Houtrot repareren en werken met epoxy bij buitenwerk

Waar houtrot begint en hoe je de schade beoordeelt

Houtrot begint waar water lang blijft staan: op de onderdorpel van een kozijn, in het kopshout van stijlen, achter losgelaten beglazingskit en op plekken waar de bestrating tot tegen het hout ligt. De verf laat er los, het hout verkleurt en voelt zacht aan. Het herstel hoort bij het gewone onderhoud van je buitenschilderwerk; de rest van dat onderhoud staat in ons overzicht van alle schilder- en behangklussen.

Beoordelen doe je met een schroevendraaier. Prik rondom de zichtbare plek in het hout: zakt de punt er zonder weerstand in, dan is het hout daar verloren. Ga door tot je overal hard hout voelt, want de aantasting loopt onder de verf vaak verder door dan je aan de buitenkant ziet.

Controleer ook de kant die je niet meteen ziet. Rot onder het glas werkt naar binnen door, en houtrot aan de binnenkant van het kozijn betekent bijna altijd dat de sponning al langere tijd water vasthoudt.

Repareren of vervangen: de afweging per schadebeeld

Niet elke aangetaste dorpel is te redden. Zit de rot alleen in het oppervlak en is de rest van het kozijn hard, dan is vullen of een inzetstuk een degelijke reparatie. Loopt de rot door tot in de verbindingen van stijl en dorpel, of tot achter het glas, dan houdt repareren op en gooi je geld en middagen weg.

Bij woningen uit de jaren zeventig en tachtig kom je veel gevingerlast vuren tegen, en dat rot als het eenmaal begint over de hele linie. Zijn meerdere kozijnen aan dezelfde gevel even slecht, dan is gefaseerd vervangen verstandiger dan blijven vullen. Begin met het slechtste kozijn en pak de volgende zodra het budget het toelaat.

Voor de reparaties die je wel zelf doet, staat de volledige werkwijze in onze gids over het repareren van houtrot met epoxyvuller.

Schadebeeld	Verstandige aanpak	Zelf te doen?
Zachte plek tot ongeveer een centimeter diep	Uitsteken tot hard hout, behandelen en vullen met epoxyvuller	Ja
Gat van enkele centimeters, rest van de dorpel hard	Uitfrezen en een passend inzetstuk inlijmen met epoxy	Ja, met enige ervaring
Onderdorpel over de hele lengte zacht	Dorpel deels of geheel laten vervangen	Ervaren klusser of timmerman
Rot tot in de verbindingen of tot achter het glas	Kozijn vervangen, repareren is hier verloren moeite	Vakman
Meerdere kozijnen van hetzelfde bouwjaar met hetzelfde beeld	Gefaseerd vervangen, het slechtste kozijn eerst	Vakman

Epoxy vuller, houtreparatiepasta en plamuur naast elkaar

Een epoxy vuller voor hout bestaat uit twee componenten die je mengt en die chemisch uitharden. Het middel hecht het best op kaal hout; op grondverf kan het ook, maar dan hardt het merkbaar trager uit. Dun opgezette laagjes drogen sowieso langzamer dan een reparatie van een halve centimeter dik.

De vloeibare 2K-epoxyvullers zijn vaak te slap om een hoek of profiel mee op te bouwen: ze zakken uit. Voor modelleerwerk gebruik je een stijvere tweecomponenten houtreparatiepasta, terwijl de vloeibare epoxy juist sterk is in het verlijmen van een inzetstuk. Is de naad tussen oud hout en inzetstuk maximaal een centimeter breed, dan vul je die direct met epoxy; ruw de raakvlakken licht op voor de hechting.

Hoe lang elk middel nodig heeft voordat je kunt schuren en gronden, zoek je op in onze tabel met droogtijden per materiaal.

Middel	Waar je het voor gebruikt	Eigenschappen
2K-epoxyvuller, vloeibaar	Inzetstukken verlijmen, naden tot een centimeter vullen	Hecht het best op kaal hout, zakt uit bij modelleren
2K-houtreparatiepasta	Hoeken en profielen opbouwen en in model brengen	Stijf, blijft staan, verkrijgbaar in houtkleuren zoals vuren
Houtrotstop of impregneer	Voorbehandeling volgens het systeem van de fabrikant	Werkt als hechtbrug, doodt geen schimmel
1K-acryl houtvuller	Ondiepe plekjes binnen of op een beschutte plek	Krimpt bij dikkere lagen, niet voor dragend werk
2K-polyester plamuur	Snel klein herstelwerk dat strak geschuurd moet worden	Hard en schuurbaar, minder elastisch dan epoxy
Purschuim	Hooguit tijdelijk dichten van een af te schrijven kozijn	Neemt vocht op, geeft geen stevigheid, verf hecht er slecht op

Houtrotstop en impregneer: hechtbrug, geen wondermiddel

Houtrotimpregneer wordt vaak verkocht als middel dat zacht hout weer hard maakt. In de praktijk is het vooral een hechtbrug tussen het hout en de vuller, in vaktermen aanbranden. Het doodt geen schimmelsporen, dus repareren over hout dat nog rot bevat heeft ook met impregneer geen zin.

Of je het nodig hebt, hangt af van het reparatiemiddel. Sommige 2K-epoxyvullers horen direct op blank, gezond hout en daar is een impregneer zelfs ongewenst, terwijl andere merken hun eigen houtrotstop voorschrijven omdat de vuller daarop beter hecht. Volg daarom het systeem van één fabrikant en meng geen merken door elkaar.

Een fles houtrotstop kost rond de vijftien euro. Dat voelt veel voor één klein plekje, maar afgezet tegen een nieuw kozijn is het een goedkope verzekering. Werk je met een vuller die op kaal hout mag, dan kun je die fles overslaan; welke combinaties werken staat in de gids over tweecomponenten houtrotvullers.

Houtrot vullen met purschuim is uitstel, geen herstel

Purschuim lijkt aantrekkelijk bij een diep gat: het vult alles, het is goedkoop en het zit er in een kwartier in. Toch is houtrot vullen met purschuim geen reparatie. Pur neemt vocht op, geeft een dorpel geen stevigheid terug en verf hecht er slecht op, waardoor de plek juist water gaat vasthouden.

Het grootste bezwaar zit onder het oppervlak. Achter het schuim rot het hout gewoon verder, en omdat je er niet meer bij kunt, zie je dat pas als de schade veel groter is. Wij gebruiken pur bij houtrot hooguit als tijdelijke dichting van een kozijn dat toch vervangen wordt, om een seizoen te overbruggen zonder tocht en inregenend water.

Wil je een diep gat echt herstellen, maak dan passende stukken hout op maat en lijm die in met epoxyvuller. Dat kost een middag meer, maar de dorpel is daarna weer massief en schilderbaar.

Zolang het hout nat blijft, komt de rot terug

Elke reparatie is tijdelijk zolang de vochtbron blijft bestaan. De meest voorkomende zien we bij bestrating die tot aan of zelfs boven de onderkant van het kozijn ligt: opspattend regenwater en vocht uit de tegels kunnen dan nergens heen. Haal langs de gevel een strook tegels weg, graaf wat uit en vul de strook met grof grind, bijvoorbeeld in de maat 16 tot 32 millimeter, dat je later makkelijk kunt uitscheppen en schoonmaken.

Kijk ook naar het lood onder de dorpel. Ligt dat onder het niveau van de tegels, dan voert het geen water af maar houdt het juist water tegen het hout. Beglazing die droog met een rubber is afgewerkt in plaats van afgekit, is een tweede bekende bron: langs dat rubber loopt water de sponning in.

Zet gerepareerde plekken kaal in de grondverf en lak ze af, ook het kopshout onderaan de stijlen. Hoeveel verf je voor het hele kozijnwerk nodig hebt, reken je vooraf uit met de verfcalculator.

Houtrot bij een Velux dakraam zit meestal in de onderhoeken

Bij Velux dakramen uit de jaren negentig, zoals de GGL-serie, zien we regelmatig houtrot in de onderste hoeken van het draaiende deel. De ramen op de zuidwestkant zijn het eerst aan de beurt, omdat daar de meeste slagregen op staat. Regenwater loopt langs de afdeklijst naar beneden en komt onderin op het kopshout terecht, en kopshout zuigt water op als een spons.

Controleer eerst of alle afdeklijsten goed vastzitten en of er geen schroeven ontbreken, want langs een losse lijst loopt water achter het hout. Steek daarna al het poreuze hout weg tot je overal hard materiaal voelt.

De reparatie gaat verder zoals bij een kozijn: behandelen met houtrotstop, opbouwen met een stevige tweecomponenten houtreparatiepasta, in model schuren met een latje of mal als geleider, en dan gronden en aflakken. Bij een flauwe dakhelling blijft water langer op het raam staan, dus controleer die ramen elk voorjaar opnieuw.

Een houten vloer isoleren zonder houtrot in de balken

Houtrot speelt ook onder de vloer. Wie een houten vloer isoleert met dampdicht materiaal zoals polystyreenplaten, kan de balken opsluiten tussen twee dampdichte lagen, zeker als er boven laminaat of pvc ligt. Vocht dat in de constructie komt, kan dan geen kant op en dat eindigt in schimmel en rotte balkkoppen.

Een houten vloer isoleren zonder rotrisico kan prima, zolang het materiaal dampopen is. Wij isoleren daarom liever met glaswol of steenwol met spijkerflenzen tussen de balken, met de reflecterende laag naar de vloer gericht en een luchtspouw ertussen. Minerale wol laat waterdamp door, zodat de constructie aan de onderzijde kan blijven drogen.

Ventilatie van de kruipruimte is de tweede helft van het verhaal. Open of maak ventilatieopeningen in de gevel en houd ze vrij van bladeren en aarde. Een geventileerde kruipruimte is kouder maar droog, en droog hout rot niet.

Een lekkende dakgoot coaten of toch laten vervangen

Een lekkende zinken goot hoeft niet meteen vervangen te worden. De goot valt onder hetzelfde buitenonderhoud als het houtwerk aan de gevel: met een coating gaat een verder gezonde goot nog jaren mee, en de materiaalkosten zijn een fractie van een nieuwe bakgoot. Vloeibaar zink klinkt als gesmolten metaal, maar het is een coating met zinkpoeder erin; echt zink smelt pas boven de vierhonderd graden.

De voorbereiding bepaalt het resultaat. Werk op een droge dag, maak de goot brandschoon en kurkdroog, en breng twee lagen aan. Bij een 2-componenten dakgoot coating geldt hetzelfde, met één extra aandachtspunt: coat nooit over een expansiestuk heen, want de goot werkt daar en de harde laag barst precies op die plek.

Een tussengoot bij rijwoningen is de uitzondering. Die lekt naar binnen bij de buren of bij jezelf, dus daar laat je liever een nieuwe goot inleggen; de oude kan er vaak gewoon onder blijven liggen.

Optie	Kosten als indicatie	Wat je ervan mag verwachten
Bitumencoating, twee lagen	Emmer van 8 liter rond de 30 euro	Bij goede voorbereiding zo'n tien jaar dicht
Vloeibaar rubber met wapeningsdoek, bouwmarktlijn	Enkele tientjes	Kan na een paar jaar stuk gaan door zonlicht
Vloeibaar rubber, professionele lijn	Rond de 100 euro voor 10 meter goot	Beter bestand tegen uv, later aan te vullen met een verse laag
Vloeibaar zink, een coating met zinkpoeder	Vergelijkbaar met andere coatings	Zinkgrijze kleur, verder hetzelfde principe als coaten
2-componenten coating op epoxy- of polyurethaanbasis	Duurder dan bitumen	Hard en slijtvast, barst als je over een expansiestuk heen werkt
EPDM-folie inleggen	Folie plus lijm	Alleen bij een gladde, droge goot; blaasvrij verlijmen luistert nauw
Nieuwe zinken bakgoot	Zink per meter, plus beugels en montage	Dertig tot veertig jaar, bij een tussengoot de enige echte oplossing

Epoxy is meer dan een houtvuller

Dezelfde tweecomponententechniek zit in gietvloeren, in de kit rond een douchedrain en in gegoten keukenbladen. Wat die toepassingen delen met een houtreparatie: de ondergrond en de voorbereiding bepalen of het blijft zitten.

Als epoxy gietvloer met marmerlook is het een van de meest gezochte toepassingen: je giet een 2K-epoxy in banen en trekt met pigmenten aders door de natte massa. Het resultaat kan prachtig zijn, maar de techniek vergeeft weinig; hoe de opbouw werkt en waar het misgaat, lees je in onze gids over de epoxyvloer met marmereffect.

Epoxy op egaline vraagt om een cementgebonden ondergrond. Op gipsgebonden egaline zien we het misgaan: de primer trekt ongelijk in, en onder een transparante coating blijven de rollerbanen als donkere vlekken zichtbaar. Epoxy hardt chemisch uit en niet door verdamping, dus wat je na het uitvloeien ziet, trekt niet meer bij.

Is een transparante laag eenmaal gevlekt, dan is een tweede transparante laag zelden de redding. Een gepigmenteerde, dekkende laag eroverheen wel, al lever je dan het effect in waarvoor je het deed.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Veelgestelde vragen