Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Verwarming maakt veel geluid: het geluid herkennen en verhelpen

11 minuten lezen Geluidsisolatie Bijgewerkt 14 augustus 2026

Het geluid dat je hoort wijst je de oorzaak aan. Een hoge fluittoon komt van water dat met te veel snelheid door een bijna gesloten kraan wordt geperst. Een lage brom komt van de pomp, die zijn trilling in de leiding en de muur legt, en klokken komt van lucht. De pompstand een trap lager en de waterdruk op ongeveer 1,5 bar koud lossen samen het grootste deel op. Wat daarna nog hoorbaar is, pak je aan bij de beugels en de vloerdoorvoeren.

11 minuten

Dit heb je nodig

1 tot 3 uur zoeken en afstellen Goed zelf te doen, behalve het werk in de ketel 0 tot 30 euro aan materiaal

Gereedschap

  • Ontluchtsleutel of een kleine platte schroevendraaier
  • Bakje en een doek om opvangwater op te vangen
  • Inbussleutelset voor inregelventielen en afdekdoppen
  • Steeksleutel 22 en 24 voor radiatorkoppelingen
  • Telefoon om het geluid op te nemen
  • Zaklamp voor de leidingen in de kruipruimte of de meterkast

Materiaal

  • Leidingbeugels met rubber inlage
  • Isolatieschelpen van 9 of 13 mm voor cv-leidingen
  • Restje minerale wol voor doorvoeren en kokers
  • Rubber onderlegplaatjes voor radiatorconsoles
  • Vulslang met twee wartels voor het bijvullen

Welk geluid hoor je precies?

Een cv-installatie maakt altijd een beetje geluid, maar er zit verschil tussen zacht stromend water en een toon waar je 's avonds naar zit te luisteren. Het soort geluid vertelt vrij nauwkeurig waar je moet zoeken. Een hoge fluittoon komt van snelheid, een lage brom van trilling, en klokken of borrelen komt van lucht.

Witte radiator met thermostatische knop onder een raam.

Begin dus met luisteren en niet met draaien. Let op het moment waarop het geluid opkomt: bij het aanslaan van de ketel, halverwege het stoken, of juist als de brander net uit is gegaan. Zoek daarna de plek waar het het hardst is: een radiator, een leiding of de ketelkast. Omdat leidinggeluid zich door de vloer en de muren verplaatst, hoor je het geregeld in een andere kamer dan waar het ontstaat. Dat maakt het opsporen lastig, en het is meteen de reden dat geluid in huis dempen hier soms net zo veel oplevert als sleutelen aan de installatie zelf.

Loop het huis rond met de verwarming op vollast en daarna met de thermostaat helemaal laag. Blijft de toon staan terwijl de pomp stilligt, dan zit het niet in de waterstroom maar in de ketel of in iets anders in huis.

Wat je hoortWanneer je het meestal hoortWaarschijnlijke oorzaakEerste ingreep
Hoge fluittoon of sissenTijdens het stoken, verandert als je aan een radiatorknop draaitWater dat met te veel snelheid door een bijna gesloten doorgang moetPompstand een trap lager, die kraan verder open
Zoemen of brommen, constant van toonZolang de pomp draaitTrilling van de pomp die via beugels op de constructie overgaatPomp lager zetten, beugels en ophanging nakijken
Klokken, borrelen of klotsenKort na het opstarten en boven in huisLucht in een radiator of in de leidingOntluchten en de waterdruk controleren
Tikken en krakenTijdens het opwarmen en weer bij het afkoelenLeiding die uitzet en langs een beugel of vloerdoorvoer schuurtSpeling maken in de doorvoer, lager stoken
Doffe klap bij het uitschakelenOp het moment dat een klep of ventiel dichtvaltWaterslag door een snel sluitende klep bij hoge pompdrukPompstand lager, kleptype laten nakijken
Ruisen als een kleine watervalContinu zodra alle radiatoren vragenTe veel doorstroming of een openstaande bypassPompstand en inregeling nalopen
Zoemen uit de ketelkastOok als alle radiatoren koud blijvenVentilator of ontstekingsunit van de ketelMeenemen in de eerstvolgende onderhoudsbeurt
Ploffen of knallen bij het aanslaanBij elke start van de branderVertraagde ontsteking in het gasgedeelteNiet zelf aan werken, monteur laten komen
Praktische tip

Neem het geluid op met je telefoon, vlak bij de radiator en nog eens bij de ketel. Terugluisteren maakt hoorbaar of het één toon is of een mengsel. En je hebt iets om te laten horen als het geluid net stil is op het moment dat de monteur binnenkomt.

Fluiten komt van te veel snelheid door een te kleine opening

Een verwarming die een fluitend geluid maakt, heeft bijna altijd hetzelfde mankement: de pomp duwt water door een doorgang die vrijwel dicht staat. Het water schiet door die vernauwing, gaat trillen en dat hoor je als een hoge toon. Precies daarom verandert de toonhoogte of verdwijnt het geluid zodra je aan één bepaalde radiatorknop draait.

Die knop wijst de plek aan, maar is meestal niet het defecte onderdeel. Een thermostaatkraan die op stand 1 bijna dicht staat terwijl de pomp op de hoogste trap loopt, gaat fluiten omdat er nu eenmaal water doorheen geperst wordt. De eerste ingreep is dan de pomp een stand terugzetten en die ene kraan een stuk verder open. Pas als het geluid daarna nog steeds op dezelfde plek zit, wordt het interessant om naar de kraan zelf te kijken.

Er zijn drie andere oorzaken die dezelfde toon geven. Een inregelventiel op de retour dat ver dichtgeknepen is, werkt als een fluitje. Een braam die na het afkorten van een buis is blijven zitten, geeft in nieuw leidingwerk een toon die je nergens kunt wegdraaien. En een kraan of terugslagklep die tegen de voorgeschreven stroomrichting in gemonteerd is, fluit ook: kijk naar het pijltje op het huis en vergelijk dat met de richting waarin het water loopt.

Fluit het alleen op het moment dat je warm water tapt, dan ligt de oorzaak in het tapgedeelte van de ketel en niet in de radiatoren, meestal in de vorm van kalkaanslag in de warmtewisselaar.

Praktische tip

Draai de radiatorkranen één voor één helemaal open en luister na elke kraan even. Zodra het geluid wegvalt, weet je bij welke radiator de vernauwing zit. Zet daarna alles terug op de oude stand behalve die ene, dan weet je zeker dat je de juiste te pakken had.

Zoemen en brommen zijn bijna altijd trilling

Een verwarming die een zoemend geluid maakt, brengt geen water in trilling maar metaal. De circulatiepomp draait rond en die trilling loopt via het pomphuis, de leiding en de beugels de muur in. Een muur of een gipsplaten voorzetwand is een groot vlak, en zo'n vlak straalt de toon de kamer in als een luidspreker. Vandaar dat de brom in de slaapkamer boven vaak harder is dan in de bijkeuken waar de ketel hangt.

Het onderscheid maak je met de thermostaat. Zet die helemaal laag zodat de pomp na een paar minuten stilvalt. Stopt de brom op dat moment, dan zit het in de pomp of in de manier waarop de leidingen vastzitten. Blijft de brom staan met een koude installatie, dan komt hij uit de ketel zelf: de ventilator, de trafo van de ontsteking of een klepmotor.

Een pomp die op de hoogste stand loopt terwijl de installatie dat niet vraagt, bromt harder dan nodig. Een trap terug scheelt geluid en stroom, en in de meeste rijtjeshuizen worden de radiatoren daar niet minder warm van. Blijft er een lage brom over, kijk dan of het pomphuis of een leiding ergens hard tegen hout of steen aan ligt.

Bij een warmtepomp ligt het anders, want dan zit het brommende deel buiten. De buitenunit legt zijn trilling via het frame in de tegels of in de gevel, en het lage gedeelte van dat geluid dragen de buren mee. Trillingdempers onder het frame doen daar het meeste, en pas daarna heeft een schutting die geluid tegenhoudt zin.

Klokken en borrelen komen van lucht, tikken van uitzetting

Klokken en borrelen zijn het geluid van lucht die met het water meereist. Lucht verzamelt zich op het hoogste punt, dus de radiator op zolder of op de bovenverdieping is meestal de eerste die klaagt. Ontluchten doe je met de pomp uit, zodat de belletjes de tijd krijgen om naar boven te komen. Zet de thermostaat laag, wacht een kwartier en werk dan van de laagste radiator naar de hoogste.

Houd een bakje en een doek onder het ontluchtnippeltje en draai het los tot je een sissend geluid hoort. Sluit het zodra er water komt in plaats van lucht. Na het ontluchten daalt de waterdruk, dus kijk daarna altijd op de manometer en vul bij als het nodig is. Hoe je dat doet zonder er opnieuw lucht in te trekken, staat bij het bijvullen van de cv-installatie.

Tikken en kraken zijn een ander verhaal en hebben niets met lucht te maken. Koper zet ongeveer 1,7 millimeter per meter uit bij honderd graden temperatuurverschil. Een leiding van vijf meter die van twintig naar zestig graden gaat, wordt dus ruim drie millimeter langer. Zit die leiding klem in een vloerdoorvoer of strak in een beugel, dan komt die beweging er schoksgewijs uit en dat hoor je als tikken.

Het geluid verhelp je door de leiding ruimte te geven, niet door hem steviger vast te zetten. Maak de doorvoer wijder, leg er een isolatieschelp of een stuk isolatieband omheen, en gebruik beugels met een rubber inlage. Lager stoken helpt ook, want minder temperatuurverschil betekent minder beweging.

Let op

Ontlucht nooit met een hete installatie op vollast. Er staat dan druk op en het water bij de nippel is heet genoeg om je te verbranden. Zet de thermostaat laag, wacht tot de radiatoren handwarm zijn en werk met een doek om de sleutel.

Waterdruk en pompstand zijn de twee knoppen die het meeste doen

Voordat je onderdelen gaat verdenken, controleer je de twee instellingen waar de meeste geluidsklachten vandaan komen. De waterdruk lees je af met een koude installatie, want warm water zet uit en geeft een hogere waarde. In een gemiddeld rijtjeshuis is ongeveer 1,5 bar koud een normale stand. Zakt de druk onder de 1,2 bar, dan wordt er lucht aangezogen op de plekken waar de installatie niet helemaal dicht is, en dat hoor je als klokken.

Te veel druk geeft een ander soort ellende. Loopt de installatie richting 2,5 bar of hoger, dan blaast de overstort af en verlies je water, en de kleppen krijgen meer voorspanning dan de bedoeling is. Loopt de druk tijdens het stoken meer dan een halve bar op ten opzichte van koud, dan is het expansievat leeg of te klein.

De pompstand is de tweede knop. Oudere pompen hebben drie standen, moderne ketels regelen dat in het menu op opvoerhoogte of vermogen. De vuistregel die wij aanhouden: zo laag als kan terwijl de verst gelegen radiator nog goed warm wordt. Fluiten en ruisen verdwijnen daar in veel gevallen mee, en tegelijk gaat het pompverbruik omlaag. Wordt een radiator daarna koud, dan is de installatie niet goed ingeregeld en is er meer aan de hand dan geluid, zoals we beschrijven bij een radiator die niet warm wil worden.

Wat je nakijktWaar je het afleestRichtwaardeWat een afwijking veroorzaakt
Waterdruk koudManometer op of naast de ketel, radiatoren koudOngeveer 1,5 bar in een woning met twee verdiepingenTe laag geeft lucht en klokken, te hoog laat de overstort water afblazen
Drukverschil koud en warmManometer aflezen bij vollastHooguit een halve bar hoger dan koudMeer verschil wijst op een leeg of te klein expansievat
PompstandKnop op het pomphuis of het servicemenu van de ketelDe laagste stand waarbij de verste radiator nog warm wordtTe hoog geeft fluiten en ruisen, te laag geeft koude radiatoren
AanvoertemperatuurStooklijn of vaste waarde in het ketelmenu50 tot 70 graden, afhankelijk van radiatoren en isolatieHoog stoken vergroot de uitzetting en dus het tikken in de vloer
Stand van de thermostaatkranenDe knoppen door het hele huis langsNooit vrijwel alle kranen tegelijk bijna dichtAl het debiet moet dan door een paar kleine openingen, en dat fluit
Inregelventiel op de retourKleine inbusschroef onder de afdekdop van de retourkoppelingVerste radiator ruim open, radiator vlak bij de ketel geknepenAndersom ingeregeld geeft geluid bij de ketel en kou verderop
Automatische ontluchterKleine ontluchter op de pomp of boven in de ketelDopje een slag losgedraaidEen dichtgedraaid dopje houdt lucht in het systeem vast

Radiatorkranen inregelen maakt de installatie stiller

Een installatie die goed is ingeregeld, maakt minder geluid dan een installatie waar alles wagenwijd openstaat of juist bijna dicht zit. Inregelen betekent dat elke radiator zijn eigen portie water krijgt, in plaats van dat het water de kortste weg naar de dichtstbijzijnde radiator kiest. Dat doe je met het inregelventiel aan de retourzijde, onder de afdekdop van de koppeling.

Begin bij de verst gelegen radiator en zet die helemaal open. Knijp daarna de radiatoren die het dichtst bij de ketel zitten stap voor stap dicht, telkens een kwart slag, en laat de installatie tussendoor twintig minuten stabiliseren. Je zoekt de stand waarbij alle radiatoren ongeveer even snel warm worden. Voel aan de retourleiding: die hoort duidelijk koeler te zijn dan de aanvoer.

Bij thermostaatkranen zit er nog iets anders in de weg. Het voelerelement zit in de knop, en die knop zit vaak in een radiatorbak of achter een gordijn. De kraan meet dan zijn eigen warmte in plaats van de kamertemperatuur, gaat daarop dichtknijpen en begint te fluiten. In zo'n geval helpt een kraan met een losse voeler aan een capillair meer dan wat voor afstelling ook.

Let bij het vervangen van een kraan op de stroomrichting. Een thermostaatkraan die tegen de aangegeven richting in gemonteerd is, klappert of fluit zodra hij bijna dichtgaat, omdat het water het klepje probeert dicht te drukken. Het pijltje op het kraanhuis moet met de stroom mee wijzen.

Geluid dat pas begon na werk aan de installatie

Is het geluid er niet altijd geweest maar begon het na een ingreep, dan heb je een aanknopingspunt dat veel waard is. Wij zien dat het vaakst na het aftappen en opnieuw vullen van een leidingtak, bijvoorbeeld omdat een dood einde weer in beweging moest komen. Bij het vullen komt er lucht mee naar binnen, en die lucht gaat pas zitten waar hij hoort na een paar keer ontluchten met tussenpozen van een dag.

Vul daarom langzaam. Een vulslang die je maar half opendraait, laat het water rustig oplopen en neemt minder lucht mee dan een kraan die je in één keer volledig open zet. Ontlucht daarna alle radiatoren van beneden naar boven, en herhaal dat de volgende avond nog een keer. Dan pas kun je beoordelen of er echt iets anders aan de hand is.

Kwam het geluid na een reparatie of na het vervangen van een onderdeel, kijk dan naar drie dingen. Staat de pomp nog op de stand van voor de klus, of is die bij het vervangen op de hoogste trap blijven staan? Is elk gemonteerd onderdeel in de goede richting geplaatst? En is er nieuw leidingwerk bij gekomen waar een braam in kan zitten? Nieuwe koperen of stalen buis die niet is ontbraamd, geeft een toon die je nergens kunt wegregelen.

Een tak die lang stilstond en weer in bedrijf komt, spoelt de eerste weken vuil mee. Dat vuil komt terecht in kleine doorgangen zoals inregelventielen en klepzittingen, en ook dat geeft ruis en gefluit. Een vuilafscheider in de retour bij de ketel vangt dat op.

Geluid dat uit de ketel zelf komt

Blijft een toon of brom hoorbaar terwijl de radiatoren koud zijn en de pomp stilligt, dan zit het geluid in de ketel. Een lage brom komt in dat geval meestal van de ventilator of van de ontstekingsunit. Een ventilator met versleten lagers wordt langzaam luider over de jaren en valt daardoor pas op als het al ver is.

Borrelen en knetteren tijdens het stoken zijn iets anders. Dat is water dat plaatselijk aan de kook raakt in de warmtewisselaar, meestal doordat er te weinig water doorheen gaat of doordat er kalk op de wanden zit. In gebieden met hard water gaat dat sneller. Dezelfde kalk is trouwens de reden dat een vaatwasser minder goed schoon gaat maken naarmate hij ouder wordt. De wisselaar laten reinigen hoort bij het werk van een monteur, want daar moet water uit de ketel voor.

Fluiten dat alleen optreedt terwijl je warm water tapt, wijst naar het tapgedeelte. Een dichtgeslibde plaatwisselaar of een vernauwd doorstroomdeel geeft dezelfde hoge toon als een bijna gesloten radiatorkraan, om precies dezelfde reden. Merk je daarnaast dat de warmwatertemperatuur schommelt, dan versterkt dat het vermoeden.

Ploffen bij het aanslaan van de brander is de enige geluidsklacht waarbij je meteen stopt met zelf zoeken. Dat is een teken van vertraagde ontsteking: er staat gas in de brandkamer voordat de vlam er is. Laat dat door een installateur nakijken en maak de ketel niet zelf open.

Let op

Aan het gasgedeelte van een ketel werk je niet zelf. Branderdeel, gasblok, ontsteking en rookgasafvoer horen bij een gediplomeerd installateur. Ruik je gas of hoor je ploffen bij elke start, zet de ketel uit, zet een raam open en bel dezelfde dag.

Het geluid onderweg dempen: beugels, doorvoeren en kokers

Soms is de installatie in orde en blijft het geluid toch hinderlijk, omdat de constructie het doorgeeft. Dan verschuift de vraag van de oorzaak naar de weg die het geluid aflegt. Een leiding die hard tegen een houten balk of een gipsplaat aan ligt, geeft zijn trilling rechtstreeks door aan het vlak dat je hoort. In veel woningen lopen de cv-leidingen dwars door de slaapkamers, en daar valt elke toon extra op.

De aanpak is steeds dezelfde: contact tussen leiding en constructie zacht maken of helemaal weghalen. Beugels met een rubber inlage, een isolatieschelp door een vloerdoorvoer, minerale wol in de spouw van een voorzetwand. Bouw je een koker om de leidingen, laat die koker dan nergens tegen de leiding rusten en vul hem met wol in plaats van hem hol te laten. Een holle koker werkt als klankkast en maakt het geluid harder in plaats van zachter.

Ligt zo'n leiding in een onverwarmde kruipruimte, dan levert een isolatieschelp ook warmtewinst op. Wil je weten wat een dichtgezette wand of koker aan isolatiewaarde oplevert, reken de laagopbouw dan door met de rekenhulp voor de Rc-waarde. Hoe die laagopbouw elders in huis uitpakt, van vloer tot dak, staat bij isolatie en ventilatie in huis.

Eén beperking hoort erbij. Gaat een leiding door een wand of vloer die brandwerend moet zijn, bijvoorbeeld naar een garage of tussen twee woningen, dan mag je die doorvoer niet zomaar met wol of purschuim dichtstoppen. Daarvoor bestaat apart materiaal, en welke opbouw daar wel mag staat bij isolatie die geluid dempt en brand tegenhoudt.

Waar het geluid overspringtWat je doetWat het oplevert
Leidingbeugel strak om koper, direct op de muurBeugel vervangen door een type met rubber inlageDe brom van de pomp komt niet meer in de muur terecht
Doorvoer door een houten vloer, leiding zit klemGat ruimer maken en een isolatieschelp of manchet aanbrengenHet tikken bij opwarmen verdwijnt, de leiding kan bewegen
Leiding raakt de achterkant van een gipsplaten wandLeiding vrij laten hangen en wol tussen leiding en plaat leggenDe plaat straalt de toon niet meer de kamer in
Leidingkoker in een slaapkamerKoker los van de leiding bouwen en vullen met minerale wolGeen klankkast meer, merkbaar zachter bij dezelfde installatie
Pomp of ketel hard tegen een woningscheidende wandTrillingdempers onder de beugels, ketel op de eigen binnenwandDe buren horen de pomp niet meer meedraaien
Radiator strak op de consoles tegen de muurRubber onderlegplaatjes bij de consoles aanbrengenRuis en tikgeluid in de radiator worden minder doorgegeven
Verdeler van de vloerverwarming in een kastKast aan de binnenzijde bekleden, verdeler op rubber ophangenHet stromen in de verdeler blijft in de kast
Buitenunit van een warmtepomp op tegels of aan de gevelTrillingdempers onder het frame, unit los van de gevel zettenDe laagfrequente brom draagt veel minder ver
Praktische tip

Twijfel je of de trilling via een bepaalde beugel loopt? Leg een opgevouwen theedoek tussen de leiding en de beugel terwijl de installatie draait en luister of de toon zachter wordt. Is dat zo, dan weet je dat een rubber inlage op die plek het werk gaat doen.

Uitlegschema: luchtgeluid gaat via lucht en scheidingsdelen; contactgeluid begint met een trilling; geluid kan de behandelde wand omzeilen.
Het juiste materiaal hangt af van de route die het geluid aflegt.
Lees de uitleg uit de afbeelding

Het juiste materiaal hangt af van de route die het geluid aflegt.

Bij de tekening: 1 2 3 1: geluid via de scheiding. 2: trillingen via de vloer. 3: een omweg via aansluitende bouwdelen. Dit zijn routes, geen berekende geluidsniveaus.

Luchtgeluid gaat via lucht en scheidingsdelen
Stemmen of muziek kunnen een wand of vloer in trilling brengen. Massa, gesloten naden en een geschikte opbouw helpen die overdracht te beperken.
Contactgeluid begint met een trilling
Voetstappen of een trillend apparaat brengen de constructie direct in beweging. Ontkoppeling aan de bron of in de vloeropbouw kan belangrijker zijn dan schuim op de muur.
Geluid kan de behandelde wand omzeilen
Via aansluitende vloeren, plafonds, leidingen en kieren kan geluid toch de kamer bereiken. Een goed geïsoleerd vlak sluit deze omwegen niet vanzelf af.

Zacht materiaal dat galm in de kamer vermindert, is niet automatisch een oplossing tegen geluid van de buren.

Bekijk de afbeelding op volledige grootte

Zo spoor je het geluid op en krijg je het weg

Werk deze volgorde af voordat je onderdelen gaat vervangen, want de eerste vier stappen lossen het merendeel van de klachten al op.

  1. Benoem het geluid en het moment

    Schrijf op wat je hoort en wanneer: fluiten tijdens het stoken, brommen zolang de pomp draait, klokken na het opstarten of tikken bij het afkoelen. Neem het op met je telefoon. Zonder die vaststelling ga je aan de verkeerde knop draaien.

  2. Zet de thermostaat laag en luister opnieuw

    Wacht tot de pomp stilvalt, meestal een paar minuten na het uitschakelen. Verdwijnt het geluid dan, dan zit het in de waterstroom of in de pomp. Blijft het staan bij een koude installatie, dan komt het uit de ketel of van iets anders in huis.

  3. Draai de radiatorkranen een voor een open

    Loop bij een fluittoon alle radiatoren langs en zet elke kraan even helemaal open. Verandert de toon of valt hij weg, dan heb je de radiator gevonden waar de vernauwing zit. Noteer welke dat is voordat je alles terugdraait.

  4. Zet de pomp een stand lager

    Bij een oudere pomp draai je de standenknop op het pomphuis een trap terug, bij een moderne ketel doe je dat in het menu. Wacht een half uur en controleer of de verste radiator nog warm wordt. Fluiten en ruisen zijn hier vaak al mee opgelost.

  5. Controleer de waterdruk met een koude installatie

    Lees de manometer af als de radiatoren koud zijn. Onder de 1,2 bar vul je bij tot ongeveer 1,5 bar, en boven de 2,5 bar tap je wat af. Vul rustig, met een half opengedraaide vulkraan, zodat er zo min mogelijk lucht meekomt.

  6. Ontlucht van beneden naar boven

    Doe dit met de pomp uit en met handwarme radiatoren. Houd een bakje onder de nippel, draai open tot je hoort sissen en sluit zodra er water komt. Controleer daarna opnieuw de druk, want ontluchten laat de druk altijd zakken.

  7. Regel de radiatoren in

    Knijp de inregelventielen van de radiatoren dicht bij de ketel stap voor stap in, telkens een kwart slag, en laat het systeem tussendoor stabiliseren. Zo hoeft de pomp minder druk te maken en verdwijnt de reden dat het ergens fluit.

  8. Pak aan wat daarna nog hoorbaar is

    Blijft er geluid over, dan zit het in de overdracht. Vervang knellende beugels door een type met rubber inlage, maak vloerdoorvoeren ruimer en leg een isolatieschelp om de leiding. Dat is klein werk met een hoorbaar resultaat.

Rc-calculator

Stapel de lagen van je vloer, muur of dak en zie welke Rc-waarde je haalt met welke diktes. Open de volledige rc-calculator

Voordat je concludeert dat er iets stuk is

Uit de praktijk

Dit kwamen we tegen

Een fluittoon die van hoogte veranderde bij één radiatorknop

In een tussenwoning stond een hoge, dunne fluittoon die overal in huis hoorbaar was en nergens te lokaliseren. De doorbraak kwam toen bleek dat de toon van hoogte veranderde en soms helemaal wegviel zodra er aan de knop van één radiator werd gedraaid. Dat is geen toeval: de kraan die de toon beïnvloedt, is de plek waar het water doorheen wordt geperst.

De waterdruk stond op iets minder dan 2 bar, wat aan de hoge kant is maar op zichzelf geen fluiten geeft. De pomp bleek op de hoogste stand te staan terwijl de meeste thermostaatkranen ver dicht stonden. Alle debiet moest daardoor door twee openstaande kranen. De pomp een stand terug en die ene kraan verder open maakten het geluid meteen stil. Daarna zijn de radiatoren bij de ketel op de retour ingeknepen, zodat de verdeling klopte en de pomp op de lage stand kon blijven.

Dit kwamen we tegen

Geluid dat ontstond na het aftappen en opnieuw vullen van een leidingtak

Bij een woning waar een dood leidingeinde weer in beweging moest komen, is een deel van de installatie leeggelopen en daarna opnieuw gevuld. Vanaf dat moment klokte en fluitte het, en steeds bij dezelfde radiator aan het einde van die tak. Het geluid was er voor de ingreep niet.

Wat hier werkte, was geduld in plaats van gereedschap. De installatie is opnieuw langzaam op druk gebracht met een half opengedraaide vulkraan, en er is drie avonden achter elkaar ontlucht, telkens van de laagste radiator naar de hoogste. De eerste avond kwam er nog flink lucht uit de bovenste radiator, de derde avond niets meer. Na elke ontluchtronde is de druk teruggebracht naar 1,5 bar koud. Toen was het klokken weg, en het restje fluiten verdween door de pomp een stand lager te zetten.

Dit kwamen we tegen

Een fluittoon die uit de ketel bleef komen, ongeacht de kranen

Bij een oudere staande ketel met een gietijzeren warmtewisselaar bleef een fluittoon staan wat er ook aan de radiatoren werd gedraaid. Pompstand terug, ontluchten, druk corrigeren: het maakte niets uit. Dat is meteen het onderscheid dat telt, want een toon die niet reageert op de stand van kranen ontstaat niet in het leidingnet.

De oorzaak zat in de wisselaar zelf. Een gietrestje in het gietwerk zorgde voor een holle ruimte waarin het water ging rondwervelen, en dat gaf de toon. De installateur herkende het niet, de fabrikant wel, en die kende het verschijnsel van dat type wisselaar. Dit is geen klus voor thuis. Wat je er wel van kunt leren: reageert een toon nergens op, dan is doorzoeken aan de radiatoren zonde van je avond en bel je de fabrikant of een monteur die dat merk goed kent.

Veelgemaakte fouten

De pomp hoger zetten omdat er een radiator koud blijft

Dat is de reflex, en het is bijna altijd de verkeerde. Een koude radiator komt meestal door lucht of door een scheve verdeling, niet door te weinig pompdruk. Hoger zetten maakt de verdeling niet beter en levert er wel fluiten en ruisen bij op.

Alle thermostaatkranen bijna dichtdraaien om te besparen

Als vrijwel elke kraan dicht staat, moet het hele debiet van de pomp door de paar openingen die over zijn. Dat is precies de situatie waarin een installatie gaat fluiten. Zet in de kamers die je niet stookt de kranen op de vorststand in plaats van vrijwel dicht.

Bijvullen tot ver boven de 2 bar

Meer water in het systeem maakt de installatie niet stiller, want het is geen kwestie van hoeveelheid maar van doorstroming. Boven de 2,5 bar blaast de overstort af en verlies je juist water. Vul af tot ongeveer 1,5 bar met een koude installatie.

Ontluchten terwijl de pomp draait

Met een draaiende pomp blijven de luchtbellen rondgaan in plaats van naar het hoogste punt te stijgen. Je haalt er dan hooguit een deel uit en de dag erna klokt het weer. Zet de thermostaat laag, wacht een kwartier en begin dan pas.

Meteen een kraan vervangen die fluit

De kraan waar het geluid ontstaat is meestal niet defect, hij staat alleen te ver dicht bij een te hoge pompdruk. Een nieuwe kraan in dezelfde stand fluit net zo hard. Corrigeer eerst de pompstand en de inregeling en beoordeel daarna pas het onderdeel.

Leidingen extra strak vastzetten om het tikken te stoppen

Tikken komt van uitzetting, en uitzetting laat zich niet vastschroeven. Een leiding die klem zit, schokt bij elke temperatuurwisseling en wordt daar luider van. Geef de leiding juist ruimte en zacht contact met een rubber inlage of een isolatieschelp.

Een doorvoer in een brandscheiding dichtstoppen met wol of schuim

Het lijkt de simpelste manier om een tikkende leiding stil te krijgen, maar in een wand of vloer die brand moet tegenhouden mag dat niet met gewoon materiaal. Daar hoort een brandwerende manchet of brandwerende kit, die het geluid net zo goed dempt.

Zelf de ketel openmaken bij ploffen of een gaslucht

Ploffen bij de start betekent dat er gas in de brandkamer staat voordat de vlam er is. Dat is geen afstelling die je op gevoel corrigeert. Zet de ketel uit, ventileer en laat een installateur komen die aan gastoestellen mag werken.

Veelgestelde vragen

Waarom maakt mijn verwarming een fluitend geluid?

Er wordt water met te veel snelheid door een te kleine opening geperst. Dat is meestal een thermostaatkraan die bijna dicht staat of een inregelventiel dat ver is dichtgeknepen, in combinatie met een pomp die te hoog staat. Begin met de pomp een stand lager en zet de kraan waar de toon op reageert verder open. Verandert de toon nergens van, dan zit de vernauwing in de ketel of in het leidingwerk.

Wat betekent het als de verwarming een zoemend geluid maakt?

Zoemen is trilling die zich verplaatst, en de bron is bijna altijd de circulatiepomp. De trilling loopt via het pomphuis en de beugels de leidingen en de muur in, en die muur maakt er hoorbaar geluid van. Zet de thermostaat laag en luister of de brom stopt zodra de pomp stilvalt. Blijft hij staan bij een koude installatie, dan komt hij uit de ketel zelf, meestal van de ventilator of van de ontstekingsunit.

Mijn verwarming maakt veel geluid 's nachts, hoe kan dat?

Het geluid is 's nachts niet harder, de rest van het huis is stiller. Wat overdag wegvalt in achtergrondgeluid, is om drie uur 's nachts de enige toon die er is. Speelt het echt alleen 's nachts, kijk dan of de nachtverlaging de ketel op vreemde momenten laat opstarten, en of de leidingen door de slaapkamervloer lopen. Een lagere pompstand en zacht contact bij de beugels doen hier het meeste.

Helpt het echt om de pomp een stand lager te zetten?

In de meeste woningen wel, en het is de goedkoopste ingreep die er is. De pomp in een rijtjeshuis staat vaak hoger dan de installatie vraagt, en die extra druk gaat als snelheid en geluid door de kranen. Zet hem een trap terug, wacht een half uur en controleer of de verst gelegen radiator nog goed warm wordt. Is dat zo, dan houd je die stand aan. Zo niet, dan is de installatie niet goed ingeregeld.

Waarom klokt mijn radiator na het bijvullen?

Bij het vullen komt er lucht mee de installatie in, zeker als je de vulkraan in één keer helemaal opendraait. Die lucht verzamelt zich op het hoogste punt en klotst mee met het water. Ontlucht met een uitgeschakelde pomp, van de laagste radiator naar de hoogste, en herhaal dat de volgende avond. Corrigeer daarna de waterdruk, want elke ontluchtronde laat de druk zakken.

Hoe weet ik of het geluid van de ketel of van de leidingen komt?

Zet de thermostaat helemaal laag en wacht tot de pomp stilvalt. Alles wat met stromend water te maken heeft, stopt dan binnen een paar minuten: fluiten, ruisen, klokken en de brom van de pomp. Wat overblijft bij een koude installatie hoort bij de ketel, bijvoorbeeld de ventilator die nog nadraait of een trafo die zoemt. Dat onderscheid scheelt je een halve avond zoeken op de verkeerde plek.

Kan een te hoge waterdruk geluid geven?

Indirect wel. De druk zelf maakt geen toon, maar bij een hoge stand staan kleppen en ventielen onder meer voorspanning en gaat de overstort afblazen, wat je als sissen hoort. Belangrijker is wat een hoge druk verraadt. Loopt de druk tijdens het stoken meer dan een halve bar op ten opzichte van koud, dan is het expansievat leeg of te klein. Daar krijg je op termijn meer last van dan alleen geluid.

Waarom tikt de vloer als de verwarming aanslaat?

Dat is uitzetting. Koper wordt ongeveer 1,7 millimeter per meter langer bij honderd graden temperatuurverschil, dus een leiding van vijf meter die van twintig naar zestig graden gaat, groeit ruim drie millimeter. Zit die leiding klem in een vloerdoorvoer of in een strakke beugel, dan komt die beweging schoksgewijs vrij en dat tikt. Maak de doorvoer ruimer en leg er een isolatieschelp omheen.

Wat doe ik aan het geluid van de cv-leiding in de slaapkamer?

Zorg eerst dat de installatie zelf zo stil mogelijk draait met een lagere pompstand en een goede inregeling. Wat dan nog overblijft, pak je bij de overdracht aan: beugels met een rubber inlage, isolatieschelpen om de leiding en minerale wol in de koker of de voorzetwand. Bouw een koker altijd los van de leiding, want een holle koker die de leiding raakt, versterkt het geluid in plaats van het te dempen.

Kan lucht in de installatie schade veroorzaken?

Op de lange termijn wel. Lucht betekent zuurstof, en zuurstof geeft roest in stalen radiatoren en in de ketel. Bovendien loopt een pomp die lucht meepakt warmer en slijt hij sneller. Blijft er ondanks herhaald ontluchten steeds opnieuw lucht in de installatie zitten, dan wordt er ergens zuurstof aangezogen. Dat kan komen door een te lage waterdruk of door een expansievat dat zijn werk niet meer doet.

Waarom fluit de ketel alleen als ik warm water tap?

Dan zit de vernauwing in het tapgedeelte en niet in de verwarmingskring. Kalkaanslag in de plaatwisselaar of in het doorstroomdeel maakt de doorgang kleiner, en het water dat daar met snelheid doorheen gaat, geeft dezelfde hoge toon als een bijna gesloten radiatorkraan. Schommelt de temperatuur van je douchewater ook, dan is dat een extra aanwijzing. Reinigen of vervangen van de wisselaar is werk voor een monteur.

Is een fluitende verwarming gevaarlijk?

Fluiten en zoemen zijn hinderlijk, geen gevaar. Ze vertellen wel dat de installatie harder werkt dan nodig, en dat kost stroom en slijtage. Twee geluiden zijn een uitzondering: ploffen bij het aanslaan van de brander en een sissend geluid dat samengaat met een gaslucht. Bij die twee zet je de ketel uit, ventileer je en bel je een installateur, en ga je zelf niet verder zoeken.

Wanneer je beter een vakman belt

Het zoeken naar de bron van het geluid, ontluchten, bijvullen, de pompstand aanpassen en de radiatoren inregelen zijn allemaal dingen die je zelf doet. Zodra je bij de ketel uitkomt, ligt de grens dichterbij.

Aan het gasgedeelte werk je niet zelf. Brander, gasblok, ontsteking en rookgasafvoer horen bij een gediplomeerd installateur, en ploffen bij het aanslaan is een klacht waarmee je dezelfde dag belt. Ook een warmtewisselaar die gereinigd of ontkalkt moet worden, laat je doen: de ketel moet daarvoor waterzijdig open.

Bel ook als de waterdruk blijft zakken zonder dat je een lekkage ziet, of als de druk tijdens het stoken ver oploopt. Dan is het expansievat aan de beurt, en dat controleren en vullen vraagt om het aftappen van de installatie. Datzelfde geldt voor een toon die nergens op reageert: als kranen, pompstand en waterdruk allemaal geen verschil maken, zit het probleem in een onderdeel dat je zonder demontage niet bereikt.

Loopt de leiding die je wilt aanpakken door een woningscheidende wand of door een brandscheiding, laat dan de doorvoer beoordelen voordat je gaat zagen. Daar gelden eisen die je met wol en schuim niet haalt.

Verder lezen over dit onderwerp

In deze gids