kloppen de video's op YouTube over een wasmachine aansluiten op een trekschakelaar?
Wisselend. Veel filmpjes laten zien hoe er een contrastekker in de trekschakelaar wordt gezet, omdat dat de werkwijze is van bezorgdiensten. Voor een badkamer is dat niet de juiste oplossing. Let bij het meekijken op drie dingen: schakelt de schakelaar twee polen, gaat de aarde ongeschakeld door, en zit er ergens een stekkerverbinding in. Ontbreekt er een van die drie in de uitleg, dan kun je de rest van de video ook met een korrel zout nemen.
Wat kost het om een elektricien de wasmachine op de trekschakelaar te laten aansluiten?
Bezorgdiensten rekenen er doorgaans rond de vijftig euro voor, maar die sluiten vaak met een contrastekker aan en dat is niet wat je wilt. Een installateur die het snoer vervangt en netjes vast aansluit is meestal binnen een uur klaar, dus reken op een voorrijtarief plus een uur werk. Moet er een groep bij of een groepenkast worden vervangen, dan zit je in een andere orde van grootte en is het verstandig om twee of drie offertes op te vragen.
Mijn wasmachine start niet meer nadat ik hem heb aangesloten, wat nu?
Controleer eerst of het display oplicht. Blijft alles donker, dan zit het in de voeding: groep uit, schakelaar in de verkeerde stand, of een ader die niet vastzit in de klem. Licht het display wel op maar begint het programma niet, dan ligt het aan de machine zelf en niet aan de aansluiting. Vaak staat er dan een code in het display, en die zoek je op met onze opzoeker voor foutcodes van huishoudelijke apparaten.
Waarom vliegt de aardlekschakelaar eruit zodra de wasmachine gaat verwarmen?
Bij oudere machines lekte er via het verwarmingselement en de ontstoringscondensator zoveel stroom weg dat een aardlek van 30 mA regelmatig afschakelde. Dat is precies de reden waarom installateurs die groep vroeger buiten de aardlek hielden en er een trekschakelaar bij zetten. Gebeurt het bij een moderne machine, dan is het verwarmingselement vermoedelijk doorgeslagen en moet de machine nagekeken worden. Dat is geen aanleiding om de aardlekbeveiliging te omzeilen, net zomin als bij andere reparaties aan huishoudelijke apparaten.
Wanneer je beter een vakman belt
Het aansluiten van een machine op een bestaande, correct gemonteerde trekschakelaar is werk dat je met basiskennis van elektra zelf kunt doen. Drie polen op drie klemmen, een wartel aandraaien en meten of het klopt. Er zijn wel duidelijke grenzen.
Alles wat achter de hoofdzekering in de meterkast gebeurt, laat je over aan een installateur. Een groep bijzetten, een aardlekschakelaar toevoegen of de groepenkast vervangen valt daar allemaal onder. Zodra je een aardlekschakelaar toevoegt geldt dat als een wijziging, en dan moet de hele kast aan de actuele eisen voldoen.
Bel ook als er in de meterkast helemaal geen aardlekschakelaar zit. In die woning mag er volgens de huidige norm geen elektra in de badkamer bij komen, ook geen verlichting, en dat betekent dat er eerst iets aan de kast moet gebeuren. Datzelfde geldt bij de oudste generatie aardlekautomaten: die zijn na dertig jaar niet meer betrouwbaar en het is de moeite waard om ze te laten beoordelen.
Twijfel je of de vereffening in de badkamer aanwezig is, dan is dat geen kwestie van kijken maar van meten. Een installateur stelt in een kwartier vast of de metalen delen echt onderling verbonden zijn. Dat is precies het onderdeel dat bij het vervangen van een trekschakelaar door een stopcontact het vaakst wordt overgeslagen.