Stucwerk en stucen: welke stuc, welke ondergrond en hoe dik

Eerst bepalen welke afwerking je wilt zien

Een wand laten stucen is twee keuzes tegelijk: welk materiaal er op de muur gaat en welke structuur je er daarna in ziet. Die twee staan los van elkaar, en juist daar loopt het gesprek met een stukadoor het vaakst spaak.

Je ziet het woord met een en met twee keer een c geschreven, stucen en stuccen, en daar wordt hetzelfde mee bedoeld. Alles wat verder met wanden, plafonds en voorzetwanden te maken heeft staat bij wanden en plafond.

Glad stucwerk, ook wel glad pleisterwerk genoemd, is een gladgetrokken laag zonder korrel. Er is niets waar het oog op afgeleid wordt, dus elke golving komt tevoorschijn zodra er licht langs het vlak strijkt. Dat effect is zo bepalend voor het eindoordeel dat we het apart behandelen bij het beoordelen van een muur in strijklicht.

Schuurwerk heeft wel korrel. In fijn schuurwerk zit een fijne korrel die kleine oneffenheden opvangt, in grof schuurwerk zie en voel je de korrel duidelijk. Beide worden met een schuurbord in ronddraaiende beweging opgehaald, en dat geeft een gelijkmatig oppervlak zonder veegpatroon.

Dan is er de familie sierpleisters, in de winkel ook wel sierstuc genoemd. Spachtelputz en korrelpleister zijn kunststofgebonden en behoorlijk stootvast, granol is de gespoten variant die je in veel trappenhuizen en portieken tegenkomt. Wat granol is en waarom het na dertig jaar los kan komen, lees je bij granol op wanden en plafonds.

Structuurverf hoort er strikt genomen niet bij, want dat is verf met vulstof en geen pleister. Toch wordt het in een adem genoemd, omdat het hetzelfde probleem oplost: een niet helemaal vlakke ondergrond aan het zicht onttrekken. Hoe je die laag opzet staat bij structuurverf aanbrengen met een vloedrol en een structuurroller, en de zwaardere korrels bij grove structuurverf.

De lichtste tussenoplossing is texen, en een zo behandelde muur heet getext. Je zet dan een heel dunne structuurlaag op met een rol, waardoor de muur egaal oogt zonder dat je hem spiegelglad hoeft te krijgen. Wanneer dat verstandiger is dan doorschuren leggen we uit bij texen als afwerking.

Afwerking	Hoe het eruitziet	Waar je het meestal vindt	Wat er daarna nog moet gebeuren
Glad stucwerk	Vlak en korrelloos, weerkaatst licht	Woonkamer, slaapkamer, strak interieur	Licht schuren, voorstrijken en sauzen
Fijn schuurwerk	Zeer fijne korrel, geen veegpatroon	Wanden en plafonds in nieuwbouw	Sauzen, schuren is meestal niet nodig
Grof schuurwerk	Duidelijk voelbare korrel	Gangen, bergingen, garage, schuur	Sauzen of onbehandeld laten
Spachtelputz	Korrelige sierpleister, stootvast	Trappenhuis, hal, keukenwand	Niets, of later overschilderen
Korrelpleister	Sierpleister met een vaste korrelmaat	Binnenwanden en gevels	Verven, of meteen op kleur bestellen
Granol	Gespoten korrelige laag	Portieken, trappenhuizen, oudere hallen	Verven, of eraf halen als het loszit
Structuurverf	Verf met vulstof, rolstructuur	Plafonds op gipsplaat	Dekkend maken, vaak twee lagen
Spuitpleister	Machinaal gespoten korrel	Plafonds uit de jaren zeventig tot negentig	Glad maken kost meerdere lagen
Betonstuc	Dunne minerale toplaag, wolkerig	Badkamerwand, keukenwand, vloer	Verzegelen met een coating
Kalkstuc en leemstuc	Mat, dampopen, levend van kleur	Oude huizen, dampopen renovatie	Niets, wel minder krasvast
Blauwpleisterwerk	Gladde grijsblauwe afwerklaag	Vooroorlogse woningen	Direct te sauzen
Mediterraan, spaans of boerenstuc	Zichtbare spaanslag, levendig vlak	Accentwand, schouw, nis	Waxen of verzegelen

Welke stuc kies je: gips, cement, kalk of kant-en-klaar

Welke zak of emmer je nodig hebt, hangt vooral af van waar het stucwerk komt te zitten. Binnen, op een droge muur, werk je vrijwel altijd met een gipsgebonden pleister: gips is licht, hardt uit door kristalvorming en laat zich makkelijk glad trekken. Buiten en in de spatzone van een badkamer heeft gips niets te zoeken, want het blijft gevoelig voor water.

Binnen die gipsfamilie zit het verschil vooral in de ondergrond waarvoor een zak bedoeld is. Roodband als handpleister op gladde en zwak zuigende ondergronden is een andere keuze dan Goldband op sterk zuigend metselwerk. Namen als Geelband, Oranjeband en Kroonband horen bij dezelfde reeks, en het technisch blad op de zak vertelt je per type welke ondergrond en welke laagdikte erbij horen.

MP 75 is de machinepleister die je bij vrijwel elke stukadoor in de silo ziet. Hij heeft een langere open tijd dan Roodband, waardoor je meer ruimte hebt om na te werken, en juist daarom wordt hij ook met de hand gesmeerd. Roodband bindt sneller af en mag dunner, doordat er lijmstoffen in zitten die een deel van de hechting voor hun rekening nemen.

Voor de laatste millimeter bestaan aparte producten. Een dunne afwerkpleister zoals de finishpasta van Knauf of Gyproc MultiStuc, in de winkel ook multi stuc genoemd, maakt een al vlakke wand schilderklaar en lost geen oneffenheden op. Voor naden, sleuven en schroefgaten pak je Fix en Finish voor naden en dunne reparaties, dat sneller schuurbaar is dan gewoon gips.

Kant-en-klare stuc uit een emmer is populair omdat je niets hoeft aan te maken. De beperking zit in de laagdikte: stucpasta in dunne lagen aanbrengen werkt goed, dikke lagen krijg je er niet vlak mee.

Dun stucen met een pasta is dus iets anders dan een muur vlak maken, want een dun laagje stucen volgt de vorm die er al zit. Op de emmer staat vaak drie millimeter als maximum, maar wij houden liever een of twee millimeter per laag aan, omdat je een dikkere laag niet meer vlak getrokken krijgt voordat hij aantrekt. Dat geldt net zo voor de stucpasta van Knauf.

Voor gaten, hoeken en beschadigingen gebruik je reparatiegips in plaats van pleister. Snelgips zet inbouwdozen en ankers vast, en een langzamer reparatiemiddel als Renoband voor het aanhelen van gaten geeft je de tijd om af te reien.

Buiten en in de kelder ga je naar een cementgebonden mortel, in de winkel cement stuc of cementstuc genoemd, omdat die zijn sterkte niet verliest als hij nat wordt. Stucen met cement vraagt wel een andere voorbereiding dan gips, want die mortel hecht juist doordat de ondergrond water opneemt.

Soort stuc	Waar hij voor bedoeld is	Gebruikelijke laagdikte	Waar je op let
Gipsgebonden handpleister	Binnenwanden en plafonds in droge ruimtes	5 tot 20 mm	Niet buiten en niet in de douche
Machinepleister MP 75	Grote vlakken, machinaal of met de hand	Vanaf 10 mm volgens het blad	Lange open tijd, dikke laag weegt mee op een plafond
Dunpleister voor spuitwerk	Machinaal gespoten dunne laag	Vanaf circa 2 mm	Kunststofgemodificeerd, niet bedoeld voor handsmeerwerk
Kant-en-klare stucpasta	Wanden schilderklaar maken	1 tot 2 mm per laag	Meerdere dunne lagen, nooit een dikke
Finishpasta of topfinish	Laatste laag over stuc of gipsplaat	Minder dan 1 mm	Alleen op een al vlakke ondergrond
Naden- en reparatievuller	Naden, sleuven, schroefgaten	Enkele millimeters	Sneller en makkelijker schuurbaar dan gips
Snelgips of montagegips	Inbouwdozen, leidingsleuven, ankers	Vullend	Hardt binnen enkele minuten uit
Renovatie- en reparatiegips	Gaten en beschadigingen aanhelen	5 tot 30 mm	Langere verwerkingstijd dan snelgips
Cementgebonden pleister	Gevel, kelder, spatzone, natte ruimte	10 tot 20 mm	Hecht door wateronttrekking, niet te vet mengen
Kalk- en kalkcementmortel	Oude, dampopen muren en monumenten	10 tot 20 mm	Trager, zachter, goed dampopen
Leemstuc	Binnen, vochtregulerend	5 tot 20 mm	Niet bestand tegen spatwater
Hittebestendige stuc	Schouw, rookkanaal, rond een haard	Volgens fabrikant	Gewone gips scheurt door de warmte

De ondergrond bepaalt of het blijft zitten

Verreweg de meeste mislukte stucklussen zijn geen smeerprobleem maar een hechtprobleem. De vraag die je per muur moet beantwoorden is simpel: zuigt deze ondergrond water op, en is hij ruw of glad? Uit die twee antwoorden volgt welke voorstrijk erop moet.

Een gladde, niet of nauwelijks zuigende ondergrond zoals beton of een witte gipsplaat behandel je met een kwartshoudende voorstrijk. Die is meestal roze of rood gepigmenteerd, zodat je ziet waar je geweest bent, en bij Knauf komt daar naast de stucprimer ook Knauf diepgrond voor sterk zuigend werk bij. Zo'n voorstrijk stucwerk roze van kleur is dus geen kwestie van smaak maar een controlemiddel.

De kwartskorrels vergroten het oppervlak en geven de pleister iets om zich aan vast te zetten. Een sterk zuigende ondergrond zoals kalkzandsteen of gasbeton krijgt juist een primer die de zuiging afremt, want anders trekt het aanmaakwater in de steen voordat de gips heeft kunnen uitharden.

Een beton plafond stucen of een kanaalplaat plafond stucen valt in dezelfde categorie: vlak genoeg, maar zo glad en dicht dat de pleister er zonder hechtprimer vanaf zakt.

Gipsplaat en stucplaat worden vaak door elkaar gehaald. Een witte gipsplaat is zwak zuigend en glad en gaat dus in de kwartshoudende voorstrijk, terwijl een stucplaat geïmpregneerd is en speciaal bedoeld om op te stucen.

Stucen zonder voorstrijk kan dus, maar alleen waar het productblad van de pleister en van de plaat dat allebei toestaan. Wij strijken een stucplaat toch liever voor, omdat zo'n plaat de pleister snel aantrekt en je met een laag stucprimer merkbaar langer verwerkingstijd houdt. Datzelfde helpt op een warme dag of bij een groot vlak dat je in een keer wilt afreien.

Bij cementgebonden pleister draait het precies om. Die mortel hecht doordat de ondergrond water onttrekt, dus een dichte voorstrijk werkt daar tegen je. Op sterk zuigend metselwerk bevochtig je de muur licht vlak voor het opzetten, op een gladde betonblokkenmuur breng je juist een hechtlaag of een kant-en-klare mortel met hechtharsen aan.

Hout, mdf, osb en spaanplaat zijn geen stucondergrond. Ze werken met het vocht mee, en elke beweging komt in de gipslaag terug als scheur. Wil je het toch, dan komt er wapeningsgaas of een plaat tussen, en dat werkt hetzelfde als bij een muur stucen van voorstrijk tot afwerklaag.

Weet je niet wat er al op zit, dan geeft een natte vinger je binnen een minuut antwoord. Wordt je vinger wit en krijtachtig, dan zit je op een oude kalkhoudende laag en moet er meer gebeuren dan alleen voorstrijken. Bij herkennen of en waarmee een muur gestuct is staan de andere tests op een rij.

Ondergrond	Zuigt hij?	Voorbehandeling	Waar je op let
Witte gipsplaat	Zwak zuigend en glad	Kwartshoudende voorstrijk	Naden en schroefgaten eerst vullen en banden
Stucplaat	Zuigt vlot aan	Hoeft niet, grondering geeft meer werktijd	Snel na montage pleisteren, anders gaat de plaat doorhangen
Groene vochtwerende gipsplaat	Zwak zuigend	Voorstrijken zoals witte plaat	Niet in de spatzone van de douche gebruiken
Gipsvezelplaat	Zuigend	Primer volgens de plaatfabrikant	Naden vullen met de bijbehorende vuller
Kalkzandsteen	Sterk zuigend	Stucprimer of licht bevochtigen	Bij gips altijd primer, anders verbrandt de laag
Baksteen metselwerk	Sterk zuigend	Gruis wegborstelen, dan stucprimer	Diepe voegen eerst uitvullen
Beton en kanaalplaat	Niet zuigend en glad	Kwartshoudende betoncontact	Ontkistingsolie eerst ontvetten
Gasbeton en cellenbeton	Zeer sterk zuigend	Primer, verdund voorstrijken	Speciaal geschikte pleister gebruiken
Gipsblokken	Matig zuigend	Licht voorstrijken	Lijmnaden eerst vlak afsteken
Hout, mdf, osb, spaanplaat	Werkt met vocht mee	Gaas of plaat ertussen	Rechtstreeks stucen geeft scheuren
Purschuim, pir, eps en xps	Niet zuigend	Wapeningsmortel met glasvezelgaas	Alleen met een systeem dat daarvoor bedoeld is
Bestaand stucwerk	Wisselend	Kloptest, dan stucprimer	Holle plekken royaal wegkappen
Latex of muurverf	Niet zuigend	Matteren en hechtprimer	Loslatende verf eerst helemaal eraf
Behang of glasvezelbehang	Niet geschikt	Volledig verwijderen	Lijmresten afwassen, anders gaan ze bollen

Hoe dik een stuclaag hoort te zijn

Op elke zak staat een minimale laagdikte, en dat getal verwart veel mensen. Bij MP 75 wordt tien millimeter aangehouden, bij Roodband vijf, terwijl je in de praktijk plafonds ziet met nauwelijks meer dan twee millimeter erop. Beide kloppen, maar ze gaan over iets anders.

Die minimale dikte staat er om twee redenen. Gips hardt uit doordat het water kristallen vormt die zich aan elkaar en aan de ondergrond vastzetten, en dat proces heeft volume nodig om de opgegeven hechtsterkte te halen. En de fabrikant dekt zich ermee in: wie dunner smeert dan voorgeschreven, kan later geen claim neerleggen als de laag loslaat.

Houd die opgegeven dikte dus aan waar je op het productblad wilt kunnen terugvallen. Op een vlakke plaatondergrond en bij een pleister met lijmstoffen erin smeren stukadoors in de praktijk geregeld dunner, en dat blijft doorgaans zitten. Op een gladde, niet-zuigende ondergrond of bij een pleister die zijn hechting vooral uit laagdikte haalt, is te dun smeren juist het eerste wat misgaat.

Dikker is trouwens niet automatisch zwaarder. Roodband bevat andere vul- en bindmiddelen dan MP 75, dus vijf millimeter van het een en tien millimeter van het ander schelen minder in gewicht dan je zou denken. Op een plafond aan een houten balklaag is dat een reëel argument om de dunnere opbouw te kiezen.

Voor het inkopen reken je met ongeveer een kilo droge gipspleister per vierkante meter per millimeter laagdikte. Vijf millimeter op twintig vierkante meter is dus ruwweg honderd kilo, oftewel vier zakken van vijfentwintig. Tel er tien procent bij op voor de hoeken, de bak en wat je op de vloer verliest.

Welke stuc voor dunne laag geschikt is, staat op de zak: alles wat je onder de vijf millimeter wilt aanbrengen moet daar met zoveel woorden voor bedoeld zijn. Moet er meer dan twintig millimeter op omdat de muur scheef staat, dan werk je in twee gangen.

De eerste laag is de raaplaag: die breng je aan, rei je af en krab je licht op met een raaplat of een spijkerlat, zodat de tweede laag zich eraan vastzet. Hoe lang je tussen die lagen moet wachten hangt af van de dikte, en dat staat per materiaal in de droogtijden van stucwerk.

Situatie	Gebruikelijke dikte	Waarom die dikte
Stucplaat of gipsplaat binnen	3 tot 6 mm	De ondergrond is al vlak, je vult alleen naden en schroefgaten weg
Plafond op gipsplaat of stucplaat	3 tot 5 mm	Zo licht mogelijk houden, het hangt aan de balklaag
Beton of kanaalplaatvloer	3 tot 8 mm	Vlak maar glad, dus hechtprimer belangrijker dan dikte
Vlak metselwerk of kalkzandsteen	10 tot 15 mm	Voegen en oneffenheden moeten mee weggewerkt worden
Scheef of onvlak metselwerk	Raaplaag 10 tot 20 mm plus afwerklaag	In twee lagen, anders zakt de verse mortel weg
Stucpasta over spuitwerk of gipsplaat	1 tot 2 mm per laag	Dikker trek je niet vlak, je haalt gaten in de pasta
Finishpasta als sluitlaag	Onder 1 mm	Bedoeld om te egaliseren, niet om te vullen
Buitengevel in cementpleister	15 tot 20 mm in twee lagen	Moet regen en vorst aankunnen
Reparatie van een gat	Gelijk aan de bestaande laag	Aanhelen met dezelfde dikte voorkomt een afgetekende rand
Maximale dikte in een gang	Ongeveer 20 mm	Dikker zakt weg voordat de laag bindt, dus twee lagen

Stucplaten en gipsplaten monteren zonder scheuren

Beplating waar stucwerk op komt, in de handel ook wel stucco beplating genoemd, is er in een handvol soorten. Let op dat Knauf Brio en de vloerelementen van Fermacell droge dekvloeren zijn en geen wandplaten: de vraag Knauf Brio of Fermacell hoort bij de vloer en niet bij het stucwerk.

Scheuren in een gestuct plafond ontstaan zelden in de stuclaag zelf, maar in de constructie eronder, en de gips laat alleen zien wat daar gebeurt. Een balklaag die doorbuigt als er iemand boven loopt, brengt elk plafond vroeg of laat aan het scheuren.

Begin daarom bij het regelwerk. Rachels of metalstuds op dertig tot veertig centimeter hart op hart is gebruikelijk, maar de maat die je moet aanhouden staat in het montagevoorschrift van de plaat en hangt af van de plaatdikte. Stel het regelwerk waterpas af met een lange rei of een laser en ondersteun elke plaatnaad, of leg hem juist bewust naast het hout. Platen leg je verspringend, zodat er nergens een kruisnaad ontstaat.

Over de richting van de platen bestaan twee scholen. Fabrikanten van gipsplaten adviseren voor plafonds meestal haaks op het regelwerk, terwijl bij stucplaten vaak in de lengterichting wordt gewerkt zodat de lange naden op een rachel liggen. Kies een systeem en houd het over de hele ruimte aan, want het mengen van beide is wat naden zichtbaar maakt.

Wij houden op een plafond ongeveer vijftien centimeter schroefafstand aan en op een wand twintig tot vijfentwintig, omdat een plafondplaat zijn eigen gewicht draagt. De kop moet net onder het oppervlak liggen zonder dat de kartonlaag scheurt, want een doorgedraaide schroef heeft geen houvast meer.

Over de naad gaat altijd band, ook als je een gipsvoeg maakt. Sommige stukadoors houden de lange kanten vijf tot tien millimeter uit elkaar en drukken daar de pleister doorheen, wat een stevige verbinding geeft. Welk type band waar hoort staat bij glasband over de naden van gipsplaten.

De aansluiting tussen plafond en wand krijgt geen band maar juist een snede. Door daar met een mes een spleetje in te snijden, laat je beide vlakken los van elkaar bewegen. Sla je dat over, dan verschijnt er binnen een paar weken een haarscheur over de volle lengte van de langste wand.

Wil je helemaal niet stucen, dan kan een plafond ook met naadvuller en verf strak worden. Dat vraagt wel andere platen en meer schuurwerk, en het is precies het onderwerp van gipsplaten afwerken zonder te stucen.

Plaatsoort	Dikte	Waar je hem voor gebruikt	Regelafstand hart op hart
Witte gipsplaat	9,5 en 12,5 mm	Wand en plafond, afwerken met vuller of pleister	40 cm bij 12,5 mm, 30 cm bij 9,5 mm
Stucplaat	9,5 en 12,5 mm	Speciaal om op te stucen	30 tot 40 cm
Plafondplaat met ronde lange kant	9,5 en 12,5 mm	Lange naden netjes uitvullen	Naad op de regel houden
Groene vochtwerende plaat	12,5 mm	Keuken en badkamer buiten de spatzone	Gelijk aan de witte plaat
Gipsvezelplaat	10 en 12,5 mm	Stootvaste wand, ook achter tegelwerk	Volgens de plaatfabrikant
Cementgebonden bouwplaat	8 tot 12,5 mm	Natte ruimte en buiten onder een overkapping	Met wapeningsmortel en gaas
Dunne renovatieplaat	6 mm	Lijmen op een bestaande wand	Doorlopend ondersteund

Profielen, smeerlatten en de aansluiting op kozijn en plint

Smeerlatten zijn geen latjes die je zelf maakt. Het zijn L-vormige metalen of kunststof profielen die je op de plaat of tegen het kozijn zet, precies zo hoog als de stuclaag dik wordt. Je smeert er tegenaan en houdt daardoor een kaarsrechte, scherpe overgang.

In de bouwmarkt liggen ze meestal bij de gipsplaten en heten ze stucstop, stuclat of stucprofiel. Je hebt stuclatten in verschillende hoogtes, en je kiest de hoogte die overeenkomt met je laagdikte.

De meeste blijven gewoon zitten en verdwijnen op de zichtbare rand na volledig in de pleister. Er bestaan ook varianten met een afscheurstrook, waarmee je na het drogen een strakke kier langs een aluminium of kunststof kozijn overhoudt.

Zet zo'n profiel altijd op iets vasts, dus op de plaat of op het kozijnhout, en nooit half zwevend in de verse gips. Vastzetten doe je met klodders snelgips om de dertig centimeter, met nietjes op hout, of met schroeven bij een zwaar hoekprofiel. Controleer voor het uitharden met een rei of het profiel in het vlak staat, want daar reken je later je hele wand op af.

Een buitenhoek krijgt een hoekbeschermprofiel. Voor een hoek van negentig graden koop je gewoon een standaardprofiel, en voor een schuine dagkant zijn er varianten van vijfenveertig graden of buigbare profielen. Twee profielen die elkaar kruisen zaag je in verstek.

Een hoekprofiel buigen doe je door de flens van een kunststof profiel om de twee centimeter in te knippen, zodat hij de bocht kan volgen. Bij een binnenhoek stucen heb je geen profiel nodig: een inwendige hoek stucen doe je met een hoekspaan, of je zet er een strook gaasband in die je met vuller wegwerkt.

Een hoek stucen zonder profiel vraagt vooral geduld. Wie geen hoekspaan heeft, werkt beide vlakken los af en snijdt de hoek daarna recht met een mes.

Onderaan de wand bepaalt de plint hoe je afwerkt. Wil je een plint gelijk met het stucwerk, dan zet je een stucstop op plinthoogte en stuc je daar tegenaan. De onderkant trap stucen doe je met stucanetgaas, een stevig metaalgaas dat als drager dient waar de ondergrond zelf niets kan houden.

Het woord hoekprofiel wordt ook buiten het stucwerk gebruikt. Een aluminium hoekprofiel voor laminaat op een trap heet net zo, maar dat is een afwerkprofiel en geen stucprofiel. Voor het echte werk kijk je bij stucken van muur tot afwerking.

Profiel of hulpstuk	Waar het zit	Hoe je het vastzet
Stucstop of smeerlat	Aansluiting op kozijn, plafond of plint	Klodders snelgips of nieten, uitlijnen met een rei
Hoekbeschermprofiel 90 graden	Elke buitenhoek van een wand	In gips zetten, verstek zagen op kruisingen
Hoekprofiel 45 graden	Schuine dagkant of erker	Zelfde methode, maar eerst het vlak uitmeten
Buigbaar kunststof profiel	Ronde hoeken en bogen	Flens om de 2 cm inknippen
Geleideprofiel of reiprofiel	Dikke lagen op een scheve muur	Op klodders stellen, na het afreien laten zitten
Glasband of gaasband	Alle plaatnaden en scheurgevoelige overgangen	Zelfklevend of in de eerste laag vuller drukken
Stucanetgaas	Onderkant trap, houten ondergrond, overgangen	Nieten of schroeven, dan in twee lagen dichtsmeren
Stucdopjes	Inbouwdozen voor schakelaars en stopcontacten	In de doos klikken, na het schuren eruit

Zelf stucen: gereedschap, techniek en waar het misgaat

Het gereedschap waarmee je begint bepaalt het resultaat meer dan het merk stuc. Een plamuurmes van vijftien centimeter is prima voor een gat, maar op een hele wand volgt daar onvermijdelijk een golvend vlak uit. Je hebt een spackmes van veertig tot zestig centimeter nodig, met licht opstaande en afgeronde hoeken zodat je geen randen intrekt.

De volgorde is opzetten en dan direct afhalen. Je brengt de stuc op met een plakspaan of een vachtroller op een steel, en trekt hem daarna in een beweging vlak met het spackmes onder een lichte hoek. Blijf niet op dezelfde plek doorwerken, want gips en pasta gaan al binden terwijl je bezig bent en dan trek je gaten in het materiaal.

Werk in banen. Doe eerst de onderste meter vanaf de vloer omhoog in een haal, strijk daarna van het plafond naar beneden, en overlap elke volgende baan ongeveer dertig procent met de vorige. Zet daarbij iets meer druk op de kant die nog glad moet worden, zodat je het al afgestreken deel niet weer indrukt.

Houd je gereedschap schoon. Een half opgedroogd korreltje op de rand van je spackmes trekt een spoor door de hele baan, en dat kost meer tijd om te herstellen dan het tussendoor omspoelen kost. Datzelfde geldt voor de emmer: resten van een vorige batch versnellen het afbinden van de nieuwe.

Poederstuc maak je aan met afgemeten water in plaats van op gevoel. Strooi het poeder in het water, laat het een paar minuten rijpen, meng het door met een mortelmixer en voeg daarna geen water meer toe. Twee emmers met verschillende hoeveelheden water in dezelfde wand geven zichtbaar verschil in hardheid en kleur, en kant-en-klare stuc uit een pot leng je hooguit licht aan voordat je goed doorroert.

Bij poederstuc hoort sponzen, bij dunne pasta niet. Sponzen doe je als de laag zover is aangetrokken dat er geen vinger meer in wegzakt maar er nog wel iets beweegt onder je spons, en dat moment duurt kort. Bij schuurwerk haal je de korrel juist op met een schuurbord in een ronddraaiende beweging.

Glad stucwerk wordt afgemaakt met schuren in plaats van sponzen. Doe dat machinaal met afzuiging, want met de hand blijf je over de bulten heen werken en maak je nieuwe ribbels.

Welke korrel op welk moment hoort, staat bij stucwerk schuren zonder er doorheen te gaan. Wil je de wand daarna direct kunnen sauzen, dan werk je toe naar sausklaar stucwerk.

Verwacht van jezelf niet meer dan van een vakman. Wat als vlak genoeg geldt, hangt af van de vlakheidsklasse die je afspreekt: bij gewoon glad stucwerk gaat het om marges in de orde van vier millimeter over twee meter, en dat zie je in strijklicht gewoon terug. Wie een spiegel wil, huurt iemand in of kiest een fijne structuurafwerking.

Korrel	Waarvoor je hem gebruikt	Waar je op let
Schuurgaas 80	Bulten en ribbels van spuitwerk of een grove laag	Gaas slibt minder dicht dan papier op gips
Korrel 80 tot 120	Tussenschuren na elke laag pasta of gips	Machinaal met afzuiging, anders ligt het stof overal
Korrel 120 tot 180	Eindschuren van glad stucwerk	Licht blijven bewegen, niet op een plek blijven staan
Korrel 240	Laatste keer voor latex	Alleen bij een al vlakke wand, dit vult niets
Fijne schuurspons	Hoeken, randen en rond profielen	Voorkomt dat je de hoek rond schuurt
Vochtige spons	Schuurwerk ophalen en gips afsponzen	Alleen zolang de laag nog niet hard is

Oud stucwerk: laten zitten of eraf halen

Voordat je iets nieuws op een oude muur zet, moet je weten wat eronder zit. Dat kost tien minuten en het bespaart je de situatie waarin je verse pleister met oude laag en al van de muur ziet komen. Twee tests geven vrijwel altijd uitsluitsel.

De eerste is de kloptest. Ga met het handvat van een schroevendraaier systematisch over de muur en luister naar het verschil. Waar het hol klinkt, zit de laag los van de steen, ook als er niets aan te zien is.

De tweede is de natte vinger. Wrijf met een vochtige vinger over het stucwerk en kijk of hij wit en krijtachtig wordt. Dat wijst op een kalkgebonden specie zoals je die in vooroorlogse huizen vindt, en daar hecht moderne gips slecht op.

Klinkt het hol, dan kap je die plek royaal vrij tot je aan alle kanten op vast werk uitkomt. Hakken heeft wel een vervelende bijwerking: elke klap maakt er weer een stuk omheen los, zeker bij kalkspecie. Zit een plamuurmes er makkelijk achter, dan gaat het zonder machine sneller en met minder schade.

Stucwerk verwijderen is stoffig en zwaar werk, dus de vraag is altijd eerst of het echt moet. Stucen over bestaand stucwerk mag alleen als de oude laag overal vast zit en niet krijt. Bij een muur waar op meerdere plekken hol geluid zit, is pleisterwerk verwijderen en opnieuw beginnen vaak de goedkopere keuze.

In huizen met houten binnenwanden kom je stuc op riet tegen: dat haal je in zijn geheel weg en je vervangt het door stucplaat of gipsvezelplaat op een regelwerk. Een plafond opnieuw stucen begint in zo'n huis dus met slopen.

Is de muur kaal, dan hoeft hij niet klinisch schoon te zijn. Wat stucwerk in de voegen achterblijft is geen probleem, gruis wel. Ga er met een harde bezem overheen, zuig de vloer en de plinten na, en zet de muur daarna in de stucprimer.

Een lokale reparatie in een verder gave wand vraagt iets anders. Vul het gat in dezelfde dikte als de bestaande laag en werk de rand uit over een breed vlak, want een strak afgesneden reparatie tekent zich later af als een wit vlak dat door de verf heen komt.

Wat je aantreft	Wat het betekent	Wat je doet
Hol geluid bij aankloppen	De laag zit los van de ondergrond	Royaal vrijkappen tot op vast werk
Natte vinger wordt wit en krijtachtig	Kalkgebonden oude specie	In de regel alles eraf halen
Bros en kruimelig, valt bij aanraken	Bindmiddel is uitgewerkt of het is nat geweest	Verwijderen en de oorzaak van het vocht zoeken
Rechte scheur precies op een plaatnaad	Naad zonder band of platen die werken	Openkrabben, band aanbrengen, in twee lagen vullen
Diagonale scheur vanuit een kozijnhoek	Spanning in de constructie	Eerst laten beoordelen, dan pas repareren
Haarscheur tussen plafond en wand	Aansluiting niet ingesneden	Uitsnijden en met een blijvend elastische kit afwerken
Bruine of gele vlekken die terugkomen	Vocht, roest of nicotine dat doorslaat	Isolerende voorstrijk, anders blijft het doorkomen
Bobbels en blaasjes in een verse laag	Lucht of te snel dichtgesmeerd	Opensnijden, uitvullen en opnieuw afwerken
De laag staat bol maar zit nog vast	Ondergrond werkt of vocht zit erachter	Niet overstucen, eerst de oorzaak oplossen

Sierpleister en structuurverf: aanbrengen, bijwerken en eraf halen

Sierpleister is een ander vak dan glad stucwerk. De korrel doet het werk, dus je hoeft niet vlak te trekken, maar je moet wel in een keer door een wand heen kunnen. Stop je halverwege, dan zie je de aanzet er jaren later nog in staan.

Spachtelputz breng je op met een rvs spaan en daarna structureer je hem met een kunststof spaan of een rol. Werk met twee mensen als de wand groter is dan een paar vierkante meter, zodat de een opzet terwijl de ander structureert. De volledige werkwijze staat bij spachtelputz aanbrengen op wand en plafond.

Voorstrijken is bij sierpleister geen optie maar onderdeel van het systeem. Een gepigmenteerde grondlaag maakt de zuiging gelijk en voorkomt dat de korrel op de ene plek dieper wegzakt dan op de andere. Op een gladde, geverfde wand gebruik je een kwartshoudende primer, want anders laat de laag na een jaar los.

Beschadigingen zijn bij te werken, alleen zie je de reparatie altijd een beetje. Hoe je zo'n plek zo onopvallend mogelijk dichtwerkt, staat bij spachtelputz repareren en bijwerken. Zit er een oude, vergrijsde laag op, dan is verven vaak logischer dan repareren, en dat vraagt een dikke verf met een vachtrol zoals bij spachtelputz verven.

Wil je van de korrel af, dan zijn er twee wegen. Overzetten met een egaliserende laag houdt de troep binnen de perken en werkt bij een fijne structuur prima, zie spachtelputz glad maken. Bij een grove korrel of een laag die al loszit kom je er niet onderuit en moet hij eraf, wat we behandelen bij spachtelputz verwijderen.

Structuurverf zit dunner op de muur en laat zich daarom makkelijker aanpakken. Op een gipsplaat werkt stomen goed, mits je voorzichtig blijft met de kartonlaag eronder. Op stucwerk gaat een muurschuurmachine met afzuiging sneller, en dan schuur je terug tot je overal dezelfde ondergrond ziet.

Behangen over structuurverf kan, maar dan wel over renovlies en niet met dun papier. De korrel tekent zich anders door elke behangsoort heen, ook na twee lagen. Schuur eerst de scherpe punten weg, stof af en zet de wand in een voorstrijk voor zuigende ondergronden.

Wat je eraf wilt halen	Methode die werkt	Waar je op let
Structuurverf op gipsplaat	Stomen en met een breed plamuurmes afsteken	Niet te lang op een plek, anders week je het karton
Structuurverf op stucwerk	Muurschuurmachine met afzuiging, korrel 40 tot 80	Stofmasker en alles afdekken, het stuift enorm
Grove structuurverf op een plafond	Eerst afsteken, dan schuren	Zwaar bovenhands werk, plan er dagen voor
Spachtelputz op steen	Afsteken met een aanbouwbeitel op de boorhamer	Vlak aanzetten, anders hak je in de steen
Spachtelputz op gipsplaat	Verwarmen met een hittepistool en afsteken	Kunststofgebonden pleister wordt zacht, plaat niet verbranden
Granol die loszit	Afkrabben en de rest afsteken	Controleer eerst op asbest bij oude sierlagen
Latexlagen op stucwerk	Meestal niet verwijderen maar matteren en gronden	Alleen loszittende delen weghalen
Oude stuclaag op baksteen	Plamuurmes erachter of beitelen	Gruis wegborstelen en voegen laten zitten
Dubbelzijdige tape of lijmresten	Warm maken en langzaam lostrekken	Rukken haalt de toplaag van het stucwerk mee

Buiten stucen en pleisteren

Buiten gelden andere spelregels dan binnen. Gips heeft er niets te zoeken, want die neemt water op en verliest daarmee zijn sterkte. Je werkt met een cementgebonden of kalkcementgebonden pleister, en bij een systeem van een fabrikant houd je de bijbehorende primer en wapening aan, zoals bij de buitenpleister UP 210 W van Knauf.

Zelf buitenmuur stucen is te doen op een garage, een schuurtje of een tuinmuur, maar op een hoge gevel loop je vast op steigerwerk en op het feit dat je een vlak in een keer af moet hebben. De opbouw is vrijwel altijd tweelaags.

Eerst een raaplaag die de muur vlak maakt en die je opruwt, daarna de afwerklaag met de structuur die je wilt zien. Reken samen op vijftien tot twintig millimeter en breng die nooit in een keer aan, want dan zakt de verse mortel onderaan weg.

Het weer bepaalt of het lukt. Niet pleisteren bij vorst of bij vorst in de nacht, niet in de volle zon en niet in harde wind, want dan droogt het oppervlak sneller uit dan de mortel kan binden. Op een warme dag bevochtig je een sterk zuigende muur vooraf en houd je het verse werk de eerste dagen nog een keer nat.

Op isolatie werkt het anders dan op steen. Daar komt een wapeningsmortel op met glasvezelgaas erin, met de banen overlappend en extra diagonale stroken bij de hoeken van ramen en deuren. Zonder die wapening loopt er vroeg of laat een scheur vanuit elke kozijnhoek, en dat is het meest voorkomende schadebeeld op gestucte gevels.

Onderaan de gevel houdt het stucwerk op boven het maaiveld. Ga niet met pleister de grond in, want dat zuigt vocht op en vriest kapot. Werk het onderste stuk af met een gevelplint of een trasraam en houd een duidelijke waterkerende overgang aan.

Een dichte muurcoating over een gevel die van binnenuit vocht kwijt moet, laat de laag op termijn bol staan en loskomen. Verf daarom alleen met een dampopen gevelverf. Datzelfde geldt voor een gestucte overkapping of een gemetselde bloembak: die kunnen twee kanten op nat worden, dus daar hoort een dampopen systeem.

Buitenmuren van betonblokken, cellenbeton of pir-platen vragen elk hun eigen hechtlaag. Betonblokken nemen geen water op, cellenbeton juist heel veel, en isolatieplaten houden alleen via wapeningsmortel iets vast. Kies daarom eerst het systeem en dan pas de zak.

Buitenondergrond	Voorbehandeling	Pleistersysteem
Baksteen metselwerk	Voegen aanhelen, gruis wegborstelen, licht bevochtigen	Kalkcement raaplaag plus afwerklaag
Betonblokken en beton	Hechtlaag of mortel met hechtharsen	Cementgebonden pleister, niet te vet
Cellenbeton	Verdunde primer tegen de sterke zuiging	Speciaal geschikte lichte pleister
Isolatieplaten van eps of pir	Pluggen en wapeningsmortel	Gaas in de mortel, daarna sierpleister
Cementgebonden buitenplaat	Naden band en primer volgens fabrikant	Wapeningslaag met gaas plus afwerking
Bestaand gestuct gevelwerk	Kloptest, losse delen weg, hechtprimer	Aanhelen in dezelfde dikte en structuur

Drogen, schilderen en behangen na het stucen

Vers stucwerk is natter dan het aanvoelt. Het water zit tot in de volle dikte van de laag en moet er via het oppervlak uit. Als vuistregel reken je op ongeveer een dag per millimeter bij een normale kamertemperatuur en gewone ventilatie.

Ventileren helpt, maar dan zonder tocht en zonder de ruimte af te koelen. Een raam op een kier en de deur open werkt beter dan alles wijd open, want een koude luchtstroom over een wand geeft plaatselijk sneller drogen en dus kleurverschillen en scheurtjes. Wat de beste stand is per seizoen staat bij ramen open of dicht tijdens het drogen van stucwerk.

Een bouwdroger direct op verse gips zetten is een klassieke fout. Het oppervlak sluit dan dicht terwijl er onder de huid nog water zit, en dat komt er later alsnog uit met vlekken of loslatende verf als resultaat. Zet zo'n droger pas in als de laag oppervlaktedroog is, en richt hem nooit rechtstreeks op de muur.

Of het droog genoeg is, meet je in plaats van te schatten. Een vochtmeter voor bouwmaterialen geeft een indicatie op de dikste plek, en de verffabrikant noemt in het verwerkingsvoorschrift het percentage dat hij aanhoudt. Een tweede controle is de folietest: plak een stuk plastic van een halve meter luchtdicht op de muur en kijk na een etmaal of er condens onder staat.

Is de wand droog, dan komt er eerst een voorstrijk voor zuigende ondergronden op. De eerste laag latex breng je daarna tien procent verdund aan, zodat hij in plaats van op het oppervlak te blijven staan echt in de poriën trekt. Daarna volgen een of twee onverdunde lagen.

Laat verf op vers stucwerk toch los, dan is er meestal een van drie dingen aan de hand. Er zat nog vocht in de laag, er lag schuurstof op, of er is op een gladgeschuurde sinterlaag geschilderd zonder te ontstoffen en te gronden. Stof je daarom altijd na met een brede kwast of een stofzuiger met borstelmond.

Behangen kan pas als het stucwerk volledig droog is, en dan met een voorstrijk ertussen. Op verse kant-en-klare pasta gaat dat regelmatig mis, omdat behanglijm de pasta weer week maakt en je een witte plakkerige laag onder je behang krijgt. Wil je een egale ondergrond zonder spiegelglad te stucen, dan is renovlies over een gegronde wand de veiligste route.

Wat je wilt doen	Wanneer het mag	Wat je eerst doet
Licht naschuren	Zodra de laag hard aanvoelt	Machinaal met afzuiging, korrel 120 of hoger
Sauzen of latexen	Als de laag door en door droog is	Ontstoffen, voorstrijken, eerste laag 10 procent verdund
Structuurverf aanbrengen	Na de eerste dekkende laag verf	Vloedrol vol opzetten en narollen naar het licht toe
Behangen	Later dan schilderen, echt volledig droog	Voorstrijken, bij twijfel eerst renovlies
Tegelen op vers stucwerk	Niet, hierop hoort geen tegelwerk	Stuc weghalen of op de kale ondergrond tegelen
Keuken of kasten monteren	Pas als het droog is achter de kast	Anders sluit je vocht op en komt er schimmel

Volgorde in de verbouwing, tempo en kosten

Stucwerk zit vroeg in de planning. Kozijnen, leidingen, inbouwdozen en het regelwerk zijn klaar voordat de stukadoor begint, en de vloer komt er na.

Op de vraag eerst stucen of eerst vloer is het antwoord dus vrijwel altijd eerst stucen. Wie eerst een pvc-vloer of laminaat legt, ligt een week later met gipsspetters en een muurschuurmachine op een nieuwe vloer te werken.

Bij een keuken is de volgorde net anders. Laat de wanden stucen voordat de keuken erin gaat, want anders kun je nooit meer strak achter de kasten komen. Meet de nis wel op nadat het stucwerk erop zit, of trek bij een inmeting vooraf twee keer de laagdikte van je maat af, want tien millimeter per wand betekent twee centimeter minder ruimte.

De achterwand keuken stucen vraagt een aparte afweging. Een gestucte wand achter een kookplaat wordt vet, vlekt en is lastig schoon te maken, dus daar is een tegel, een glazen plaat of een verzegelde betonstuclaag praktischer. Verder langs het aanrecht kun je gewoon stucwerk aanhouden, mits je er een goed wasbare latex op zet.

Voor het tempo geldt: een ervaren stukadoor haalt vlot dertig tot vijftig vierkante meter glad werk per dag, inclusief opzetten en nawerken. Zelf reken je daar rustig drie keer zoveel tijd voor, plus de tijd voor schuren en opruimen. Voor een gemiddelde slaapkamer betekent dat een weekend en niet een avond.

Op de factuur van een stukadoor staat vrijwel altijd een prijs per vierkante meter wand en plafond, met een minimumafname, plus materiaal en voorrijkosten. Bij woningen die ouder zijn dan twee jaar valt het arbeidsdeel van stukadoorswerk onder het lage btw-tarief, dus controleer of dat op de offerte is toegepast. Vraag ook vooraf wat de afgesproken afwerking is: glad, fijn schuurwerk of sausklaar scheelt in prijs en in wat je achteraf nog moet doen.

Na afloop is er nog het boorwerk. Boor door een stuclaag zonder klopstand, want kloppen laat de laag rond het gat afbrokkelen, en zet de klop pas aan zodra je in de steen zit. Kies de plug lang genoeg zodat hij helemaal in het metselwerk valt, want de stuclaag zelf draagt niets.

Plinten lijmen op vers stucwerk kan, maar bedenk dat je bij het verwijderen de toplaag meetrekt. Een stucstop op plinthoogte, waarbij het stucwerk gelijk uitkomt met de plint, geeft een strakkere en beter te demonteren aansluiting. Wil je helemaal geen houten plint, dan bestaat er een stucplint: een profiel dat je meestuct.

Aan het plafond werkt dat net zo: een platte plint scheidt plafond en wand, en een meegestucte stucplint maakt de overgang van plafond naar wand strak. Wil je van de kale muur af beginnen, dan vind je de complete werkwijze bij een muur stucen stap voor stap.

Werk	Voor of na het stucen	Waarom
Kozijnen plaatsen	Voor	Je stuct met een stucstop tegen het kozijn aan
Elektra en leidingen wegwerken	Voor	Sleuven vullen met snelgips, dozen afdoppen
Regelwerk en platen monteren	Voor	Stucplaten liefst kort na montage pleisteren
Vensterbanken	Meestal na	Zo houd je de aansluiting strak, met een smeerlat langs de dag
Keuken plaatsen	Na	Achter de kasten kom je later niet meer
Vloer leggen	Na	Stucwerk geeft stof, water en gipsspetters
Kozijnen schilderen	Na	Bijwerken na het stucen is minder werk dan andersom
Plinten monteren	Na	Tenzij je met een stucstop gelijk afwerkt

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Veelgestelde vragen