Vloer isoleren met pir platen: onder of tussen de balken

Waarom mensen bij een lage kruipruimte bij pir uitkomen

Pir is hard schuim met een aluminium laagje aan beide kanten en een lambdawaarde rond 0,022 W/mK. Dat is de laagste waarde van alles wat je in plaatvorm kunt kopen, en het betekent dat je met acht centimeter pir dezelfde isolatiewaarde haalt als met ruim twaalf centimeter minerale wol. In een kruipruimte van dertig centimeter hoog is dat het verschil tussen wel en niet meer kunnen kruipen. Welke andere routes er zijn en wanneer ze beter passen, staat in het overzicht over een vloer isoleren.

De isolatiewaarde van het materiaal zelf heet de Rd-waarde, en die reken je uit door de dikte in meters te delen door de lambdawaarde. Honderd millimeter pir komt daarmee op ongeveer 4,5. De Rc-waarde van je hele vloer ligt daar altijd onder, want de balken, de vloerdelen en de overgangen tellen mee.

Let bij het bestellen op de opgegeven lambdawaarde in plaats van op de merknaam. Platen met een aluminium cachering zitten meestal op 0,022, ongecacheerde platen en platen met een vlies eerder op 0,025 tot 0,027. Op een vloer van veertig vierkante meter scheelt dat een halve punt Rd, en dat merk je in de eindwaarde die je met de Rc-waarde van je vloeropbouw uitrekent.

Dikte pir	Rd bij lambda 0,022	Waar het meestal voor gekozen wordt	Waar je op moet letten
40 mm	Ongeveer 1,8	Aanvullende laag over een bestaande isolatie heen	Als enige laag te weinig voor een subsidieaanvraag
60 mm	Ongeveer 2,7	Kruipruimtes waar echt geen hoogte over is	Levert bij een oude vloer al een duidelijk warmere vloer op
80 mm	Ongeveer 3,6	De meest gekozen dikte onder de balken	Past nog net in een kruipruimte van 40 cm
100 mm	Ongeveer 4,5	Tussen balken van 12 cm, met wat lucht eronder	Kost onder de balken tien centimeter kruiphoogte
120 mm	Ongeveer 5,4	Vloeren waar vloerverwarming op komt	Alleen zinvol als de rest van de opbouw ook klopt
2 x 60 mm	Ongeveer 5,4	Twee lagen met verspringende naden	Naden van de tweede laag over die van de eerste heen leggen

Onder de balken of ertussen: hier zit de echte winst

Dit is de keuze die de uitkomst bepaalt, meer nog dan de dikte van de plaat. Leg je de platen tussen de balken, dan blijft het hout onbedekt en dat hout isoleert veel slechter dan de plaat ernaast. Zo'n balk is een koudebrug over de volle lengte van je vloer, en die eet een flink stuk van je winst op.

Het verschil is goed in cijfers te vangen. Bij honderd millimeter gecacheerd pir tussen de balken kom je op een warmtedoorgang rond 0,345 W/m²K voor de hele vloer. Diezelfde platen doorlopend onder de balken brengen dat naar ongeveer 0,215 W/m²K. Dat is bijna veertig procent minder warmteverlies met precies hetzelfde materiaal, alleen op een andere plek gelegd.

Er is nog een tweede voordeel dat je pas jaren later merkt. Zit de isolatie eronder, dan liggen de balken aan de warme kant en blijven ze droger. Droog hout is minder aantrekkelijk voor houtworm en gaat langer mee. Isoleer je ertussen, dan houdt de balk contact met de koude kruipruimtelucht.

De praktijk gooit hier vaak roet in het eten. Bij een kruipruimte van dertig tot veertig centimeter kost een plaat van tien centimeter je de helft van je werkruimte, en dan kom je er niet meer bij om hem te bevestigen. Meer manieren om een vloer op balken aan te pakken staan bij het isoleren van een houten vloer.

Manier van aanbrengen	Wat het doet met de isolatiewaarde	Voordeel	Nadeel
Doorlopend onder de balken	Beste resultaat, geen koudebrug	Balken blijven warm en droog, geen dampscherm nodig	Kost de volle plaatdikte aan kruiphoogte
Tussen de balken, strak tegen de vloerdelen	Goed, maar de balken blijven koudebrug	Je houdt alle kruipruimte over	Passend zagen per vak, veel snijafval bij ongelijke afstanden
Tussen de balken plus dunne laag eronder	Bijna gelijk aan doorlopend onder de balken	Koudebrug weg, tweede laag mag dun blijven	Twee werkgangen en twee keer bevestigen
Rechtop tegen de buitenmuren	Vangt de rand af waar de vloer op het muurwerk ligt	Voorkomt een koude strook langs de wanden	Alleen zinvol als het aansluit op de vloerisolatie
Los op de bodem van de kruipruimte	Isoleert de bodem, niet de vloer	Snel aan te brengen zonder bevestiging	De vloer zelf blijft koud, platen kunnen gaan drijven
Op een betonvloer, onder een dekvloer	Hoge waarde bij weinig opbouwhoogte	Pir kan de belasting van een dekvloer aan	De vloer komt hoger te liggen, deuren moeten korter

Dampdicht materiaal onder een houten vloer: waarom dat goed gaat

De meestgestelde vraag bij dit materiaal is of je een dampdichte plaat wel onder een houten vloer mag hangen. Bij webwinkels lees je vaak dat een houten vloer om dampopen isolatie vraagt. Dat advies klopt niet als algemene regel, want het gaat niet om het materiaal maar om de plek waar de dampdichte laag zit.

Hang je de platen doorlopend onder de balken, dan zit de dampdichte aluminiumlaag aan de warme kant van de isolatie. Die laag houdt daarmee ongeveer de binnentemperatuur, en dus ruim boven het dauwpunt. Waterdamp uit de woning komt de isolatie helemaal niet in en kan er dus ook niet condenseren. De balken en de vloerdelen zitten in dat geval aan de warme kant van het pakket, net als een kast die tegen een binnenmuur staat.

Leg je de platen tussen de balken, dan verandert het beeld. De onderkant van de plaat is dan de koude kant, en aan die kant hangt de vochtige lucht van de kruipruimte. Op de onderste millimeters van het pir kan dan condens ontstaan. Het hout blijft daarbij meestal droog, maar je maakt de opbouw wel gevoeliger voor een natte bodem en slechte ventilatie.

Waar je echt vanaf moet blijven is een sandwich met de verkeerde volgorde: dampopen wol met daaronder een dampdichte plaat. Het vocht komt dan makkelijk de wol in en stopt op de koude plaat eronder. Kies dus of een volledig dampopen opbouw, of pir als doorlopende laag.

Lees de uitleg uit de afbeelding

Een gesloten naad voorkomt luchtstroming. De eigenschappen van een materiaal bepalen hoeveel waterdamp er doorheen kan bewegen.

Bij de tekening: Lucht stroomt door een kier Waterdamp beweegt door materiaal

Door een kier kan vochtige lucht stromen

Een opening langs een balk, leiding of folienaad kan lucht de constructie in laten gaan. De dampremmende waarde van de folie helpt niet tegen zo’n open luchtlek.

Door een materiaal kan waterdamp bewegen

Dat gebeurt zonder een zichtbare opening. De dampweerstand van alle lagen samen bepaalt hoe de constructie kan bevochtigen en drogen.

De hele aansluiting moet bij de opbouw passen

Maak naden, randen en doorvoeren volgens één geschikt systeem. Bepaal de juiste folie en positie op basis van de volledige wand- of dakopbouw, inclusief bestaande buitenlagen.

Een klimaatfolie maakt een onbekende of natte constructie niet vanzelf veilig. Controleer eerst de bestaande lagen en de mogelijke droogrichting.

Bekijk de afbeelding op volledige grootte

De kruipruimte in: toegang, hoogte en veiligheid

Het zware deel van deze klus zit niet in het isoleren maar in het werken op je rug in een ruimte van dertig centimeter. Ga eerst kijken met een goede lamp en meet op drie plekken de vrije hoogte tussen de bodem en de onderkant van de balken. Kruipruimtes lopen vaak af, en het laagste punt bepaalt wat je kunt.

Kijk daarna naar de toegang. Een luik van vijftig bij vijftig centimeter is genoeg voor jezelf, maar niet voor een plaat van 1200 bij 2400 millimeter. Zaag de platen daarom altijd boven de grond op maat en geef ze schuin door het gat. Zit er geen bruikbaar luik, dan is een uitgenomen convectorput of een opgenomen vloerdeel vaak de snelste ingang.

Zorg voor doorstroming van lucht terwijl je bezig bent. Zet de roosters in de gevel vrij, laat het luik open en houd het bij warm weer kort. In een slecht geventileerde kruipruimte kan zich gas verzamelen dat je niet ruikt, en dat is de reden dat je hier nooit alleen in gaat. Laat iemand boven blijven die je hoort.

Staat er water op de bodem of voel je een natte klei, dan begint de klus daar. Isoleren boven een plas water heeft weinig zin en maakt de kruipruimte alleen maar vochtiger, omdat de bodem na het isoleren kouder wordt.

Platen zagen, passend maken en bevestigen

Pir zaag je het snelst met een fijngetande handzaag of met een lang kartelmes. Doe dat buiten en met een masker op, want het stof is fijn en blijft in een kruipruimte hangen. De aluminiumlaag snij je vooraf in met een mes, dan rafelt de rand niet.

Voor platen tussen de balken meet je elk vak apart. In oudere woningen liggen balken zelden precies zestig centimeter uit elkaar, zeventig of vijfenzestig komt net zo vaak voor. Zaag elke plaat twee tot drie millimeter ruimer dan het gemeten vak en duw hem klem. Wat je overhoudt aan kleine kieren vul je met purschuim uit een pistoolbus, in een dunne rups en niet in dikke klodders.

Onder de balken werk je met doorlopende banen. Houd de platen op hun plaats met geïmpregneerde panlatten die je haaks of in de lengte tegen de balken nagelt of schroeft. Die latten zijn behandeld tegen zwam en insecten en kosten weinig. Werk je met dun materiaal of met folie, dan voorkomt een strook nylon montageband dat de nietjes er dwars doorheen trekken.

Plak alle naden af met aluminiumtape van vijfenzeventig millimeter breed, ook de aansluiting op de muren. Die tape maakt van losse platen een doorlopende laag, en juist die luchtdichtheid levert in de praktijk meer op dan een centimeter extra dikte. Pir wordt op dezelfde manier verwerkt op een plat dak dat geïsoleerd wordt, met hetzelfde belang van dichte naden.

Purschuim gebruiken zonder er spijt van te krijgen

Purschuim is bedoeld om kieren van een paar millimeter tot ongeveer drie centimeter te vullen, niet om slecht passende platen goed te praten. In een dikke laag hardt het midden slecht uit en blijft het jarenlang zacht. Spuit de bus daarom in dunne lagen en geef het schuim tussendoor de tijd. Hoe lang bouwschuim en andere middelen nodig hebben, vind je in de tabel met droogtijden per product.

Snijd overtollig schuim pas af als het volledig hard is. Doe je dat te vroeg, dan zakt de kern in en houd je een open kier over precies op de plek die je wilde dichten.

Bodemfolie, ventilatie en de leidingen die onder de vloer liggen

Een kruipruimte wordt na het isoleren kouder, want de warmte van boven bereikt hem niet meer. Damp uit de bodem slaat daardoor eerder neer tegen het metselwerk en tegen de onderkant van je isolatie. Bodemfolie is daarom geen extraatje maar hoort bij deze klus.

Leg de folie over de hele bodem, met overlap van ongeveer twintig centimeter tussen de banen, en werk hem op tot tegen de fundering. Verzwaar de randen met een schone straatklinker of een lat, anders bolt de folie op zodra er lucht onder komt. Tape de banen aan elkaar, dan houdt het geheel het grondvocht tegen als één vlak.

Laat de ventilatieroosters in de gevel open. De verleiding is groot om ze na het isoleren dicht te stoppen tegen de tocht, maar dan blijft het vocht in de kruipruimte hangen en krijgt het hout het zwaar. Zijn de roosters verstopt met blad of zand, maak ze dan juist vrij.

Kijk daarna naar de water- en cv-leidingen. Liggen die onder je nieuwe isolatie, dan komen ze aan de koude kant te liggen en kunnen ze bij vorst bevriezen. Haal ze omhoog tot tegen de vloer en isoleer ze mee, of leg je isolatie eromheen zodat de leiding aan de warme kant blijft.

Situatie in de kruipruimte	Wat je eerst doet	Waarom
Droge zandbodem, roosters vrij	Bodemfolie leggen en meteen isoleren	Weinig risico, de folie houdt de restdamp tegen
Vochtige kleibodem	Bodemfolie met ruime overlap, opzetten tegen de muren	Zonder folie blijft de damp in de ruimte hangen
Water op de bodem na regen	Oorzaak opzoeken voordat je iets isoleert	Een lek of hoge grondwaterstand los je niet op met isolatie
Roosters dichtgemetseld of verstopt	Roosters openmaken of terugplaatsen	Zonder doorstroming stijgt de vochtigheid na het isoleren
Waterleiding los over de bodem	Leiding omhoog beugelen tegen de vloer	Onder de isolatie loopt de leiding kans op bevriezen
Houtworm in de balken	Eerst vaststellen of hij nog actief is	Na het isoleren kom je er niet meer bij om te behandelen

Pir naast de andere manieren om je vloer te isoleren

Platen zijn niet de enige route, en soms niet de handigste. In een kruipruimte waar je nauwelijks in kunt of die vol ligt met leidingen, is inblazen of spuiten praktischer. De keuze gaat vooral over hoeveel isolatiewaarde je per centimeter nodig hebt en hoe goed je bij het werk kunt.

Gespoten schuim tegen de onderkant van de vloer vult elke onregelmatigheid en sluit rond leidingen netjes aan, iets wat met stijve platen lastig blijft. Wat dat in de praktijk betekent, staat bij een kruipruimte isoleren met pur. Losse korrels op de bodem zijn weer een heel ander principe, want die isoleren de bodem in plaats van de vloer, met alle voors en tegens die je terugleest in de ervaringen met eps parels in de kruipruimte.

Minerale wol blijft een verstandige keuze wanneer je twijfelt over vocht en er hoogte genoeg is. Het is dampopen, het is soepel en je snijdt de stukken een centimeter breder dan het vak zodat er nergens een kier overblijft. De prijs die je betaalt is dikte: voor dezelfde waarde heb je ongeveer de helft meer nodig.

Materiaal	Lambda	Rd bij 100 mm	Damp	Waar het past
Pir met aluminium cachering	Ongeveer 0,022	Ongeveer 4,5	Dampdicht	Lage kruipruimtes, doorlopend onder de balken
Pur, gespoten tegen de vloer	0,026 tot 0,028	3,6 tot 3,8	Vrijwel dampdicht	Onregelmatige vloeren en veel leidingwerk
Xps	0,033 tot 0,035	2,9 tot 3,0	Sterk dampremmend	Vochtige plekken en dragende toepassingen
Eps, witte platen	Ongeveer 0,036	Ongeveer 2,8	Dampremmend	Goedkope oplossing waar hoogte genoeg is
Glaswol of steenwol	0,032 tot 0,040	2,5 tot 3,1	Dampopen	Tussen balken bij twijfel over de vochthuishouding
Eps-parels los op de bodem	0,034 tot 0,040	Hangt af van de laagdikte	Dampopen als laag	Kruipruimtes waar je zelf niet in kunt
Isolatiefolie met meerdere lagen	Wisselt sterk per merk	Vaak lager dan de folder belooft	Meestal dampdicht	Alleen bij weinig beschikbare hoogte, waarde vooraf nakijken

Wat het kost en wanneer je het terugverdient

Pir platen zijn per vierkante meter duurder dan wol of eps, maar je koopt er ruimte mee. Reken voor tachtig millimeter op grofweg twaalf tot achttien euro per vierkante meter, en voor honderd millimeter op zo'n vijftien tot vijfentwintig euro. Daar komt nog tape, schuim, latwerk en bodemfolie bij, samen meestal een paar euro per vierkante meter.

De winst zit in twee dingen. Je stookkosten gaan omlaag, en je vloer voelt anders aan. Dat tweede is bij een oude houten vloer vaak de reden dat mensen het uiteindelijk doen: de trek langs de plinten verdwijnt en je kunt weer op sokken lopen. Bij een niet-geïsoleerde vloer uit de jaren dertig is dat verschil binnen een dag na de klus te voelen.

Wil je subsidie aanvragen, kijk dan naar de voorwaarde die op het materiaal slaat en niet op de hele vloer. Regelingen stellen een minimum aan de Rd-waarde en meestal ook aan het aantal vierkante meters dat je in één keer isoleert. Die grenzen veranderen per jaar, dus lees de voorwaarden na op het moment dat je de aanvraag doet en bewaar je facturen en foto's.

Zit je eenmaal in de kruipruimte, dan is het verstandig meteen naar de rest van je schil te kijken. Warmte die niet meer door de vloer weglekt, zoekt de weg van de minste weerstand, meestal omhoog. Een woning waar het schuine dak nog niet geïsoleerd is, verliest daar veruit het meest.

Vloerverwarming, een ondervloer en een vloer die toch opengaat

Gaat de vloer eruit voor leidingwerk of voor vloerverwarming, dan verandert de klus van karakter. Je werkt dan van bovenaf, je kunt de vakken precies opmeten en je hoeft niet op je rug te liggen. Dat is meteen het moment om de oude glaswol, het puin en de losse leidingen uit de kruipruimte te halen, want daarna kom je er slecht bij.

Komt er droogbouw vloerverwarming op een plaatvloer van osb, houd dan in de gaten hoeveel dampdichte lagen je boven elkaar krijgt. Met pir eronder en een dampdichte opbouw erboven zit het plaatmateriaal ertussen opgesloten. Dat gaat goed zolang alles droog wordt ingebouwd, dus laat de platen eerst een paar dagen in de ruimte acclimatiseren en meet het vochtgehalte voordat je dichtlegt.

Ligt er straks een dekvloer met vloerverwarming in plaats van droogbouw, dan kan pir ook boven op de bestaande vloer. Het materiaal is drukvast genoeg om een dekvloer te dragen, en je wint isolatiewaarde bij weinig opbouwhoogte. Je vloer komt dan wel hoger te liggen, wat betekent dat deuren korter moeten en drempels aangepast worden.

Blijft de bestaande houten vloer liggen, dan is dat prima. Meer over de opbouw en het onderhoud daarvan staat bij houten vloeren, en de bredere keuzes per vloertype vind je terug in het overzicht met alles over vloeren.

Zo isoleer je de vloer met pir platen vanuit de kruipruimte

Deze volgorde gaat uit van een doorlopende laag onder de balken, de opbouw die het meeste oplevert.

1. Meet de kruipruimte op en bepaal je plaatdikte

   Meet op minstens drie plekken de hoogte tussen bodem en onderkant balk, en meet de balkafstanden. Trek van de laagste hoogte af wat je nodig hebt om er zelf nog doorheen te komen. Wat overblijft is je maximale dikte, en dat getal bepaalt alles wat daarna komt.

2. Ruim de kruipruimte leeg en leg bodemfolie

   Haal puin, oude isolatie en losse leidingen weg. Leg daarna de bodemfolie met twintig centimeter overlap tot tegen de fundering en tape de banen aan elkaar. Doe dit vóór het isoleren, want daarna kun je er niet meer goed bij en wordt de bodem juist kouder.

3. Breng leidingen naar de warme kant

   Beugel water- en cv-leidingen omhoog tegen de vloer, zodat ze straks boven de isolatie liggen. Een leiding die onder de plaat blijft hangen, komt in de vrieskou te liggen. Controleer meteen of er ergens een druppel of een groene aanslag zit, want een lek repareer je nu makkelijker dan later.

4. Zaag de platen boven de grond op maat

   Werk buiten met een fijngetande zaag en een stofmasker. Snijd de aluminiumlaag vooraf in met een mes, dan blijft de rand strak. Zaag telkens een paar platen vooruit in plaats van alles in één keer, zodat je kunt bijsturen als de balkafstanden onderweg veranderen.

5. Hang de eerste baan tegen de balken en zet hem vast

   Begin in een hoek en werk in banen dwars op de balken. Druk de plaat strak tegen het hout en nagel of schroef er een geïmpregneerde panlat tegenaan, ongeveer om de halve meter. Bij dun materiaal legt een strook nylon montageband onder de nietjes de druk beter over de breedte.

6. Sluit de randen langs de muren af

   Zet losse stukken rechtop tegen de buitenmuren zodat de vloerrand niet koud blijft, en vul de laatste kieren met purschuim in dunne lagen. Juist bij de opleg van de vloer op het muurwerk gaat anders veel warmte verloren, en dat is precies de plek waar je later de tocht voelt.

7. Tape alle naden dicht en controleer met een lamp

   Plak elke naad en elke aansluiting af met aluminiumtape. Loop daarna de hele vloer nog eens na met een lamp die je langs het vlak houdt: waar licht doorschijnt of waar je lucht voelt, zit een gat. Deze laatste controle bepaalt of je isolatie doet wat je ervan verwacht.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Voordat je de kruipruimte weer dichtdoet

• De bodemfolie ligt over het hele oppervlak, met overlap en tot tegen de fundering
• Alle water- en cv-leidingen liggen aan de warme kant van de isolatie
• De platen sluiten overal strak aan, kieren zijn gevuld en de naden zijn getapet
• De panlatten of schroeven zitten om de halve meter, nergens hangt een plaat door
• De ventilatieroosters in de gevel zijn open en niet verstopt
• De randen langs de buitenmuren zijn afgewerkt, ook bij de opleg van de vloer
• Er ligt geen gereedschap, restmateriaal of purbus achter in de kruipruimte
• Het luik of de convectorput sluit weer netjes en is bereikbaar voor later

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De platen keurig leggen en de kieren laten zitten

Een kier van vijf millimeter langs een balk lijkt niets, maar er stroomt koude kruipruimtelucht doorheen tot tegen je vloerdelen. Die luchtstroom haalt een flink deel van de winst weg en zorgt voor koude banen in de vloer. Vullen met schuim en aftapen kost een uur en levert meer op dan een dikkere plaat.

Alleen tussen de balken isoleren en de koudebrug wegwuiven

Het hout tussen je platen isoleert veel slechter dan het pir ernaast en loopt over de volle lengte van de vloer. Dat kost in de praktijk tot ongeveer veertig procent van het verschil met een doorlopende laag eronder. Kun je er niet onder, doe het dan bewust en niet uit onwetendheid.

De ventilatieroosters dichtstoppen tegen de tocht

Na het isoleren wordt de kruipruimte kouder en dus vochtiger. Zet je dan ook de roosters dicht, dan blijft het vocht hangen en krijgen de balken, de leidingen en het metselwerk het te verduren. De roosters horen open, ook in de winter.

Waterleidingen onder de isolatie laten liggen

Alles wat onder je nieuwe isolatie hangt, ligt vanaf nu in de kou. Een leiding die vroeger nog wat warmte van de vloer meekreeg, kan bij een strenge vorstperiode bevriezen en scheuren. Beugel leidingen omhoog tegen de vloer voordat je de platen aanbrengt.

Grote gaten volspuiten met purschuim

Schuim is voor kieren van een paar millimeter tot enkele centimeters. In een dikke laag hardt de kern slecht uit en blijft die zacht en zuigend. Zaag liever een passend stuk plaat bij en gebruik het schuim alleen voor de laatste naad eromheen.

Isoleren boven een natte bodem

Staat er water in de kruipruimte, dan wordt het probleem na het isoleren erger in plaats van beter, want de ruimte koelt af. Zoek eerst uit waar het water vandaan komt: een lekkende leiding, een verstopte afvoer of een hoge grondwaterstand vragen elk om een andere aanpak.

Aannemen dat de aluminiumlaag vanzelf dampdicht werkt

Een plaat is dampdicht, een vloer vol ongetapete naden niet. Damp en lucht zoeken de zwakke plek op, en dat is altijd de naad of de aansluiting op de muur. De cachering doet pas zijn werk als de platen samen één doorlopend vlak vormen.

Binnen zagen zonder afzuiging of masker

Pir geeft een fijn, licht stof dat blijft zweven in een afgesloten kruipruimte en dat je uren later nog inademt. Zaag buiten, houd de zaagsnede laag bij de grond en draag een masker van klasse FFP2. Werk ook nooit met open vuur in de buurt van het materiaal, want hard schuim is brandbaar.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Isoleren met platen is werk dat je zelf kunt doen, maar er zijn situaties waarin je beter niet zelf de kruipruimte in gaat.

Staat er water op de bodem of ruik je een riool- of gaslucht, blijf er dan uit en laat eerst uitzoeken waar dat vandaan komt. In een slecht geventileerde kruipruimte kan zich gas verzamelen dat je niet ruikt en dat je bij het minste inspanning omver haalt. Ga hier nooit alleen naar binnen en laat altijd iemand boven blijven die je hoort.

Werk aan gasleidingen onder de vloer is voorbehouden aan een erkende installateur. Beschadig je een leiding, sluit dan de hoofdkraan in de meterkast, ga naar buiten en bel het landelijke storingsnummer. Ga zelf niet aan de leiding sleutelen om het te herstellen.

Vermoed je asbest in oud zeil, in een oude onderlaag of in beplating rond leidingen, laat dat dan onderzoeken voordat er iets losgetrokken wordt. Datzelfde geldt bij een houten paalfundering waar de koppen van de palen zichtbaar zijn: die vraagt om een deskundig oordeel voordat je de vochthuishouding van de kruipruimte verandert. Is de kruipruimte lager dan ongeveer dertig centimeter of ligt hij vol met leidingwerk, dan kom je met inblazen of spuiten door een gespecialiseerd bedrijf verder dan met platen.