Glaslatten vervangen zonder je kozijn of ruit te beschadigen
Een glaslat komt eruit door hem los te wippen, niet door hem eruit te wrikken. Bij kunststof en aluminium zet je een breed kunststof plamuurmes of een schuine beitel op de naad en tik je die schuin weg, zodat de klik uit het profiel springt. Houten latten zitten gespijkerd en die haal je met een steekbeitel en een nijptang los. Meet voordat je nieuwe latten koopt de sponningdiepte en de glasdikte, want de lat moet de ruit klemmen en niet alleen de naad afdekken.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Breed kunststof plamuurmes of een stevige kunststof spatel
- Schuine steekbeitel van 20 of 25 mm, scherp geslepen
- Nylon of rubberen hamer, en een gewone hamer voor het tikwerk
- Haakje of priem om het beglazingsrubber uit te trekken
- Nijptang en een kleine koevoet voor gespijkerde houten latten
- Verstekbak of een verstekzaag voor houten latten
- Rolmaat, potlood en een schuifmaat voor de glasdikte
- Schilderstape om de kozijnrand af te plakken
- Werkhandschoenen met snijbescherming
Materiaal
- Nieuwe glaslatten in het juiste profiel en de juiste maat
- Beglazingsrubber of glasdichtingsprofiel op de dikte van je ruit
- Roestvaste glaslatnagels of nietjes voor houten latten
- Kunststof stelblokjes en draagblokjes
- Grondverf en lakverf voor houten latten
- Neutrale beglazingskit als er nat afgedicht is
Wat een glaslat vasthoudt en wanneer hij eruit moet
Een glaslat is het smalle lijstje dat de ruit of het paneel in de sponning klemt. Hij draagt niets: de ruit rust op kunststof blokjes onderin en de lat drukt het glas tegen de afdichting aan de andere kant. Zodra die klemming wegvalt, gaat de ruit rammelen en komt er water en tocht achter.
Bij isolatieglas zit de glaslat vrijwel altijd aan de binnenzijde. Dat is met opzet, want een lat aan de buitenkant zou betekenen dat iemand de ruit van buitenaf uit het kozijn kan lichten. Waar deze klus tussen het andere raamwerk past, zie je in ons overzicht over ramen, glas en beglazing.
Vervangen is meestal om een van vier redenen nodig. De onderste lat is verrot omdat daar jarenlang condens op stond. Een kunststof lat is gebroken tijdens het uitnemen van de ruit, of de latten zijn zo dik overgeschilderd dat ze niet meer sluiten. En wie overstapt op dikker glas, merkt dat het oude profiel niet meer past.
Losse latten zijn ook een teken op zichzelf. Als een lat vanzelf uit het profiel komt, is er iets mis met het rubber eronder of is de sponning nat geweest. Kijk dan verder dan de lat, anders vervang je over twee jaar hetzelfde lijstje opnieuw.
Kunststof, aluminium of hout: waaraan je de glaslat herkent
De aanpak verschilt volledig per kozijnsoort, en je herkent aan de naad welke je voor je hebt. Loopt er een dunne, kaarsrechte lijn tussen de lat en het kozijn zonder een spoortje kit of een spijkerkopje, dan zit je bij een klikprofiel van kunststof of aluminium. Zie je vulplamuur, verfnaden of kleine ronde putjes in de lat, dan is het hout dat gespijkerd zit.
Twijfel je, kijk dan naar de hoeken. Kunststof en aluminium latten zijn strak in verstek gezaagd en sluiten daar zonder kier. Houten latten zijn vaak recht afgezaagd, waarbij de korte latten boven en onder tussen de lange zijlatten klem zitten. Die volgorde bepaalt straks waar je begint.
Kijk ook even naar de binnenzijde van het kozijn. Bij kunststof kozijnen zit tussen glas en lat een zwart rubberen dichtingsprofiel dat je er in zijn geheel uit kunt trekken. Juist dat rubber is de sleutel tot een lat die anders muurvast lijkt te zitten.
| Soort glaslat | Hoe hij vastzit | Gereedschap dat werkt | De valkuil |
|---|---|---|---|
| Kunststof klikglaslat | Klikt met een verende voet in een groef van het kozijnprofiel | Breed kunststof plamuurmes of schuine beitel, plus hamer | De voet breekt af als je hefboomt in plaats van tikt |
| Aluminium klemlat | Klemt in het profiel en wordt strak gezet door het kederrubber | Kunststof spatel, haakje voor het rubber | Aluminium buigt door en komt daarna nooit meer strak |
| Aluminium geschroefde lat | Inbus- of torxschroeven vanaf de binnenzijde | Inbus- of torxbit, kort schroefbitje | Doorgedraaide schroefkoppen bij een kozijn dat nooit open is geweest |
| Houten glaslat, gespijkerd | Dunne glaslatnagels of nietjes schuin door de lat in de sponning | Steekbeitel, nijptang, kleine koevoet | De lat splijt bij het uitwippen als je te dicht bij de nagel zit |
| Houten neuslat | Gespijkerd of geschroefd, met een neus over de sponningrand | Steekbeitel en verstekbak voor de nieuwe latten | De neus verbergt de sponning, dus rot ontdek je pas laat |
| Lat met natte beglazing | Gespijkerd en aan beide zijden vol in de kit gezet | Mesje langs beide naden, daarna beitel | Zonder eerst de kit los te snijden trek je de verf mee |
Kunststof glaslatten losmaken zonder ze te breken
Kunststof glaslatten vervangen mislukt bijna altijd op hetzelfde punt: mensen proberen er iets tussen te krijgen. Die naad is met opzet nul millimeter breed, dus zelfs een dun plamuurmes past er niet in. Wie het toch forceert, drukt het kozijnprofiel weg of zet een blijvende deuk in het zicht.
De beweging die wel werkt is wegdrukken. Zet een breed kunststof plamuurmes of een schuine beitel schuin op de rand van de lat, richting de ruit, en tik met de hamer op de achterkant van het mes. Het mes hoeft er niet tussen te komen: je duwt de lat zijwaarts weg, waardoor de verende voet uit de groef van het kozijn springt. Zodra hij op één plek los is, loopt de rest van de lat er met de hand uit.
Kies je plek in het midden van de lange lat en niet in de hoek. In de hoek zit het verstek klem en breekt het puntje van de lat af. Tik gedoseerd, niet met alle kracht die je hebt, want harder slaan lost een verkeerde hoek niet op.
Er is nog een tweede route die kozijnenbouwers gebruiken. Trek eerst het zwarte rubberen dichtingsprofiel tussen glas en lat er in zijn geheel uit met een haakje. Daarmee verdwijnt de spanning op de lat, en dan komt hij er meestal met alleen een spatel al uit. Bij het terugzetten druk je het rubber er als laatste weer in.
Plak de kozijnrand naast de lat af met schilderstape. Dat kost een minuut en scheelt precies de kras die je anders in het zicht hebt staan, ook als het mes een keer uitschiet.
Zodra de laatste lat los is, kan de ruit naar binnen komen. Bij een staand raam of een deurpaneel gaat dat sneller dan je denkt. Zet er een tweede persoon bij, of plak twee brede tapestroken kruislings over de ruit tegen het kozijn voordat je de laatste lat wegtikt.
Aluminium glaslatten los krijgen zonder ze krom te trekken
Bij aluminium glaslatten vervangen komt er iets bij. Aluminium is stijf, maar het vervormt blijvend zodra je er te veel op wringt. Een lat die je eenmaal krom hebt getrokken sluit daarna nooit meer aan, hoe je hem ook terugklikt. Werk hier dus uitsluitend met kunststof gereedschap tegen de lat aan en gebruik een stalen schroevendraaier alleen als je de lat toch al weggooit.
Kijk eerst welk systeem je hebt. Zit er een dik rubberen keder tussen het glas en de lat, dan zet dat rubber de lat op spanning en moet dat er als eerste uit. Wip het uiteinde van het rubber met een haakje omhoog en trek het er in één lange sliert uit. De lat komt daarna met een kunststof spatel los.
Zie je in plaats daarvan kleine inbus- of torxschroeven op regelmatige afstand, dan is de lat geschroefd en heb je aan tikken niets. Draai alle schroeven eruit voordat je iets probeert los te wippen, want één vergeten schroef betekent een gescheurde lat. Bewaar die schroefjes, ze zijn per systeem verschillend.
Nieuwe aluminium latten koop je bij de leverancier van het kozijnsysteem, niet in de bouwmarkt. Neem het oude stuk mee of maak een foto van de doorsnede, want de klikvorm verschilt per merk en per serie. Onderdelen zijn hier zelden universeel, en dat geldt voor meer onderdelen van ramen, deuren en kozijnen. Voor de dichting geldt hetzelfde: een keder van de verkeerde dikte laat de ruit rammelen of past niet meer onder de lat.
Houten glaslatten eruit halen en nieuwe erin zetten
Een houten glaslat vervangen is meer timmerwerk dan wipwerk. De lat zit gespijkerd met dunne glaslatnagels die schuin in de sponning gaan, en bij oudere ramen is de lat er ook nog eens vol in de kit gezet. Snijd daarom eerst met een vers mesje beide naden door: die tussen lat en glas en die tussen lat en kozijn. Zonder die insnede trek je de verf en soms een hele houtvezel mee het kozijn op.
Wip de lat daarna voorzichtig los met een brede steekbeitel, met de vlakke zijde tegen het kozijn. Werk in kleine stappen van tien tot vijftien centimeter langs de hele lengte in plaats van één punt ver open te wrikken. Zit een nagel muurvast, laat de lat dan zitten waar hij zit en pak de nagel van bovenaf met de nijptang.
Wil je de oude lat hergebruiken, trek de nagels er dan aan de achterkant helemaal doorheen met een nijptang. Terugslaan van de nagelkop door de lat splijt het hout aan de zichtzijde. Nieuwe latten zaag je in verstek, iets aan de ruime kant, en pas je passend met een blokschaaf.
Voordat de nieuwe lat erop gaat, grond je alle vier de zijden, ook de kant die tegen de sponning komt. Een lat die alleen aan de zichtzijde geschilderd is, zuigt vocht op via de achterkant en is binnen enkele jaren zacht bij de onderhoek. Spijker daarna met roestvaste nagels, of gebruik een tacker met nietjes, en zet ze om de twintig tot vijfentwintig centimeter.
Wat er onder de glaslat zit
Pas als de lat eruit is, zie je wat er onder de glaslat zat. Daar liggen drie dingen die belangrijker zijn dan het lijstje zelf: de afdichting tegen het glas, de blokjes waarop de ruit staat, en de ontwatering van de sponning. Die drie bepalen hoe lang een nieuwe lat meegaat.
De afdichting is een rubberprofiel of een kitrand. Is het rubber hard, gekrompen of aan de hoeken uit elkaar getrokken, vervang het dan meteen. Dat is het moment waarop het toch open ligt, en versleten dichtingen zijn een van de manieren waarop kleine vliegjes langs het raam naar binnen komen.
De blokjes zijn kunststof plaatjes van een paar millimeter dik. De twee draagblokjes onderin nemen het gewicht van de ruit en de stelblokjes aan de zijkanten houden hem gecentreerd. Haal je een ruit uit, leg de blokjes dan precies terug op de plek waar ze lagen. Verschuif je ze, dan gaat een draairaam klemmen of sluit het niet meer helemaal.
Onderin de sponning zitten bij kunststof en aluminium kozijnen kleine ontwateringsgaten of sleuven. Die zijn er om het beetje water dat langs de ruit loopt naar buiten af te voeren. Zitten ze dicht met vuil, verf of oude kit, dan blijft het water in de sponning staan en is dat de echte reden dat de lat onderin het eerst kapotgaat.
De glaslat onder is de lat die het eerst opgeeft
Bij vrijwel elk raam is de glaslat onder als eerste aan vervanging toe, en dat is geen toeval. Al het condens dat aan de binnenkant van de ruit naar beneden loopt, komt daar tot stilstand. Bij hout betekent dat rot in de onderhoeken, bij kunststof een verkleurde lat en een uitgezakt rubber.
Vervang je alleen die ene onderste lat, kijk dan meteen of de ontwatering nog werkt en of de sponning droog is. Loopt er structureel water langs de ruit naar beneden, dan is het vochtprobleem in de kamer de oorzaak. Voor de omgekeerde situatie, beslagen ruiten aan de buitenzijde, is er weinig aan de hand: hoe dat werkt lees je bij condens aan de buitenkant van het raam.
Kom niet aan de zwarte randafdichting tussen de twee glasplaten van een isolatieruit. Dat is de afdichting van het dubbel glas zelf, niet de afdichting van het kozijn. Beschadig je die bij het schrapen in de sponning, dan slaat de ruit vanbinnen aan en helpt alleen nog vervanging.
Glaslatten vervangen door neuslatten
Bij houten kozijnen kom je vaak de vraag tegen of je de bestaande lijstjes kunt vervangen door neuslatten. Een neuslat is een glaslat met een uitstekende neus die over de rand van de sponning valt. Daardoor dekt hij de bovenkant van de sponning af en zie je de naad tussen lat en kozijn niet meer.
Dat is om twee redenen aantrekkelijk. De neus verbergt een sponningrand die tijdens eerdere klussen beschadigd is, en de aansluiting hoeft aan de binnenzijde niet meer afgekit te worden. Bij renovatie waarbij enkel glas plaatsmaakt voor isolatieglas is de neuslat bovendien vaak de enige praktische oplossing: de sponning wordt dieper uitgefreesd en de neuslat overbrugt wat er van de oude rand over is.
Er zit een keerzijde aan. Onder die neus kun je niet kijken, dus rot in de sponningrand ontdek je pas als de lat eraf gaat. Bij een kozijn dat al vochtproblemen heeft, is het meestal beter om het hout eerst uit te repareren met houtreparatiemortel en pas daarna te beslissen.
Voor kunststof en aluminium kozijnen is de overstap niet vrij te kiezen. Daar hoort de lat bij het profiel, en een neuslat past er alleen als de fabrikant dat profiel levert.
| Wat je vergelijkt | Gewone glaslat | Neuslat |
|---|---|---|
| Aansluiting op het kozijn | Vlak in de sponning, naad zichtbaar | Neus valt over de sponningrand, naad uit het zicht |
| Kitwerk aan de binnenzijde | Meestal een kitrand nodig langs de lat | Vaak geen kitrand nodig |
| Beschadigde sponningrand | Blijft zichtbaar en moet gerepareerd | Wordt afgedekt door de neus |
| Overstap naar dikker isolatieglas | Vaak te smal na het uitfrezen van de sponning | Overbrugt de verbrede sponning |
| Controle op houtrot | Direct zichtbaar bij het schilderen | Zit onder de neus verstopt |
| Toepasbaar op kunststof of aluminium | Standaard bij het profiel geleverd | Alleen als het systeem het levert |
Nieuwe glaslatten kopen: de maten die er echt toe doen
Een glaslat op gevoel bestellen loopt bijna altijd mis. Een paar millimeter te laag en de lat klemt de ruit niet, een paar millimeter te hoog en hij komt boven de sponning uit en sluit niet aan op het rubber. Meet daarom voordat je iets bestelt, net zoals je ook bij het vervangen van een wc-bril eerst de hartafstand opmeet in plaats van te gokken.
Bij hout kun je afwijken en de lat op maat schaven, bij kunststof en aluminium niet. Daar is het profiel de maat: de klikvoet moet exact in de groef van jouw kozijnserie passen. Neem een oud stukje lat van tien centimeter mee naar de leverancier, dat werkt beter dan welke omschrijving ook.
Let bij kunststof ook op de afwerking. Witte latten zijn overal te krijgen, maar een kozijn met een houtnerffolie in een kleur vraagt om een lat in dezelfde folie. Een gewone witte lat in een antracietkleurig kozijn zie je vanaf de eerste dag.
| Wat je meet of noteert | Hoe je het bepaalt | Waarom het telt |
|---|---|---|
| Glasdikte | Met een schuifmaat op de rand van de ruit, of aflezen van de afstandhouder | Bepaalt de dikte van het rubber en de hoogte van de lat |
| Sponningdiepte | Van de glasrand tot de binnenkant van het kozijn meten | De lat moet de ruit klemmen, niet alleen de naad afdekken |
| Hoogte van de lat | De oude lat op zijn kant meten met een schuifmaat | Te hoog en de lat steekt uit, te laag en de ruit rammelt |
| Profielvorm van de voet | Een stukje oude lat afzagen en meenemen | De klikvoet is per merk en serie anders |
| Lengte per zijde | Binnenwerks meten, plus een centimeter voor het verstek | Te kort gezaagd betekent een zichtbare kier in de hoek |
| Kleur of folie | Vergelijken met een schoongemaakt stukje kozijn | Witte latten in een gefolied kozijn vallen meteen op |
| Houtsoort bij hout | Meranti of grenen, kijken naar de bestaande latten | Grenen buiten rot sneller weg bij de onderhoek |
| Rubberdikte | Het oude profiel meenemen of de dikte meten | Een te dun rubber laat de ruit bewegen in de sponning |
Een paneel of ruit vervangen terwijl de latten er toch uit zijn
Vaak is de lat niet het doel maar de weg naar iets anders. Een kunststof achterdeur met een dicht onderpaneel is het bekendste voorbeeld: wie een kattenluik wil, moet dat paneel eruit hebben en dat zit met dezelfde klikglaslatten vast als een ruit.
Wat hier goed werkt, is het oude paneel als mal gebruiken. Meet het uitgenomen paneel op, laat een nieuwe plaat zagen in dezelfde dikte en zaag daar het gat voor het luik in. Kunststof plaat of watervast multiplex voldoen allebei, zolang de dikte klopt. Wijkt de dikte af, dan sluit het rubber niet meer aan en klapperen de latten.
Gaat het om glas in plaats van een paneel, dan is de maat kritischer. Een ruit moet aan alle kanten een paar millimeter speling houden, want glas dat strak in de sponning valt breekt bij de eerste uitzetting. Voor enkel glas dat je zelf op maat maakt, staat de werkwijze bij glas op maat snijden.
Woon je in een huurwoning, dan heb je toestemming van de verhuurder nodig voordat je een paneel of ruit aanpast. Bewaar het originele paneel compleet met de oude latten, dan kun je bij vertrek alles terugzetten. Dat scheelt bij de eindinspectie een discussie die anders zomaar een paar honderd euro kost.
Nummer de latten met een potlood op de achterkant terwijl je ze uitneemt, en zet er een pijltje bij dat naar boven wijst. De vier latten van één raam lijken op elkaar maar zijn zelden precies even lang, en de originele plek geeft altijd de strakste hoeken.
Zo vervang je een glaslat
Deze volgorde geldt voor kunststof en aluminium klikglaslatten, met per stap wat er bij hout anders gaat.
-
Bepaal het materiaal en de bevestiging
Kijk naar de naad en de hoeken. Verstek zonder kier en geen zichtbare nagels betekent een klikprofiel, ronde putjes en verfnaden betekenen gespijkerd hout. Zie je inbus- of torxkoppen, dan is de lat geschroefd en begin je met de schroevendraaier in plaats van met de hamer.
-
Plak af en zet de ruit vast
Plak de kozijnrand naast de latten af met schilderstape. Zet daarna twee brede tapestroken kruislings van de ruit naar het kozijn, zodat het glas niet naar binnen kan komen zodra de laatste lat los is. Bij een grote of dikke ruit werk je met zijn tweeën.
-
Haal het dichtingsrubber eruit
Wip het uiteinde van het zwarte profiel tussen glas en lat omhoog met een haakje en trek het er in één sliert uit. De spanning op de lat verdwijnt daarmee, en dat is precies wat een lat die muurvast lijkt te zitten alsnog los krijgt. Bij houten latten sla je deze stap over en snijd je in plaats daarvan beide verfnaden door.
-
Tik de langste lat los, in het midden
Zet een breed kunststof plamuurmes of een schuine beitel schuin op de rand van de lat en tik met de hamer op de achterkant. Je duwt de lat weg, je wrikt hem niet omhoog. Begin midden op de langste lat, want daar zit de minste klem en breekt er niets af in het verstek.
-
Neem de rest van de latten en zo nodig de ruit uit
Zodra de eerste lat los is, komen de andere er makkelijker uit omdat de hoeken vrij liggen. Nummer ze op de achterkant. Moet de ruit eruit, kantel hem dan naar je toe met de handen aan de zijkanten en houd hem niet aan de bovenrand vast. Doe dit met werkhandschoenen aan en op de begane grond, niet staand op een ladder.
-
Controleer de sponning, de blokjes en de ontwatering
Maak de sponning schoon en droog. Peuter de ontwateringsgaten open, herstel houtrot met reparatiemortel en zet kaal hout in de grondverf. Leg de draag- en stelblokjes terug op precies dezelfde plek, want die bepalen of het raam straks nog sluit.
-
Zet de nieuwe latten terug en klop ze aan
Begin bij een klikprofiel met de korte latten en eindig met de lange, dan klemmen de verstekhoeken elkaar vast. Druk de lat met de hand aan tot hij ergens pakt en klop hem daarna met een nylon of rubberen hamer over de hele lengte vast. Nooit met een stalen hamer rechtstreeks op de lat, want dan zit er een deuk in het zicht.
-
Druk het rubber terug en werk af
Duw het dichtingsrubber als laatste terug tussen glas en lat, van hoek naar hoek en zonder het uit te rekken. Rek je het op, dan krimpt het terug en houd je binnen een jaar open hoeken. Bij hout spijker je met roestvaste nagels om de twintig tot vijfentwintig centimeter en schilder je na, ook op de kopse kanten in de hoeken.
Voordat je de latten terugzet
Uit de praktijk
Een kunststof deurpaneel dat met geen mogelijkheid loskwam
Uit de achterdeur van een huurwoning moest het dichte onderpaneel, om er een kattenluik in te kunnen zetten. De deur zelf mocht niet beschadigd raken, dus alles moest via de kunststof glaslatten. Een smal plamuurmes, een breed plamuurmes en zelfs een schroevendraaier gingen er niet tussen: de lat sloot volledig aan op het profiel, zonder een spleetje om in te haken.
Hard slaan hielp niets, en dat was precies de aanwijzing. Het mes hoeft er namelijk niet tussen te komen. Door het gereedschap schuin op de rand van de lat te zetten en zijwaarts weg te tikken, kwam de klikvoet uit de groef. Met een schuine beitel en een wat zwaardere hamer kwamen de latten er daarna zonder moeite en zonder één beschadiging uit.
Het oude paneel is heel gebleven en opgeborgen. In de deur ging een nieuwe plaat van gelijke dikte met het luik erin, zodat bij het verlaten van de woning het originele paneel er weer in kan.
Het rubber eruit en de latten kwamen er zo uit
Bij een kunststof kozijn dat we openden voor een paneelwissel leek elke lat vast te zitten. In plaats van harder te tikken haalden we eerst het zwarte dichtingsprofiel tussen glas en lat weg, met een haakje aan het uiteinde en daarna in één lange sliert eruit trekken.
Daarmee viel de klemming weg. De latten kwamen er vervolgens met alleen een kunststof spatel uit en klikten aan het eind net zo makkelijk terug. Deze volgorde is de standaardwerkwijze bij fabrikanten van kunststof kozijnen, en die gebruiken hem juist omdat er dan niets breekt.
Het rubber zelf gaat er als laatste weer in, na de latten. Trek het daarbij niet strak: een uitgerekt profiel krimpt terug en laat na een halfjaar open hoeken zien bij de verstekken.
Een schroevendraaier die de deur net niet raakte
Een eerdere poging bij dezelfde deur was met een brede schroevendraaier gedaan, omdat dat het enige stevige gereedschap in huis was. Er ontstond toevallig geen schade, maar de lat vervormde bij elke poging iets meer en het profiel begon te glimmen op de plek waar het staal erop stond.
Fabrikanten gebruiken hier bewust brede kunststof plamuurmessen voor. Kunststof is zachter dan het kozijnprofiel, dus als er iets moet wijken is dat het gereedschap en niet je deur. Een stevige spatel uit de keukenla doet in noodgevallen hetzelfde werk.
Wil je toch staal gebruiken omdat er meer kracht nodig is, plak dan de kozijnrand af en zet de beitel uitsluitend op de lat die je toch vervangt. Op een lat die terug moet, is dat het begin van een zichtbare deuk.
Veelgemaakte fouten
Het gereedschap tussen de lat en het kozijn wringen
De naad is nul millimeter breed, dus er past niets tussen. Wie het toch probeert, drukt de rand van het kozijnprofiel weg of laat de klikvoet van de lat afbreken. De juiste beweging is schuin tegen de lat aan tikken zodat hij zijwaarts uit de groef komt.
In de hoek beginnen in plaats van in het midden
In het verstek zitten twee latten in elkaar geklemd en daar is de weerstand het grootst. Tik je daar, dan breekt het dunne puntje van de lat af en zie je na terugplaatsen een kier in de hoek. Zet je gereedschap midden op de langste lat.
Het dichtingsrubber laten zitten
Dat rubber zet de lat op spanning. Zolang het erin zit, vecht je tegen die klemming en ga je harder slaan dan nodig. Trek het er eerst uit, dan komen de meeste latten er met een spatel al uit.
De laatste lat weghalen zonder de ruit te borgen
Zodra de vierde lat los is, wordt de ruit alleen nog door het rubber gehouden. Bij een deur of een staand raam komt het glas dan naar binnen. Twee kruislingse tapestroken of een tweede paar handen voorkomen een gebroken ruit en snijwonden.
Met een stalen hamer op een nieuwe lat kloppen
Een kunststof of aluminium lat neemt elke hamerslag over als een deuk of een glimplek, en die zit precies in het zicht. Klop aan met een nylon of rubberen hamer, of leg een blokje hout tussen de hamer en de lat.
De houten lat alleen aan de zichtzijde schilderen
De achterkant van de lat staat tegen de sponning en dat is de kant waar het vocht bij komt. Ongegrond hout zuigt water op en is bij de onderhoek binnen een paar jaar zacht. Grond alle vier de zijden voordat je de lat aanbrengt.
De stelblokjes verkeerd terugleggen
De blokjes bepalen hoe de ruit in de sponning staat en daarmee of een draairaam nog sluit. Leg je ze willekeurig terug, dan gaat het raam klemmen of blijft er een kier over die je nergens meer weg krijgt. Fotografeer de posities voordat je de ruit uitneemt.
Een lat op gevoel bestellen
Kunststof en aluminium latten zijn systeemgebonden: de klikvoet moet in de groef van jouw kozijnserie passen. Een lat die er ongeveer op lijkt, klikt niet vast of houdt de ruit niet meer geklemd. Neem een stukje oude lat mee naar de leverancier.
Veelgestelde vragen
Hoe krijg ik kunststof glaslatten los zonder ze te beschadigen?
Gebruik een breed kunststof plamuurmes of een schuine beitel en zet die schuin op de rand van de lat, met de punt richting de ruit. Tik met een hamer op de achterkant van het gereedschap, zodat de lat zijwaarts uit de groef wordt gedrukt. Het mes hoeft er niet tussen te komen. Begin midden op de langste lat en niet in een hoek, want daar breekt het verstek af.
Waarom komt mijn glaslat er niet uit, ook niet als ik hard sla?
Vrijwel altijd omdat je recht omhoog wrikt in plaats van schuin weg te tikken, of omdat het dichtingsrubber er nog in zit en de lat op spanning houdt. Harder slaan lost geen van beide op en levert alleen schade op. Trek eerst het zwarte profiel tussen glas en lat eruit en zet je gereedschap daarna in een schuine hoek tegen de lat aan.
Wat zit er onder een glaslat?
Onder de glaslat zit de sponning met daarin het beglazingsrubber of een kitrand, de kunststof draag- en stelblokjes waarop de ruit rust, en bij kunststof en aluminium kozijnen de ontwateringsgaten. Die gaten voeren het water af dat langs de ruit naar beneden loopt. Zitten ze verstopt met vuil of oude kit, dan blijft er water in de sponning staan en is dat de reden dat de onderste lat het eerst kapotgaat.
Waarom gaat de glaslat onder in het kozijn altijd als eerste stuk?
Al het condens dat aan de binnenzijde van de ruit naar beneden loopt, verzamelt zich in de onderste sponning. Bij houten kozijnen geeft dat rot in de onderhoeken, bij kunststof een verkleurde lat en een uitgezakt rubber. Vervang je alleen die lat, controleer dan meteen de ontwatering en het rubber. Anders is het over een paar jaar opnieuw raak, want de oorzaak zit in de sponning en niet in het lijstje.
Kan ik aluminium glaslatten vervangen zonder het hele kozijn te demonteren?
Ja, de latten zitten los van het kozijn. Kijk eerst of er kleine inbus- of torxschroeven in zitten: die moeten er allemaal uit voordat je iets probeert. Zit er geen schroef in, dan is het een klemlat en trek je eerst het kederrubber eruit. Werk uitsluitend met kunststof gereedschap tegen de lat, want aluminium dat je krom trekt sluit daarna nooit meer netjes aan.
Kan ik glaslatten vervangen door neuslatten?
Bij houten kozijnen kan dat en het is een gebruikelijke oplossing als de sponningrand beschadigd is of als je bij het overzetten naar isolatieglas de sponning hebt uitgefreesd. De neus valt over de rand, dekt de schade af en maakt een kitrand aan de binnenzijde overbodig. Nadeel is dat je onder de neus geen zicht meer hebt op houtrot. Bij kunststof en aluminium kozijnen hoort de lat bij het profiel en kun je niet vrij kiezen.
In welke volgorde haal ik de glaslatten eruit en zet ik ze terug?
Bij het uitnemen begin je met de langste lat, want die heeft de meeste ruimte om weg te veren en daarna liggen de hoeken vrij. Bij het terugzetten draai je het om: eerst de korte latten boven en onder, daarna de lange zijlatten, zodat de verstekhoeken elkaar dichtklemmen. Nummer de latten op de achterkant met een pijl naar boven, want ze verschillen vaak een paar millimeter in lengte.
Moet ik de ruit eruit halen om een glaslat te vervangen?
Meestal niet. Voor één lat kun je de ruit gewoon laten zitten, zolang je de andere drie latten met rust laat. Laat je alle vier de latten los, dan wordt de ruit alleen nog door het rubber gehouden en moet je hem borgen met tape of een tweede persoon. Een ruit uitnemen doe je alleen als de sponning eronder hersteld moet worden of als het glas zelf vervangen wordt.
Wat kost het vervangen van een glaslat?
Aan materiaal ben je weinig kwijt. Een houten glaslat van twee meter kost een paar euro, een kunststof of aluminium systeemlat ligt hoger omdat die via de kozijnleverancier gaat. Reken daarnaast op een nieuw dichtingsrubber en bij hout op grondverf en lak. Het is qua kosten vergelijkbaar met het vervangen van een lamp of armatuur: het gereedschap en het meten kosten meer tijd dan het onderdeel geld kost.
Hoe zie ik of een houten glaslat verrot is of alleen slecht geschilderd?
Druk met een priem of een schroevendraaier in het hout bij de onderhoeken, waar het vocht altijd staat. Zakt de punt zonder weerstand een paar millimeter weg, dan is het hout aangetast en heeft schuren en schilderen geen zin meer. Voelt het hard aan en bladdert alleen de verf, dan kun je de lat schuren, gronden en opnieuw lakken. Kijk daarbij ook naar de sponning eronder, want rot begint daar vaak eerder.
Kan ik onder de glaslat folie of een hor wegwerken?
Folie op de ruit loopt altijd tot vlak tegen de glaslat en niet eronder, want de lat klemt de ruit en er is geen ruimte over. Wil je een strakke rand, snijd de folie dan langs de lat af met een vers mesje. Meer over de mogelijkheden staat bij een raam verduisteren. Een hor bevestig je op het kozijn en niet in de sponning: hoe dat gaat bij een naar buiten draaiend raam lees je bij de hor voor een raam met uitzetijzer.
Waarom klikt mijn nieuwe kunststof glaslat niet vast?
Meestal is het profiel niet hetzelfde. De klikvoet verschilt per merk en per serie kozijn, en een lat die er ogenschijnlijk op lijkt pakt de groef net niet. Een andere veelvoorkomende oorzaak is een te dik of te dun beglazingsrubber, waardoor de lat te ver naar buiten staat. Neem een stukje van de oude lat mee naar de leverancier en meet ook de glasdikte, dan komt het profiel vanzelf goed. Dezelfde voorzichtigheid met klemverbindingen kom je tegen bij het vervangen van een thermostaat, waar de kunststof clips van de wandplaat net zo makkelijk afbreken.
Mag ik in een huurwoning glaslatten of een deurpaneel vervangen?
Vraag dat vooraf aan de verhuurder. Een gebroken lat vervangen valt vaak onder klein onderhoud, maar een paneel uit een deur halen om er een kattenluik in te zetten is een wijziging aan de woning. Bewaar het originele paneel met de bijbehorende latten compleet, dan kun je bij vertrek alles in de oude staat terugbrengen. Een gebroken ruit of een beschadigd kozijn valt daar niet onder, dus meld schade meteen in plaats van hem zelf weg te werken.
Wanneer je beter een vakman belt
Glaslatten vervangen is werk dat je in de meeste gevallen prima zelf doet. Er zijn vier situaties waarin bellen verstandiger is.
De eerste is een isolatieruit die eruit moet. Dubbel glas is zwaar, een ruit van een vierkante meter weegt al gauw twintig tot dertig kilo en breekt met scherpe randen. Een glaszetter heeft daar zuignappen en een tweede paar handen voor.
De tweede is werk op hoogte. Latten aan de buitenzijde van een raam op een verdieping vervangen doe je niet vanaf een ladder terwijl je met een hamer en een beitel tikt. Daar hoort een steiger bij, of een vakman die er de spullen voor heeft.
De derde is een beschadigde randafdichting van de isolatieruit. Slaat de ruit vanbinnen aan of zie je vocht tussen de glasplaten, dan is repareren geen optie en gaat het om vervanging van het glas.
De vierde is een kozijn waarvan de sponning zelf is weggerot. Als de nieuwe lat nergens meer op kan spijkeren, is een nieuw lijstje symptoombestrijding. Laat dan eerst het hout herstellen of een deel van het kozijn inzetten door een timmerman.