Gevelreiniging zelf doen zonder je steen en voegen te beschadigen
Gevelreiniging zelf doen is goed te doen zolang je de zachtste methode kiest die het werk klaart. Voor gewone groene aanslag betekent dat een gevelreiniger met een drukspuit, een paar minuten inwerken, een harde borstel en afspoelen met de tuinslang. De hogedrukreiniger is niet verboden, maar wel gevaarlijker dan mensen denken: met te veel druk haal je de gebakken huid van de steen weg en wordt de gevel daarna juist sneller vuil. Maak altijd eerst een proefvlak van een halve vierkante meter en beoordeel het voegwerk voordat je begint.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Drukspuit of plantenspuit van 5 liter, bestand tegen het middel dat je gebruikt
- Harde bezem op een steel en een losse handborstel met stugge kunststof haren
- Tuinslang met een spuitmond die je van nevel tot straal kunt regelen
- Emmer, schrobber en een oude platte kwast voor plaatselijk werk
- Rolsteiger of een stevige ladder met stabilisatiebalk
- Veiligheidsbril, chemicaliënbestendige handschoenen en oude kleding
- Schroevendraaier of voegkrabber om het voegwerk te testen
- Afdekfolie, oude lakens en plakband voor kozijnen en beplanting
Materiaal
- Alkalische gevelreiniger of groene-aanslagverwijderaar in concentraat
- Cementsluierverwijderaar op zuurbasis voor witte waas
- Groene zeep voor vette plekken en kleine proefvlakken
- Impregneermiddel op silaan- of siloxaanbasis
- Voegmortel als er voegen bijgewerkt moeten worden
- Schoon water, ruim meer dan je denkt nodig te hebben
Waar de aanslag op je gevel vandaan komt
Een gevel wordt niet zomaar groen. Baksteen die water opneemt blijft langer vochtig, en op dat vocht groeien algen, mossen en korstmossen. Hoe verder de steen verweerd is, hoe ruwer het oppervlak en hoe sneller het opnieuw aanslaat, wat ook meespeelt bij al het andere onderhoud aan je gevel.
Noord- en westgevels zijn bijna altijd het ergst. Daar komt weinig zon, dus de muur droogt traag op na een bui. Onder een dakrand zonder overstek, achter een heg of naast een regenpijp die lekt, zie je dezelfde plekken telkens terugkomen.
Niet alle vervuiling is biologisch. Een witte waas komt uit het cement in de voegen, roetachtige zwarte plekken langs een drukke weg komen uit de lucht, en de grijze puntjes van een weggehaalde klimplant zijn achtergebleven hechtwortels. Elk van die soorten vraagt een ander middel, dus eerst vaststellen wat er zit is geen omweg maar de kortste route.
| Soort vervuiling | Hoe je het herkent | Waar het vandaan komt | Wat eraan werkt |
|---|---|---|---|
| Groene aanslag en algen | Vlakke groene waas, glad en donkerder zodra het nat is | Blijvend vocht op een schaduwgevel of achter beplanting | Alkalische gevelreiniger, laten inwerken, borstelen en afspoelen |
| Mos | Kussentjes die vooral in en op de voegen zitten | Poreuze voeg die water vasthoudt | Eerst droog afborstelen, daarna pas een middel |
| Korstmos | Harde grijsgroene of gele rozetten die vastzitten aan de steen | Schone lucht en een lang ongestoord oppervlak | Middel laten inwerken en de behandeling na enkele weken herhalen |
| Roetaanslag | Egale grijszwarte film, het sterkst rond ramen en onder lijsten | Uitlaatgassen en fijnstof | Alkalische gevelreiniger of warm water onder lage druk |
| Cementsluier | Melkwitte waas over steen én voeg, gelijkmatig verdeeld | Kalk die uit vers of uitspoelend voegwerk over de steen loopt | Verdunde zuurreiniger op een vooraf natgemaakte gevel |
| Salpeter en uitbloeiing | Wit poederige, pluizige uitslag die je er droog af kunt vegen | Zouten die met vocht van binnenuit naar buiten trekken | Droog afborstelen en de vochtbron opsporen, anders komt het terug |
| Hechtwortels van klimop | Grijze draadjes en puntjes in het patroon van de oude ranken | Wortelresten die achterblijven na het weghalen van de plant | Gevelreiniger laten inwerken, harde borstel, ruim naspoelen |
| Vet- en vogelvlekken | Plaatselijke donkere vlekken met een duidelijke rand | Nesten, een dakrand of de uitmonding van een afzuiging | Warm water met groene zeep, plaatselijk en met een handborstel |
| Verf- en cementspatten | Losse harde spatjes op de steen | Restanten van bouw of een eerdere klus | Mechanisch met een houten of kunststof spatel, nooit met staal |
Wat een hogedrukreiniger wel en niet met je steen doet
De weerzin tegen de hogedrukreiniger komt ergens vandaan. Op een terras zie je precies wat er gebeurt: na een paar keer schoonspuiten is de tegel ruwer, en die ruwere tegel wordt daarna steeds sneller weer groen. Bij baksteen speelt hetzelfde, alleen zit je daar met blijvende schade omdat de gebakken huid van de steen dun is.
Die bakhuid is de dichte buitenlaag die tijdens het bakken ontstaat. Spuit je hem weg, dan ligt het zachtere, poreuze binnenwerk open. De muur neemt daarna meer water op, droogt trager en slaat sneller aan, en bij vorst springen er schilfers af.
Toch is het apparaat niet het probleem. Een hogedrukreiniger is regelbaar en kan met een vlakstraalmond op ruime afstand werken, met een kracht die niet veel boven een stevige tuinslang uitkomt. Het misgaat zodra iemand met een puntstraal op tien centimeter langs de voegen gaat omdat het dan zo lekker snel opschiet.
Gebruik het apparaat daarom als hulpmiddel en niet als methode. Voornat maken en naspoelen gaat er prima mee. Het losmaken van de vervuiling laat je aan het middel en de borstel over.
Spuit je de voegen eruit, stop dan meteen. Voegwerk dat bij matige druk loskomt zat al niet goed vast, en dat is op zichzelf al een reden om een voeger te laten kijken. Doorgaan betekent dat je regen dwars door de muur naar binnen laat lopen.
De methodes naast elkaar gezet
Er zijn grofweg acht manieren om een gevel schoon te krijgen en ze verschillen vooral in hoeveel steen ze meenemen. Chemisch reinigen laat het oppervlak het meest met rust, stralen het minst. Snelheid loopt precies andersom: de methode die de gevel spaart kost jou de meeste uren.
Voor een gewoon woonhuis met normale groene aanslag is de combinatie van een gevelreiniger, een borstel en een tuinslang genoeg. Stralen is bedoeld voor verf, teer of een vervuiling die echt ín het oppervlak zit, niet voor mos op een voeg. Dezelfde afweging maak je bij bestrating en ander buitenwerk rond het huis: kies de zachtste aanpak die het werk klaart en ga pas een stap harder als die aantoonbaar tekortschiet.
Reken bij het vergelijken niet alleen in geld. Chemisch reinigen kost je een dag per gevel maar je hebt geen machine nodig en je kunt het over meerdere weekenden verdelen. Een huurmachine dwingt je juist in één dag alles af te ronden, inclusief opbouwen, aansluiten en schoon terugbrengen.
Let ook op wat een methode achterlaat. Na stralen ligt de hele tuin en de bestrating vol met straalmiddel en losgekomen vuil, en dat opruimen kost meer tijd dan mensen inschatten. Water met een middel spoel je grotendeels gewoon de bodem in, mits je de beplanting hebt afgedekt en het middel volgens voorschrift verdund hebt.
| Methode | Wat het kost aan tijd en geld | Risico voor steen en voeg | Wanneer je hiervoor kiest |
|---|---|---|---|
| Gevelreiniger met drukspuit en borstel | Veel uren, weinig materiaalkosten | Klein, mits je een proefvlak maakt | Groene aanslag, roet, hechtwortels: de standaardaanpak |
| Kokend water met groene zeep | Emmers sjouwen, bijna geen materiaalkosten | Vrijwel geen | Kleine muurtjes, vette vlekken en een eerste test |
| Hogedrukreiniger op lage druk met vlakstraal | Snel, machine vaak al in huis | Matig, neemt zachte steen en zwakke voeg mee | Voornat maken en naspoelen, niet als hoofdmethode |
| Heetwaterreiniger | Huurmachine per dag | Matig, ook bij lage druk door de temperatuur | Grote vlakken met vastzittende aanslag |
| Stoomborstelmachine | Huur per dag en traag werken | Groot bij zachte baksteen en oude kalkvoegen | Zelden zinvol op een woonhuisgevel |
| Zand- of nevelstralen | Dagverhuur plus veel afval om op te ruimen | Groot: haalt bakhuid en voeg weg | Verf of teer verwijderen, en dan liefst met vakkennis |
| Droogijsstralen | Ongeveer 500 euro voor een dag huren, inclusief het ijs | Kleiner dan zandstralen, mits de voegen gezond zijn | Een laag waar geen enkel middel doorheen komt |
| Reinigen en daarna mineraalverf | Materiaal plus veel arbeid | Geen schade, maar de keuze is onomkeerbaar | Een bont gevlekte gevel die nooit meer egaal wordt |
Een straalpistool dat je op je eigen hogedrukreiniger zet, werkt op zich prima, maar het gaat zo langzaam dat je feitelijk steen voor steen bezig bent. Voor een enkele vervuilde plek is dat te doen, voor een hele gevel loop je vast.
Eerst kijken hoe de steen en de voegen ervoor staan
Voordat er een druppel middel aan te pas komt, loop je de gevel af met een schroevendraaier in je hand. Krab met de punt over een paar voegen op verschillende hoogtes. Komt er los zand uit of trek je zonder kracht een groef, dan is het voegwerk op en heeft reinigen geen zin voordat er opnieuw gevoegd is.
De steen zelf test je met je duimnagel. Schilfert er poeder af van een verweerde steen, dan is de bakhuid al verdwenen en gaat elke agressieve methode meteen dieper. Gooi verder een emmer water tegen een droog stuk gevel: trekt het binnen enkele seconden weg, dan heb je met een sterk zuigende muur te maken en moet je zuinig zijn met alles wat je erop zet.
Scheuren beoordeel je apart. Een haarscheurtje in één voeg is meestal onschuldig, maar een scheur die trapsgewijs door stenen en voegen omhoog loopt of die naar boven toe breder wordt, wijst op beweging in de constructie. Reinigen heeft dan geen haast, want de vraag of er iets aan de draagkracht van de gevel moet gebeuren, gaat voor.
Maak een proefvlak van ongeveer een halve vierkante meter op een plek die je vanaf de straat niet ziet, bijvoorbeeld achter de regenpijp of laag bij de grond. Laat dat een dag drogen voordat je oordeelt, want een natte gevel ziet er altijd schoner uit dan hij is.
Reinigen met een gevelreiniger en een drukspuit
De aanpak die op de meeste woonhuizen werkt is weinig spectaculair. Je brengt een gevelreiniger aan met een drukspuit, laat hem een paar minuten inwerken, gaat er met een harde bezem of handborstel overheen en spoelt af met de tuinslang. Op resten van klimop die jarenlang tegen de muur heeft gezeten, werkt dit verrassend goed.
Maak de gevel eerst nat met schoon water. Een natte steen zuigt het middel niet direct op, waardoor het blijft werken op de plek waar het vuil zit. Op een kurkdroge muur trekt de reiniger weg in de steen en houd je strepen over.
Werk het middel van onder naar boven aan, in banen van ongeveer een meter breed. Loopt er middel over een nog droog stuk gevel, dan tekent dat af als een schone streep in vuil. Bij het afspoelen keer je de richting om en werk je van boven naar beneden.
Kies je middel op het soort vervuiling. Een alkalische reiniger of groene-aanslagverwijderaar is de standaard voor algen, mos en roet. Concentraat verdun je volgens de verpakking en niet op gevoel, want te sterk aanmaken maakt het niet sneller schoon maar wel schadelijker voor de steen.
Doe dit niet in de volle zon en niet bij vorst. In de zon droogt het middel op voordat het iets heeft gedaan, en bij vorst blijft er water in de steen staan dat uitzet. Een bewolkte dag met een graad of vijftien is de beste dag voor deze klus.
Beschermen wat je niet wilt raken
Een gevelreiniger die van de muur loopt komt ergens terecht. Geef de border langs de gevel eerst een flinke gieter water, zodat de wortels vol zitten en er weinig opgenomen wordt, en leg er daarna folie of een oud laken overheen. Neem de folie na afloop meteen weg, anders sta je de plant te koken onder het plastic.
Kozijnen, deuren en vensterbanken dek je af met plakband en folie. Aluminium en gelakt staal zijn gevoelig voor zowel alkalische reinigers als zuur, en een doffe plek op een kozijn krijg je er niet meer uit. Auto's zet je een straatje verderop, want de nevel van een drukspuit gaat verder dan je denkt.
Meng nooit twee middelen. Een chloorhoudende groene-aanslagverwijderaar en een zure cementsluierverwijderaar geven samen chloorgas. Spoel de gevel volledig schoon en laat hem drogen voordat je met een ander type middel begint.
Witte uitslag, cementsluier en salpeter
Een witte waas over de gevel is iets anders dan groene aanslag en vraagt precies het tegenovergestelde middel. Er zijn twee soorten en het verschil bepaalt je aanpak: de ene poets je weg, de andere komt terug tot je de oorzaak hebt aangepakt.
Cementsluier is een dun kalklaagje dat vanuit vers of uitspoelend voegwerk over de steen is gelopen. Het zit vast, voelt hard aan en ligt gelijkmatig over steen en voeg. Dat laagje haal je weg met een cementsluierverwijderaar op zuurbasis of met een sterk verdunde zoutzuuroplossing.
Salpeteruitslag ziet er pluizig en poederig uit en veeg je er droog met een borstel gewoon af. Het zijn zouten die met vocht van binnenuit door de muur naar buiten trekken en aan het oppervlak achterblijven. Zolang dat vocht er is komt de uitslag terug, dus zoek naar een lekkende regenpijp, een verstopte afvoer, een defecte loodslabbe of grond die tegen de muur ligt.
Werk je met zuur, doe dat dan met beleid. Maak de gevel eerst goed nat, want een droge steen zuigt het zuur naar binnen en dan bijt het van binnenuit door. Voeg zuur altijd bij het water en nooit andersom, houd de oplossing zwak, laat kort inwerken en spoel daarna overvloedig na.
Zuur hoort niet op elke ondergrond. Kalkzandsteen, beton, natuursteen en gevelbeton lossen op in zuur en krijgen dan een ruw, vlekkerig oppervlak. Ook oude kalkvoegen kunnen het niet hebben. Test op een klein vlak en houd het weg bij aluminium kozijnen, zink en gelakt metaal.
Impregneren zodat de gevel langer schoon blijft
Reinigen zonder daarna te impregneren betekent dat je over een jaar of drie opnieuw begint. Een impregneermiddel op silaan- of siloxaanbasis trekt de steen in en maakt de porieënwand waterafstotend, zonder een film op het oppervlak te vormen. De gevel blijft daardoor damp doorlaten en kan van binnenuit gewoon drogen.
De voorwaarde is een droge gevel. Reken op minstens twee tot drie droge dagen na het reinigen, en meer als de muur sterk zuigt of als het koud is. Impregneer je een nog vochtige muur, dan sluit je dat water op en werkt het middel maar half.
Aanbrengen doe je nat-in-nat: twee lagen kort na elkaar, met een lagedrukspuit of een brede kwast, van onder naar boven. Het middel mag over het oppervlak lopen, dat hoort erbij. Het verbruik loopt sterk uiteen, ruwweg van een halve tot anderhalve liter per vierkante meter, dus meet dat op een klein vlak op voordat je inkoopt.
Er zijn situaties waarin je juist niet moet impregneren. Bij doorslaand of optrekkend vocht sluit je het probleem op. Bij slechte voegen loopt het water alsnog achter de behandelde steen langs en dan werkt de impregnering tegen je in plaats van voor je.
Test het middel op een verborgen steen en laat het volledig drogen voordat je doorgaat. Sommige impregneermiddelen laten de steen blijvend iets donkerder ogen, en dat wil je weten op één vierkante meter en niet op de hele voorgevel.
Wanneer schilderen of bekleden meer oplevert dan reinigen
Soms krijg je een gevel schoon en blijft hij lelijk. Dat gebeurt bij muren waar in de loop der jaren met verschillende stenen is bijgemetseld, bij aanbouwen in een afwijkende steen, en bij gevels waar oude verfresten in de steen zijn getrokken. Blijven reinigen levert dan niets meer op.
De uitweg die op metselwerk het beste uitpakt is mineraalverf op silicaatbasis, zoals die van Keim. Die verf verkiest een minerale ondergrond en hecht er chemisch aan in plaats van als laagje erop te liggen, en hij laat waterdamp door. Een egaal geschilderde gevel oogt strak en is met een borstel en water schoon te houden.
Wat je niet moet doen is een dichte muurcoating of een dikke dispersieverf op baksteen zetten. Die laag houdt het vocht in de muur vast, waarna hij blaast en in schilfers loslaat en je met een veel groter probleem zit dan groene aanslag.
Bedenk verder dat schilderen een eenrichtingsstraat is: er is geen nette weg meer terug naar schone baksteen. Wil je de steen liever helemaal uit het zicht hebben, dan is een oude buitenmuur bekleden met steenstrips, hout of gevelplaat een reëler alternatief dan verf.
Veilig werken langs de gevel
Het meeste dat misgaat bij deze klus heeft niets met de gevel te maken. Je staat met natte handen, een emmer chemie en een borstel op een ladder die op zachte tuingrond staat. Tot ongeveer drie meter kun je met een goede ladder met stabilisatiebalk uit de voeten, maar zodra je met beide handen wilt werken en een emmer naast je nodig hebt, is een rolsteiger het enige verstandige.
Op een rolsteiger werk je met leuningen, kun je materiaal neerzetten en hoef je niet te reiken. Reiken vanaf een ladder is precies het moment waarop het misgaat. Zet de wielen op de rem en op een vlakke ondergrond, en verplaats de steiger nooit terwijl er iemand op staat.
Draag een veiligheidsbril, ook als je met een tuinslang spoelt. Alles wat je op een muur boven je hoofd spuit komt deels terug in je gezicht. Handschoenen die tegen chemicaliën kunnen zijn geen luxe bij zuur, en een lange broek met lange mouwen bespaart je rode plekken.
Let ook op de combinatie van water en elektra. Buitenstopcontacten en verlengsnoeren horen op een aardlekschakelaar, en een hogedrukreiniger sluit je niet aan op een haspel die half opgerold in de plas ligt.
Gevelbeplating of golfplaten uit de jaren zestig tot tachtig kunnen asbest bevatten. Daar mag je nooit met een hogedrukreiniger, een borstel of een straalmethode op werken, want dan komen vezels vrij. Laat het materiaal eerst bepalen en huur bij twijfel een gecertificeerd bedrijf in.
Zo reinig je een bakstenen gevel zelf
Deze volgorde geldt voor normale groene aanslag en roet op metselwerk met gezond voegwerk.
-
Beoordeel de steen en het voegwerk
Krab met een schroevendraaier over de voegen op verschillende hoogtes en duw met je nagel tegen een paar verweerde stenen. Los zand en afschilferende steen betekenen dat er eerst hersteld moet worden. Reinigen op een gevel met versleten voegen duwt vuil en water alleen maar naar binnen.
-
Maak een proefvlak
Kies een halve vierkante meter op een onopvallende plek en behandel die met het middel dat je in gedachten hebt. Laat het een dag drogen voordat je oordeelt, want nat metselwerk ziet er altijd beter uit. Werkt het niet, dan heb je een proefvlak verspild en geen hele gevel.
-
Zet je werkplek op en dek af
Zet de rolsteiger vlak en op de rem, of de ladder met stabilisatiebalk op een harde ondergrond. Boven ongeveer drie meter werk je niet meer vanaf een ladder met een emmer erbij. Water de border, dek beplanting, kozijnen en metaal af en haal de auto weg.
-
Maak de gevel voornat
Spuit de muur met schoon water nat, van onder naar boven, met een tuinslang of een hogedrukreiniger op lage druk met een vlakstraalmond. Een verzadigde steen zuigt het middel niet naar binnen, waardoor het blijft werken op de vuillaag. Dit is ook het moment waarop je ziet of er voegen loskomen.
-
Breng het middel aan en laat het inwerken
Verdun het concentraat volgens de verpakking en spuit het in banen van een meter breed aan, opnieuw van onder naar boven. Houd de inwerktijd aan die op het etiket staat en laat het niet opdrogen. Kom je in de zon te werken, verplaats je dan naar de schaduwzijde en pak die gevel later op de dag.
-
Borstel na en spoel af
Ga met een harde bezem over het geheel en pak hardnekkige plekken met een handborstel apart aan. Spoel daarna van boven naar beneden ruim af met schone tuinslangdruk, tot er geen schuim meer uit de voegen komt. Achtergebleven middel geeft later witte strepen en houdt vuil vast.
-
Herstel het voegwerk en laat drogen
Werk holle of uitgespoelde voegen bij nu je toch schoon werk hebt, en neem meteen de scheurtjes en de aansluiting op de kozijnen mee. Wat er verder nog aan herstel aan de buitenmuur nodig is, doe je in deze fase en niet nadat je hebt geïmpregneerd. Geef de gevel daarna minstens twee tot drie droge dagen, meer bij koud weer of een sterk zuigende muur.
-
Impregneer in twee lagen
Breng het impregneermiddel nat-in-nat aan met een lagedrukspuit of een brede kwast, van onder naar boven, en laat het over het oppervlak lopen. De tweede laag gaat erop zolang de eerste nog nat is. Meet je verbruik op een vierkante meter voordat je bestelt.
Voordat je aan de hele gevel begint
Uit de praktijk
Twee vervuilde muurtjes en een offerte die nergens op sloeg
Iemand wilde twee gemetselde muurtjes laten reinigen en impregneren en kreeg daar een prijs voor die niet in verhouding stond tot het werk. De vraag was of het zelf kon, het liefst zonder hogedrukreiniger, omdat de voegen er niet overal even sterk uitzagen.
De eerste test was kokend water met groene zeep op een stukje van twee stenen. Dat werkte, de aanslag ging er zichtbaar af, maar het was zwaar werk met emmers en een schrobber en op die snelheid zou het hele weekend erin gaan zitten. De tweede test met een gewone gevelreiniger uit de drukspuit gaf hetzelfde resultaat in een fractie van de tijd, waarna de rest in banen is aangepakt en de muurtjes na een paar droge dagen zijn geïmpregneerd.
Wat deze aanpak goed maakte, was de volgorde: eerst een testvlak van nog geen halve vierkante meter, en pas daarna een middel voor de hele klus kopen.
Grijze wortelresten na het weghalen van de klimop
Na het verwijderen van een hedera die jaren tegen de gevel had gestaan, bleef het patroon van de ranken zichtbaar in de vorm van duizenden grijze hechtwortels. Krabben met de hand schoot niet op en beschadigde bovendien de steen op de plekken waar met een spatel werd gewrikt.
Wat wel werkte was een gevelreiniger met een plantenspuit aanbrengen, een paar minuten laten inwerken en er daarna met een harde borstel overheen gaan. De wortelresten lieten dan in één beweging los en de rest ging weg met de tuinslang. Na drogen is de gevel geïmpregneerd, waardoor het oppervlak minder vocht opneemt en er minder snel opnieuw iets op vastgroeit.
De les hier is dat mechanisch wrikken op baksteen bijna altijd meer kapotmaakt dan een middel dat de tijd krijgt om het werk te doen.
Een witte sluier die na het reinigen gewoon terugkwam
Op een gevel met lichte stenen lag een witte waas over een groot deel van het oppervlak. Die was met een gewone gevelreiniger niet weg te krijgen, want het was geen aanslag maar kalk uit de cementvoegen die over de steen was uitgespoeld.
Een sterk verdunde zuuroplossing op een vooraf natgemaakte gevel haalde de sluier eraf. Binnen een aantal maanden was hij op dezelfde plekken terug, en daarmee werd duidelijk dat er nog steeds vocht door de voegen naar buiten trok. Pas nadat de voegen waren nagelopen en een lekkende regenpijpaansluiting was hersteld, bleef de gevel schoon.
Wie alleen het zuur pakt, poetst dus een symptoom weg. Blijft wit terugkomen, dan is het antwoord bijna altijd vocht en niet een sterker middel.
Stralen als snelle oplossing die duurder uitpakte
Bij een gevel met een hardnekkige laag werd stralen overwogen, omdat het in een dag klaar zou zijn. Een klein straalpistool op een eigen hogedrukreiniger bleek in de praktijk zo langzaam te werken dat het neerkwam op steen voor steen behandelen, bruikbaar voor een enkele plek maar niet voor een hele muur.
De machine huren was het alternatief, waarbij droogijs op ongeveer 500 euro voor een dag inclusief het ijs uitkwam. Droogijs is milder dan zand, maar ook daar geldt dat de voegen het moeten kunnen hebben. Zandstralen viel af, omdat de bakhuid van de steen dan verdwijnt en de muur daarna water opneemt en van binnen vochtig wordt.
Uiteindelijk is er gekozen voor chemisch reinigen in twee behandelingen met een week ertussen. Dat kostte meer uren en veel minder geld, en de gevel bleef heel.
Veelgemaakte fouten
Meteen met volle druk beginnen
Het gaat spectaculair snel en je ziet direct resultaat, dus de verleiding is groot. Wat je in werkelijkheid doet is de gebakken huid van de steen wegspuiten. De gevel wordt daarna ruwer, neemt meer water op en is binnen twee jaar viezer dan hij was.
Geen proefvlak maken
Een middel dat op de ene steensoort prima werkt, kan op een andere een blijvende verkleuring geven. Een halve vierkante meter achter de regenpijp kost je tien minuten en een dag wachten. Zonder die test ontdek je een probleem pas als de hele voorgevel eraan is.
Werken in de volle zon
Het middel droogt dan op voordat het de vervuiling heeft kunnen losmaken, en achtergebleven concentraat tekent af in strepen. Bij zuur is het erger, want een opdrogende zure film blijft doorbijten op de steen. Werk aan de schaduwzijde en volg de zon rond het huis.
De voegen niet beoordelen voor je begint
Reinigen op versleten voegwerk is dweilen terwijl je zelf de kraan openzet. Water en middel lopen achter de steen langs de muur in en komen er als vocht of als witte uitslag weer uit. Test de voegen eerst en herstel wat er hersteld moet worden.
Zuur op een droge gevel gooien
Een droge steen zuigt de oplossing meteen naar binnen, waarna het zuur van binnenuit doorwerkt en zouten achterlaat die later als uitslag terugkomen. Maak de gevel altijd eerst goed nat, houd de verdunning zwak en spoel overvloedig na met schoon water.
Twee middelen combineren of over elkaar heen gebruiken
Een chloorhoudende groene-aanslagverwijderaar en een zure sluierverwijderaar reageren met elkaar en geven chloorgas. Ook los daarvan neutraliseren ze elkaars werking. Spoel de gevel volledig schoon en laat hem drogen voordat je op een ander type middel overstapt.
Impregneren op een muur die nog vochtig of nog vuil is
Het middel sluit dan het water en het achtergebleven vuil in de steen op. Je ziet het niet meteen, maar de gevel droogt slechter en de behandeling houdt veel korter stand. Geef de muur na het reinigen minstens twee tot drie droge dagen.
Een dichte muurcoating als eindoplossing kiezen
Een dikke, dampdichte laag over baksteen ziet er het eerste jaar strak uit. Daarna kan het vocht in de muur nergens heen, blaast de laag op en laat hij in schilfers los. Wil je verf, kies dan een dampopen mineraalverf op silicaatbasis.
Veelgestelde vragen
Is gevelreiniging zelf doen goed te doen?
Op de begane grond en tot ongeveer drie meter hoogte is het prima zelf te doen, mits het metselwerk gezond is. Het is vooral geduldwerk: aanbrengen, laten inwerken, borstelen en afspoelen, in banen over de hele gevel. Zodra er een steiger nodig is, het voegwerk versleten is of er verf en teer af moeten, verschuift de afweging richting een gespecialiseerd bedrijf. Wat vaak over het hoofd wordt gezien, is de tijd: reken op een volle dag per gevel plus enkele droge dagen voor het impregneren.
Kan ik mijn gevel schoonmaken met een hogedrukreiniger?
Het kan, maar niet als hoofdmethode en niet op volle kracht. Een hogedrukreiniger is regelbaar, en met een vlakstraalmond op ruime afstand blijft de druk vergelijkbaar met een stevige tuinslang. Zo gebruikt is hij prima voor voornat maken en naspoelen. Ga je er met een puntstraal dichtbij langs, dan verdwijnt de gebakken huid van de steen en wordt de gevel daarna sneller vuil dan voorheen, precies zoals een terras dat een paar keer is schoongespoten.
Wat werkt het beste tegen groene aanslag op een bakstenen gevel?
Een alkalische gevelreiniger of groene-aanslagverwijderaar in concentraat, aangebracht met een drukspuit op een vooraf natgemaakte muur. Laat het middel de inwerktijd van de verpakking staan, ga er dan met een harde bezem overheen en spoel af met de tuinslang. Bij dikke moslagen borstel je eerst droog het grove eraf, anders werkt het middel alleen in het mos en niet op de steen. Reken bij hardnekkige gevels op een tweede behandeling na een week.
Helpt kokend water met groene zeep tegen aanslag?
Het werkt beter dan je zou verwachten en het is vrijwel gratis, maar het is zwaar werk. Op een klein muurtje of een paar vette plekken is het een prima oplossing: heet water opbrengen, met een schrobber of borstel doorwerken en meteen naspoelen. Voor een hele gevel loop je vast op het sjouwen met emmers en het snel afkoelen van het water. Gebruik het vooral om te testen of de aanslag überhaupt loslaat voordat je een middel koopt.
Hoe krijg ik witte uitslag van mijn gevel af?
Kijk eerst of het afveegt. Poederige uitslag die je er droog met een borstel af haalt, is salpeter: zouten die met vocht uit de muur meekomen. Die blijven terugkomen zolang de vochtbron er is, dus zoek naar een lekkende regenpijp, een verstopte afvoer of slechte voegen. Blijft de waas zitten en ligt hij gelijkmatig over steen en voeg, dan is het cementsluier en helpt een cementsluierverwijderaar op zuurbasis op een goed natgemaakte gevel, ruim nagespoeld.
Spuit ik met een hogedrukreiniger de voegen eruit?
Bij gezond voegwerk niet, zeker niet als je met een vlakstraalmond op afstand werkt. Komt er wel voeg mee, dan zat die al los en is dat op zichzelf de belangrijkste ontdekking van de dag. Doorgaan is dan geen optie, want een gevel met open voegen laat regenwater tot achter de steen komen. Laat het voegwerk nalopen voordat je verder reinigt en pak meteen de plekken mee waar de voeg hol staat. Loopt er een scheur door de stenen heen, kijk dan eerst of er iets aan de stabiliteit van het metselwerk moet gebeuren.
Is het slim om een gevel te laten stralen?
Alleen als er echt iets af moet wat met een middel niet weggaat, zoals verf of teer, en dan liefst door iemand die het vaker doet. Zandstralen haalt de gebakken huid van de steen en tast de voegen aan, waarna de muur water opneemt en van binnen vochtig kan worden. Droogijs is milder en beschadigt gezonde voegen minder, maar je zit al snel op ongeveer 500 euro voor een dag huren inclusief het ijs. Voor mos en algen is stralen overkill.
Moet ik de gevel na het reinigen impregneren?
Het hoeft niet, maar het scheelt sterk in hoe snel de aanslag terugkomt. Een impregneermiddel op silaan- of siloxaanbasis trekt de steen in en maakt de poriën waterafstotend zonder een filmlaag te vormen, zodat de muur damp blijft doorlaten. Doe het alleen op een schone, droge gevel met gezond voegwerk. Bij optrekkend of doorslaand vocht sla je het over, want dan sluit je het probleem op in plaats van het op te lossen.
Hoeveel impregneermiddel heb ik per vierkante meter nodig?
Dat hangt volledig af van hoe sterk de steen zuigt en loopt ruwweg van een halve tot anderhalve liter per vierkante meter voor twee lagen nat-in-nat. Een harde, dichtgebakken klinker neemt weinig op, een oude poreuze steen slurpt. Meet het daarom op: behandel één vierkante meter volgens voorschrift, weeg of meet wat eraan opgaat en vermenigvuldig dat met je geveloppervlak. Koop liever iets te veel dan halverwege zonder te zitten, want een naad tussen twee behandelingen tekent af.
In welk seizoen kan ik het beste mijn gevel reinigen?
Het voorjaar en het vroege najaar zijn het gunstigst. Je hebt zachte temperaturen nodig, geen vorst in de nachten en een aantal droge dagen achter elkaar voor het impregneren. Hoogzomer is minder geschikt omdat het middel in de zon opdroogt voordat het gewerkt heeft, al kun je dat opvangen door met de schaduw mee rond het huis te werken. Werk nooit als er vorst wordt verwacht, want water dat in de steen achterblijft zet uit en drukt schilfers los.
Hoe bescherm ik planten en kozijnen tijdens het reinigen?
Geef de border langs de gevel eerst een flinke beurt water, zodat de planten verzadigd zijn en minder opnemen, en leg er daarna folie of een oud laken overheen. Haal die afdekking meteen na het spoelen weg. Kozijnen, vensterbanken en al het metaal plak je af, want zowel alkalische reinigers als zuur laten doffe plekken achter op aluminium en gelakt staal. Zet auto's een eind verderop, de nevel uit een drukspuit draagt verder dan je denkt.
Wanneer is schilderen beter dan blijven reinigen?
Als de gevel schoon is en dan nog steeds bont oogt, bijvoorbeeld door een aanbouw in andere stenen, doorgetrokken oude verfresten of een lappendeken van reparaties. Mineraalverf op silicaatbasis, zoals Keim, hecht chemisch aan het metselwerk en laat damp door, waardoor je een egale gevel krijgt die je met water en een borstel schoonhoudt. Bedenk wel dat je daarna nooit meer terugkunt naar schone baksteen. Wil je de steen alleen uit het zicht, dan is bekleding over de bestaande muur een alternatief dat je later kunt terugdraaien.
Waarom is mijn gevel na een paar jaar alweer groen?
Bijna altijd omdat de steen water opneemt. Een verweerde of eerder te hard schoongespoten gevel heeft een ruw, poreus oppervlak dat na regen lang vochtig blijft, en op dat vocht groeien algen. Een schaduwzijde zonder overstek en beplanting die tegen de muur staat versterken dat. Impregneren na het reinigen, beplanting op afstand houden en zorgen dat regenwater netjes wordt afgevoerd, verlengt de periode tussen twee beurten aanzienlijk.
Wanneer je beter een vakman belt
Zelf reinigen is voor een normale bakstenen gevel op de begane grond goed te doen. Er zijn vijf situaties waarin je beter iemand belt.
De eerste is hoogte. Alles boven ongeveer drie meter vraagt een rolsteiger of een echte steiger, en werken met natte handen en chemie op een ladder is de meest voorkomende manier om deze klus in het ziekenhuis te laten eindigen.
De tweede is voegwerk dat op is. Komt er los zand uit de voegen of spuit een voeg bij matige druk weg, dan hoort er een voeger aan te pas te komen. Dat bedrijf kan de gevel in dezelfde gang meenemen, wat vaak scheelt in de totale prijs.
De derde is beweging in de constructie. Trapsgewijze scheuren, een scheur die naar boven breder wordt of een muur die zichtbaar uit het lood staat, vragen eerst een beoordeling en soms maatregelen aan de gevel zelf voordat er iets aan het uiterlijk gebeurt.
De vierde is verf, teer of een laag die er alleen met stralen af komt. Zandstralen op baksteen gaat zonder ervaring bijna altijd te ver, en het is achteraf niet te herstellen. Vraag dan meerdere offertes en laat ze aangeven welke methode ze gebruiken en waarom.
De vijfde is asbestverdacht materiaal. Gevelbeplating of golfplaten van voor 1994 kunnen asbestvezels bevatten, en daar mag geen borstel, straal of hogedrukreiniger aan te pas komen. Laat het materiaal onderzoeken en het werk door een gecertificeerd bedrijf uitvoeren.