Granol op de muur: verven, glad maken of eraf halen

Wat granol is en waarom het in zoveel huizen zit

Granol is de korrelige wandafwerking die je in veel woningen uit de jaren zestig, zeventig en tachtig tegenkomt. Van origine is het een merknaam voor een sierpleister met korrel, maar inmiddels noemt vrijwel iedereen elke spikkelige muur granol. Je vindt het op de wanden van de woonkamer, in de hal en het trapgat, en heel vaak ook op het plafond.

Voor je iets besluit, helpt het om te weten waar deze laag in de opbouw thuishoort. Granol is een afwerklaag boven op het pleisterwerk en heeft geen enkele constructieve functie, dus je kunt bijna altijd kiezen tussen erover heen werken of hem eraf halen. In ons overzicht van stucwerk en de lagen die op een muur liggen zie je hoe die opbouw eruitziet, en juist die opbouw bepaalt hier je aanpak.

Granol wordt vaak verward met spachtelputz, en dat verschil is niet cosmetisch. Granol heeft losse korrels die je met je nagel voelt zitten en neemt vocht op. Spachtelputz is een kunstharsgebonden pleister met een gedraaide of gekraste structuur die als een dichte, harde huid op de muur ligt en juist geen vocht opneemt. Op zo'n gesloten laag hecht een egalisatiemiddel heel anders, en dat merk je pas als je halverwege bent.

Er is ook een groep muren waar helemaal geen pleister op zit, maar dikke latex die met een grove roller is opgezet. Die voelt zacht en rubberig in plaats van hard en schurend. Wie dat verschil niet vaststelt, koopt het verkeerde materiaal en werkt met de verkeerde laagdikte.

Wandafwerking	Waaraan je het herkent	Hoe het is aangebracht	Waar je op moet letten bij glad maken
Granol	Losse korrels van ongeveer 1 tot 3 mm, voelt als schuurpapier, mat	Met een roller of spuitpistool over een bestaande pleisterlaag	Eerst de korrels afsteken of afschuren, anders steken ze door je nieuwe laag
Spachtelputz	Dichte harde huid met een gedraaide of gekraste structuur	Met een spaan opgezet en met een plastic spaan uitgestructureerd	Niet zuigend, dus altijd een hechtprimer en in dunne lagen werken
Structuurverf	Fijne korrel in een verflaag, dun, ondergrond schemert soms door	Met een structuurroller in een of twee lagen	Vaak in één egaliseerlaag helemaal weg te werken
Korrelpasta	Gelijkmatige korrel van ongeveer 1 mm, hard en stootvast	Met een roller aangebracht over glad stucwerk	Zit meestal keihard vast, egaliseren gaat in dunne lagen
Schuurwerk	Fijne, gelijkmatig ruwe structuur zonder losse korrels	Met een spons of schuurbord in het verse gips gezet	Meestal in één laag glad te zetten
Sinaasappelstructuur van dikke latex	Zacht en rubberig, korrel zit in de verf en niet in de pleister	Opgerold met een grove vachtroller in dikke latex	Slechte hechting voor pleister, eerst reinigen en voorstrijken

Eerst uitzoeken wat er onder je granol zit

Alles wat je hierna doet hangt af van twee vragen. Zit de laag nog stevig vast, en hoeveel pleister ligt er al op de muur? Die twee bepalen of je erover heen kunt werken of dat afbikken de verstandigere keuze is.

Begin met kloppen. Tik het hele vlak af met je knokkels of met de steel van een schroevendraaier en luister naar het verschil. Waar het dof en vol klinkt zit de laag vast, waar het hol klinkt heeft de pleister losgelaten van de ondergrond en komt hij vroeg of laat alsnog naar beneden.

Zet daarna in een hoekje een oud plamuurmes of een brede steekbeitel onder de laag en wrik voorzichtig. Soms zit granol zo los dat het in stukken van een halve vierkante meter tegelijk loskomt. Dan is verwijderen ineens veel minder werk dan je vooraf dacht, en dat verandert je hele plan.

De derde controle gaat over de dikte. Draai het afdekplaatje van een stopcontact los en kijk in de rand van de inbouwdoos hoeveel lagen je ziet zitten. Kijk daarna naar je deurkozijnen: verdwijnen die al bijna in de muur, dan is er in het verleden al meer dan eens overheen gewerkt en is de wand onder de granol al een keer gestuct. Er kan dan simpelweg geen laag meer bij.

Als laatste leg je een rijlat of een lange waterpas van twee meter tegen de wand en schuif je die langs het vlak. Ligt de granol netjes in één vlak en zit de structuur er alleen als reliëf in, dan heb je een prima ondergrond om op te egaliseren. Golft het vlak met kieren van meer dan vijf millimeter, dan lost een egaliseerlaag dat niet op en heb je een echte stuclaag nodig.

Wat je controleert	Hoe je dat doet	Wat de uitkomst betekent
Hechting	Het hele vlak afkloppen met je knokkels	Hol geluid betekent losliggende pleister die er sowieso uit moet
Of het loskomt	In een hoekje wrikken met een plamuurmes of steekbeitel	Komt het in platen los, dan is verwijderen sneller dan het lijkt
Aantal lagen	Afdekplaatje van een stopcontact eraf en in de doos kijken	Twee of meer lagen betekent dat er niets meer bij kan
Ruimte tot het kozijn	Meten hoeveel het kozijn nog uit de muur steekt	Minder dan 3 mm en het kozijn verdwijnt onder je nieuwe laag
Vlakheid	Rijlat van twee meter langs het vlak schuiven	Kieren boven 5 mm los je niet op met egaliseren
Zuiging	Met natte vingers water op de muur sprenkelen	Trekt het meteen weg, dan is de laag zuigend en moet je voorstrijken
Soort afwerking	Met een zaklamp schuin langs de muur schijnen	Losse korrels wijzen op granol, gedraaide banen op spachtelputz

Granol muur verven zonder de structuur kwijt te raken

De snelste en goedkoopste route is de granol laten zitten en hem overschilderen. Granol verven vraagt geen enkele stucervaring, alleen het juiste gereedschap en wat geduld. Granol schilderen gaat wel anders dan een gladde muur verven: je moet de diepten in de structuur vullen en tegelijk voorkomen dat de korrel helemaal dichtslibt.

Een aparte granol verf bestaat niet. Gewone muurverf of latex van goede kwaliteit doet het werk, mits je de juiste roller pakt en niet te zuinig bent. Structuurverf is hier juist de verkeerde keuze: die legt een eigen structuur over de bestaande heen, en dan ben je precies kwijt wat je wilde houden. Wil je de korrel zo scherp mogelijk bewaren, vraag dan bij een verfspeciaalzaak naar een dikkere spacklatex, want die vult de gleuven minder snel op.

Is de wand nog nooit geschilderd, begin dan met voorstrijken. Een voorstrijkmiddel voor zuigende ondergronden werkt, en een eerste laag muurverf die je met ongeveer vijftien procent water verdunt ook. Zonder die stap zuigt de granol het bindmiddel uit je verf en houd je een poederige laag over die slecht dekt en later afgeeft.

Zet de eerste laag op met een blokwitter. Die heeft langere haren dan welke roller ook en duwt de verf tot in de diepste kieren van de korrel. Rol die laag daarna meteen uit met een vachtroller met lange pool, zodat er geen dikke plakken blijven staan die later gaan glimmen.

De tweede laag gaat met diezelfde vachtroller, met ongeveer vijf procent water verdund. Werk in banen van ongeveer een meter breed en loop elke baan direct na zolang de verf nog nat is. In de schaduwkant van de korrels blijft de dekking anders achter, en dat zie je pas als alles droog is. Ga je in één ronde door het huis, kijk dan ook naar de volgorde waarin je de wanden en plafonds aanpakt, want een plafond doe je altijd voor de wanden.

Reken op meer verf dan de emmer belooft. Op granol wanden ligt het verbruik al snel anderhalf tot twee keer zo hoog als op glad werk, omdat het werkelijke oppervlak veel groter is dan de vierkante meters die je opmeet. Koop liever één emmer te veel dan halverwege een wand zonder verf te zitten, want een aanzet in een halfdroge baan blijft zichtbaar.

Gereedschap	Waarvoor je het gebruikt	Waarom juist dit
Blokwitter	De eerste laag opzetten op onbehandelde granol	Langste haren van allemaal, duwt verf tot in de diepste kieren
Vachtroller met lange pool	Uitrollen van de eerste laag en de hele tweede laag	Volgt de korrel zonder de structuur dicht te smeren
Kleine vachtroller van 10 cm	Randen, hoeken en achter radiatoren	Zelfde structuur als het grote vlak, dus geen zichtbare band
Blokkwast	Aansluiting langs kozijn, plint en plafond	Duwt verf in de korrel waar een roller niet bij komt
Schuimroller	Op granol niet gebruiken	Legt een gladde film over de toppen en laat de diepten leeg
Verfspuit	Grote lege wanden en plafonds	Vult de structuur gelijkmatig, maar vraagt veel afplakwerk vooraf

Van granol naar een gladde wand: de routes op een rij

Wil je van de structuur af, dan zijn er vier serieuze routes en één schijnoplossing. Die schijnoplossing is het potje uit de bouwmarkt dat belooft dat je met een blokkwast en een spaan in één keer een gladde muur maakt. Op een fijne structuur lukt dat soms, op grove granol lukt het niet.

Wat er in de praktijk gebeurt: om de korrel echt te vullen is zoveel materiaal nodig dat je laag veel dikker wordt dan bedoeld. Daarna zitten je deurkozijnen bijna gelijk met de muur en steken je stopcontacten niet meer ver genoeg naar buiten. Bovendien is een muur strak afmesten met een spaan gewoon vakwerk, en de eerste vierkante meters gaan altijd slechter dan de laatste.

Wees dus eerlijk over het doel. Wil je een wand die bij strijklicht kaarsvlak is, dan kom je met een doe-het-zelfmiddel niet uit en kun je de wand beter helemaal laten stucen door een stukadoor. Wil je vooral van de grove korrel af en mag er wat leven in de wand zitten, dan is egaliseren met kant-en-klare stucpasta heel goed zelf te doen.

Een tussenweg die vaak vergeten wordt: eerst het slechtste deel aanpakken. Zet alleen de wand waar het licht op valt netjes glad en laat de rest zoals hij is. Bij strijklicht valt een gladde wand tegenover het raam veel meer op dan de wand ernaast, en je bespaart jezelf twee derde van het werk.

Voor kleine oneffenheden en reparaties is een dunne afwerklaag met fix en finish genoeg. Voor grovere korrel en dikkere lagen kom je bij het zwaardere zakgoed uit, en dat vraagt weer een andere voorbehandeling.

Route	Wanneer die past	Opbouw	Wat je ervoor moet kunnen
Laten zitten en overschilderen	Granol zit vast en je hebt geen bezwaar tegen reliëf	Voorstrijken, blokwitter, twee lagen latex	Verven, verder niets
Egaliseren met kant-en-klare stucpasta	Vlak ligt recht, korrel is hooguit een paar millimeter	Schuren, stofvrij maken, een tot twee lagen van 2 tot 3 mm	Een spaan kunnen hanteren en geduld hebben
Afwerken met fix en finish	Kleine oneffenheden en reparaties, dunne laag nodig	Voorstrijken, dunne laag, sponzen en naschuren	Enige stucervaring
Renovlies of glasvezelbehang eroverheen	Je wilt snel resultaat en accepteert licht reliëf	Punten afsteken, royaal lijmen, behangen, overschilderen	Kunnen behangen
Afbikken en opnieuw laten stucen	Meerdere lagen, verdwijnende kozijnen of losliggende pleister	Bikken, puin afvoeren, voorstrijken, nieuwe stuclaag	Het sloopwerk zelf, het stucwerk meestal niet
Middel dat in één keer glad belooft te maken	Alleen bij heel fijne structuur	Opzetten met een blokkwast en direct afmesten	Rekening houden met een dikkere laag dan beloofd

Granol egaliseren met stucpasta of fix en finish

Egaliseren is de route waarmee de meeste klussers wegkomen, mits ze het voorwerk serieus nemen. Dat voorwerk begint met de punten van de korrel. Haal een oud plamuurmes of een brede spaan met kracht over het hele vlak, zodat alle uitstekende toppen eraf springen. Voel daarna met je vlakke hand na: elk scherp puntje dat je nu voelt, steekt straks door je verse laag heen.

Schuur daarna met grof schuurpapier van korrel 40 of 60 op een schuurblok of op een stuk plaat. Een excentrische schuurmachine met stofafzuiging gaat sneller, maar geeft ook meer stof en meer kans dat je door de laag heen schuurt. Schuren alleen maakt granol nooit glad, het haalt alleen de toppen weg zodat je egaliseerlaag dunner kan blijven.

Nu de primer, en hier gaat het het vaakst mis. Op een zuigende, poederige oude laag gebruik je een diepgrond die de ondergrond weer stevigheid geeft en de zuiging afremt. Op een dichte, harde en niet-zuigende laag zoals spachtelputz of oude latex gebruik je juist een kwartsgevulde hechtprimer zoals Knauf Betokontakt, want daar heeft een diepgrond niets te zoeken.

Dan het vullen zelf. Kant-en-klare stucpasta vult ongeveer twee tot drie millimeter per laag en is te verwerken zonder mengen, wat het aantrekkelijk maakt als je nog nooit gestuct hebt. Zet de eerste laag met flinke druk op zodat je vooral de gleuven vult, en trek hem daarna af. Meer dan de helft van het werk zit in die eerste vullende laag.

Heb je grotere gaten of sleuven te overbruggen, dan is roodband het juiste materiaal, want dat gaat vanaf ongeveer vijf millimeter. Voor de laatste millimeters daarover kom je bij fix en finish of bij een merkgebonden pasta zoals Knauf Stucpasta uit. Laat elke laag echt uitharden voordat de volgende erop gaat, want daar zit het grootste risico van deze klus.

Materiaal	Laagdikte	Voorbehandeling	Waar het voor bedoeld is
Kant-en-klare stucpasta	1 tot 3 mm per laag	Schuren en stofvrij maken, bij zuigend werk voorstrijken	Structuur wegwerken zonder zelf te hoeven mengen
Fix en finish	Dunne lagen van enkele millimeters	Voorstrijken bij oud kalkwerk of sterk zuigende lagen	Afwerken en kleine oneffenheden wegzetten
Roodband	Vanaf ongeveer 5 mm	Hechtprimer op dichte lagen, diepgrond op zuigend werk	Vullend werk, sleuven en dikkere lagen
Goldband	Vanaf ongeveer 10 mm	Voorstrijken met een ruwer of een hechtprimer	Handmatig pleisteren op sterk zuigende ondergrond
Machinepleister MP75	Vanaf ongeveer 8 mm, machinaal aangebracht	Hechtprimer op gladde ondergrond	Hele wanden in één gang glad zetten
Kwartsgevulde hechtprimer	Dun, als primerlaag	Ondergrond stofvrij, droog en vetvrij maken	Hechting op gladde, niet-zuigende lagen

Behangen over granol: wat er doorheen komt en wat niet

Behangen is de route die veel mensen kiezen omdat er minder vakwerk voor nodig is dan voor stucen. Behang op granol blijft prima zitten, dus de vraag is niet of het houdt maar hoeveel structuur je erdoorheen terugziet. Er bestaat geen speciaal granol behang, maar er zijn wel soorten die een korrelige ondergrond veel beter verdragen dan andere. Het verschil zit vooral in het gewicht van het materiaal en in hoeveel de lijm zelf opvult.

Wat je in alle gevallen eerst doet, is de uitstekende punten weghalen met een spaan of een breed plamuurmes. Voel daarna het hele vlak na met je vlakke hand. Behangen op granol gaat mis op precies die scherpe puntjes: ze prikken door de vezel heen en tekenen zich als kleine lichte stipjes af zodra je overschildert.

Glasvezelbehang over granol kan, met een eerlijk voorbehoud over het resultaat. Breng de lijm royaal aan, want die vult mee en dat is hier een groot deel van het werk. Het weefsel loopt licht mee met de ondergrond en bij strijklicht zie je de korrel als een vage schaduw terugkomen. Wie een kaarsvlakke wand wil, wordt daar niet blij van.

Renovlies over granol is de betere keuze, mits je een zwaardere kwaliteit pakt. Renovlies wordt in verschillende gewichten verkocht, en hoe zwaarder het vlies, hoe meer het overbrugt. De lichtste soort is op een korrelige wand zonde van je werk, want die legt zich strak om elke bobbel heen. Vliesbehang over granol met een print of een reliëf is helemaal lastig: elke korrel tekent zich af in het patroon.

Papierbehang is op deze ondergrond geen optie. Het papier wordt nat, trekt strak om de korrels heen en scheurt op de scherpe punten. Wil je een granol muur behangen met iets sierlijks, plak dan eerst zwaar renovlies als tussenlaag en breng het echte behang daaroverheen aan. Zit er in de wand een scheur of een naad tussen twee materialen, dan hoort daar glasband over de naad voordat er behang of pleister overheen gaat.

Behangsoort	Over granol	Voorbereiding	Wat je ziet als het klaar is
Zwaar renovlies	De beste behangroute	Punten afsteken, wand stofvrij, lijm op de muur	Vlakke wand met heel licht reliëf
Licht renovlies	Afgeraden	Niet toereikend op grove korrel	Korrel komt duidelijk door
Glasvezelbehang	Kan, met voorbehoud	Punten afsteken, royaal lijmen, goed aandrukken	Structuur schemert bij strijklicht door
Vliesbehang met print	Alleen op een geëgaliseerde wand	Eerst egaliseren of zwaar renovlies eronder	Elke korrel tekent zich af in de print
Papierbehang	Niet doen	Niet toereikend	Scheurt op de korrels en laat aan de naden los
Voorzetwand van gipsplaat	Bij een echt slechte of golvende wand	Regelwerk stellen, platen schroeven, naden zetten	Volledig vlak, maar kost een paar centimeter ruimte

Granol verwijderen door af te bikken

Granol verwijderen is smerig werk, maar het is het enige dat een echt schone lei geeft. In veel woningen zit de granol boven op een oudere stuclaag, en dan haal je die twee er in dezelfde beweging af. Precies daarom is dit ook de route die ruimte teruggeeft: je kozijnen steken daarna weer normaal uit de muur en je plinten passen weer.

Het gereedschap is een brede steekbeitel met een hamer, of een boorhamer met een spadebeitel op de klopstand. Werk van onder naar boven en houd het gereedschap onder een vlakke hoek van ongeveer twintig graden tegen de wand. Zet je de beitel te steil, dan hak je gaten in het metselwerk en maak je meer werk voor de stukadoor die erna komt.

Reken op grote verschillen binnen één wand. Sommige stukken springen er in platen van een halve meter af, andere zitten muurvast en kosten tien minuten per vierkante meter. Wissel af tussen beitelen en wrikken, en accepteer dat het laatste laagje kalk op het metselwerk mag blijven zitten als het echt goed hecht.

Het stof is de grootste ellende. Plak de deuren dicht met folie, leg vloerfolie in banen met overlap en tape de randen af tot op de plint. Werk met een stofzuiger met fijn filter naast de beitel en neem regelmatig pauze om te vernevelen met een plantenspuit, want vochtig puin stuift veel minder. Draag een stofmasker en een bril, ook als het maar één wandje is.

De oude bouwplinten neem je in dezelfde ronde mee. Kraters achter een plint maken niet uit als de hele wand daarna toch opnieuw gestuct wordt, dus wrik ze eraf met een koevoet op een stukje hout tegen de muur. Voor de nieuwe stuclaag over oud, onregelmatig metselwerk gebruikt een stukadoor vaak een renovatiepleister, en wat renoband is en waar het voor bedoeld is lees je apart.

Granol repareren na frezen, boren of een verplaatst stopcontact

Wie een stopcontact verlaagt of een leiding wegwerkt, houdt daarna een sleuf door zijn granol over. Het dichtzetten van de sleuf is het makkelijke deel. Vul hem met gipspleister of roodband tot net onder het oppervlak, laat dat hard worden en zet de laatste millimeters er in een tweede gang op.

De structuur namaken is het moeilijke deel, en daar moeten we eerlijk over zijn. Een reparatie in granol blijft vrijwel altijd zichtbaar. De nieuwe korrel heeft een andere maat, ligt in een andere richting en de kleur van verse pleister verschilt van een laag die er dertig jaar op zit. Ook als je met een spons of een korrelrolletje je best doet, zie je bij zijlicht precies waar je gewerkt hebt.

Wat wel werkt, is de hele wand in één keer opnieuw afwerken. Een losse wand in een woonkamer is vaak maar een paar vierkante meter, en die in één ronde overrollen met korrelpasta of laten oversmeren gaat sneller dan drie avonden bijwerken. De wand is daarna in elk geval overal gelijk.

De tweede werkende oplossing is de reparatie bewust zichtbaar maken. Werk een band van twintig tot dertig centimeter breed over de volle hoogte of breedte glad af, bijvoorbeeld achter de televisie of langs de plint. Wat opzettelijk anders is, leest als een keuze in plaats van als een mislukte reparatie.

Blijkt de wand bij nader inzien geen granol maar spachtelputz te zijn, dan geldt dit nog sterker. Die harde, gedraaide structuur is met de hand niet na te maken, en bijwerken levert altijd een zichtbare plek op. Zet in dat geval de hele wand opnieuw, met een hechtprimer als eerste laag.

Wanneer je de granol beter kunt laten zitten

Er is een goede reden waarom die structuur ooit op zoveel muren is aangebracht, en die reden geldt nog steeds. Een korrelige wand verbergt alles waar een gladde wand je aan herinnert. Bulten vallen niet op, kleine beschadigingen werk je bij met een kwastje verf, en strijklicht langs de muur laat niets zien omdat er nergens iets glad is.

Bij een gladde wand is dat andersom. Daar zie je elke aanzet van de roller, elke reparatie en elke plek waar de stukadoor net iets te weinig heeft afgemest. Wie op een zonnige ochtend langs een verse gladde wand kijkt, ziet dingen die er op een bewolkte dag niet zijn. Dat is geen fout van het stucwerk, dat is de aard van glad werk.

Gladde muren zijn bovendien gevoeliger voor stoten. In een gang, in een trapgat of in een huis met kinderen en fietsen doet een korrelige laag jaren langer mee zonder dat je iets ziet. Sommige mensen brengen om precies die reden juist een fijne korrel van ongeveer een millimeter aan op een gladde wand.

Reken ook even door wat de keuze kost. Overschilderen kost je een dag en een paar emmers verf, terwijl afbikken en opnieuw laten stucen al snel een week duurt met puinafvoer, een stukadoor en een periode waarin de kamer niet te gebruiken is. Zit je nog in de verbouwing en gaan er toch leidingen door de wand, dan kan het slim zijn om beide klussen te combineren.

Twijfel je, doe dan een proef. Zet één wand glad, leef er een maand mee en kijk dan naar de rest van het huis. Dat is een stuk goedkoper dan halverwege ontdekken dat je de structuur eigenlijk niet erg vond.

Zo maak je een granolmuur glad met stucpasta

Deze volgorde werkt op granol die overal goed vastzit en die in één vlak ligt.

1. Controleer de hechting en steek los werk eruit

   Klop het hele vlak af en markeer met potlood waar het hol klinkt. Steek die plekken helemaal weg tot je op vaste ondergrond zit, want een egaliseerlaag over losse pleister komt gegarandeerd mee naar beneden. Vul de weggehaalde plekken bij met gipspleister en laat dat hard worden.

2. Haal de uitstekende korrels van de wand

   Trek een oud plamuurmes of een brede spaan met kracht over het vlak zodat de toppen eraf springen. Schuur daarna na met korrel 40 of 60 op een schuurblok. Je maakt de wand hiermee niet glad, je zorgt alleen dat je egaliseerlaag dunner kan blijven en dat er niets doorheen prikt.

3. Zuig de wand stofvrij

   Stofzuig het hele vlak met een borstelmond en neem het daarna af met een licht vochtige doek. Stof is de grootste veroorzaker van slechte hechting. Een laag die op stof ligt, laat er over een jaar in vellen af en dan begin je opnieuw.

4. Strijk voor met het middel dat bij je ondergrond hoort

   Op zuigend, poederig oud werk gebruik je een diepgrond die de laag verstevigt. Op een dichte, harde laag zoals spachtelputz of oude latex gebruik je een kwartsgevulde hechtprimer. Kies je hier verkeerd, dan hecht je pasta niet of trekt de wand het water er zo snel uit dat je niet kunt afmesten.

5. Zet de eerste laag met druk op om te vullen

   Breng de pasta met een spaan aan en druk stevig, zodat het materiaal in de gleuven van de korrel wordt geperst. Trek daarna af, zodat er geen dikke laag blijft staan. Deze laag hoeft nog niet mooi te zijn, hij moet vooral vol zijn.

6. Laat de eerste laag echt uitharden

   Geef de laag minstens vierentwintig uur voordat de tweede erop gaat, en langer in een koude of slecht geventileerde ruimte. Een tweede laag op een nog vochtige eerste laag geeft blazen die door beide lagen heen komen. Wat je per materiaal aan wachttijd moet aanhouden, staat in onze tabel met droogtijden per materiaal.

7. Breng de tweede laag aan en mes hem af

   Werk deze laag dunner dan de eerste en houd de spaan onder een vlakke hoek. Werk per baan van boven naar beneden en sluit elke baan aan op de vorige zolang die nog nat is. Ga niet terug in een laag die al begint aan te trekken, want dan trek je hem juist open.

8. Schuur licht na, strijk voor en verf

   Schuur de aanzetten weg met korrel 120 op een schuurgiraffe of een blok, zuig het stof af en strijk het geheel voor. Verf daarna in twee lagen. Op een verse laag is voorstrijken geen extraatje, want de zuiging is hoog en zonder primer krijg je vlekkerig dekkende verf.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Voordat je aan een granolmuur begint

• Je weet of het granol of spachtelputz is, want dat bepaalt welke primer je koopt
• Het hele vlak is afgeklopt en er klinkt nergens meer hol geluid
• Je hebt gemeten hoeveel het kozijn nog uitsteekt en weet hoeveel laagdikte er nog bij kan
• Bij pleisterwerk van voor 1994 is asbest uitgesloten of onderzocht
• Een rijlat van twee meter laat nergens een kier van meer dan vijf millimeter zien
• Plinten, schakelaars en afdekplaatjes zijn eraf en de sponningen zijn afgeplakt
• Je hebt een proefstuk gedaan achter een kast of op de plek waar een schilderij komt
• De ruimte is boven de tien graden en je kunt tijdens het drogen ventileren

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Beginnen met een gladmaakmiddel op grove korrel

De potjes die beloven dat je met een blokkwast en een spaan een gladde muur maakt, zijn bedoeld voor fijne structuur. Op grove granol is er zoveel materiaal nodig om de korrel te vullen dat je laag veel dikker wordt dan bedoeld. Test het altijd eerst op een halve vierkante meter en meet daarna hoe dik die laag werkelijk is geworden.

De laagdikte niet meten aan het kozijn

Een muur mag best een paar millimeter dikker worden, maar je deurkozijnen en plinten bepalen de grens. Steekt een kozijn nog maar twee millimeter uit de wand, dan verdwijnt het onder een egaliseerlaag en heb je daarna een aansluiting die nergens meer op lijkt. Meet dit voordat je materiaal koopt, niet erna.

Droog schuren zonder te weten wat er in de laag zit

Een schuurmachine op een oude pleisterlaag maakt in een uur een huis vol fijnstof. Bij materiaal van voor 1994 kan er asbest in zitten, en dan verspreid je dat door de hele woning. Stel eerst vast wat er op de muur zit en werk daarna met afzuiging, folie en een masker.

Een tweede laag op een nog vochtige eerste laag

Het is verleidelijk om na een paar uur door te gaan, zeker als de laag aan de oppervlakte al hard aanvoelt. Het water uit de eerste laag zit er dan nog in en kan nergens heen. Het gevolg zijn blazen die dwars door beide lagen omhoog komen en die je alleen kunt oplossen door ze open te snijden en opnieuw te vullen.

Spachtelputz behandelen alsof het granol is

Granol zuigt vocht op en spachtelputz niet. Op die dichte kunstharslaag hoort een kwartsgevulde hechtprimer, en geen diepgrond en zeker geen kale ondergrond. Wie dit door elkaar haalt, krijgt of blazen of een laag die na een paar maanden in stukken loslaat.

Structuurverf gebruiken om granol te overschilderen

Structuurverf klinkt logisch bij een structuurwand, maar hij legt zijn eigen korrel over de bestaande heen. Het resultaat is een wand die er niet meer uitziet als het origineel en die bij een reparatie helemaal niet meer bij te werken is. Gewone muurverf of latex met de juiste roller houdt de structuur veel beter intact.

Behangen zonder de puntjes af te steken

Behang lijkt vergevingsgezind, maar de scherpe toppen van de korrel prikken door de vezel heen. Je ziet dat vaak pas na het overschilderen, als er kleine lichte stipjes over de hele wand verschijnen. Een halve dag met een spaan en je vlakke hand voorkomt dat.

Alleen de sleuf bijwerken in plaats van de hele wand

Een reparatie in een structuurwand blijft zichtbaar, hoe netjes je ook werkt. De korrelmaat, de richting en de kleur van verse pleister wijken altijd af van een laag die er al jaren op zit. Op een wand van een paar vierkante meter is helemaal opnieuw afwerken sneller en het resultaat is overal gelijk.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Granol overschilderen, behangen en zelfs afbikken doe je prima zelf. Er zijn vier situaties waarin je beter iemand belt.

De eerste is een grote gladde wand die er ook bij strijklicht strak uit moet zien. Een wand echt vlak zetten is vakwerk waar jaren ervaring in zit, en het verschil tussen een geoefende hand en een eerste poging zie je iedere ochtend als de zon erop valt. Wie dat resultaat wil, kan de wand beter helemaal laten stucen en zelf het sloop- en schilderwerk doen.

De tweede is asbest. Bij pleister- en sierpleisterlagen van voor 1994 kun je dat niet uitsluiten, en zodra een onderzoek uitwijst dat er vezels in zitten, houdt het zelf doen op. Dat is werk voor een gecertificeerd bedrijf.

De derde is elektra. Een wandcontactdoos verplaatsen en aansluiten kun je zelf, maar aanpassingen in de meterkast achter de hoofdzekering en het bijplaatsen van een groep laat je aan een erkende installateur.

De vierde is de constructie. Scheuren die doorlopen in het metselwerk in plaats van alleen in de pleisterlaag, of het idee om horizontale sleuven te frezen in een dragende wand, zijn beide reden om te stoppen en het eerst te laten beoordelen. Datzelfde geldt voor grote vlakken op hoogte in een trapgat, waar een rolsteiger van een verhuurbedrijf veiliger en sneller werkt dan een ladder die net niet past.