Expansievat ontluchten: wat er wel en niet uit moet

Moet je een expansievat ontluchten?

Bij een normale cv-installatie met een gesloten expansievat is het antwoord nee. Zo'n vat heeft aan de waterkant geen ontluchtingsnippel, en dat is geen vergeetachtigheid van de fabrikant maar opzet. Wat het vat precies doet en hoe de druk eromheen zich hoort te gedragen, staat in ons overzicht over het expansievat en de cv-druk.

In het vat zit een rubber membraan. Aan de ene kant staat cv-water, aan de andere kant een afgesloten kussen lucht of stikstof dat de uitzetting van het warme water opvangt. Die lucht hoort daar te zitten. Laat je hem eruit, dan heb je geen ontlucht vat maar een vat dat niets meer doet.

Aan de waterkant komt nauwelijks lucht terecht, om de simpele reden dat lucht stijgt. Het vat hangt bij vrijwel elke opstelling onder of naast de aansluitleiding, dus lucht die in het cv-water zit gaat langs het vat omhoog naar het hoogste punt van de installatie. Daar haal je hem er ook uit: bij de radiatoren op de bovenste verdieping en bij de automatische ontluchter op of naast de ketel.

Wie zegt dat hij zijn expansievat wil ontluchten, bedoelt bij navraag bijna altijd iets anders. Meestal is dat bijvullen via een kraantje dat toevallig bij het vat zit, of de voordruk in het vat aanpassen. Die twee handelingen lijken op elkaar en gaan om totaal verschillende dingen.

Wat er in het vat zit en waarom die lucht daar hoort

Een gesloten expansievat is een stalen bol of cilinder van meestal 8, 12, 18 of 25 liter, rood gelakt bij cv-water en wit bij drinkwater. Binnenin zit een membraan dat de bol in twee helften verdeelt. De aansluiting met schroefdraad gaat naar de cv-leiding, en aan de andere kant zit een ventieltje dat identiek is aan het ventiel van een autoband.

Als de ketel stookt zet het water uit. Dat extra volume moet ergens heen, want water laat zich niet indrukken. Het duwt het membraan opzij en perst het luchtkussen samen. Koelt de installatie af, dan duwt de lucht het water weer terug de leiding in. Zo blijft de druk tussen ongeveer 1,2 en 2 bar in plaats van dat hij bij elke stookbeurt tegen het overstortventiel aanloopt.

Het luchtkussen zit dus achter het membraan en staat niet in verbinding met het cv-water. Daarom kun je aan de waterkant niets ontluchten en mag je aan de luchtkant niets weglaten zonder te meten. Het enige wat door het ventieltje naar buiten hoort te komen is lucht.

Er is één opstelling waar het anders werkt: een open expansievat op zolder, zoals je die in oudere installaties nog tegenkomt. Dat is een open bak met een waterniveau erin, en daar staat de lucht gewoon bovenop het water. Ontluchten is daar niet aan de orde, bijhouden of er nog genoeg water in staat wel.

Lees de uitleg uit de afbeelding

Een membraan scheidt cv-water van een samendrukbare gasruimte. Die ruimte vangt uitzetting op.

Bij de tekening: Koud: meer ruimte voor gas Gas Water Warmer: water drukt het gas samen Gas Water Het membraan houdt water en gas gescheiden. Dit principeschema geeft geen instelling of voorgeschreven voordruk.

Bij een koude installatie

Het vat staat in verbinding met het cv-water. Aan de andere kant van het membraan zit gas op de voorgeschreven voordruk.

Bij opwarmen neemt het watervolume toe

Extra water drukt tegen het membraan en verkleint de gasruimte. Daardoor kan de installatie de volumeverandering opvangen.

Het gasventiel is geen gewone ontluchter

Gas laten ontsnappen verandert de voordruk en kan de werking verstoren. Voordruk controleren of het vat vervangen vraagt de juiste drukloze toestand en afstelling.

Ontlucht radiatoren of daarvoor bedoelde punten volgens het systeem. Druk niet op het gasventiel van het vat om de cv te ontluchten.

Bekijk de afbeelding op volledige grootte

Ontluchten, bijvullen, aftappen en voordruk aflaten

Vier handelingen aan een cv-installatie worden voortdurend door elkaar gehaald, en drie ervan hebben iets met het expansievat te maken. Ze verschillen in waar je ze doet, wat eruit komt en wanneer ze aan de beurt zijn. Wie zoekt op het ontluchten van een expansievat, heeft in de praktijk meestal een van de andere drie nodig.

Het verschil zit vooral in de richting. Bij ontluchten en aftappen gaat er iets uit de installatie, bij bijvullen en bijpompen gaat er iets in. Wie die twee door elkaar haalt, staat met een emmer onder een kraan terwijl de druk juist omhoog moest. Lees daarom eerst af wat de manometer koud aanwijst en bepaal daarna pas welke kant je op moet.

De tabel hieronder gebruik je als naslag voordat je iets opendraait. Twijfel je bij een kraantje waar het voor dient, draai hem dan niet open maar volg eerst de leiding met een zaklamp. Een aftapkraan die je per ongeluk opent laat je installatie in een paar minuten leeglopen, en dan begint het echte werk pas.

Handeling	Waar je hem doet	Wat eruit komt	Wanneer hij aan de beurt is
Installatie ontluchten	Nippel op de radiator, hoogste punt van de leiding	Eerst lucht, daarna water	Radiator blijft koud of borrelt, en na elke keer bijvullen
Automatisch ontluchten	Vlotterontluchter op of naast de ketel	Lucht, vanzelf	Doorlopend, mits het dopje een slag los staat
Bijvullen	Vulkraan of vulslang, soms een kraantje vlak bij het vat	Water gaat erin	Koude druk onder ongeveer 1 bar
Aftappen	Aftapkraan op het laagste punt of onder een radiator	Water gaat eruit	Koude druk boven 2 bar, of voor onderhoud
Voordruk aflaten	Ventieltje op het expansievat, installatie drukloos	Lucht uit de gaskant	Alleen als je gemeten hebt dat de voordruk te hoog is
Voordruk bijpompen	Hetzelfde ventieltje, met een fietspomp	Lucht gaat erin	Gemeten voordruk te laag, vat verder nog goed
Het vat testen	Hetzelfde ventieltje, kort indrukken	Lucht is goed, water betekent een kapot membraan	Bij twijfel over het vat, en na een drukval zonder lek

Wanneer er wel lucht bij het expansievat kan zitten

Er is één situatie waarin ontluchten bij het vat zin heeft, en die gaat niet over het vat zelf maar over de leiding ernaartoe. Hangt het vat hoger dan de aansluiting op de cv-leiding, bijvoorbeeld aan een beugel tegen het plafond van een kast, dan is dat aftakkingetje het hoogste punt van dat stukje installatie. Lucht die daar terechtkomt gaat nergens meer heen.

Zit er dan een kraantje of een ontluchter op dat T-stuk, dan kun je daar de lucht aftappen. Zonder kraantje heeft het weinig zin om iets los te draaien: je krijgt er een lekkage bij en de lucht verdwijnt vanzelf zodra de pomp draait en het water in beweging komt.

De tweede situatie is een installatie die helemaal leeg is geweest, bijvoorbeeld na een verbouwing of na het vervangen van het expansievat. Dan staat er overal lucht, ook in de aansluitleiding van het vat. Die komt er in de eerste dagen vanzelf uit als je een paar keer per dag ontlucht en bijvult, want de pomp sleept de luchtbellen mee naar de hoogste punten.

Bij een vat dat in of achter de ketelmantel zit, kom je er sowieso niet bij zonder de ketel te openen. Dat is werk voor de monteur, ook als het vat zelf geen gasvoerend onderdeel is.

Bijvullen via het kraantje bij het expansievat

In veel woningen zit de vulslang niet aan de ketel maar aan het T-stuk bij het expansievat, met een rood kraantje erop. Dat is een prima vulpunt zolang je de volgorde aanhoudt. Vullen doe je altijd met een koude, uitgeschakelde installatie, want koud water in een hete ketel geeft een schrikeffect in de warmtewisselaar.

De werkvolgorde die wij aanhouden: ketel uit, radiatoren open, slang aansluiten, eerst het cv-kraantje open en pas daarna de waterkraan voorzichtig een stukje. Sluiten gaat andersom: eerst de waterkraan dicht, dan het cv-kraantje. Zo staat er nooit leidingwaterdruk van 3 bar of meer tegen een open cv-systeem aan.

Hoe ver je vult hangt af van de hoogte van je woning. Rond 1,2 tot 1,5 bar koud is voor een doorsnee rijtjeshuis de goede waarde, en 2 bar koud is bijna altijd te hoog. Met onze hulp om de juiste cv-druk te berekenen vul je de hoogte van je hoogste radiator in en zie je wat er koud in hoort te staan.

Zit er helemaal geen vulpunt, wat bij sommige compacte ketels voorkomt, dan is een vul- en aftapkraan op de aansluiting van het expansievat een nette oplossing. Er bestaan ook uitvoeringen met een ingebouwde drukmeter, en dat leest een stuk prettiger dan heen en weer lopen naar het display van de ketel.

Na het bijvullen de lucht er in de goede volgorde uithalen

Bijvullen brengt altijd wat lucht in de installatie, zeker als de vulslang droog was toen je hem aansloot. Die lucht komt er niet vanzelf uit op de plek waar hij binnenkwam, dus na het vullen ga je langs de radiatoren.

Zet de ketel eerst uit en wacht een kwartier tot twintig minuten. De pomp staat dan stil en de luchtbellen krijgen de tijd om naar de hoogste punten te drijven. Ontlucht daarna van laag naar hoog en begin bij de radiator die het dichtst bij de ketel zit. Werk zo naar boven toe, want lucht die je op de bovenste verdieping wegneemt terwijl beneden nog belletjes zitten, komt daar in de loop van de dag alsnog aan.

Houd het bakje onder de nippel en draai hem een halve slag open. Zodra er water komt in plaats van sissende lucht, draai je hem weer dicht. Controleer aan het eind de druk opnieuw, want alle lucht die eruit ging betekent dat er water bij moet.

Heb je vloerverwarming, dan gaat dat anders: die krijg je met de radiatorsleutel niet leeg en werkt met verdelers en ontluchters per groep. Hoe je dat aanpakt staat bij het ontluchten van een vloerverwarmingsverdeler. Klotst het juist in de waterleiding en niet in de cv, dan speelt er iets anders en helpt lucht uit de waterleiding halen je verder.

Komt er water uit het ventiel, dan is het membraan stuk

De test die je aan het vat wel kunt doen, duurt drie seconden. Draai het zwarte of grijze dopje van het ventieltje, houd er een doekje onder en druk het pennetje heel kort in. Sist er lucht, dan is het membraan heel. Komt er water of een bruine roestige drab uit, dan is het membraan gescheurd en staat het vat helemaal vol water.

Een vat dat vol water staat vangt niets meer op. Het gevolg herken je aan het drukverloop over een dag: koud staat de meter op 1,3 bar, tijdens het stoken schiet hij naar 2,8 of 3 bar en begint het overstortventiel te druppelen, en de volgende ochtend sta je koud onder de 1 bar. Elke keer dat het overstort loost verdwijnt er water uit je installatie.

Bijpompen heeft dan geen zin. Lucht die je door een gescheurd membraan pompt gaat gewoon de installatie in en je hoort hem een dag later in de bovenste radiator borrelen. Het vat gaat eruit, en hoe je dat doet zonder de hele installatie leeg te laten lopen staat bij expansievat vervangen.

Dezelfde symptomen kun je bij warm tapwater krijgen als de inlaatcombinatie of het drinkwatervat van een boiler zijn werk niet doet. De aanpak daarvan lijkt erop maar de onderdelen verschillen, zie de inlaatcombinatie van een boiler.

De voordruk meten, aflaten of bijpompen

Dit is het enige moment waarop er bewust lucht uit een expansievat gaat, en het heet dan ook geen ontluchten maar voordruk afstellen. Meten kan alleen als er geen water tegen het membraan aan duwt, dus je maakt de installatie eerst drukloos door af te tappen tot de meter op nul staat. Meet je met druk op de leiding, dan lees je een waarde af die niets zegt.

Zet een bandenspanningsmeter op het ventieltje en lees af. Staat er te veel lucht in, dan laat je met korte drukjes af tot de juiste waarde. Staat er te weinig, dan pomp je met een fietspomp met manometer bij. Meet tussendoor steeds opnieuw, want een goedkope pompmeter en een bandenmeter wijzen zelden precies hetzelfde aan.

De vuistregel die wij aanhouden: reken de hoogte in meters tussen het vat en de hoogste radiator, deel dat door tien en tel er 0,3 bar bij op. Dat is een praktische aanbeveling en geen wet. Staat er een waarde van de fabrikant op het typeplaatje van de ketel of op het vat zelf, dan gaat die altijd voor.

Vul daarna weer bij tot ongeveer 0,2 tot 0,3 bar boven de voordruk. Loopt de druk in de dagen erna toch weer op tot bij de 3 bar, kijk dan verder in het overzicht van cv-installaties en verwarming, want dan zit de oorzaak elders.

Hoogte van de hoogste radiator boven het vat	Voordruk in het vat	Koude vuldruk in de installatie
2 meter, alles gelijkvloers	0,5 bar	0,8 tot 1,0 bar
5 meter, rijtjeshuis met eerste verdieping	0,8 bar	1,0 tot 1,2 bar
7 meter, woning met een radiator op zolder	1,0 bar	1,2 tot 1,5 bar
10 meter, drie woonlagen en het vat in de kelder	1,3 bar	1,5 tot 1,8 bar
Vat op zolder, alle radiatoren eronder	0,5 bar volstaat	0,8 tot 1,0 bar
Fabriekswaarde uit de doos	Vaak 1,5 bar, meestal te hoog voor een woonhuis	Eerst aflaten, dan pas vullen

Zo controleer je in de goede volgorde wat er aan de hand is

Deze route gaat van de veiligste handeling naar de meest ingrijpende, zodat je niets opendraait wat nog niet nodig is.

1. Zet de ketel uit en laat hem afkoelen

   Zet de thermostaat laag en de ketel op uit, of haal de stekker eruit als hij daarop zit. Wacht daarna een paar uur. Alle waarden die je hierna afleest zijn koude waarden, en alleen die zijn te vergelijken met wat er in een tabel of op het typeplaatje staat.

2. Lees de koude druk af en noteer hem

   Kijk op het display of op de manometer met de wijzer. Schrijf de waarde op, met tijdstip erbij. Doe dat een dag later nog een keer, en ook een keer terwijl de verwarming volop draait. Dat verschil vertelt meer over het vat dan één enkele meting.

3. Zoek uit waar het vat hangt en welke kranen erbij zitten

   Volg met een zaklamp de leiding van de ketel naar het rode vat. Kijk of het vat lager of hoger hangt dan de aansluiting en of er een kraantje op het T-stuk zit. Hangt het vat lager, dan valt er bij het vat niets te ontluchten en hoef je daar verder niets te doen.

4. Test het ventieltje van het vat

   Draai het dopje eraf, houd een doekje eronder en druk het pennetje kort in. Sissende lucht betekent dat het membraan heel is en dat je verder kunt. Water of bruine drab betekent dat het vat eruit moet, en dan hebben ontluchten en bijvullen geen enkele zin meer.

5. Ontlucht de radiatoren van laag naar hoog

   Wacht een kwartier na het uitzetten van de pomp en begin bij de radiator die het dichtst bij de ketel zit op de laagste verdieping. Werk naar boven en eindig bij de bovenste. Draai elke nippel dicht zodra er water komt in plaats van lucht.

6. Vul bij tot de juiste koude druk

   Sluit de vulslang aan, open eerst het cv-kraantje en daarna voorzichtig de waterkraan. Vul tot de waarde die bij jouw bouwhoogte hoort en sluit in omgekeerde volgorde af. Koppel de slang daarna los in plaats van hem te laten hangen.

7. Stel zo nodig de voordruk af

   Blijft de druk raar doen, tap dan af tot nul, meet de voordruk met een bandenspanningsmeter en corrigeer met een fietspomp of met korte drukjes op het pennetje. Vul daarna opnieuw en controleer de dag erna of de druk stabiel blijft.

8. Kijk een week later nog een keer

   Noteer de koude druk na een week stoken. Blijft die binnen een tiende bar gelijk, dan is het klaar. Zakt hij weg zonder dat je een plas of een vochtplek vindt, dan zoek je verder naar een lek of naar een vat dat toch niet in orde is.

Storingzoeker

Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Merk Alle Intergas Nefit Remeha Vaillant AWB Bosch vaatwasser Siemens vaatwasser AEG vaatwasser Miele vaatwasser Bosch wasmachine AEG wasmachine Quooker

Merk	Code	Wat er aan de hand is	Wat je zelf kunt doen	Bellen of niet
Intergas	1	De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op	Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak.	Blijft hij terugkomen: monteur
Intergas	2	Storing in de aanvoer- of retoursensor	Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem.	Monteur
Intergas	3	De maximaalthermostaat heeft ingegrepen	Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie.	Blijft het: monteur
Intergas	4	Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan	Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer.	Doet gas het wel: monteur
Intergas	5	Slecht of wegvallend vlamsignaal	Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking.	Monteur
Intergas	6	Fout in de vlamdetectie	Reset een keer.	Monteur
Intergas	7	Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor	Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad.	Monteur, dit raakt de veiligheid
Intergas	8	Het ventilatortoerental klopt niet	Reset een keer.	Monteur
Intergas	10 tot en met 14	Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie	Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog.	Blijft het: monteur
Nefit	A01	Geen vlam of vlam valt weg	Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	C6	De ventilator draait niet op het juiste toerental	Reset een keer.	Monteur
Nefit	D1	Te weinig waterdruk in de installatie	Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten.	Zelf te doen
Nefit	EA	Vlam wordt niet waargenomen	Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	F0 of F7	Interne storing in de besturing	Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf.	Monteur
Remeha	Reset knop	Vergrendelde storing	Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset.	Afhankelijk van de code
Remeha	E00	Aanvoersensor defect of niet aangesloten	Reset een keer.	Monteur
Remeha	E01	Te weinig waterdruk of geen doorstroming	Bijvullen en ontluchten.	Zelf te doen
Remeha	E04	Geen vlam bij het opstarten	Gaskraan controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.22	Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging	Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten.	Zelf te doen
Vaillant	F.28	Ontsteking mislukt bij het opstarten	Gastoevoer controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.75	Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat	Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten.	Monteur, meestal het expansievat
AWB	Vlamstoring	Geen ontsteking	Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Bosch vaatwasser	E15	Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan	Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam.	Blijft het terugkomen: monteur
Bosch vaatwasser	E24 of E25	Water loopt niet weg, afvoer verstopt	Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E22	Filters verstopt	Zeven eruit en schoonmaken.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E09	Verwarmingselement defect, water wordt niet warm	Niets zelf te doen.	Monteur
Siemens vaatwasser	E15	Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief	Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten.	Blijft het: monteur
Siemens vaatwasser	E24	Afvoer geblokkeerd	Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
Siemens vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i20 of 20	Afvoerprobleem, water loopt niet weg	Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i30 of 30	Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd	Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken.	Blijft het: monteur
AEG vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F11	Water loopt niet weg	Filters en afvoerpomp schoonmaken.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F70	Vlotter of niveaubeveiliging	Controleer op lekkage onderin.	Monteur
Bosch wasmachine	E18 of F18	Water loopt niet weg	Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren.	Zelf te doen
Bosch wasmachine	F21	Motorstoring, trommel draait niet	Niets zelf te doen.	Monteur
Bosch wasmachine	E23	Water in de lekbak	Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken.	Blijft het: monteur
AEG wasmachine	E20	Afvoerprobleem	Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
AEG wasmachine	E40	Deur niet goed dicht	Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 1 keer	Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking	Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 2 keer	Reservoir bereikt de temperatuur niet	Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect.	Blijft het: monteur
Quooker	Knippert 3 keer	Storing in de temperatuursensor	Een keer stroomloos maken.	Monteur
Quooker	Geen kokend water, wel gewoon water	Reservoir uit of niet op temperatuur	Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen.	Zelf te doen

Afvinken voordat je concludeert dat het vat stuk is

• De installatie is koud en de ketel staat uit bij elke meting
• De koude druk is genoteerd, en ook de druk tijdens vol stoken
• Het ventieltje op het vat gaf lucht en geen water
• Alle radiatoren zijn ontlucht, van de laagste verdieping naar de hoogste
• De automatische ontluchter op de ketel staat een slag los
• De vulslang is na het bijvullen aan minstens één kant losgekoppeld
• Het overstortventiel druppelt niet meer en er staat geen water in de opvangbak
• De koude druk past bij de hoogte van de hoogste radiator in huis

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Het ventieltje van het vat indrukken om lucht te laten ontsnappen

Dat ventiel gaat naar de gaskant van het membraan, niet naar het cv-water. De lucht die je eruit laat is precies het kussen dat de uitzetting opvangt. Het resultaat is een vat dat niets meer doet en een overstortventiel dat bij elke stookbeurt water loost.

Een wartel bij het vat losdraaien om te ontluchten

Er zit geen lucht in die leiding als het vat onder de aansluiting hangt, dus je krijgt alleen een straal cv-water over de vloer. Bovendien vraagt de koppeling daarna nieuwe afdichting. Los draaien doe je alleen als het vat eraf gaat, en dan met de installatie afgetapt.

De voordruk meten terwijl er nog druk op de installatie staat

Het water duwt dan tegen het membraan en je meet een mengsel van waterdruk en voordruk. De waarde die je afleest lijkt keurig in orde, ook bij een vat dat te weinig lucht heeft. Meten heeft alleen zin bij een meter die op nul staat.

Te ver bijvullen tot 2 bar of hoger

Meer water betekent minder ruimte voor uitzetting. Bij het opstoken zit je dan zo tegen de 3 bar en gaat het overstort lozen, waarna je koud juist te weinig druk hebt. Voor een doorsnee woning zit je koud goed tussen 1,2 en 1,5 bar.

Vullen met een warme ketel

Koud leidingwater in een hete warmtewisselaar geeft een temperatuurschok en een geluid dat je niet wilt horen. Zet de ketel uit en geef hem tijd om af te koelen. Dat kost een paar uur wachten en scheelt schade aan het duurste onderdeel van de installatie.

De radiatoren van boven naar beneden ontluchten

Lucht die beneden nog in het systeem zit, drijft daarna alsnog omhoog naar de bovenste radiator die je net dicht hebt gedraaid. Je bent dan een dag later opnieuw aan de beurt. Begin onderaan bij de radiator naast de ketel en werk omhoog.

De vulslang aangesloten laten zitten

Een slang die aan beide kanten vastzit verbindt drinkwater met cv-water, en dat mag niet. Een kraan die daarbij een beetje langslekt jaagt de druk op zonder zichtbare oorzaak. Koppel de slang los en hang hem naast de ketel op.

Het dopje van de automatische ontluchter vastdraaien

Die vlotterontluchter kan alleen lucht kwijt als het dopje een slag los staat. Strak dichtgedraaid houdt hij de lucht binnen en blijft de installatie borrelen, hoeveel radiatoren je ook langsgaat. Draai hem een slag terug en laat hem zo staan.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het meeste rond een expansievat is prima zelf te doen: druk aflezen, ontluchten, bijvullen en de voordruk meten vragen geen gereedschap dat je niet in huis hebt. Er zijn wel vier momenten waarop je beter belt.

Het eerste is een vat dat binnen de ketelmantel zit. Om daarbij te komen moet de ketel open, en dat betekent werken naast gasvoerende onderdelen en de branderafdichting. Dat laat je aan de installateur, ook als het vat zelf een simpel onderdeel is.

Het tweede is een druk die blijft wegzakken terwijl het vat in orde is en je nergens een vochtplek vindt. Dan lekt er ergens water in een vloer of in een leiding onder de dekvloer, en dat spoor je op met meetapparatuur in plaats van met een emmer.

Het derde is een vat dat vlak onder een dak of hoog in een schacht hangt. Sleutelen met een tang boven je hoofd op een ladder is precies de combinatie waarbij het misgaat. Zet een rolsteiger neer of laat het doen.

Het vierde is elke twijfel rond de gasaansluiting of de rookgasafvoer die je onderweg tegenkomt. Ruik je gas, sluit dan de gaskraan, ventileer, bedien geen schakelaars en bel de storingsdienst van je netbeheerder.