Kranen: binnenwerk, lekkages en aansluitingen op een rij

Welke soorten kranen er zijn en waar ze op aansluiten

Kranen zijn in de kern afsluiters met een uitloop, maar de manier waarop ze afsluiten en de manier waarop ze aan de leiding hangen verschilt per model. Wie een onderdeel zoekt of een lek wil verhelpen, komt het snelst verder door eerst die twee dingen vast te stellen. Dat geldt voor het verdere werk aan sanitair en waterleiding in huis net zo goed, want dezelfde koppelingen zitten onder een toilet en achter een wasmachine.

Bij de bediening zijn er drie families. De eengreepsmengkraan heeft een enkele hendel en werkt met een keramische cartouche, de tweegreepskraan heeft twee losse knoppen met per kant een bovendeel, en de thermostaatkraan regelt de temperatuur met een thermo-element terwijl een tweede knop de hoeveelheid bepaalt.

Bij de montage gaat het om de vraag waar de kraan op staat. Op het blad van de wastafel of het aanrecht, hangend aan de muur, of stekend uit de muur met een plaat ertussen. Scheefstand en een afwijkende hartafstand trek je bij dat laatste recht met S-koppelingen, en hoe die plaat in de wand wordt vastgezet lees je bij de muurplaat achter een wandkraan.

Een kraan voor een uitstortgootsteen in de garage of de bijkeuken is meestal een opbouwmodel dat uit de muur komt, met een hoge uitloop zodat er een emmer onder past. Voor een buitenkeuken en voor buiten gelden andere eisen, vooral omdat de leiding daar in de winter leeg moet kunnen lopen.

Het binnenwerk: cartouche, kardoes, spindel en keramische schijven

Het woord binnenwerk dekt bij een kraan alles wat de waterstroom afsluit. Bij een eengreepsmengkraan is dat een enkel blok, dat je in de winkel tegenkomt als cartouche, kardoes of cartridge. Dat zijn drie woorden voor precies hetzelfde onderdeel.

In zo'n cartouche liggen twee vlakgeslepen keramische schijven op elkaar. Draai je de hendel, dan schuiven de openingen in die schijven over elkaar heen. Ze sluiten af doordat ze zo vlak zijn dat er geen water tussen past, en niet doordat er een rubber tussen geklemd zit.

De maat die je nodig hebt staat zelden op de doos van de kraan. Meet daarom de diameter van het oude blok: 35 en 40 mm zijn de gangbare maten, en bij oudere Grohe-kranen kom je 46 mm tegen. Op het binnenwerk zelf staat vaak nog een eigen nummer, en dat nummer zoek je op in plaats van te varen op kleur of vorm.

Bij een tweegreepskraan zit per kant een bovendeel met 1/2 schroefdraad. De moderne uitvoering is keramisch en gaat met een kwartslag van dicht naar open. De ouderwetse uitvoering is een spindel met een kraanleertje eronder, die je meerdere slagen draait en waarbij je bij lekkage vaak alleen dat leertje vervangt.

Zit het binnenwerk muurvast, dan is dat bijna altijd kalk en geen roest. Een paar uur weken met schoonmaakazijn helpt daar beter tegen dan trekken. Daarna komt het er meestal met gewone handkracht uit, in plaats van dat je met een tang doorduwt tot er iets breekt.

Waar je kraan lekt en wat dat zegt over de oorzaak

De plek waar het water naar buiten komt zegt bijna altijd welk onderdeel versleten is. Kijk dus eerst goed voordat je iets bestelt. Zet de kraan een paar keer open en dicht, droog alles helemaal af en let op waar de eerste druppel verschijnt.

Water dat uit de uitloop komt terwijl de kraan dicht staat, wijst op het binnenwerk. Water dat bij de hals of bij de zwenkarm langs de buitenkant naar beneden loopt, komt van de o-ringen van de draaibare uitloop. Dat verschil bepaalt of je een cartouche nodig hebt of een setje rubbers van een paar euro.

Water dat pas onder in het kastje staat is lastiger te plaatsen. Dat kan uit de flexibele slang komen, uit de wartel op het hoekstopkraantje, of gewoon van boven langs de kraanvoet naar beneden zijn gelopen. Leg een vel keukenpapier onder elk verdacht punt en kijk welk vel als eerste nat wordt.

Nieuwe kranen die druppelen zijn meestal niet kapot. Vaker zit er vuil uit de leiding tussen de keramische schijven, bijvoorbeeld een koperschilfer of een zandkorrel die tijdens het monteren is meegekomen. Spoel de leiding door met de perlator eruit voordat je de kraan als defect afschrijft.

Is de kraan vijftien jaar oud en zijn de rubbers er niet meer voor te krijgen, dan houdt het zoeken een keer op. Dan is de hele kraan vervangen vaak sneller en goedkoper dan blijven jagen op een onderdeel dat nergens meer op voorraad ligt.

Merken, typenummers en welke onderdelen je nog kunt krijgen

Onderdelen bestellen valt of staat bij het typenummer. Bij Grohe staat dat op de kraan zelf, meestal onder de uitloop of op de achterkant van de voet, en het is een getal van acht cijfers. Met dat nummer vind je de onderdelentekening waarin elk rubbertje een eigen artikelnummer heeft.

Op het binnenwerk staat vaak nog een tweede nummer. Bij een lekkende Grohe-keukenkraan is dat het verschil tussen een kardoes die past en een die er alleen op lijkt. Hetzelfde geldt voor de dichtingsset van een draaibare uitloop, die als los artikel te koop is en die je niet vindt als je op de kraan alleen zoekt.

Bij Damixa, Hansa, Franke, Venlo, Kludi, Job, Hansgrohe en Ben werkt het op dezelfde manier. Zoek de montagehandleiding of de onderdelentekening van jouw type, tel de onderdelen na op die tekening en bestel op nummer. Bij huismerken loop je juist daar vast, want dan is er geen tekening en zijn er geen losse rubbers.

Dat is meteen het antwoord op de vraag of een goedkope kraan de moeite waard is. Het risico zit niet in de kraan zelf, maar in de vraag of er over vijf jaar nog een cartouche voor te krijgen is. Bij een kraan van dertig euro is een nieuwe kraan dan goedkoper dan het onderdeel, en bij een kraan van driehonderd euro werkt die rekensom precies andersom.

Namen als Aqua Hot, Lavanto, Solitaire, Avital, Aquavive, Floww, Wolfsburg, Borma en Siemens kom je in dezelfde zoekresultaten tegen, net als de keukenkranen van IKEA. Daar is de winkel waar je hem gekocht hebt meestal het enige loket voor onderdelen. Vraag daar naar het interne artikelnummer, want daarmee komen ze bij het juiste binnenwerk uit.

Bij fittingmerken zoals VSH, Bonfix, Uponor en Henco gaat het niet om de kraan maar om de koppeling eromheen, en bij Danfoss om een radiatorkraan. Die namen duiken op in dezelfde zoekresultaten, maar ze horen bij een ander deel van de installatie.

Van een paar Grohe-lijnen loopt het anders. Bij de Red, de SmartControl en de Sensia Arena zit de techniek in een apparaat of in een elektronische module, dus een storing verhelp je daar en niet met een nieuw rubbertje. Van oudere series zoals de Freehander zijn onderdelen nauwelijks meer te krijgen, en dan komt een alternatief in beeld in plaats van een reparatie.

Welke kant draai je een kraan open en welke kant dicht

Bij vrijwel alle kranen geldt dezelfde regel: linksom is open en rechtsom is dicht, gezien vanaf de kant waar je staat. Linksom betekent tegen de klok in, rechtsom met de wijzers van de klok mee. Het komt neer op gewone rechtse schroefdraad, waarbij je de spindel omlaag draait om af te sluiten.

De ezelsbruggetjes die daarbij horen spreken elkaar tegen, dus daar heb je weinig aan. Wat wel altijd klopt is de vergelijking met een schroef: rechtsom vast, linksom los. Een kraan sluit doordat je iets vastdraait, dus de kant waarop je een kraan dichtdraait is dezelfde kant als waarop je een bout aanzet.

Wil je weten of een kraan open of dicht staat zonder het water te horen lopen, kijk dan naar de stand van de hendel of van de knop. Bij een kwartslagkraan staat de hendel in de richting van de leiding als hij open is en dwars erop als hij dicht is. Bij een oude spindelkraan zie je het niet, en dan draai je hem eerst helemaal rechtsom om zeker te weten dat hij dichtstaat.

Bij een tweegreepskraan staat warm links en koud rechts, gezien vanaf de plek waar je staat. Dat geldt ook voor de aansluiting eronder, want de warme leiding komt links binnen. Verwissel je dat bij het monteren, dan werkt de kraan gewoon, maar zit het rode kapje op de koude kant en dat blijft verwarrend.

Er is een uitzondering die veel discussie oplevert. Voor de warme kant bestaat een spiegelbeeldig bovendeel dat juist met de klok mee opengaat, zodat op een wandmengkraan beide hendels dezelfde kant op bewegen als je ze opendraait. Zitten er per ongeluk twee van die warmwaterbovendelen in, dan draait de complete kraan omgekeerd en lijkt het alsof er een productiefout in zit. De oplossing is dan geen nieuwe kraan maar een koudwaterbovendeel voor de linkerkant.

Aansluitmaten, schroefdraad en het verschil tussen een puntstuk en een knelaansluiting

Bijna alle kraanaansluitingen in Nederland draaien om drie maten in inches. Dat is 3/8 voor de flexibele slangen van een wastafel- of keukenkraan, 1/2 voor bovendelen, buitenkranen en verlengstukken, en 3/4 voor een wasmachinekraan en voor de aansluiting van een tuinslang.

Verloopstukken maken de rest mogelijk. Van 3/4 naar 1/2 om een slangkoppeling op een wasmachinekraan te krijgen, en van 3/8 naar 1/2 om vanaf een flexibele kraanslang verder te kunnen. Zulke stukken kosten een paar euro en hangen in elke bouwmarkt aan het rek met fittingen.

De koperen leiding in huis is meestal 15 mm, in oudere installaties kom je ook 12 mm tegen. Een knelkoppeling met een verloop van 12 naar 15 mm lost dat op zonder te solderen. Voor de hartafstand van een wandkraan geldt 150 mm als standaard, en een paar millimeter afwijking vang je op door de S-koppelingen iets te verdraaien.

Er is een verschil dat veel lekkages verklaart en dat je met het blote oog moet leren zien. Een puntstuk en een knelaansluiting hebben allebei 3/8 schroefdraad, maar de rand waar het rubber tegenaan drukt is bij een puntstuk breed en vlak en bij een knelaansluiting smal en scherp. Draai je een kraanslang op een knelaansluiting, dan lijkt dat prima te passen en gaat het soms jaren goed, tot het ineens gaat lekken en niemand begrijpt waarom.

Welke hoogtes en afstanden verder gangbaar zijn bij het aansluiten van sanitair vind je terug in ons overzicht met standaardmaten in huis. Dat scheelt meten als je een wastafel of een uitstortgootsteen op een nieuwe plek zet.

Flexibele slangen, verlengstukken en twee kranen op een punt

De flexibele slang onder een kraan is een slijtdeel. Een set van twee kost rond de twintig euro, en bij een kraan die zelf een paar tientjes kostte is dat het moment om af te wegen of je niet meteen de hele kraan vervangt. Bij een dure kraan is het juist het slangetje dat je erin steekt.

Slangen die vast in de kraanvoet zitten draai je eruit met een steeksleutel op de zeskant van de stud, en niet met een tang op de vlechting. Zit er een muurvast, dan werkt het om de slang zo kort mogelijk af te knippen, het restant met een tang plat te knijpen en er draaiend uit te trekken. Dat is grof werk, maar de slang gaat toch weg.

De wateraansluiting van een keukenkraan zit meestal net niet waar je hem hebben wilt, en verlengen kan met een koppelstuk of met een langere slang. Zit de kraan een paar centimeter te ver van de aansluiting, dan is een verlengstuk of verlengnippel van 1/2 met binnen- en buitendraad de gangbare oplossing; voor meer verlenging pak je een verlengslang in de goede lengte. Twee slangen aan elkaar koppelen doen wij liever niet, want elke extra verbinding is een extra plek waar het kan gaan lekken.

Twee kranen op een waterpunt kan met een Y-stuk of met een T-stuk, bijvoorbeeld als een wasmachinekraan en een vulkraan voor de cv op dezelfde leiding moeten. Kies dan een uitvoering waarbij de wartels genoeg ruimte hebben. Lopen twee moeren tegen elkaar aan, dan kan geen van beide ver genoeg klemmen en blijft het druppelen, hoeveel tape je er ook omheen draait.

Kranen splitsen kan ook met een kant-en-klare splitter. Voor de tuin is er de tweewegsplitter met twee kraantjes erop, zodat je een tuinslang en een sproeier apart kunt afsluiten. Binnen kies je liever een messing Y-stuk met kogelkraantjes dan een kunststof splitter, want kunststof scheurt op den duur bij de wartel.

Zit er een wasmachine aan zo'n splitsing, dan hoort daar een kraan met beluchter en terugstroombeveiliging op. Die zorgt dat er geen water uit de machine of uit een slang terug de drinkwaterleiding in kan worden gezogen. Een bypasskraan zet je om een apparaat heen, zoals een waterontharder, zodat je dat kunt afkoppelen zonder het water in huis af te sluiten.

Een keukenkraan met uittrekbare sproeier heeft drie aansluitingen: warm, koud en de trekslang naar de kop. Die derde slang loopt door de kraanvoet naar beneden en heeft een gewicht eraan hangen dat hem terugtrekt. Wil je een mengkraan alleen op koud water aansluiten, dop de warme kant dan niet blind af maar voeg beide slangen samen met een Y-stuk, want in een dood stukje leiding blijft water staan. Loopt een leiding echt dood, dan hoort daar een eindstop op.

Tuinslang, buitenkraan en de kraan in een buitenkeuken

Een tuinslang op een buitenkraan koppelen is eenvoudig, want op buitenkranen zit 3/4 schroefdraad waar een standaard slangkoppeling zo op past. Op een keukenkraan werkt dat niet, want daar zit een perlator in de uitloop. Draai die eruit en schroef er een adapter in met dezelfde schroefdraad, meestal M22 binnendraad of M24 buitendraad, en klik daar de slangkoppeling op.

Past er niets, dan blijft de universele adapter over met een rubber dat je met een klemmetje over de uitloop trekt. Die werkt, maar hij springt eraf zodra je de kraan vol open zet. Voor het eenmalig vullen van een emmer is dat prima, voor een aansluiting die blijft zitten niet.

Bij een buitenkeuken kom je snel uit op een fonteinkraan of een kleine mengkraan. Wil je die vanaf een tuinslang voeden, dan draai je een verloopstuk van 3/8 naar 1/2 op de flexibele kraanslang en zet je daar een slangkoppeling op. Heb je een mengkraan met twee slangen en maar een toevoer, voeg die dan samen met een Y-stuk in plaats van er een af te doppen.

Water uit een tuinslang is geen drinkwater. In een slang die weken in de zon ligt groeit een laag biofilm aan de binnenkant, en die spoel je er niet even uit. Wie de buitenkeuken vaker gebruikt legt daarom liever een tyleenleiding of een meerlagenbuis aan, en spoelt die voor gebruik goed door. Koppel een tuinslang ook nooit vast aan de drinkwaterleiding zonder keerklep ertussen.

Voor een echte buitenkraan geldt dat de leiding in de winter leeg moet kunnen lopen. Dat regel je met een afsluiter binnen en een aftappunt, of met een vorstvrije buitenkraan waarbij het binnenwerk aan een lange as diep in de warme muur zit. Hoe je die winterklaar maakt staat bij het afsluiten en aftappen van een buitenkraan, en de opbouw met een gevelkom en een aansluiting aan de binnenzijde komt aan bod bij de buitenkraanset van VSH.

Warm water buiten kan met een mengkraan op de gevel of in de buitenkeuken, maar dan loopt er ook een warme leiding naar buiten die je moet kunnen aftappen. Een buitenkraan die doordraait zonder af te sluiten heeft een versleten spindel of een kapot binnenwerk, en dat vervang je in zijn geheel. Blijft de druk bij de buitenkraan achter, kijk dan eerst naar de diameter en de lengte van de slang voordat je aan de leiding gaat sleutelen.

Een kraan vastzetten of verwijderen, en het gereedschap dat je daarvoor nodig hebt

Een keukenkraan die los zit en meedraait als je de hendel beweegt, gaat op den duur lekken bij de doorvoer in het blad. Kranen worden op twee manieren vastgezet, en het scheelt veel gedoe om eerst uit te zoeken welke van de twee je voor je hebt.

De meest voorkomende is een bevestiging van onderaf: een of twee draadeinden met moeren, of een grote kunststof moer die tegen een metalen beugel drukt. Die trek je aan vanonder het aanrecht, met een lange kraansleutel of met een pijpsleutel, want een gewone tang komt daar niet bij.

De tweede is een bevestiging van bovenaf, waarbij een klemplaat vanaf de bovenkant wordt aangetrokken en het kraanlichaam er daarna overheen wordt geschoven. Zoek je onder het aanrecht naar een moer, dan vind je die nooit, hoe lang je ook op je rug ligt. Het staat wel in de montagehandleiding, dus die is bij een merkkraan het eerste dat je erbij pakt.

Het gereedschap dat je hier echt nodig hebt, is een keukenkraansleutel met een scharnierende kop. Die past over de moer in de krappe ruimte achter de spoelbak en kost minder dan een verloren middag met de verkeerde tang. Voor een wastafelkraan met een enkele draadstang is een lange dopsleutel met verlengstuk meestal genoeg, en snelbevestigingen zoals het systeem van Grohe werken met een klembeugel die je met een inbussleutel aanzet.

Zit de kraan los omdat het rozet niet aansluit of omdat de rozetten van een wandkraan niet passen, dan is het geen bevestigingsprobleem. Dan steken de S-koppelingen te ver uit de muur of juist te weinig. Draai de S-koppelingen een slag verder of terug, met verse afdichting, en probeer het opnieuw.

Draait de doorvoer in het blad ondertussen rond of is het gat uitgesleten, dan is dat het moment om de kraan te vervangen in plaats van hem nog een keer vast te zetten. Bij een oude kraan losmaken helpt het om de wartels eerst een dag met kruipolie te behandelen, want de moeren onder een aanrecht zitten vaak vast met kalk.

Kalk, kranenvet en een kraan die stroef gaat

Kranenvet is een siliconenvet dat bestand is tegen water en dat op drinkwaterinstallaties gebruikt mag worden. Je brengt het in een dun laagje aan op o-ringen, op de as van een cartouche en op de schroefdraad van een bovendeel. Een klein potje gaat jaren mee.

Vaseline lijkt erop maar is het niet. Het is een minerale vetsoort die rubber laat opzwellen, waardoor een o-ring op termijn slap wordt en gaat lekken. Hetzelfde geldt voor kruipolie zoals WD-40: prima om een vastgekalkte moer los te krijgen, maar niet om achter te laten op afdichtingen. Wie geen kranenvet in huis heeft, kan beter wachten tot morgen dan een alternatief pakken.

Gaat een kraan zwaar open en dicht, dan is dat meestal kalk en niet het binnenwerk. Haal de hendel eraf, maak de as en de kraag schoon en zet er een dun laagje kranenvet op. Een draaiknop die vastzit of juist doordraait heeft vaak een uitgesleten vertanding aan de binnenkant, en dan vervang je de knop en niet de hele kraan.

Ontkalken doe je het liefst met het onderdeel eruit. Leg de perlator, het bovendeel of een verkalkt thermo-element een nacht in schoonmaakazijn en spoel het daarna goed na. Bij een douchekraan die in temperatuur schommelt is dat vaak genoeg om het probleem weg te nemen, en een binnenwerk dat vastzit draai je er daarna los uit in plaats van het af te breken.

Doe dat wel met beleid bij chroom. Azijn en ontkalker mogen kort op een chroomlaag staan, maar langdurig weken in een sterk zuur tast die laag aan en dan blijven er doffe plekken achter. Werk aan de buitenkant daarom met een zachte doek en een middel dat niet schuurt.

De perlator, de beluchter en het zeefje in de aansluiting

Het woord beluchter betekent bij kranen twee verschillende dingen, en dat leidt tot verkeerde bestellingen. In de uitloop zit een perlator, ook wel straalregelaar of beluchter genoemd, die lucht door de waterstraal mengt zodat hij zacht en spatvrij wordt. Dat onderdeel heeft niets met veiligheid te maken.

De tweede betekenis is de beluchter als terugstroombeveiliging: een klepje dat lucht binnenlaat en voorkomt dat water uit een slang of een apparaat terug de drinkwaterleiding in wordt gezogen. Die zit op wasmachinekranen en op kranen waar een slang aan hangt. Wat daar precies bij komt kijken staat bij de kraan met beluchter en terugstroombeveiliging.

Een perlator draai je er meestal met de hand uit, linksom gezien vanaf de onderkant. Bij een verzonken perlator zit er geen rand om vast te pakken en heb je het sleuteltje nodig dat bij de kraan geleverd is. Ben je dat kwijt, dan zijn er universele sleutels te koop met een reeks profielen erop.

Een straal die alle kanten op spat of die ineens veel minder wordt, is bijna altijd de perlator. Leg hem een nacht in azijn, spoel de zeefjes uit en let bij het terugplaatsen op de volgorde van de ringen. Draai hem handvast terug, want een perlator die met een tang is aangezet krijg je er de volgende keer niet meer uit.

Loopt de kraan daarna nog steeds slecht door, kijk dan bij de aansluiting. In een hoekstopkraan met filter zit een zeefje dat na werkzaamheden aan de leiding vol vuil kan zitten, en dat schoonmaken is een klus van een paar minuten. Hoe zo'n kraantje is opgebouwd en hoe je het filter eruit haalt staat bij de filterstopkraan onder de wastafel.

Douche- en badkranen: thermostaat, omstelling en inbouwwerk

Een thermostatische mengkraan houdt de temperatuur vast met een element dat uitzet en krimpt in het water. Werkt hij niet meer, dan is dat element verkalkt of vastgelopen: het water blijft lauw, springt van heet naar koud, of er komt alleen nog koud water uit. Bij Grohe heet dat deel het thermoelement en het is op het achtcijferige nummer van de kraan los te bestellen, bij merken als Comap heet hetzelfde onderdeel het thermostatisch binnenwerk.

Test eerst of het echt de kraan is. Draai de temperatuurknop helemaal naar heet en meet met een thermometer wat eruit komt. Blijft dat ver onder de vijftig graden terwijl er elders in huis wel heet water uit de kraan komt, dan is het element aan de beurt. Een douchemengkraan die geen koud water meer geeft heeft het spiegelbeeld van datzelfde probleem: de koude kant zit dicht door kalk of door een vastgelopen keerklep in de aansluiting.

In elke thermostaatkraan zit een temperatuurbegrenzer, het knopje of pijltje dat je moet indrukken om voorbij de achtendertig graden te komen. Die begrenzer kun je opnieuw afstellen: haal de knop eraf, laat het water lopen tot de temperatuur stabiel is, meet, en zet de knop terug op de stand die bij die gemeten temperatuur hoort. Doe dat na het vervangen van het element altijd opnieuw.

De omstelling stuurt het water naar de handdouche of naar de regendouche. Een omstelknop die zwaar loopt of die uit beide kanten tegelijk water laat komen heeft versleten of afgebroken nokjes, en dat deel vervang je apart van de kraan. Bij een badkraan zit de omstelling vaak in de uitloop zelf, met een knopje dat je omhoog trekt en dat door de waterdruk omhoog blijft staan.

Lekt een badkraan of een badkamerkraan bij de uitloop, dan gaat het om dezelfde o-ringen als bij een keukenkraan. Een lekkende douchemengkraan repareren begint met de kraan van de S-koppelingen halen, want negen van de tien keer zit het lek bij de koppelingen en de rozetten en niet in de kraan. Een badstop of afvoerplug staat in dezelfde onderdelenlijst van het merk, maar heeft met de kraan niets te maken.

Bij inbouwkranen zit het werk achter de tegels. Hansgrohe werkt met het iBox inbouwelement: het inbouwdeel blijft in de wand zitten en je vervangt alleen de cartouche en het afdekwerk. Bij Axor gaat de demontage in dezelfde volgorde, namelijk het afdekkapje, de stelschroef, de rozet en dan pas het binnenwerk. Bij een compleet douchepaneel zoals de Pharo-systemen van Hansgrohe hangt de bediening aan het paneel en niet aan de muur.

Een vrijstaand bad met een kraan uit de muur vraagt aansluitingen op precies de goede hoogte en hartafstand, want dat corrigeer je later niet meer. Hoe die plaat in de wand komt lees je bij de muurplaat achter een wandkraan, en de gangbare hoogtes staan in ons overzicht met standaardmaten in huis.

Geen warm water, weinig druk en geluid in de leiding

Komt er uit een kraan geen warm water terwijl het koude water gewoon loopt, dan zit het probleem meestal niet in de ketel maar in de weg ernaartoe. Het hoekstopkraantje van de warme kant kan dichtstaan, en dat zie je niet altijd, zeker niet als het hendeltje ooit is afgebroken. Draai dat kraantje eerst volledig open voordat je verder zoekt.

Komt er uit geen enkele kraan warm water, kijk dan bij het toestel. In de koudwatertoevoer van een combiketel zit een inlaatcombinatie met een afsluiter, en die kan na werkzaamheden dicht zijn blijven staan. Sommige ketels hebben ook een waterhoeveelheidsregeling waarmee de doorstroming door de tapwisselaar wordt ingesteld, en ook die kan te ver dichtstaan.

Een snelle test die uitwijst waar het zit: wissel onder de kraan de warme en de koude slang om. Komt er dan wel warm water uit de andere kant, dan zit het probleem in de kraan zelf. Verandert er niets, dan zit het in de toevoer en heeft sleutelen aan de kraan geen zin.

Lauw water in plaats van heet komt vaak van een verkalkt thermo-element of van een cartouche die de warme en de koude kant intern laat mengen. Dat laatste herken je aan een koudwaterleiding die warm aanvoelt terwijl er alleen koud water loopt. Een enkele kraan die alleen koud water geeft heeft meestal een dichtstaand hoekstopkraantje of een verstopt zeefje aan de warme kant.

Weinig druk is iets anders dan weinig water. De waterleverancier levert aan de meter een minimale druk, in de praktijk anderhalve bar. Hoeveel liter er daarna uit je kraan komt hangt af van de diameter van de leiding, het aantal bochten en de weerstand van de kraan.

Meet daarom niet de druk maar het debiet: emmer eronder, kraan een minuut vol open en kijken hoeveel liter erin zit. Blijft dat structureel achter in een bovenwoning, dan is een drukverhogingspomp of een hydrofoor de oplossing, en dat is werk voor een installateur.

Tikken, kloppen of fluiten in de leiding heeft twee oorzaken: een leiding die beweegt, of een vernauwing waar het water langs moet.

Veelgestelde vragen