Mdf lijmen: welke lijm, welke klemtijd en welke ondergrond
Mdf lijmt op het vlak uitstekend en op de kopse kant slecht, want de zaagkant zuigt de lijm binnen een minuut weg. Voor vlakke verbindingen binnenshuis is gewone witte houtlijm de beste keuze, voor kopse naden pu-lijm of een voorgelijmde kant, en voor panelen tegen een muur een hybride montagekit in verticale rupsen. De ondergrond bepaalt meer dan de lijm: op glad beton, latexverf of tegels hecht niets zolang je niet eerst opruwt en ontvet.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Lijmroller of getande lijmkam met fijne vertanding
- Kitpistool, bij voorkeur met een goede terugloopstop
- Lijmtangen of schroefklemmen, minimaal zes stuks
- Accuschroevendraaier met dieptestop
- Boortje van 2,5 mm om voor te boren
- Rubberen hamer en een stootlat
- Waterpas van minstens 120 cm en een rei
- Schuurblok of excentrische schuurmachine, korrel 80 en 120
- Stofzuiger met borstelmond
- Vochtige doek en een plamuurmes van 4 cm
Materiaal
- Witte houtlijm D2 voor droge binnenverbindingen
- D3-houtlijm voor keuken, bijkeuken en spatzones
- Pu-lijm voor kopse kanten en verbindingen met metaal of kunststof
- Hybride montagekit op MS-polymeerbasis voor paneelwerk
- Voorstrijkmiddel voor zuigende en voor niet-zuigende ondergronden
- Spiritus of een siliconenvrije ontvetter
- Dubbelzijdige montagetape van 1 mm dik
- Spaanplaatschroeven 3,5 x 30 mm met verzonken kop
- Houtvuller of mdf-kantenvuller
Waarom mdf zich anders laat lijmen dan massief hout
Mdf bestaat uit fijne houtvezels die met een kunstharslijm onder hoge druk tot een plaat zijn geperst. Aan de buitenkant is die plaat daardoor dicht en glad, aan de zaagkant juist open en poreus. Dat ene verschil verklaart bijna alles wat er bij het lijmen goed of fout gaat. Welke plaatsoorten er zijn en waar je ze voor gebruikt, staat in ons overzicht van hout en plaatmateriaal.
Op het vlak hecht houtlijm prima, mits het oppervlak stofvrij is. Op de kopse kant zuigt de plaat het water uit de lijm weg voordat de verbinding gesloten is. Wat overblijft is een droge, poederige lijmfilm die er wel uitziet als lijm maar nauwelijks kracht overbrengt.
Mdf heeft geen draadrichting, dus het werkt niet zoals massief hout dat in de breedte krimpt en zwelt. In de dikte doet het dat wel: neemt mdf vocht op, dan zet het uit en het komt daarna niet meer terug. Een lijm op waterbasis brengt dus vocht in de plaat, en dat is precies de reden dat een eenzijdig gelijmd paneel bol kan gaan staan.
Het stof dat vrijkomt bij zagen en schuren is extreem fijn en blijft als een dun laagje op het oppervlak liggen. Die laag werkt als lossingsmiddel tussen de lijm en de plaat en wordt bijna altijd over het hoofd gezien. Zuig het oppervlak af met een borstelmond en neem het daarna droog na met een doek.
Welke lijm hoort bij welke verbinding
De keuze hangt af van drie dingen: hoe vlak de delen op elkaar sluiten, of er vocht bij kan komen en of je de verbinding kunt klemmen. Kun je goed klemmen en zijn de vlakken glad, dan is witte houtlijm het sterkst en meteen het goedkoopst. Kun je niet klemmen, dan valt houtlijm af en kom je bij kit- en polymeerlijmen uit.
Pu-lijm is de uitzondering die het altijd doet, ook op ondergronden waar houtlijm niets mee kan. Hij hardt uit met vocht en schuimt daarbij op tot ongeveer drie keer zijn volume. Dat schuim vult niets op, het is juist een zwakke laag. Persen is bij pu-lijm dus verplicht. Bevochtig de minst zuigende van de twee delen licht met een vochtige doek, breng de lijm dun aan op de andere en klem stevig.
Een bredere vergelijking van lijmsoorten en hun toepassingen vind je bij bevestigen en lijmen in huis. Hieronder staat de keuze toegespitst op mdf.
| Lijmsoort | Waar hij op zijn plek is | Klemmen nodig | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|
| Witte houtlijm D2 | Vlakverlijming binnen, droge ruimtes, kastwerk | Ja | Niet vochtbestendig, wordt week zodra hij nat wordt |
| Houtlijm D3 | Keuken, bijkeuken, spatzones, vensterbanken | Ja | Bestand tegen incidenteel vocht, niet tegen permanent nat |
| Pu-lijm | Kopse kanten, mdf aan metaal, steen of kunststof | Ja, en stevig | Schuimt op, vult niet echt, laat vlekken op onbehandeld mdf |
| Hybride montagekit op MS-polymeer | Panelen en lijstwerk tegen muur en plafond | Nee, wel ondersteunen tot hij pakt | Blijft flexibel, overbrugt oneffenheden tot ongeveer 5 mm |
| Montagekit op acrylbasis | Licht binnenlijstwerk op zuigende ondergrond | Nee | Hardt uit door vochtafgifte, dus minstens één kant moet zuigen |
| Contactlijm | Fineer, hpl en kunststof toplagen op mdf | Nee, wel aanrollen | Positie is meteen definitief, aanleggen met een tussenlat |
| Epoxy | Kleine constructieve verbindingen en mdf aan metaal | Licht klemmen | Vult naden goed, maar zuigt in de kopse kant weg zonder voorstrijk |
| Smeltlijm | Tijdelijk fixeren, mallen, hulpstukken | Nee | Niet constructief en laat los bij warmte in de zon |
Twijfel je tussen D2 en D3? Neem D3. Het prijsverschil is een paar euro per flacon en je hoeft dan nooit meer te bedenken of die plank ooit nog eens nat wordt.
Mdf platen op elkaar lijmen tot een dikker blad
Twee platen mdf van 18 mm op elkaar lijmen geeft een blad van 36 mm dat stijver is dan één dikke plaat, mits de lijmlaag over het hele vlak doorloopt. Lijmvlekken hier en daar leveren juist een blad op dat bij belasting knapt op de plekken waar niets zit. Breng de lijm daarom aan met een lijmroller of een fijne lijmkam, niet met de tuit van de fles.
De hoeveelheid die werkt is een gesloten, glanzende film over het hele oppervlak. Te veel lijm is niet sterker: het overschot moet ergens heen en perst zich als een rand naar buiten, waardoor de platen op een dun laagje lijm gaan drijven en verschuiven. Leg de tweede plaat neer, schuif hem één centimeter heen en weer om de film te sluiten en breng hem dan op positie.
Persen doe je vanuit het midden naar buiten. Zet lijmtangen om de 15 tot 20 centimeter langs de randen en leg gewicht op het midden, want daar kom je met tangen niet bij. Een stapel tegels, een emmer water of een paar zakken zand doen dat werk prima. Heb je te weinig klemmen, schroef dan vanaf de achterkant om de 20 centimeter een spaanplaatschroef van 3,5 bij 30 mm door de bovenste plaat, met voorgeboord gat. Die schroeven zijn je klemmen en mogen erin blijven zitten.
Laat een verlijmd blad plat liggen tot de lijm volledig droog is, dus niet rechtop tegen de muur. Ga je er een tafelblad van maken, dan begint daarna pas het afwerken, en dat gaat bij plaatmateriaal anders dan bij massief hout, zoals te zien is bij het opknappen van een donkere eiken tafel.
Laat een verlijmd blad gelijkmatig drogen. Lijm je twee platen op elkaar met een lijm op waterbasis en kan de constructie niet aan alle kanten evenveel drogen, dan zet de natte kant uit en trekt het blad hol. Pers daarom vlak, laat aan beide zijden evenveel lucht komen en haal het gewicht er pas na een nacht af.
Mdf lijmen op muur: de ondergrond bepaalt of het houdt
Panelen, lambrisering of een omkasting tegen de muur lijmen valt of staat bij de ondergrond, niet bij het merk kit. Een gladde, gevlinderde betonwand of een muur met een dichte laag latexverf geeft lijm bijna niets om zich aan vast te zetten. Ruw zo'n oppervlak eerst op met een schuurschijf of schuurpapier korrel 80, zuig het stof weg en breng een voorstrijkmiddel aan dat geschikt is voor niet-zuigende ondergronden.
Sterk zuigend stucwerk of gasbeton heeft het omgekeerde probleem: dat trekt het vocht en de weekmaker zo snel uit de lijm dat er geen hechting meer opgebouwd wordt. Daar gebruik je juist een voorstrijk voor zuigende ondergronden. Bij twijfel doe je de watertest: spat wat water op de muur en kijk of het meteen intrekt of dat het als druppels blijft staan.
Behang haal je er altijd af, ook als het strak zit. Je lijmt dan namelijk niet aan de muur maar aan de behanglijm eronder, en die geeft het bij het eerste beetje gewicht op. Datzelfde geldt voor een laag losse verf of een oude, zanderige kalklaag.
Zit er een paneel van meer dan een paar kilo aan, dan wil je lijm en mechanische bevestiging combineren. Welke plug bij welke muur past, zoek je op in onze plug- en boorkiezer per muursoort. Voor het lijmen op steenachtige, dichte ondergronden gelden overigens dezelfde voorbereidingsregels als bij het lijmen van natuursteen: schoon, droog, vetvrij en opgeruwd.
| Ondergrond | Voorbereiding | Wat er op werkt | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|
| Gestuct metselwerk | Stof afnemen, bij sterk zuigende stuc voorstrijken | Hybride montagekit in rupsen | Losse of zanderige stuclaag laat met paneel en al los |
| Gevlinderd beton | Opruwen met diamantschijf, stofvrij maken, primer voor niet-zuigend | MS-polymeerlijm | Op glad beton hecht kit alleen aan de cementhuid |
| Latex geschilderde muur | Plakbandtest, matteren met korrel 120, ontvetten met spiritus | Hybride montagekit | De verf laat los van de muur, niet de kit van de verf |
| Behangen muur | Behang volledig verwijderen tot op de ondergrond | Pas na verwijderen | Je lijmt aan behanglijm en die houdt niets |
| Wandtegels | Ontvetten, glazuur licht matteren, voegen meenemen | MS-polymeerlijm of hybride kit | Zeepresten en glansmiddel op glazuur blokkeren hechting |
| Gipsplaat | Stofvrij, licht voorstrijken | Hybride kit plus schroeven in de regels | Alleen lijm trekt bij belasting de kartonlaag eraf |
| Gasbeton en cellenbeton | Voorstrijken tegen het zuigen | Hybride kit of lijmmortel | Zonder voorstrijk droogt de kit uit voor hij hecht |
| Gelakt of gefolieerd plaatmateriaal | Doorschuren tot de matte laag, ontvetten | MS-polymeer, of mechanisch bevestigen | Folie en poederlak hebben te weinig oppervlaktespanning |
Zo breng je de montagekit aan zonder dat het paneel gaat bollen
Mdf lijmen met montagekit is de enige praktische manier om een paneel tegen een muur te zetten, want klemmen kan daar niet. De kunst zit in het patroon waarin je de kit aanbrengt. Zet verticale rupsen van ongeveer 6 mm dik, met een onderlinge afstand van 20 tot 25 centimeter, en houd 3 centimeter van de rand af zodat er niets uitperst.
Leg de rupsen verticaal en nooit in een gesloten ruit of rechthoek. In een gesloten patroon sluit je lucht en vocht op achter het paneel, en dan hardt hybride kit in het midden nooit uit. Verticaal opengelaten banen laten condens naar beneden weglopen en geven de kit lucht om te reageren.
Druk het paneel daarna aan en trek het meteen weer een paar millimeter los, wacht een minuut of drie en druk het definitief aan. Die beweging spreidt de rupsen uit tot brede lijmvlakken en laat het oplosmiddel even ontsnappen. Het resultaat is een veel groter hechtoppervlak dan wanneer je het paneel in één keer plat drukt.
Het paneel moet tijdens het uitharden op zijn plek blijven staan. De praktische truc is om tussen de kitrupsen strookjes dubbelzijdige montagetape van 1 mm te plakken. Die tape houdt het paneel meteen vast terwijl de kit rustig zijn werk doet, en de dikte van 1 mm zorgt dat je de kitrupsen niet volledig plat perst.
Reken op langzame uitharding. Hybride kit en MS-polymeerlijm harden uit van buiten naar binnen, ongeveer 2 tot 3 mm per etmaal. Achter een groot paneel is de kit dus na een dag nog lang niet op sterkte. Hang er de eerste 48 uur niets aan en laat de ondersteuning staan.
Hoe je kopse kanten, hoeken en verstek toch aan elkaar krijgt
Een kopse mdf-kant zuigt lijm weg als een spons, en dat is de reden dat een simpele hoekverbinding in mdf zo vaak tegenvalt. De oplossing is voorlijmen: meng houtlijm met ongeveer dertig procent water, smeer de kopse kant daarmee in en laat het tien minuten intrekken. De vezels zijn dan verzadigd en de tweede, onverdunde laag blijft op het oppervlak staan waar hij hoort.
Werkt dat niet omdat je haast hebt, gebruik dan pu-lijm. Die hardt uit met vocht en zoekt de poriën juist op, waardoor de kopse kant eerder een voordeel dan een probleem wordt. Pu-lijm schuimt wel bruin uit, en dat schuim krijg je niet netjes weggeveegd. Laat het uitharden en snijd het er daarna met een scherp mes af.
Lijm alleen is bij hoekverbindingen zelden genoeg. Zet er lamellen van maat 20 in, of deuvels van 8 mm, zodat de verbinding ook zonder lijm al positie en stijfheid heeft. Schroeven kan ook, maar mdf splijt vanaf de kop veel makkelijker dan spaanplaat. Boor daarom altijd voor met 2,5 mm bij een schroef van 4 mm, en blijf minstens 25 mm van de hoek. Dezelfde discipline als bij voorboren in hardhout betaalt zich hier direct terug.
Bij verstek in lijstwerk is het spel anders: daar wil je snelheid. Een druppel secondelijm op één helft van het verstek en een dun lijntje houtlijm op de rest geeft je een verbinding die binnen een minuut vasthoudt terwijl de houtlijm op sterkte komt.
Open tijd, klemtijd en wanneer je verder kunt
De meeste mislukte verlijmingen zijn niet fout gelijmd maar te laat gesloten. Alle lijmen hebben een open tijd, en die begint zodra de lijm op de plaat ligt. Bij mdf loopt die tijd korter dan op massief hout, omdat de plaat het water sneller opneemt. Leg de delen daarom eerst droog tegen elkaar, controleer de pasvorm en zet alle klemmen klaar voordat de fles opengaat.
Of je te laat bent, zie je aan de lijm zelf. Die glanst niet meer maar staat mat, en hij voelt taai in plaats van plakkerig. Vanaf dat punt heeft persen geen zin meer. Schraap de lijm eraf, maak schoon en begin opnieuw, want een verbinding die op een half opgedroogde film gemaakt is, gaat later los.
Temperatuur telt zwaarder dan de meeste mensen denken. Houtlijm op waterbasis wil minimaal vijf graden, en onder de tien graden verdubbelt de klemtijd rustig. In een onverwarmde garage in november is een uur klemmen dus geen uur maar eerder twee tot drie uur.
| Lijm | Open tijd | Klemtijd bij 20 graden | Volledig belastbaar |
|---|---|---|---|
| Witte houtlijm D2 | 5 tot 10 minuten | 30 tot 60 minuten | Na 24 uur |
| Houtlijm D3 | 5 tot 10 minuten | 45 tot 60 minuten | Na 24 uur |
| Pu-lijm | 10 tot 20 minuten | 1 tot 2 uur, stevig persen | Na 12 tot 24 uur |
| Hybride montagekit | 10 tot 20 minuten | Ondersteunen, 4 tot 8 uur | Na 48 uur of langer bij dikke lagen |
| Montagekit op acrylbasis | 5 tot 15 minuten | Ondersteunen, 4 uur | Na 24 tot 48 uur |
| Contactlijm | Aflaten tot handdroog, 15 tot 25 minuten | Geen, wel aanrollen | Direct hanteerbaar |
| Epoxy | 20 tot 60 minuten, afhankelijk van type | 6 tot 24 uur | Na 24 uur |
| Secondelijm als fixatie | Enkele seconden | 10 tot 30 seconden aandrukken | Alleen als hulpfixatie |
Haal uitgeperste lijm er niet meteen met een natte doek af, want dan wrijf je hem juist in de vezels. Laat het overschot tot rubberachtig vel worden, ongeveer twintig minuten, en steek het er dan met een plamuurmes in één beweging af.
Wat vocht met mdf doet en waar de plaat niet thuishoort
Mdf en water gaan slecht samen, en dat werkt door in je lijmkeuze. Neemt een kopse kant water op, dan zwelt de plaat daar op tot een zichtbare bobbel en die zwelling gaat er nooit meer uit. Schuren helpt niet, want de vezels zelf zijn uit elkaar gedrukt en die duw je niet terug.
Voor vochtige ruimtes bestaat vochtwerend mdf, herkenbaar aan de groene kleur door de plaat heen. Dat is bestand tegen luchtvochtigheid en tegen een spatje, niet tegen staand water of tegen een badkamervloer. Ga je daar mdf lijmen, neem dan D3-lijm en werk alle kopse kanten dicht met primer voordat je monteert.
Buiten hoort mdf niet, ook niet onder een overkapping en ook niet vochtwerend. De luchtvochtigheid alleen al is genoeg om de plaat in een paar seizoenen op te laten zwellen langs elke naad en elk schroefgat. Wie daar toch plaatmateriaal wil gebruiken, kiest een plaat die daarvoor gemaakt is.
Bij lange panelen op een muur laat je aan de uiteinden 2 mm speling. Het paneel werkt met de temperatuur en met de vochtigheid in huis, en een strak ingeklemd paneel bolt dan in het midden. Een flexibele hybride kit vangt die beweging op. Een harde, brosse lijm scheurt er juist op.
Lijmresten weghalen en de kopse kanten klaarmaken voor de verf
Opgedroogde lijmresten op het oppervlak zijn lelijk, en ze maken een verfbeurt later vlekkerig. Waar lijm zit, zuigt de plaat niet meer, dus daar blijft de verf glanzender staan dan eromheen. Haal verse lijm daarom weg zodra je klaar bent met lijmen en werk het vlak na met korrel 120. Zit er al een oude, harde laag op, dan helpt de aanpak bij het verwijderen van lijmresten.
De kopse kanten zijn het volgende punt. Ze zijn poreus en zuigen elke primer op, waardoor je na één laag nog steeds een ruwe, wollige rand hebt. Vul ze met een houtvuller of een speciale kantenvuller, schuur ze glad en zet ze apart in de grondlaag voordat je het hele werkstuk gaat verven. Hoe je die opbouw doet, staat bij de verfkeuze voor mdf.
De achterkant telt net zo hard mee. Een paneel dat je aan één kant lakt en aan de andere kant kaal laat, neemt aan de kale kant vocht op en gaat kromstaan. Zet daarom altijd beide zijden in de grondlaag, ook de kant die tegen de muur komt en die niemand ooit ziet.
Schuur tussen de lagen door met korrel 220 en niet met iets grovers, anders open je de vezels weer die je net had dichtgezet. De rest van de techniek staat in onze uitleg over het schilderen van mdf.
Zo lijm je mdf met een verbinding die houdt
Deze volgorde werkt voor vlakverlijming en met kleine aanpassingen ook voor paneelwerk tegen een muur.
-
Pas de delen droog en zet je klemmen klaar
Leg alles zonder lijm tegen elkaar en kijk of de naad overal sluit. Een spleet van een millimeter blijft een spleet, want houtlijm vult niet. Zet daarna alle klemmen op de juiste opening en leg je doek, plamuurmes en schroeven binnen handbereik. Zodra de lijm op de plaat ligt, heb je nog vijf tot tien minuten.
-
Maak de lijmvlakken stofvrij
Zuig het zaagstof af met een borstelmond en neem de vlakken daarna droog na. Het vrijgekomen mdf-stof is zo fijn dat het als een scheidingslaagje tussen lijm en plaat blijft liggen. Gebruik geen vochtige doek: dat laat de vezels opzwellen en dan lijm je op een ruw, opgezet oppervlak.
-
Behandel de kopse kanten voor
Lijm je op een kopse kant, smeer die dan eerst in met houtlijm die je met ongeveer dertig procent water hebt verdund. Laat dat tien minuten intrekken. De vezels zijn dan verzadigd en de echte lijmlaag blijft op het oppervlak staan in plaats van weg te zakken. Bij pu-lijm sla je deze stap over.
-
Breng de lijm gelijkmatig aan
Rol of kam een gesloten film over het hele lijmvlak. Bij vlakverlijming is een glanzende, doorlopende laag genoeg; klodders leveren geen sterkere maar juist een ongelijkmatige verbinding op. Bij montagekit zet je verticale rupsen van 6 mm om de 20 tot 25 centimeter en blijf je 3 centimeter van de randen.
-
Sluit de verbinding en schuif hem dicht
Leg de delen op elkaar en schuif ze een centimeter heen en weer voordat je ze op positie brengt. Die beweging sluit de lijmfilm tussen beide vlakken. Bij paneelwerk druk je aan, trek je een paar millimeter terug, wacht je drie minuten en druk je definitief aan.
-
Pers vanuit het midden naar buiten
Zet de klemmen om de 15 tot 20 centimeter en draai ze aan tot er een dun lijmrandje uitkomt, niet verder. Leg gewicht op het midden van het vlak, want daar reikt geen tang. Ontbreken klemmen, schroef dan vanaf de achterkant om de 20 centimeter een voorgeboorde spaanplaatschroef door de bovenste plaat.
-
Wacht op de klemtijd en pas daarna op de uithardtijd
Houtlijm heeft bij kamertemperatuur 30 tot 60 minuten klemtijd, maar is pas na 24 uur op volle sterkte. Onder de tien graden loopt dat flink op. Belast de verbinding dus niet meteen na het loshalen van de klemmen en laat een verlijmd blad plat liggen tot de volgende dag.
-
Werk lijmresten en kopse kanten af
Steek uitgeperste lijm eraf zodra hij rubberachtig is en schuur het vlak na met korrel 120. Vul de kopse kanten met kantenvuller, schuur ze glad en zet beide zijden van het werkstuk in de grondlaag, ook de kant die tegen de muur komt.
Plug- en boorkiezer
Kies je muursoort en het gewicht dat eraan moet hangen, en zie welke plug, schroef en boormaat je nodig hebt. Bekijk alle gegevens
| Muursoort | Zo herken je hem | Plug die past | Boor en maat | Wat je eraan kunt hangen |
|---|---|---|---|---|
| Beton | Grijs, keihard, boorstof is grijs en fijn, de boor loopt zwaar | Nylon plug of, bij zwaar werk, een keilbout | Steenboor met hamerfunctie, 6, 8 of 10 mm | Alles, ook een hangend toilet of een boiler, mits de plug diep genoeg zit |
| Kalkzandsteen | Lichtgrijs tot wit, glad breukvlak, boorstof is wit en zanderig | Nylon plug, boren zonder klopstand | Steenboor zonder hamerfunctie, 6 of 8 mm | Keukenkasten, wastafels, radiatoren |
| Baksteen | Rood tot bruin, boorstof is rood, harder dan voeg | Nylon plug, altijd in de steen en niet in de voeg | Steenboor met hamerfunctie, 6 of 8 mm | Zware kasten en wandbeugels, mits je de steen raakt en niet de voeg |
| Gipsplaat | Klinkt hol, boort weg als boter, boorstof is wit poeder | Hollewandplug met vleugels, tuimelplug of gipsplaatanker | Houtboor of steenboor, maat volgens de plug | Schilderij, spiegel en lichte kast tot ongeveer 10 kg per plug |
| Gasbeton | Lichtgrijs, heel licht van gewicht, kruimelt makkelijk | Speciale gasbetonplug of een lange schroef zonder plug | Houtboor, geen hamerfunctie, plug bepaalt de maat | Lichte tot middelzware last, verdeel over meer punten |
| Gipsblok | Wit tot lichtgeel, zacht, boorstof is wit gips | Gipsblokplug of chemisch anker bij zwaar werk | Houtboor zonder klopstand | Middelzware last, geen hangend toilet zonder voorzetframe |
| Holle steen | Klinkt hol, de boor zakt ineens door in de holte | Hollewandplug of chemisch anker met zeefhuls | Steenboor zonder hamerfunctie zodat de wand niet uitbreekt | Middelzwaar, met een chemisch anker ook zwaar |
| Hout | Herkenbaar, boorstof is krullend | Geen plug nodig, houtschroef volstaat | Houtboor, voorboren op ongeveer 70 procent van de schroefkerndiameter | Alles, mits je in het hart van de regel schroeft |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Controleer dit voordat de lijm opengaat
Uit de praktijk
Panelen die na drie weken van de latexmuur af kwamen
Een wand met mdf-panelen van 12 mm was rechtstreeks op een gladde, met latex geschilderde muur gezet, met montagekit in korte klodders om de vijftig centimeter. De eerste dagen zat alles muurvast. Na drie weken kwam de onderste rand los en toen bleek dat de kit nog keurig aan het paneel zat, met daaraan een compleet vel latexverf.
De fout zat niet in de kit maar in wat eronder lag. De verflaag zelf hechtte matig op de oude stuc, en de kit was sterker dan die verf. Bij de tweede poging is de muur eerst gematteerd met korrel 120, stofvrij gezogen en ontvet met spiritus, en is er op een strook getest met een plakbandproef: plakband opdrukken en met een ruk lostrekken. Waar de verf meekwam, is die weggeschuurd tot op de stuc. Daarna verticale kitrupsen van 6 mm om de 20 centimeter, aandrukken, terugtrekken en na drie minuten definitief aandrukken. Die wand staat er nog.
Een dubbel verlijmd werkblad dat hol trok
Voor een werkbank werden twee platen mdf van 18 mm op elkaar gelijmd. De lijm ging er royaal op met de tuit van de fles, in dikke slierten, en het blad werd met vier lijmtangen langs de randen geklemd. De volgende ochtend was het blad in het midden hol, met een zichtbare bolling van bijna vier millimeter over een lengte van anderhalve meter.
Er speelden twee dingen. Het vocht uit de lijm zat alleen tussen de platen, terwijl de buitenkanten droog bleven, en in het midden zat helemaal geen persdruk omdat de tangen alleen aan de rand grepen. De platen zijn losgehaald toen dat nog kon, schoongeschraapt en opnieuw gelijmd, nu met een lijmroller en een dunne gesloten film. In het midden kwamen zes zakken zand te liggen en aan de randen bleven de tangen om de twintig centimeter staan. Het blad lag de volgende dag vlak.
Lijm die nergens op de gefolieerde kastwand pakte
Op een bestaande kastwand met een witte folielaag moest een mdf-frontje worden gelijmd. Er is achtereenvolgens gewerkt met houtlijm, met montagekit op acrylbasis en met een tweecomponentenlijm. Alle drie lieten na een dag met een lichte duw los, met een schone lijmlaag aan de mdf-kant en niets aan de folie.
De folie is een kunststof met een lage oppervlaktespanning, en daar hecht vrijwel geen lijm op zolang het oppervlak glad en schoon is. Wat wel werkte: de folie doorschuren met korrel 120 tot de glans overal weg was, ontvetten met spiritus en daarna MS-polymeerlijm gebruiken. Bij het volgende frontje is de folie op de lijmvlakken helemaal weggeschuurd tot op de spaanplaat eronder, en dat gaf de sterkste verbinding van allemaal.
Een hoekverbinding die met de hand uit elkaar te trekken was
Een kastje van mdf van 18 mm was in elkaar gezet met houtlijm op de kopse kanten en verder niets. Na een nacht drogen liet de eerste hoek zich met matige kracht uit elkaar trekken, en op de breukvlakken zat een droge, poederige lijmlaag die eruit zag als stof.
De kopse kant had de lijm in minder dan een minuut opgezogen, zodat er tussen de delen niets meer overbleef om te hechten. Opnieuw gemaakt met een eerste laag houtlijm die met water was verdund, tien minuten intrekken, daarna een volle laag onverdunde lijm. In de langste naden zijn lamellen van maat 20 gezet zodat de verbinding ook mechanisch iets voorstelt. Dat kastje draagt nu een volle plank boeken.
Veelgemaakte fouten
Lijmen op de kopse kant zonder voor te lijmen
De open vezels zuigen de lijm binnen een minuut de plaat in en wat overblijft is een droge film die niets overbrengt. Smeer de kopse kant eerst in met houtlijm die je met ongeveer dertig procent water hebt verdund, laat het tien minuten intrekken en lijm daarna pas echt.
Meer lijm gebruiken in de hoop op meer sterkte
Een dikke lijmlaag is zwakker dan een dunne, want de kracht gaat door de lijmfilm heen en die film is het zwakste deel. Bij te veel lijm gaan de delen bovendien drijven en verschuiven ze onder de klemmen. Een gesloten, glanzende film over het hele vlak is genoeg.
Kitrupsen in een gesloten ruit aanbrengen
Een dichtgezet vak achter een paneel houdt lucht en vocht gevangen, en hybride kit heeft juist luchtvochtigheid nodig om uit te harden. In het midden blijft de kit dan maandenlang zacht. Zet altijd verticale, aan boven- en onderkant open rupsen.
Lijmen op glad beton, verf of tegels zonder voorbereiding
Op een gevlinderde betonvloer, een dichte latexlaag of geglazuurde tegels is er niets voor de lijm om zich in vast te zetten. Ruw op met korrel 80 tot 120, zuig het stof weg, ontvet en gebruik het voorstrijkmiddel dat bij dat type ondergrond hoort.
Alleen langs de randen klemmen
Bij een groot vlak zit er in het midden dan geen enkele persdruk, terwijl daar wel lijm ligt. De platen komen los van elkaar te liggen en het blad trekt krom. Leg gewicht op het midden of schroef om de twintig centimeter vanaf de achterkant.
In mdf schroeven zonder voorboren
Mdf splijt vanuit een schroef veel makkelijker dan spaanplaat of massief hout, zeker dicht bij een kopse kant. Boor voor met 2,5 mm bij een schroef van 4 mm en blijf minstens 25 mm van de hoek. Een gespleten kant krijg je niet meer netjes gelijmd.
Het paneel maar aan één kant in de grondlaag zetten
De kale achterkant neemt vocht op uit de lucht terwijl de gelakte voorkant dat niet doet, en dat verschil trekt de plaat krom. Zet beide zijden in de grondverf, ook de kant die tegen de muur komt en die niemand ziet.
Denken dat vochtwerend mdf waterbestendig is
De groene plaat verdraagt luchtvochtigheid en een spat water, geen staand water en geen buitenklimaat. Bij een lekkage of een natte dweil zwelt ook die plaat op, en die zwelling gaat er nooit meer uit.
Veelgestelde vragen
Welke lijm gebruik je het beste voor mdf?
Voor vlakke verbindingen binnenshuis is gewone witte houtlijm het sterkst, mits je kunt klemmen. Kom je in een keuken of bijkeuken, neem dan D3. Kun je niet klemmen, bijvoorbeeld omdat je tegen een muur werkt, dan gebruik je een hybride montagekit op MS-polymeerbasis. Voor kopse kanten en voor verbindingen met metaal of kunststof is pu-lijm de betrouwbaarste keuze, op voorwaarde dat je stevig perst.
Kun je mdf lijmen met montagekit?
Ja, en voor panelen tegen een muur of plafond is dat de gebruikelijke methode. Kies een hybride kit of MS-polymeerlijm en zet verticale rupsen van ongeveer 6 mm om de 20 tot 25 centimeter. Druk het paneel aan, trek het een paar millimeter terug, wacht drie minuten en druk het definitief aan. Voor constructieve verbindingen tussen twee platen is montagekit ongeschikt: die blijft flexibel en geeft geen stijfheid.
Hoe lijm je mdf op een muur zonder dat het loslaat?
Het werk zit vooral in de voorbereiding. Behang gaat er altijd af, losse verf en zanderige kalklagen ook. Een gladde ondergrond zoals beton of latexverf ruw je op met korrel 80 tot 120 en ontvet je daarna. Sterk zuigend stucwerk of gasbeton behandel je met een voorstrijkmiddel, anders trekt de muur het vocht uit de kit voor die hecht. Weegt het paneel meer dan een paar kilo, combineer lijm dan met schroeven of pluggen.
Hoe kun je mdf platen op elkaar lijmen zonder dat ze krom trekken?
Breng de lijm aan met een roller of een fijne lijmkam in een dunne gesloten film, niet in dikke slierten. Klem langs de randen om de 15 tot 20 centimeter en leg gewicht op het midden, want daar komt geen tang bij. Laat het pakket plat liggen tot de volgende dag en zet het niet rechtop tegen een muur. Een blad dat aan één kant nat is en aan de andere kant droog, trekt altijd hol.
Waarom hecht lijm slecht op de kopse kant van mdf?
De kopse kant bestaat uit losse, open vezels die als een spons werken. Het water uit de lijm verdwijnt daar binnen een minuut in, waardoor er tussen de twee delen alleen een droge poederige laag overblijft. Voorlijmen met verdunde houtlijm verzadigt die vezels eerst, zodat de tweede laag op het oppervlak blijft staan. Pu-lijm heeft dat probleem niet, want die zoekt de poriën juist op en hardt daar uit.
Hoe lang moet mdf-lijm drogen voordat ik de klemmen eraf haal?
Bij kamertemperatuur is 30 tot 60 minuten klemtijd genoeg voor witte houtlijm en 45 tot 60 minuten voor D3. De verbinding is dan hanteerbaar maar nog niet op sterkte: die volle sterkte komt pas na ongeveer 24 uur. Bij pu-lijm reken je op een tot twee uur klemmen. Onder de tien graden verdubbelt elke klemtijd, dus in een koude garage laat je alles gewoon een dagdeel langer staan.
Kun je mdf lijmen op tegels of op een gelakte ondergrond?
Dat kan, maar alleen na voorbereiding. Glazuur en lak hebben een glad oppervlak waar lijm zich niet in kan vastzetten. Mat de laag door met korrel 120 tot de glans overal weg is en ontvet daarna met spiritus of een siliconenvrije ontvetter. Gebruik vervolgens MS-polymeerlijm. Op folie en poederlak is doorschuren tot de laag eronder vaak de enige manier om echte hechting te krijgen.
Kan ik mdf met houtlijm in een badkamer of buiten gebruiken?
Buiten hoort mdf niet, ook niet in vochtwerende uitvoering en ook niet onder een overkapping. In een badkamer kan het op plekken waar geen water komt, met vochtwerend mdf, D3-lijm en alle kopse kanten dichtgezet met primer. Gewone witte houtlijm valt daar af, want die wordt week zodra hij nat wordt. Reken erop dat zwelling in mdf blijvend is en niet weg te schuren.
Hoeveel lijm heb ik nodig per vierkante meter?
Voor vlakverlijming van mdf op mdf reken je ongeveer 150 tot 200 gram per vierkante meter, wat neerkomt op een dunne gesloten film. Een flacon van 750 gram doet daarmee ruwweg vier vierkante meter. Bij montagekit hangt het af van je rupsen: met rupsen van 6 mm om de 20 centimeter kom je op ongeveer één koker van 290 ml per twee vierkante meter paneel.
Hoe krijg ik lijmresten van mdf af zonder het oppervlak te beschadigen?
Verse lijm laat je eerst rubberachtig worden, ongeveer twintig minuten, en steek je er dan met een plamuurmes in één beweging af. Vegen met een natte doek wrijft de lijm juist in de vezels en dat geeft later een vlekkerige verflaag. Is de lijm al hard, schuur dan met korrel 120 en werk vlak met een schuurblok in plaats van met je vingers. Voor hardnekkige resten op een ander materiaal helpt de aanpak bij het weghalen van oude lijm.
Moet ik mdf schuren voordat ik het lijm?
Op het vlakke oppervlak is schuren niet nodig, want dat is al glad en dicht genoeg. Wat wel moet, is stofvrij maken: het fijne mdf-stof van zagen en schuren werkt als een scheidingslaag tussen lijm en plaat. Zuig af met een borstelmond en neem droog na. Schuren doe je alleen als er lak, folie of een oude lijmlaag op zit die eerst weg moet.
Is een gelijmde mdf-verbinding sterker dan een geschroefde?
Over een groot vlak wel, want lijm verdeelt de kracht over het hele oppervlak terwijl een schroef alles op één punt concentreert. Op de kopse kant is het omgekeerde waar: daar houdt een schroef in mdf al matig en een lijmnaad zonder voorbereiding nog minder. De sterkste oplossing is meestal een combinatie, met lamellen of deuvels voor de positie en lijm over het hele vlak. Bij ander timmerwerk in en om het huis pakt die combinatie net zo uit.
Wanneer je beter een vakman belt
Mdf lijmen is werk dat je in de meeste gevallen zelf doet. Het is een kwestie van voorbereiding en geduld, niet van specialistisch gereedschap. Er zijn wel een paar situaties waarin je beter iemand erbij haalt.
De eerste is een zware wandconstructie die je aan het plafond of hoog aan een muur wilt lijmen. Zodra je op een ladder of steiger staat met een paneel dat je niet alleen kunt houden, is het geen lijmvraagstuk meer maar een veiligheidsvraagstuk. Werk daar met zijn tweeën en met een deugdelijke opstelling, of laat het monteren.
De tweede is een ondergrond waarvan je niet weet wat het is. Een oude, harde wandafwerking uit de jaren zestig of zeventig kan een plaatmateriaal zijn waar je niet zomaar in wilt schuren of boren. Blijkt bij het openen dat je met asbesthoudend materiaal te maken hebt, stop dan en laat het door een gecertificeerd bedrijf onderzoeken en verwijderen. Schuren en boren maken van vast materiaal juist het gevaarlijke, losse spul.
De derde is werk waarbij je een dragende constructie raakt, bijvoorbeeld als een omkasting om een balk of een stalen ligger moet. Voor het bepalen wat wel en niet weg mag, is een constructeur de juiste persoon.