Verf spuiten: apparaat, druk en verdunning op orde krijgen
Verf spuiten geeft een egaler vlak dan rollen, maar het wint alleen tijd als het oppervlak groot is en de ruimte leeg staat. Het resultaat hangt aan drie dingen: een apparaat dat bij de verf past, de juiste verdunning en een vaste spuitbeweging met flinke overlap. Reken bij een compressor op 1 tot 3 bar aan het pistool en bij airless latex op een tip van 0,017 of 0,019 inch. Maak eerst een paar proefstukken op karton, want een wand kun je maar één keer verstieren.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Verfspuit: HVLP-pistool op een compressor, een elektrische spuit of een airless
- Water- en olieafscheider in de persluchtleiding
- Reserve spuitmonden en naalden, bijvoorbeeld 1,2 en 1,5 mm
- Airless spuittips 0,015 tot 0,021 inch
- Viscositeitsbeker of DIN-cup
- Verlengstok voor plafonds en hoge wanden
- Halfgelaatsmasker met koolstoffilters, plus reservefilters
- Spuitbril, wegwerpoverall en handschoenen
- Afplakband, afdekfolie en kartonnen platen om op te proefspuiten
Materiaal
- Verf die volgens het productblad verspuitbaar is
- Verdunner die op het blik staat: water bij watergedragen verf, terpentine of wasbenzine bij alkyd
- Voorstrijkmiddel voor vers stucwerk
- Verlenger van de open tijd voor muurverf
- Zeefjes of een nylonkous om de verf te zeven
- Schoonmaakmiddel dat bij de verf hoort, plus een emmer en een pistoolborstelset
Wanneer spuiten sneller is dan rollen
Spuiten geeft een egaler vlak dan rollen en bereikt vormen waar je met een roller nooit netjes komt, zoals ledenradiatoren, paneeldeuren en profielen. De winst zit in het aanbrengen zelf, en dat is bij dit werk het kortste onderdeel. Welke verf zich laat verspuiten hangt vooral af van het bindmiddel en de dikte, en daarvoor is het overzicht bij de keuze tussen verfsoorten voor binnen en buiten een goed vertrekpunt.
De rekensom draait om afplakken. Alles wat je niet wilt raken moet af, want de nevel slaat overal neer: ramen, radiatoren, vloer, trapleuning, contactdozen. In een leeg huis waar je alle wanden en plafonds in één kleur zet, verdien je dat ruimschoots terug. Bij één kamer die vol staat, ben je met een roller eerder klaar dan met afplakken alleen.
Er zit nog een addertje aan spuitwerk. Loopt er later een kras of een stootplek in, dan kun je die niet even met een kwastje bijwerken zonder dat je het verschil in structuur ziet. Een gespoten vlak is spiegelglad, een bijgewerkte plek niet. Wie veel schade verwacht, bijvoorbeeld in een gang met fietsen, is met een gerolde muur op termijn beter af.
| Situatie | Wat in de praktijk het snelst is | Waarom |
|---|---|---|
| Lege woning, 150 tot 250 m2 wand en plafond | Airless spuiten | Weinig af te plakken, en de opbrengst per uur is vele malen hoger dan met een roller |
| Eén bewoonde kamer opnieuw in de verf | Rollen | Het afplakken en afdekken kost meer tijd dan het hele rolwerk |
| Plafond van een grote ruimte | Spuiten, of een pompsysteem met roller | Boven je hoofd rollen is zwaar werk en geeft snel aanzetten |
| Paneeldeuren, kozijnen en radiatoren | Spuiten met een klein pistool | De verf komt overal even dik, ook in profielen en tussen ribben |
| Tuinhuis of schutting in de beits | Spuiten, buiten | De nevel is buiten geen probleem en beits dringt gelijkmatiger in het hout |
| Eén muur bijwerken na schade | Rollen of kwasten | Bijwerken van gespoten werk geeft altijd een zichtbaar verschil in structuur |
| Trap, balusters en leuning | Spuiten na demontage, anders kwasten | Afplakken van een trap kost veel tijd en de nevel loopt door het hele huis |
Begin nooit in de woonkamer. Doe eerst de zolder, de bijkeuken of de binnenkant van een kast. Gaat het daar mis, dan kost het je een pot verf en geen halve verbouwing.
Welke verfspuit past bij welk werk
Er zijn drie manieren om verf te verstuiven en ze verschillen in wat ze aankunnen. Bij een pistool op een compressor blaast perslucht de verf uit de beker. Bij een elektrische spuit doet een turbine hetzelfde met veel lucht en weinig druk. Bij airless perst een zuigerpomp de verf onder hoge druk door een kleine opening, waarbij de verf zichzelf verneveldt zonder lucht.
Dat verschil bepaalt wat je erin kunt gieten. Lakverf spuiten, beits en dunne watergedragen verf gaan prima door een pistool met een spuitmond van 1,2 tot 1,5 mm. Latex en dikke muurverf zijn daar te stroperig voor: die krijg je alleen door de spuit als je zo ver verdunt dat de dekking eronder lijdt. Voor muurwerk is airless de logische keuze.
Let bij een elektrische spuit op de opgegeven druk. Een apparaat dat 110 bar haalt, is voor lak en beits ruim voldoende maar aan de magere kant voor muurverf; professionele airless-machines werken op 200 bar en meer. Dat is niet doorslaggevend, want het resultaat komt vooral van degene die de trekker overhaalt, maar het scheelt hoeveel je moet verdunnen.
| Type | Hoe het werkt | Waar het goed in is | Waar je tegenaan loopt |
|---|---|---|---|
| HVLP-pistool op een compressor | Perslucht van 1 tot 3 bar aan het pistool, beker boven of onder | Lak, grondverf, beits, meubels, deuren en kleine onderdelen | Water en olie uit de perslucht, en behoorlijk veel nevel |
| Elektrische spuit met turbine | Ingebouwde turbine, verf uit een beker of container | Deuren, kozijnen, tuinhuis, kleine vlakken binnen en buiten | Dikke muurverf moet je verdunnen, en dat gaat ten koste van de dekking |
| Airless zuigerpomp | Verf onder hoge druk door een tip, zonder lucht erbij | Latex, muurverf, plafonds, grote oppervlakken, grondverf | Hoge aanschaf of huur, veel schoonmaakwerk, hoge druk vraagt voorzichtigheid |
| Airmix of luchtondersteund airless | Hoge verfdruk met een beetje lucht erbij voor een fijner beeld | Strak lakwerk op grotere series deuren en kozijnen | Vooral professioneel materieel, zelden te huur voor particulieren |
| Latexpompsysteem met roller | Pomp zuigt latex uit de emmer naar een roller aan een slang | Grote muurvlakken zonder nevel, ook in een bewoonde kamer | Geen echt spuitwerk, dus de structuur van een roller blijft zichtbaar |
| Spuitbus | Drijfgas in een wegwerpbus | Radiator, fietsframe, één scharnier, kleine reparaties | Kleine inhoud, beperkte kleuren en lastig egaal te houden op grote vlakken |
Verf spuiten met een compressor
Voordat er verf in de beker gaat, hoort er een water- en olieafscheider in de persleiding. Gecomprimeerde lucht bevat altijd waterdamp, en bij een oliegesmeerde compressor komt daar een fijne olienevel bij. Beide belanden in je verflaag en geven kraters, matte plekken en slechte hechting. Zonder afscheider ga je bij verf spuiten met compressor niet beginnen.
De werkdruk aan het pistool ligt bij de meeste lakken tussen 1 en 3 bar. Een gewone zuigercompressor levert 8 tot 10 bar, dus die zet je met de reduceerventiel terug. Draai je te hoog, dan krijg je een wolk nevel waarvan het merendeel naast het werk terechtkomt, en dan spuit je meer verf de ruimte in dan op de deur. Elk pistool reageert net iets anders, dus zoek het bereik op waar de waaier gelijkmatig oogt.
Test dat op een vel papier of een plaat karton. Je wilt een brede, ovale waaier zien met een gelijke verdeling. Zie je spatten, een zwaarder gedeelte aan één kant of een onderbroken beeld, dan is de spuitopening vuil of de verf te dik. Een smalle straal is alleen bedoeld voor kleine onderdelen; op vlakken geeft die zichtbare banen en te veel verf op één plek.
Houd rekening met de luchthoeveelheid. Een pistool vraagt vaak 150 tot 300 liter per minuut en dat is meer dan een kleine hobbycompressor met een tank van 24 liter levert. De pomp gaat dan continu bijladen, de druk zakt tijdens de baan en je ziet het verschil terug in de laagdikte. Een tank van 50 liter of meer is voor deurwerk het minimum dat prettig werkt.
Bij een dichte ruimte vol spuitnevel is brand of een steekvlam een reëel risico. Verdunners op basis van wasbenzine, terpentine en white spirit vernevelen tot een damp die ontsteekt bij één vonk. Zet ramen en deuren open, zorg voor doorstroming, en bedien in die ruimte geen schakelaars of elektrisch gereedschap zolang de nevel er hangt.
Verdunnen: hoe dun de verf moet zijn
De meeste verf komt strijkklaar uit het blik en is voor de spuit te dik. Bij lak op terpentinebasis is dunne yoghurt of melk een bruikbaar beeld: de verf loopt van je roerstok in een gesloten straal en niet in klodders. Watergedragen lak heeft veel minder nodig, vaak een dopje op een blik van 2,5 liter, en meer verdunnen kost je meteen dekking.
Preciezer werk je met een viscositeitsbeker. Dat is een bekertje met een gekalibreerd gaatje in de bodem: je vult hem, laat hem leeglopen en klokt de tijd. Het productblad van de fabrikant geeft aan welke uitlooptijd bij welke bekermaat hoort. Twee keer meten met dezelfde beker en dezelfde verf geeft je een instelling die je bij de tweede laag kunt herhalen.
Wat je erin doet, ligt vast en daar valt niet mee te schuiven. Alkyd en andere terpentineverdunbare verf gaan met terpentine of wasbenzine; wasbenzine verdampt sneller, wat scheelt in zakkers en in de tijd dat er stof in kan vallen. Acryl en watergedragen verf verdun je uitsluitend met water, bij voorkeur demiwater. Doe je dat andersom, dan schift de verf en is het blik verloren. Hoeveel liter je nodig hebt na verdunnen, reken je uit met onze verfcalculator voor het aantal liters per vlak.
| Verf om te spuiten | Verdunnen met | Richtlijn | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Alkydlak en grondverf op terpentinebasis | Terpentine of wasbenzine | 10 tot 20 procent | Droogt traag, dus stofvrij werken telt hier zwaar |
| Watergedragen lak en acrylverf | Water of demiwater | Enkele procenten, soms alleen een scheutje | Snel te veel; niet onder 10 graden en niet boven 85 procent luchtvochtigheid verspuiten |
| Latex en muurverf voor airless | Water | Meestal onverdund, eerste laag 10 tot 15 procent | Te ver verdunnen geeft slechte dekking en poederig werk |
| Beits op terpentinebasis | Terpentine | 0 tot 10 procent | Is al dun; nog dunner geeft lopers op verticaal hout |
| Watergedragen beits | Water | 0 tot 5 procent | Werk snel door, de open tijd is kort |
| Tweecomponentenlak | De verdunner van de fabrikant | Volgens productblad | Potlife loopt, dus alleen aanmaken wat je in dat tijdsbestek verspuit |
| Bouwmarktverf in de goedkopere lijn | Zo min mogelijk | Liever een dunnere verf kopen | Verdunnen holt de dekking uit en geeft na jaren buiten een poederige laag |
Zeef de verf voordat hij in de beker of de opzuigslang gaat. Een oude nylonkous over de trechter houdt vellen en droge korrels tegen, en dat scheelt de helft van je verstoppingen tijdens het spuiten.
Airless latex spuiten op wanden en plafonds
Airless latex spuiten is de manier waarop een lege woning in een dag in de verf gaat. De pomp zuigt de latex rechtstreeks uit de emmer, dus je hoeft niet steeds bij te vullen. Bij zelf latex spuiten gaat het vooral om vier instellingen: de tip, de pompdruk, de afstand tot de wand en het tempo waarin je beweegt.
De tip staat in duizendsten van een inch. Voor gewone muurverf werkt 0,017 of 0,019 goed, voor dunne grondlagen mag 0,015 en voor dikke latex 0,021. Het eerste cijfer van een tipcode zegt iets over de breedte van de waaier: een tip 517 geeft ongeveer een waaier van 25 cm bij een opening van 0,017 inch. Zet de druk net zo hoog dat de waaier aan de randen niet meer uitfranst, en niet hoger, want elke overbodige bar kost verf en geeft nevel.
Vers stucwerk is de lastigste ondergrond die er is. Het zuigt het water zo snel uit de latex dat de verf niet meer kan uitvloeien en je een wolkerig, bont vlak overhoudt. De oplossing zit vooraf: eerst voorstrijken, of een eerste laag met 10 tot 15 procent verdunde muurverf. Daarna volgt de dekkende laag. Dezelfde volgorde geldt boven je hoofd, en daarvoor staat de aanpak bij het spuiten van een plafond in één werkgang uitgeschreven.
Er bestaat ook een middel dat de open tijd van muurverf verlengt, ongeveer een halve liter op tien liter latex. De verf blijft langer nat, vloeit beter uit en de tip verstopt minder snel, waardoor je met minder druk toe kunt. Neem daarvoor een product dat als verfadditief verkocht wordt en geen koelvloeistof uit de garage: die bevat kleurstoffen, geurstoffen en middelen die niet in verf horen.
| Toepassing | Spuittip | Vuistregel voor de druk | Afstand tot het vlak |
|---|---|---|---|
| Voorstrijk of verdunde eerste laag | 0,013 tot 0,015 inch | 120 tot 150 bar | 20 tot 25 cm |
| Muurverf en latex binnen | 0,017 tot 0,019 inch | 150 tot 180 bar | 20 tot 25 cm |
| Dikke latex of structuurverf | 0,021 inch en hoger | 180 bar en hoger | 25 tot 30 cm |
| Watergedragen lak op deuren en kozijnen | 0,011 tot 0,013 inch | 80 tot 120 bar | 15 tot 20 cm |
| Beits en dunne olie op tuinhout | 0,009 tot 0,011 inch | 60 tot 100 bar | 15 tot 20 cm |
Een airless-straal gaat door je huid heen. Bij 150 bar spuit de verf onderhuids het weefsel in zonder dat je meteen een grote wond ziet, en dat is een spoedgeval waarbij je direct naar de eerste hulp gaat met de verfverpakking mee. Houd nooit je hand voor de tip, gebruik altijd de trekkervergrendeling als je niet spuit, en haal de druk van de machine voordat je een tip omdraait of schoonmaakt.
De spuitbeweging die een egaal vlak oplevert
De techniek is in één regel samen te vatten: het pistool beweegt, je pols niet. Houd de spuit haaks op het vlak en op gelijke afstand over de hele baan. Zwaai je vanuit de elleboog, dan is het midden van de baan dichterbij dan de uiteinden en zie je dat terug als een donkere streep met lichte randen.
Begin je beweging naast het vlak, knijp daar de trekker in, trek de baan door tot voorbij de rand en laat pas dan los. Zo valt het opstarten en stoppen van de straal buiten het werk. Wie midden op de wand indrukt, krijgt op dat punt een dikke plek die later als zakker naar beneden loopt.
Laat elke baan de vorige voor ongeveer de helft overlappen en richt je op de rand van de vorige baan. Het dunnere randgebied van de nieuwe waaier valt dan precies over het dunnere randgebied van de oude, en samen leveren die een gelijke laagdikte op. Werk door zolang de vorige baan nog nat is, want een aangedroogde rand blijft zichtbaar.
Op verticale delen spuit je liever twee dunne lagen dan één dikke. Op deuren en kozijnen is dat het verschil tussen strak werk en gordijnen in de lak. Neem een radiator of een profiel eerst in de moeilijke hoeken en spuit daarna het vlakke deel, zodat je overtollige nevel uit de hoeken meteen weer meepakt.
Lakverf en acrylverf spuiten op deuren, kozijnen en mdf
Spuiten lost precies het probleem op waar watergedragen lak met de roller vastloopt: de open tijd. Veel acrylverf staat na zes minuten al aan te drogen, en een vlakke deur helemaal narollen binnen dat tijdvenster lukt bijna niemand zonder ervaring. Met een spuit staat de laag er in een minuut, gelijkmatig, zonder banen en zonder sinaasappeleffect.
Leg de deur plat als het kan, op twee schragen. Verf vloeit op een horizontaal vlak beter uit en zakkers krijgen geen kans. Werk de zijkanten en de sponningen eerst af, daarna het grote vlak in banen. Bij acrylverf spuiten houd je de ruimte onder de 20 graden en boven de 10, en bij een luchtvochtigheid boven 85 procent stel je het uit; de laag droogt dan aan het oppervlak dicht terwijl er onder nog vocht zit.
Op mdf komt er eerst een aparte behandeling van de kopse kanten bij, want die zuigen als een spons. Hoe je die randen dichtzet voordat de lak erop gaat, staat bij het schilderen van mdf zonder ruwe kopse kanten. Kies je liever de traag drogende route, dan zijn de eigenschappen van lak op alkydbasis en de vergeling die daarbij hoort het lezen waard, want binnenshuis in het wit valt die vergeling na een paar jaar op. Voor de kleurkeuze zelf helpt de vergelijking van de twee witten RAL 9010 en RAL 9001.
Kastdeurtjes en front van gelamineerd plaatmateriaal kunnen ook, maar dan valt of staat alles bij de hechtprimer. Bij een gladde toplaag hecht gewone lak niet, ook niet gespoten, en de aanpak bij het overschilderen van laminaat en gemelamineerd plaatmateriaal geldt onverkort. Datzelfde speelt bij verf op aluminium kozijnen en profielen, waar het voorwerk zwaarder weegt dan de spuittechniek.
Beits spuiten op tuinhuis, schutting en gevelhout
Beits spuiten is één van de dankbaarste toepassingen, want beits is dun genoeg om zonder verdunnen door vrijwel elke spuit te gaan. Buiten is de nevel geen bezwaar en je bereikt de naden tussen de delen, precies waar een kwast overheen strijkt en het hout kaal blijft. Blanke en transparante beits vraagt meerdere lagen, en dat is nu net het werk waar de spuit tijd wint.
De voorbereiding blijft hetzelfde als bij kwastwerk en die kun je niet inkorten. Het hout moet schoon, droog en vetvrij zijn, groene aanslag gaat eraf met een reiniger en verweerde vezels schuur je licht op. Beits die op een vuile of vergrijsde laag komt, hecht op de vuillaag en bladdert daarmee af. Een beits spuit maakt slecht voorwerk zichtbaarder, niet minder erg.
Gebruik je een terpentineverdunbare beits op een compressor, dan hoort er een waterafscheider tussen, ook buiten. Spuit met de wind mee en niet bij windkracht drie of meer, want de nevel drijft verder dan je denkt en slaat neer op auto's, ruiten en de tuin van de buren. Dek de bestrating en het glas af en spuit natte delen meteen na met een kwast of doek, zodat de beits gelijkmatig het hout in trekt in plaats van in druppels te blijven staan.
Voor tuinhout dat je juist dekkend wilt afwerken, gelden andere regels dan voor beits. Wat er gebeurt als je gewone muurverf op houtwerk gebruikt, staat beschreven bij muurverf op een houten ondergrond en de risico's daarvan.
Afplakken, bescherming en de spuit weer schoon krijgen
Rond de spuiter hangt een wolk fijne verfdeeltjes en dampen, en die zoekt elke kier op. Plak stopcontacten, schakelaars, radiatorkranen en deurkozijnen af, en hang folie voor doorgangen. Een verlengstuk aan de spuit houdt je verder van het werk zodat je minder in je eigen nevel staat.
Een stofmasker van een euro doet hier niets. Dat filtert vaste deeltjes en laat oplosmiddeldamp gewoon door, dus je ruikt de verf en dan is het al te laat. Wat je nodig hebt is een half gelaatsmasker met koolstoffilters, met een paar reservefilters erbij. Bewaar het masker tussendoor in een luchtdichte emmer, want een filter dat in de open lucht ligt raakt ook verzadigd terwijl je niets doet.
Het schoonmaken hoort bij de klus en niet erachteraan. Spuit het pistool intern door met de bijbehorende verdunner tot er een kleurloze nevel uitkomt, en haal daarna de spuitmond, de naald en de pakkingen eruit om ze los te reinigen. Zuinig zijn met schoonmaakmiddel is de duurste bezuiniging die er is: uitgeharde verf in het kanaal betekent nieuwe onderdelen, en vastgezette rubbers krijg je er niet meer heel uit. Bij airless spoel je de slang leeg terug in de emmer voordat je op schoonmaakvloeistof overgaat, zodat je niet liters verf weggooit.
Spuit je een korte klus in twee etappes met dezelfde verf, wikkel het pistool dan luchtdicht in folie en leg het een nacht in de vriezer. De verf hardt dan niet uit en je hoeft maar één keer volledig te reinigen.
Wasbenzine door een spuit blazen levert een uiterst brandbare nevel op. Doe dit buiten of in een goed doorgeluchte ruimte, nooit in de buurt van een cv-ketel, een geiser of een waakvlam. Vang het spoelmiddel op in een gesloten bus en gooi het bij het klein chemisch afval, niet in de gootsteen of het riool.
Zo pak je een spuitklus van begin tot eind aan
Deze volgorde werkt zowel voor deuren met een pistool op de compressor als voor wanden met een airless.
-
Zet de ondergrond in orde
Ontvet, schuur licht op en stof af. Vers stucwerk krijgt eerst voorstrijkmiddel, gladde ondergronden een hechtprimer. Een spuit legt de verf alleen mooier neer, hij verbergt geen slecht voorwerk. Sterker nog: een spiegelglad gespoten vlak laat elke oneffenheid eronder juist beter zien.
-
Plak af en dek af
Alles wat je niet wilt spuiten gaat onder folie of band: ramen, radiatoren, vloeren, contactdozen, deurbeslag. Reken hier het grootste deel van je tijd voor. Hang ook folie in de doorgangen, want de nevel trekt tot ver in de gang en zelfs de trap op.
-
Meng, verdun en zeef de verf
Roer het blik goed door en verdun met wat op de verpakking staat, dus water bij watergedragen verf en terpentine of wasbenzine bij alkyd. Meet met een viscositeitsbeker of ga af op dunne yoghurt. Zeef de verf daarna, zodat vellen en korrels je spuitmond niet verstoppen.
-
Stel de spuit af op een proefstuk
Neem grote platen karton of een oud vel hardboard en spuit daarop je waaier. Zoek de laagste druk waarbij het beeld gelijkmatig is en de randen niet uitfransen. Ga pas naar het echte werk als twee opeenvolgende proefstukken hetzelfde beeld geven.
-
Zet masker, bril en ventilatie klaar
Doe het halfgelaatsmasker met koolstoffilter op, zet een bril en overall aan en gooi ramen en deuren open. Bij oplosmiddelhoudende verf schakel je in die ruimte geen apparaten en steek je niets aan zolang de nevel er hangt.
-
Spuit eerst de randen en hoeken
Neem hoeken, aansluitingen en profielen als eerste, met een kortere baan en iets minder druk. Daarna volgt het grote vlak, waarbij je de nevel van de hoeken weer meepakt. Andersom werken betekent dat je in een afgewerkt vlak terugkomt en aanzetten krijgt.
-
Werk het vlak af in overlappende banen
Trek gelijkmatige banen, haaks op het vlak, met de helft overlap en op vaste afstand. Start en stop buiten het vlak. Blijf doorwerken zolang de rand nog nat is en corrigeer niets achteraf; een half gedroogde plek waar je overheen gaat, wordt zichtbaar en niet mooier.
-
Laat drogen en maak de spuit meteen schoon
Reinig het pistool of de airless voordat je iets anders doet, met de verdunner die bij de verf hoort. Hoe lang de laag nodig heeft voordat de tweede erop kan, vind je per verfsoort in de tabel met droog- en overschildertijden.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de trekker overhaalt
Uit de praktijk
Een hele woning spuiten met een elektrische spuit van 110 bar
Een pas gekocht huis stond nog helemaal leeg en de wanden en plafonds moesten in het wit. De keuze viel op een elektrische spuit die tot 110 bar gaat, met muurverf die volgens het blik bij de juiste verdunning verspuitbaar was. Iedereen in de omgeving verklaarde het plan voor onverstandig, maar niemand van hen had ooit zelf gespoten.
Het klopte dat de apparatuur aan de lichte kant was: professionele airless-machines draaien op ruim het dubbele en hoeven de latex nauwelijks te verdunnen. Wat dit alsnog liet slagen, was het voorwerk. Er werden eerst een stuk of vijf proefstukken op grote platen karton gespoten om de druk en de verdunning te vinden, en de eerste echte ruimte was de zolder. Toen daar twee wanden strak stonden, ging het toestel pas naar beneden. De wanden en het plafond kun je maar één keer verstieren, en oefenen kost minder dan overdoen.
Wolkerig latex op 200 vierkante meter vers stucwerk
Een woning met 200 m2 aan vers stucwerk moest wit worden en de eigenaar wilde daarvoor een airless huren. De verwachting was dat het spuiten zelf het lastigste onderdeel zou zijn, maar dat viel mee. Het probleem zat in de ondergrond.
Vers stucwerk zuigt het vocht zo snel uit de latex dat de verf niet meer kan uitvloeien. Wie de slag niet in de vingers heeft, krijgt een bont wolkeneffect over hele wanden. De oplossing was in twee stappen werken: eerst een laag met 10 tot 15 procent verdunde muurverf als voorstrijk, daarna pas de dekkende laag. Uiteindelijk viel de keus toch op rollen, omdat het huis inmiddels vol verbouwingsspullen stond en het afplakken daarmee meer tijd zou kosten dan het rolwerk. Met een latexpompsysteem uit de verhuur werd 150 tot 200 m2 alsnog zonder aanzetten gerold.
Deuren spuiten met white spirit en klagende buren
Een stel binnendeuren en kastdeurtjes werd met een compressor en een pistool gespoten, in een hoogglanslak op terpentinebasis. De eerste poging mislukte omdat de straal niet openging: de verf was onverdund veel te dik. Met ongeveer twintig procent white spirit erbij ging de waaier wel netjes open en werd het resultaat strak.
Twee dingen liepen daarna alsnog mis. Een deur werd buiten neergezet om te spuiten, waarna de nevel over de erfgrens waaide en de buren over de stank begonnen. Verder was er alleen met een stofmasker van een euro gewerkt, in de veronderstelling dat dat afdoende was. Een stofmasker houdt fijnstof tegen en geen oplosmiddeldamp; daarvoor heb je een masker met koolstoffilter nodig. Bij de volgende deuren ging het raam open, kwam er een fatsoenlijk masker op en werd er niet meer vlak bij de erfgrens gespoten.
Watergedragen lak die met de roller steeds streperig bleef
Bij een reeks vlakke binnendeuren lukte het maar niet om watergedragen lak strak te krijgen. Er werd met een viltroller van 15 cm gewerkt, verticaal opgezet en horizontaal nagerold, en toch bleven er aanzetten en een licht sinaasappeleffect zichtbaar. Ook een duurdere lak veranderde daar weinig aan.
De oorzaak was de open tijd. Bij deze lak was die zes minuten, gerekend vanaf het moment dat de eerste verf op de deur komt, en bij veel acrylverf is hij nog korter. Wie er tien tot vijftien minuten over doet, rolt over verf die al is aangedroogd en maakt het beeld daarmee slechter. Twee dingen brachten uitkomst: de kamer koeler zetten in plaats van op 20 graden met vloerverwarming, en de deuren spuiten in plaats van rollen. Met de spuit staat de laag er in ruim een minuut en speelt de open tijd geen rol meer.
Veelgemaakte fouten
Meteen in de woonkamer beginnen
Elke spuit reageert anders op elke verf, en de eerste banen zijn altijd je slechtste. Spuit een paar grote platen karton vol tot het beeld gelijkmatig is, en begin daarna op zolder of in een kast. Een wand die je verstiert, betekent schuren en opnieuw.
Een compressor zonder water- en olieafscheider gebruiken
Perslucht bevat waterdamp, en bij een oliegesmeerde compressor komt daar olienevel bij. Die belanden in je verflaag en geven kratertjes, matte plekken en verf die niet hecht. Aan de laag zie je pas na het drogen wat er misging, en dan is de deur al af.
Acrylverf verdunnen met wasbenzine of terpentine
Watergedragen verf en oplosmiddel gaan niet samen: de emulsie breekt en er ontstaat een korrelige massa die je niet meer kunt verwerken. Acryl verdun je met water, alkyd met terpentine of wasbenzine. Wat op het blik staat, is hier geen suggestie.
Op maximale compressordruk spuiten
Een zuigercompressor levert 8 tot 10 bar en dat is voor lak veel te veel. Het merendeel van de verf verneveldt dan naast het werk, je verbruik loopt op en de laag wordt droog en korrelig omdat de verf halverwege al indroogt. Zet terug naar 1 tot 3 bar aan het pistool.
De trekker indrukken terwijl je al op het vlak staat
Bij het openen en sluiten van de straal komt er kort meer verf uit. Gebeurt dat midden op een deur, dan zit daar een dikke plek die binnen een minuut als zakker naar beneden loopt. Start en stop je beweging altijd naast het vlak.
Te dik spuiten om in één laag te dekken
Twee dunne lagen dekken beter dan één dikke en drogen ook door tot in de kern. Een te dikke laag zakt op verticale delen uit, blijft lang zacht en houdt langer stof vast. Laat de eerste laag aanstijven en spuit dan de tweede.
Een stofmasker in plaats van een masker met koolstoffilter
Een papieren stofmasker houdt vaste deeltjes tegen en laat oplosmiddeldamp door. Merk je dat je de verf ruikt of dat je neus prikt, dan adem je die damp al in. Neem een halfgelaatsmasker met koolstoffilters en leg reservefilters klaar.
De spuit half schoonmaken
Verf die uithardt in het kanaal, achter de naald of in de pakkingen krijg je er later niet meer uit. Dan sta je bij de volgende klus onderdelen te bestellen voor een apparaat dat je vijf minuten eerder had kunnen redden. Spoel door tot er kleurloos middel uit komt.
Veelgestelde vragen
Kun je muurverf spuiten met een compressor?
Muurverf spuiten met compressor en pistool kan, maar het is zelden de handigste route. Muurverf is te stroperig voor een gewoon pistool, dus je moet fors verdunnen en dan verlies je dekking. Voor kleine vlakken of een enkele wand lukt het met een spuitmond van 2,5 mm en flink verdunde verf. Voor een heel huis huur je beter een airless, want die verpompt latex zonder verdunnen en haalt vele malen meer vierkante meters per uur.
Hoeveel bar heb je nodig bij verf spuiten met compressor?
Aan het pistool ligt de werkdruk bij de meeste lakken tussen 1 en 3 bar. Je compressor levert 8 tot 10 bar, dus zet het reduceerventiel terug tot de waaier gelijkmatig oogt zonder uit te fransen. Elk pistool en elke verf vragen net iets anders, dus zoek de instelling op karton en noteer hem. Meer druk geeft alleen meer nevel, meer verfverlies en een drogere, korreliger laag.
Welke verf is geschikt om te spuiten?
In principe laat vrijwel elke verf zich verspuiten zolang je hem tot de juiste viscositeit krijgt met het middel dat de fabrikant voorschrijft. Het makkelijkst gaan lak, grondverf, beits en dunne watergedragen verf. Latex en dikke muurverf vragen airless. Tweecomponentenlak en celluloselak zijn stofdroog in een fractie van de tijd die alkyd nodig heeft, wat bij spuitwerk gunstig is omdat er minder stof in de natte laag valt. Kijk altijd in het productblad of het merk een spuitviscositeit noemt.
Hoe dun moet verf zijn om te spuiten?
Als vuistregel wil je de dikte van dunne yoghurt of magere melk: de verf loopt in een gesloten straal van de roerstok en druppelt niet in klodders. Preciezer meet je met een viscositeitsbeker die je vult en laat leeglopen, waarbij je de tijd klokt en vergelijkt met de uitlooptijd uit het productblad. Bij alkyd zit je meestal rond 10 tot 20 procent verdunning, bij watergedragen verf vaak op enkele procenten en soms alleen een dopje.
Kun je zelf latex spuiten zonder ervaring?
Ja, mits je oefent voordat je de woonkamer in gaat. Airless latex spuiten is technisch niet moeilijk: tip, druk, afstand en tempo, en dan gelijkmatige banen met de helft overlap. Wat mensen onderschat is het afplakken, het bedrijfsklaar maken en het reinigen van de machine. Tel je die uren op bij een oppervlak van hooguit een paar wanden, dan ben je met een vachtroller van 35 cm vaak eerder klaar.
Waarmee verdun je acrylverf voor de verfspuit?
Uitsluitend met water, en bij voorkeur met demiwater omdat kalk uit leidingwater vlekken kan geven. Doseer heel zuinig: bij acrylverf spuiten is een dopje op een blik van 2,5 liter vaak al genoeg, en te ver verdunnen kost je dekking en glans. Gebruik nooit terpentine of wasbenzine bij acryl, want dan schift de verf en is het blik verloren. Verspuit acryl ook niet onder 10 graden of bij een luchtvochtigheid boven 85 procent.
Is watergedragen verf spuiten lastiger dan alkyd?
Met de kwast of de roller wel, want de open tijd van watergedragen lak is vaak maar zes minuten en soms korter. Met de spuit valt dat nadeel juist weg: de laag staat er in een minuut en je hoeft niets meer na te rollen. Wat je erbij krijgt is gevoeligheid voor temperatuur en luchtvochtigheid. Werk onder de 20 graden, zet de vloerverwarming uit en spuit niet in een klamme ruimte.
Wat is beter voor beits spuiten: een compressor of een elektrische verfspuit?
Beits is dun genoeg voor allebei. Een compressor is aantrekkelijk als je er ook luchtgereedschap op wilt aansluiten, maar dan moet er wel een waterafscheider in de leiding bij terpentineverdunbare beits. Wil je die investering niet doen, dan is een elektrische beits spuit eenvoudiger en meteen klaar voor gebruik. Voor een tuinhuis dat je in meerdere lagen blank beitst, wint de spuit het van de kwast omdat je ook in de naden tussen de delen komt.
Hoe voorkom ik wolken en vlekken bij airless latex spuiten op vers stucwerk?
Vers stucwerk onttrekt het water zo snel aan de latex dat de verf niet meer uitvloeit, met een bont wolkeneffect als gevolg. Breng eerst voorstrijkmiddel aan, of een laag muurverf die je 10 tot 15 procent verdunt, en pas daarna de dekkende laag. Werk vlot door in natte banen en gebruik eventueel een additief dat de open tijd verlengt, ongeveer een halve liter op tien liter latex.
Kan ik lakverf spuiten zonder dat er stof in de laag valt?
Maak de ruimte de avond ervoor stofvrij, veeg niet droog maar neem vochtig af en laat de vloer opdrogen. Lak op terpentinebasis droogt traag en staat dus lang open voor stof; watergedragen lak en tweecomponentenlak zijn veel sneller stofdroog. Hang natte doeken of een fijn folie in de ruimte om zwevend stof te binden, en loop na het spuiten niet meer heen en weer langs het werk.
Hoe maak ik een verfspuit goed schoon?
Leeg de beker, vul hem met de verdunner die bij de verf hoort en spuit door tot er een kleurloze nevel uitkomt. Haal daarna de spuitmond, de naald en de luchtkap eraf en reinig die los met een borsteltje. Wees hier niet zuinig met middel: uitgeharde verf in het kanaal of vastgezette rubbers betekenen nieuwe onderdelen. Bij een airless spoel je eerst de slang terug in de emmer, zodat je geen liters verf weggooit.
Loont zelf verf spuiten als je het nog nooit gedaan hebt?
Bij een leeg huis met veel vierkante meters wel, bij één bewoonde kamer bijna nooit. De techniek zelf is met een paar proefstukken te leren; het rendement zit in de verhouding tussen afplaktijd en spuittijd. Bedenk vooraf ook dat je gespoten werk later niet onzichtbaar kunt bijwerken met een kwastje. Voor smalle onderdelen zoals een trapleuning die je in de lak zet is spuiten meestal meer werk dan het oplevert. Voor een breder beeld van wat er bij binnenschilderwerk komt kijken, is ons overzicht over schilderen en behangen in huis een goed startpunt.
Wanneer je beter een vakman belt
Spuiten is werk dat je jezelf kunt aanleren, mits je op een proefstuk begint en niet op de wand van de woonkamer. Voor lakwerk op deuren, een tuinhuis in de beits of een leeg huis in de latex hoeft er niemand te komen.
Bel wel een schilder als het om gevelwerk op hoogte gaat. Spuiten vanaf een ladder is geen optie, want je hebt beide handen nodig en je verplaatst je continu. Daar hoort een steiger of een rolsteiger bij, en dan is de vraag of het werk zelf nog opweegt tegen de huur en de opbouw.
Ook bij oude verflagen is voorzichtigheid op zijn plaats. Verf van voor 1990 kan lood bevatten en het schuren daarvan geeft stof dat je niet wilt inademen. Zit er coating op asbesthoudend plaatmateriaal, dan houdt het daar op: bewerken van asbest is werk voor een gecertificeerd bedrijf en het schuren of stralen ervan is voor particulieren verboden.
Twijfel je bij een grote klus of je apparatuur toereikend is, dan is een dag meekijken bij iemand die het beroepsmatig doet meer waard dan een duurdere machine. Het resultaat zit uiteindelijk niet in de verf en niet in het apparaat, maar in de hand die de trekker overhaalt.