Wat je zelf mag doen, en waar het ophoudt
Het meeste klussen in huis mag je zelf doen. Er zijn vijf gebieden waar dat anders ligt, niet omdat het moeilijk is maar omdat een fout daar niet alleen geld kost. Hieronder staat per gebied waar de grens ligt en waarom.
Gas: hier begin je niet aan
Aan de gasinstallatie werk je niet zelf. Dat is de duidelijkste grens die er is, en de reden is simpel: bij gas merk je een fout pas als het te laat is.
Een gasleiding aanpassen, een gaskraan verplaatsen, een fornuis op een nieuwe aansluiting zetten of een cv-ketel aansluiten of afkoppelen hoort bij een erkend installateur. Ook het afdoppen van een gasleiding die je niet meer gebruikt, want een afdopping moet gasdicht zijn en dat moet worden afgeperst.
Wat je wel zelf mag: een gasslang van je fornuis vervangen door een goedgekeurde slang met de juiste aansluiting, mits je de kraan dichtdraait en daarna controleert op lekkage met zeepsop. Zie je belletjes, draai de kraan dan dicht en bel.
Ruik je gas? Maak geen vonken. Laat lichtschakelaars, stekkers en je telefoon met rust zolang je binnen bent. Draai de hoofdkraan dicht als je erbij kunt, open ramen en deuren, ga naar buiten en bel daar 0800 9009.
Elektra: tot de groepenkast wel, erachter niet
Bij elektra ligt de grens bij de groepenkast. Alles wat achter een groep zit mag je zelf doen: een stopcontact bijplaatsen, een schakelaar vervangen, een lamp aansluiten, een groep uitbreiden met een extra punt.
Wat je niet zelf doet is werken in de meterkast achter de hoofdzekering: een groep bijplaatsen, de aardlekschakelaar vervangen, de hoofdschakelaar of de aansluiting van de netbeheerder aanraken. Daar staat spanning op die niet uit te schakelen is met een groepje omzetten, en de zegel van de netbeheerder mag je sowieso niet verbreken.
Voor alles wat je wel zelf doet geldt dezelfde volgorde: groep uit, controleren met een spanningzoeker dat hij echt spanningloos is, en pas dan je handen erin. Een groep uitzetten en aannemen dat het goed is, is de fout die het vaakst misgaat.
Constructie: alles wat draagt laat je berekenen
Een muur weghalen, een gat in een vloer maken, een balk inkorten of een dakkapel plaatsen raakt aan de constructie. Of iets draagt, kun je van buitenaf niet altijd zien.
De vuistregel dat een halfsteens binnenmuur nooit draagt, klopt niet. Er zijn genoeg woningen waarin een dunne wand wel degelijk een vloer of een spant ondersteunt. Ook een muur die niet draagt kan stabiliteit leveren tegen windbelasting, en dat merk je pas als hij weg is.
Wat je hier doet: een constructeur laten kijken en laten berekenen wat er nodig is. Dat kost een paar honderd euro en het bespaart je een verzakte vloer. Voor veel ingrepen heb je bovendien een omgevingsvergunning nodig, en die krijg je niet zonder berekening.
Asbest: eerst weten wat het is
Asbest zit in veel woningen van voor 1994. In golfplaten van een schuurdak, in vloerzeil en de lijmlaag eronder, in oude rookkanalen, in board achter een cv-ketel en in vensterbanken.
De regel is: bewerk nooit iets waarvan je vermoedt dat er asbest in zit. Niet zagen, niet boren, niet schuren en niet met een hogedrukreiniger bewerken. Zolang het materiaal heel is en met rust wordt gelaten, is het risico klein. Het gevaar ontstaat op het moment dat er vezels vrijkomen.
Twijfel je, laat dan een monster onderzoeken door een gecertificeerd bureau. Blijkt het asbest, dan bepaalt het type en de hoeveelheid of je het onder voorwaarden zelf mag verwijderen of dat het door een gecertificeerd bedrijf moet. Een melding bij de gemeente is vrijwel altijd verplicht.
Heb je per ongeluk in asbestverdacht materiaal geboord of gezaagd? Stop meteen, laat het stof liggen en ga niet stofzuigen. Sluit de ruimte af, houd anderen weg en neem contact op met de gemeente of met een gecertificeerd bedrijf over hoe je opruimt.
Werken op hoogte: de meest onderschatte klus
Van alle ongelukken bij klussen thuis komt een groot deel van een val. Meestal niet van een dak maar van een ladder of een trapje, en meestal bij een klus die maar vijf minuten zou duren.
De regels zijn niet ingewikkeld. Zet een ladder onder de juiste hoek, ongeveer één meter uit de muur per vier meter hoogte. Laat hem minstens een meter boven de dakrand uitsteken als je erop stapt. Reik nooit verder dan een armlengte opzij, maar verplaats de ladder. En werk niet alleen als je hoger dan drie meter komt.
Voor werk aan een dak, een dakgoot of een gevel op verdiepingshoogte is een rolsteiger vrijwel altijd de betere keuze. Die huur je voor een dag voor een bedrag dat in het niet valt bij de gevolgen van een val.
En de rest? Dat mag je gewoon zelf doen
Buiten deze vijf gebieden is er veel meer mogelijk dan mensen denken. Tegelen, stucen, schilderen, een vloer leggen, een kraan vervangen, een radiator afkoppelen, een keuken plaatsen, een schutting zetten: dat is allemaal gewoon doe-het-zelfwerk.
Waar het meestal misgaat is niet de vaardigheid maar de voorbereiding. Verkeerd materiaal, verkeerde volgorde, of te vroeg doorwerken op iets wat nog moet drogen. Precies daarom staan bij onze gidsen de droogtijden per materiaal en de gangbare maten apart in tabellen.
En als je halverwege merkt dat je het toch niet vertrouwt: stoppen en bellen is geen falen. Een half uitgevoerde klus is voor een vakman meestal nog prima over te nemen. Een verkeerd uitgevoerde klus is dat vaak niet.
Veelgestelde vragen
Mag ik zelf een stopcontact bijplaatsen?
Ja, dat mag je zelf doen. Alles achter de groepenkast is werk dat je zelf mag uitvoeren, mits je de betreffende groep uitschakelt en met een spanningzoeker controleert dat er echt geen spanning meer op staat. Wat je niet zelf doet is een groep bijplaatsen in de meterkast, want dat is werk achter de hoofdzekering.
Mag ik mijn cv-ketel zelf afkoppelen?
Nee. Een cv-ketel afkoppelen betekent werken aan de gasleiding, en dat hoort bij een erkend installateur. Ook het afdoppen van de gasleiding die overblijft moet gasdicht gebeuren en worden afgeperst. Bijvullen, ontluchten en de druk controleren mag je wel gewoon zelf doen.
Hoe weet ik of een muur draagt?
Met zekerheid weet je dat pas als een constructeur ernaar heeft gekeken. Aanwijzingen zijn de dikte van de muur, of hij doorloopt naar de verdieping erboven, of hij in het verlengde staat van een muur op de begane grond, en de richting waarin de vloerbalken lopen. Maar geen van die aanwijzingen is bewijs, en ook een niet-dragende muur kan nodig zijn voor de stabiliteit van het geheel.
Waar zit meestal asbest in een oudere woning?
In woningen van voor 1994 kom je asbest het vaakst tegen in golfplaten van schuurdaken en carports, in oud vloerzeil en de zwarte lijmlaag eronder, in board rond een cv-ketel of achter een rookkanaal, in oude rookgasafvoeren, in standleidingen van het riool en soms in vensterbanken. Zolang het materiaal heel is en je het met rust laat, komen er geen vezels vrij.
Heb ik een vergunning nodig voor mijn verbouwing?
Dat hangt af van wat je doet. Voor de meeste klussen binnen je woning heb je niets nodig. Zodra je aan de constructie komt, het uiterlijk van de woning verandert of iets bijbouwt, kan een omgevingsvergunning nodig zijn. Bij een monument en in een beschermd stadsgezicht gelden strengere regels. De gemeente kan je vertellen wat er in jouw geval geldt, en dat kost niets.
Wat doe ik als er water lekt en ik het niet kan stoppen?
Draai de hoofdkraan dicht, meestal in de meterkast of in de kruipruimte. Zit er elektra in de buurt van het water, schakel dan ook de betreffende groep uit voordat je gaat dweilen. Bel daarna een loodgieter. Meld het bij je verzekeraar zodra het onder controle is, want waterschade valt vaak onder de opstal- of inboedelverzekering.