Koof maken om leidingen, buizen of een afzuigkap weg te werken

Wat een koof is en wanneer hij de moeite waard is

Een koof is een zelfgemaakte koker die iets aan het zicht onttrekt: cv-leidingen die onder het plafond langs de muur lopen, de afvoerslang van een afzuigkap, een standleiding van vloer tot plafond of de bedrading naar een rij inbouwspots. Technisch is het een houten frame met plaatmateriaal eromheen, meer niet. Wie eerst wil vergelijken wat er verder nog aan het plafond en de aansluiting op de wand mogelijk is, ziet daar ook de oplossingen die soms handiger zijn dan bouwen.

Niet elk leidingprobleem vraagt om een koof. Gaat het om één aansluitpunt of één gat waar een buis uitkomt, dan is een afdekplaat voor het plafond genoeg en ben je in tien minuten klaar. Voor een enkele buis die door een plafond of wand steekt bestaat ook een afdekkap voor het plafond in tweedelige uitvoering, die je zonder demonteren om de leiding klikt.

De koof komt in beeld zodra het om een traject van meerdere meters gaat, of zodra er ook iets in moet: spotjes, een afzuigunit, isolatie. Een koof maken langs een muur is dan bijna altijd goedkoper en sneller dan leidingen verleggen, en je houdt de leidingen bereikbaar als je het slim aanpakt. De prijs die je ervoor betaalt is ruimte: een koof steekt de kamer in en dat zie je.

Het frame bepaalt of de koof stevig wordt

Alles wat je aan een koof ziet is beplating, en alles wat de koof draagt is het frame. Begin dus bij het frame en niet bij de platen. De basis is simpel: een lat tegen de muur, een lat tegen het plafond, en op de vrije buitenhoek een lat waar beide platen op samenkomen. Die derde lat wordt vaak vergeten, en zonder die lat heb je een hoek die bij elke aanraking meegeeft.

Voor de latten volstaat gewoon vurenhout. Wij werken het liefst met 22 x 44 mm, en voor een smalle koof rond één buis is 27 x 27 mm ruim genoeg. Latten van 44 x 69 mm zie je regelmatig geadviseerd, maar dat is zwaar geschut voor iets dat alleen zichzelf en een plaat hoeft te dragen. Alleen als er een afzuigunit of een zware kast aan komt te hangen, wordt zwaarder hout logisch.

Zet de latten tegen muur en plafond met slagpluggen of nylon pluggen om de vijftig centimeter. Boor het hout voor waar je dicht bij een kopse kant schroeft, anders splijt vurenhout langs de nerf open. Een streep constructielijm op de achterkant van de lat maakt het geheel merkbaar stijver en vangt kleine oneffenheden in de muur op. Zaag de latten op maat op een stevige werkbank of zaagtafel, want maatvast zagen op de vloer lukt zelden.

Plat of op zijn kant bevestigen

Een lat plat tegen de muur geeft een breed schroefvlak en een stabiele bevestiging, en dat is bij een muurlat de beste keuze. Een lat op zijn kant is stijver over de lengte en wordt daarom gebruikt als staander of als draagbalkje in het frame. In de praktijk gebruik je beide vormen in één koof, afhankelijk van waar de lat voor dient.

Waar je niet in mag boren

Een gewapende betonnen draagbalk of een latei boor je niet aan. Zit de leiding juist onder zo'n balk, dan bevestig je het frame links en rechts aan de muur en aan het plafond ernaast, en overbrug je de balk met een lat die aan twee kanten vastzit. Loop met een leidingzoeker langs de muur voordat je de eerste plug zet: op de hoogte waar je een koof maakt lopen vaak de leidingen naar wandcontactdozen en schakelaars.

Mdf, multiplex of gipsplaat: waar je op kiest

De vraag of je een koof maakt van mdf of multiplex komt bij vrijwel iedere koof terug, en het antwoord hangt af van hoe je hem gaat afwerken. Wil je hem schilderen, dan is 12 mm multiplex, liefst voorgegrond geleverd, het prettigst: het is stijver dan mdf bij dezelfde dikte, je kunt er in spijkeren en het hangt niet door over een lengte van drie meter. Een mdf koof is een goede tweede keuze, want mdf is glad, laat zich frezen en heeft een randje dat na schilderen strak oogt.

Wat je bij mdf niet moet doen is te dun gaan. Plaat van 4 mm is licht en goedkoop, maar hij golft tussen de latten door en elke duw is zichtbaar. Houd 12 tot 15 mm aan, en accepteer dat een lange mdf plaat zwaar is om alleen tegen een plafond te houden. In een vochtige ruimte laat je mdf helemaal staan en gebruik je watervast verlijmd multiplex.

Moet de koof gestuct of gespachteld worden, dan neem je gipsplaat of stucplaat. Dat is goedkoper, brandwerender en de stukadoor werkt het in één gang mee met de rest van de wanden. De prijs die je betaalt is dat er niets aan een gipsplaat mag hangen: elk gewicht gaat naar het frame erachter.

Plaatmateriaal	Dikte die werkt	Sterk punt	Waar het misgaat	Logische afwerking
Multiplex, bij voorkeur voorgegrond	12 mm	Stijf, spijkerbaar, blijft recht over lange stukken	Duurder, kopse kant vraagt plamuur voor een strakke rand	Schuren, gronden, aflakken
Mdf	12 tot 15 mm	Glad oppervlak, mooi te frezen, goedkoop	Zwaar, slap bij dunne platen, niet tegen vocht	Plamuren, gronden, aflakken of renovlies
Gipsplaat	9,5 of 12,5 mm	Goedkoop, brandwerend, meteen mee te stucen	Draagt niets, breekt bij een stoot op de hoek	Naden voegen, hoekprofiel, stuc of spachtelputz
Stucplaat	12,5 mm	Speciaal bedoeld om direct op te stucen	Even kwetsbaar als gipsplaat tijdens het werken	Stukadoor werkt het mee met de wanden
OSB als onderconstructie	15 of 18 mm	Maakt een gipsplaatkoof overal schroefbaar	Ruw oppervlak, moet altijd nog bekleed worden	Gipsplaat eroverheen, dan voegen en stucen
Meubelplaat uit de bouwmarkt	18 mm	Direct op maat te kopen, kant en klaar wit	Kwaliteit valt tegen, kopse kanten en verbindingen blijven zichtbaar	Alsnog schuren en schilderen, of bekleden
Houten schrootjes over het frame	12 tot 15 mm	Verbergt oneffen muren, geen plamuurwerk	Past niet bij een strak gestuct interieur	Beitsen of lakken

De hoek van de koof maken zonder zichtbare naad

De buitenhoek is het enige punt waar je aan de koof kunt zien hoe hij gemaakt is. Er zijn drie manieren en ze zijn alle drie bruikbaar, mits je er een lat achter zet.

De eenvoudigste manier is haaks: de horizontale plaat sluit met zijn onderkant op de kopse kant van de verticale plaat, of andersom. Je ziet dan een dunne lijn van de kopse kant, en die verdwijnt zodra je plamuurt, schuurt en schildert. Verstek zagen levert de netste hoek op, maar vraagt een afkortzaag en een muur die recht is, want een verstek van 45 graden op een muur die 92 graden staat sluit niet.

De derde manier is een hoekprofiel over de naad. Bij gipsplaat is dat standaard: een stalen of kunststof hoekprofiel, vastgezet en gladgestreken met afwerkgips. Er bestaan ook zelfklevende profielen met een papieren flens en een flexibele variant die je op elke hoek kunt vouwen. Zet in alle gevallen een lat in de binnenhoek van het frame, zodat beide platen daar op geschroefd worden en de naad niet kan bewegen.

Hoekoplossing	Wanneer je hem kiest	Waar je op let
Haaks, kops tegen vlak	Bij hout dat je toch plamuurt en schildert	Altijd een lat in de hoek, anders geeft de naad mee
Verstek van 45 graden	Bij zichtwerk in hout dat je alleen lakt	Muur en plafond moeten haaks staan, anders gaat de naad open
Stalen hoekprofiel	Bij gipsplaat, op plekken waar tegenaan gestoten wordt	Iets verdiepen en gladstrijken met afwerkgips
Kunststof of zelfklevend profiel	Bij gipsplaat in een vochtige ruimte	Steekt iets meer op, dus in twee dunne lagen wegwerken
Flexibel hoekprofiel	Bij hoeken die niet precies 90 graden zijn	Vouwlijn eerst passen voordat je hem vastzet
Binnenhoek tegen de muur	Overal waar de koof op muur of plafond aansluit	Niet dichtvoegen maar afkitten met acrylaatkit, dan scheurt hij niet

Een koof boven de keuken of boven een kookeiland

Boven een keuken is de koof zelden alleen decoratie. Er zit meestal een afzuigunit in, een rij inbouwspots en soms de afvoerpijp naar buiten. Zo'n koof boven de keuken maken is in feite een smal verlaagd plafond over de lengte van het aanrecht, meestal zestig tot zeventig centimeter diep. De opbouw is dezelfde als bij een verlaagd plafond over de hele ruimte, alleen dan over een strook.

Hang de afzuigunit altijd aan het frame en nooit aan de gipsplaat. Zet daarvoor een extra lat of een stuk multiplex op de plek waar de unit komt, voordat je dichtmaakt. Datzelfde geldt voor de plaats van de spots: zaag de gaten pas als je precies weet waar de latten zitten, want een spot die half op een lat valt krijg je er niet meer in.

Bij een koof boven een kookeiland komt er nog een detail bij. De strook wordt vaak rondom vrij gemaakt, met een uitsparing van een paar centimeter tussen het bestaande plafond en de koof waarin een ledstrip verdwijnt. Die schaduwvoeg maak je door het frame een stukje kleiner te houden dan de plaat en de plaat te laten oversteken. Laat de stukadoor die voeg met een stucstop afwerken, anders krijg je een rafelige rand die met licht erin juist opvalt.

Ventilatie van een inbouwkoelkast

Sluit een koof boven de keuken nooit blind aan op een hoge kast waar de koelkast in staat. De inbouwvoorschriften van de meeste toestellen vragen boven en onder een doorlaat van ongeveer 200 vierkante centimeter, en die warmte moet ergens heen. Een gebruikelijke oplossing is een sleuf in de bovenkant van de kast, zodat de warme lucht onzichtbaar de koof in stroomt, gecombineerd met een gat naar buiten met een geveltrooster. Haal je die 200 vierkante centimeter niet, dan is een kleinere doorlaat nog altijd beter dan een dichte kist, maar kijk eerst in het inbouwvoorschrift van jouw koelkast wat er precies staat.

De afzuigkap niet mee-instucen

Zit de afzuigkap er al en kan hij er niet meer af, dan wil je hem niet in het stucwerk vastzetten. Houd tussen de plaat en de overstekende rand van de kap een paar millimeter ruimte en laat de stukadoor daar een stucstop of een kunststof profiel plaatsen. Dat geeft een rechte kant die je later kunt afkitten. Een stukadoor die het gips gewoon tegen de kap aan smeert levert een naad op die bij de eerste schoonmaakbeurt scheurt.

Een verticale koof maken langs stijgleidingen

Een verticale koof loopt van vloer tot plafond en verbergt meestal de aanvoer en retour van de verwarming, een standleiding van het riool of de leidingen naar een badkamer erboven. De opbouw is spiegelbeeldig aan die van een horizontale koof: een lat op elke aangrenzende muur, en een staander op de vrije hoek zodat de twee platen ergens op samenkomen.

Stevigheid telt hier zwaarder, want tegen een verticale koof komt vaak een kast te staan of iemand leunt ertegenaan. Werk daarom met 12 mm mdf of multiplex in plaats van gipsplaat, en gebruik constructielijm naast de schroeven. Staat de koof stevig in zijn verbindingen met beide muren, dan hoeft hij niet per se ook nog aan de vloer en het plafond vast: bij smalle koven zit die extra bevestiging vooral in de weg bij het afwerken van de plint.

Bij een standleiding van het riool wil je meestal ook het geluid van doorstromend water dempen. Vul de koof dan met minerale wol en wikkel de buis in een zware, flexibele mat voordat je dichtmaakt. De aanpak is dezelfde als bij geluidsisolatie in een plafond: massa tegen het geluid, en geen harde verbinding tussen de buis en de beplating.

Maatvoering: reken niet op de millimeter

De meeste koofprojecten die vastlopen, lopen vast op maatvoering. Iemand rekent uit dat er tussen de keukenkast en de wand precies 76 millimeter over is, koopt cellenbetonblokken van 70 millimeter en gaat op zoek naar de laatste zes millimeter. Dat is precisiewerk waar geen enkele bouwer tolerantie in heeft.

Een stukadoor smeert een laag van zes millimeter zonder moeite, maar niet op de millimeter nauwkeurig over een hele wand. Reserveer daarom een halve centimeter speling tussen de koof en de kast en werk die naad later af met kit of met een passtrook. Bij keukens is een pasplank die ter plekke op maat wordt gezaagd de normale gang van zaken, geen noodgreep.

Teken de koof uit voordat je materiaal koopt. Een simpele doorsnede met de latmaten, de plaatdikte en de vrije ruimte rond de leiding voorkomt dat je erachter komt dat je buisisolatie er niet meer bij past. Hoe je zo'n schets opzet staat bij een bouwtekening maken voor een klus. Meet daarna op drie plekken langs de wand: vloeren en plafonds lopen bijna altijd een paar millimeter uit.

Wat je verbergt	Vrije ruimte binnenwerks	Gebruikelijke koofmaat	Waar de maat op vastloopt
Twee cv-leidingen van 22 mm met isolatie	Circa 60 x 60 mm	10 x 10 cm	De isolatieschaal van 9 mm wordt vaak vergeten
Cv-leidingen met knelkoppelingen en ontluchter	Circa 90 x 90 mm	14 x 14 cm	Het kraantje moet met een sleutel bereikbaar blijven
Afvoerslang afzuigkap 125 mm	Circa 150 x 150 mm	22 x 22 cm	De bocht vlak achter de kap vraagt extra ruimte
Standleiding riool 110 mm met isolatiemat	Circa 170 x 170 mm	25 x 25 cm	De mof in de leiding is dikker dan de buis
Koof boven een keukenblok met spots	Inbouwdiepte spot plus 3 cm	60 tot 70 cm diep, 25 tot 40 cm hoog	Spots vragen vaak 10 cm boven het plafondvlak
Koof boven een kookeiland met afzuigunit	Volgens inbouwmaat van de unit	Eilandmaat plus 5 cm rondom	De motorunit is dieper dan de zichtbare kap

Bereikbaar houden en luchtdicht afsluiten

Er zitten in vrijwel elke leiding onderdelen waar je ooit nog bij moet: ontluchtingskraantjes op het hoogste punt, knelkoppelingen, een afsluiter of een aftappunt. Timmer die niet dicht. Een luikje van dertig bij dertig centimeter op de juiste plek kost je een half uur en scheelt je later een gesloopte koof.

Wil je de hele koof afneembaar houden, dan zijn er nette oplossingen. Magneetsluitingen zoals die op keukendeurtjes zitten werken uitstekend: schroef aan de binnenkant twee latjes tegen het plafond, zet daar de magneten op en plak de tegenplaatjes op de achterkant van de koof. Kogelsnappers of een haaklat waar de koof overheen zakt doen hetzelfde werk. De koof klikt vast en komt er zonder gereedschap weer af.

Er is één ding waar je bij een demontabele koof rekening mee moet houden. Kieren langs een koof geven luchtstroming, want warme leidingen erin zorgen voor temperatuurverschil. Die stroming neemt stof mee, en dat stof tekent zich na een jaar of twee af als donkere strepen op de wand en het plafond. Kit een vast gemonteerde koof daarom rondom af, en zorg bij een demontabele koof dat de aansluiting op muur en plafond wel dicht is, bijvoorbeeld met een compriband of een dun rubberprofiel.

Afwerken zodat je de koof niet meer ziet zitten

De afwerking bepaalt of het resultaat eruitziet als een doos of als onderdeel van de ruimte. Bij gipsplaat begint dat met de naden: gipsplaatvuller met wapeningsband in de vlakke naden, hoekprofielen op de buitenhoeken en die profielen vastzetten en gladstrijken met afwerkgips. Laat elke laag echt drogen voordat je de volgende aanbrengt, anders krimpt de naad na en zie je hem terug.

Schuur daarna alles op met een schuurblok of een schuurmachine met stofafzuiging en maak de koof stofvrij. Op een gipsplaatkoof kun je spachtelputz met korrel vaak direct aanbrengen zonder aparte grondlaag, mits de zuiging van de plaat en het afwerkgips niet te veel verschilt. Sluit de koof in dat geval aan op het bestaande wandbeeld, want een gladde koof naast een gestructureerde wand valt meteen op. Hoe je zo'n structuurlaag later weer kwijtraakt of bijwerkt staat bij spachtelputz glad maken.

Wil je juist een strak vlak, dan is de aanpak dezelfde als bij een muur glad maken voor de verf: dun spachtelen, schuren, en pas dan gronden. Een houten koof plamuur je op de schroefgaten en de kopse hoeken, schuur je met korrel 180 en zet je in de grondverf voordat je aflakt. Wordt het een grote koof in een ruimte die toch al leeg staat, dan is het plafond en de koof in één keer spuiten sneller dan rollen en geeft het een egaler beeld.

De aansluiting op muur en plafond

De naad tussen de koof en het bestaande plafond dichtvoegen met gips gaat scheuren, want de koof en de constructie werken los van elkaar. Gebruik daar acrylaatkit, die blijft flexibel en is overschilderbaar. Bij een wand met structuur bestaat acrylaatkit met korrel erin, zodat de kitrand in het wandbeeld verdwijnt. Siliconenkit gebruik je hier niet: daar hecht geen verf op, en dat blijf je zien. Hoe lang de kit moet drogen voordat je erover schildert vind je in onze tabel met droogtijden per materiaal.

Renovlies over een koof

Renovlies over een mdf koof kan, en het is een prettige manier om de naad tussen koof en wand onzichtbaar te maken. Voorwaarde is dat het mdf gegrond is, want kaal mdf zuigt de lijm weg en de baan laat aan de randen los. Binnen een kast of in een smalle nis wordt vliezen lastig: daar is stucwerk of gewoon lakken makkelijker.

Zo maak je een koof, van aftekenen tot afkitten

Deze volgorde geldt voor een rechte koof langs een muur en werkt met kleine aanpassingen ook voor een verticale koof of een strook boven de keuken.

1. Meet op en bepaal de buitenmaat

   Meet de leiding op inclusief koppelingen en de isolatie die er nog omheen komt, en tel daar de dikte van de latten en de plaat bij op. Meet de wand op drie plekken, want een muur die aan het begin recht lijkt loopt verderop vaak weg. Teken de doorsnede uit voordat je materiaal koopt.

2. Isoleer de leidingen eerst

   Schuif buisisolatie over de cv-leidingen voordat er iets voor komt. Voor koperen leidingen van 15, 22 en 28 millimeter zijn er standaard schalen van 9 millimeter wanddikte in de bouwmarkt. Achteraf kom je er niet meer bij, en warmteafgifte in een dichte koof is verspild.

3. Zet de lijnen uit langs muur en plafond

   Trek met een kruislijnlaser of een slaglijn de onderkant en de zijkant van de koof af over de volle lengte. Werk vanaf één horizontale lijn en niet vanaf het plafond, want plafonds lopen. Loop de lijn na met een leidingzoeker voordat je gaat boren.

4. Bevestig de latten aan muur en plafond

   Boor en plug de muurlat en de plafondlat om de vijftig centimeter vast, met een streep constructielijm op de achterkant. Stuit je op een gewapende betonnen balk of een latei, dan boor je daar niet in maar overbrug je het stuk met een lat die links en rechts vastzit.

5. Maak het frame af met de buitenhoek

   Zet dwarsverbindingen om de vijftig tot zestig centimeter tussen de muurlat en de plafondlat, en leg daar de lat overheen die de buitenhoek vormt. Op die hoeklat komen straks beide platen samen. Zet nu ook extra hout op de plekken waar spots, een afzuigunit of een luikje komen.

6. Schroef het plaatmateriaal erop

   Zaag de platen een paar millimeter krap in plaats van precies, dan kun je stellen. Schroef eerst de horizontale plaat en daarna de verticale ertegenaan, of andersom als je die naad liever aan de onderkant hebt. Verzink de schroefkoppen net onder het oppervlak, zodat je ze straks kunt wegwerken.

7. Zet de hoeken en de naden dicht

   Bij hout plamuur je de schroefgaten en de hoeknaad, bij gipsplaat plaats je hoekprofielen en voeg je de naden met gipsplaatvuller. Werk in dunne lagen en laat elke laag drogen. Schuur op en maak alles stofvrij voordat je verder gaat.

8. Kit af en werk de koof af

   Kit de aansluiting op muur en plafond met acrylaatkit, want die naad gaat werken en scheurt als je hem dichtvoegt. Grond daarna het hout of breng de structuurlaag aan, en schilder de koof in dezelfde kleur en glansgraad als de wand of het plafond. Maak de plint of het plintje langs de vloer pas als de vloer erin ligt.

Droogtijden

Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens

Zoeken Soort werk Alle Kit Stucwerk Verf Vloer Tegelwerk Behang Hout

Soort werk	Materiaal	Stofdroog	Overschilderbaar of belastbaar	Volledig uitgehard	Waar het misgaat
Kit	Acrylaatkit	20 tot 40 minuten	na 6 tot 12 uur overschilderbaar	24 tot 48 uur	Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt.
Kit	Siliconenkit (sanitair)	10 tot 20 minuten	niet overschilderbaar	24 uur per 2 mm dikte	Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig.
Kit	Hybride kit (MS-polymeer)	15 tot 30 minuten	na 24 uur overschilderbaar	24 tot 72 uur	Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer.
Kit	Polyurethaankit	30 tot 60 minuten	na 24 uur	3 tot 5 dagen	Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is.
Kit	Montagekit	30 minuten voorgrip	na 24 uur belastbaar	3 tot 7 dagen op volle sterkte	Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt.
Stucwerk	Stucpasta of finishpasta	2 tot 4 uur	na 12 tot 24 uur schuren	24 tot 48 uur	Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij.
Stucwerk	Gips (raaplaag)	12 uur per laag	na 24 uur verder werken	1 week per centimeter dikte	Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf.
Stucwerk	Cementgebonden pleister	24 uur	na 3 dagen	2 tot 4 weken	Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven.
Stucwerk	Vulmiddel voor gaatjes	20 tot 60 minuten	na 1 tot 2 uur schuren	4 tot 8 uur	Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen.
Verf	Muurverf op waterbasis (latex)	30 tot 60 minuten	na 4 tot 6 uur tweede laag	2 tot 4 weken	De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast.
Verf	Grondverf op waterbasis	1 uur	na 4 tot 6 uur schuren en aflakken	24 uur	Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak.
Verf	Grondverf op terpentinebasis	4 tot 6 uur	na 16 tot 24 uur	3 tot 5 dagen	Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door.
Verf	Lak op waterbasis	1 tot 2 uur	na 6 uur tweede laag	5 tot 7 dagen	Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken.
Verf	Lak op terpentinebasis	4 tot 8 uur	na 24 uur	1 tot 2 weken	Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig.
Verf	Voorstrijkmiddel	1 tot 2 uur	na 2 tot 4 uur verder	12 uur	Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in.
Vloer	Egaliseermiddel	3 tot 6 uur beloopbaar	na 24 uur vloer leggen	1 dag per millimeter	Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc.
Vloer	Cementdekvloer	24 tot 48 uur beloopbaar	na 3 weken belastbaar	1 week per centimeter, daarna langzamer	Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag.
Vloer	Anhydriet gietvloer	24 tot 48 uur	na 5 tot 7 dagen	3 tot 6 weken	De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden.
Vloer	Betonvloer gestort	24 uur ontkisten	na 7 dagen licht belastbaar	28 dagen op sterkte	Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig.
Tegelwerk	Tegellijm (standaard)	niet belopen	na 24 uur voegen	7 dagen	Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting.
Tegelwerk	Tegellijm (sneldrogend)	niet belopen	na 4 tot 6 uur voegen	24 uur	Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd.
Tegelwerk	Voegmortel	2 tot 3 uur nawassen	na 24 uur licht belastbaar	7 dagen voor douchegebruik	Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen.
Tegelwerk	Smeerbare afdichting (kimband en pasta)	3 tot 4 uur per laag	na 12 tot 24 uur tegelen	24 uur	Twee dunne lagen werken beter dan een dikke.
Behang	Behangplaksel op vliesbehang	direct hangen	na 24 uur droog	48 uur	Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan.
Behang	Glasweefsel met muurverf gelijmd	6 uur	na 24 uur overschilderen	48 uur	Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes.
Hout	Houtlijm (pva)	20 tot 30 minuten klemmen	na 1 uur voorzichtig hanteren	24 uur op volle sterkte	Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt.
Hout	Constructielijm (polyurethaan)	40 minuten klemmen	na 3 uur	24 uur	Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk.
Hout	Houtvuller op waterbasis	30 minuten	na 1 uur schuren	4 uur	Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm.
Hout	Epoxy houtreparatie	30 tot 90 minuten	na 4 tot 6 uur schuren	24 uur	Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig.
Hout	Beits op waterbasis	1 uur	na 4 uur tweede laag	24 tot 48 uur	In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen.

Controleer dit voordat je de koof dichtmaakt

• De leidingen zijn geïsoleerd en er zit nergens spanning op een leiding door het frame
• Ontluchtingskraantjes, knelkoppelingen en afsluiters zijn bereikbaar via een luik of een afneembaar deel
• Er zit extra hout op de plekken waar spots, een afzuigunit of een luikje komen
• Het frame zit met pluggen vast, niet alleen met lijm, en er is nergens in een draagbalk of latei geboord
• De buitenhoek heeft een lat waar beide platen op samenkomen
• Er is minstens een halve centimeter speling gehouden naar kasten en andere vaste onderdelen
• Bij een keukenkoof is de ventilatie van een inbouwkoelkast geregeld
• De maatvoering klopt met de plaatdikte erbij opgeteld, niet alleen met het frame

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De afzuigunit of een kastje aan de gipsplaat hangen

Gipsplaat draagt niets. Een afzuigunit die alleen in de plaat geschroefd zit trekt op termijn de pluggen door het gips en scheurt de naad open. Zet voordat je dichtmaakt een extra lat of een stuk multiplex achter de plek waar het gewicht komt, en schroef daarin.

Het isoleren van de leidingen vergeten

Zodra de platen erop zitten kom je er niet meer bij zonder slopen. Ongeïsoleerde cv-leidingen in een dichte koof geven hun warmte af aan de ruimte binnen de koof en niet aan de kamer, en tikken hoorbaar tegen het frame bij het uitzetten. Isoleren is de eerste handeling, niet de laatste.

Ontluchtingskraantjes en koppelingen dichttimmeren

Op het hoogste punt van een cv-leiding zit vrijwel altijd een ontluchter, en op koppelingen zit soms een knelverbinding die ooit lekt. Zit die achter een dichtgeschroefde plaat, dan betekent één druppel water dat je de koof moet slopen. Een luikje van dertig bij dertig centimeter kost je een half uur.

Te dun mdf gebruiken omdat het lichter is

Mdf van 4 millimeter is inderdaad makkelijker omhoog te houden, maar het golft tussen de latten door en elke duw is zichtbaar in het strijklicht. Bij 12 tot 15 millimeter blijft het vlak. Vind je dat te zwaar, kies dan 12 millimeter multiplex: dat is stijver bij een lager gewicht.

De koof de bocht van de leiding laten volgen

Een koof die netjes elke knik van de buis meeneemt lijkt zuinig met ruimte, maar levert een frame op dat lastig te bouwen is en een gipsplaatafwerking waar altijd wel een hoekje onbedekt blijft. Recht toe recht aan is makkelijker te maken en valt minder op, ook al kost het een paar centimeter meer ruimte.

Boren in een betonnen draagbalk of een latei

Een gewapende betonnen balk boor je niet aan voor een lat die alleen een plaat hoeft te dragen. Je raakt de wapening of je verzwakt de balk, en bij een latei boven een raam of deur is dat geen theoretisch risico. Overbrug het stuk met een lat die links en rechts in het metselwerk vastzit.

Siliconenkit gebruiken op een plek die nog geschilderd wordt

Siliconenkit is luchtdicht en flexibel, maar er hecht geen verf op. Zet je hem in de naad tussen koof en wand en wil je daarna schilderen, dan houd je een glimmende streep die je met geen enkele grondverf wegkrijgt. Acrylaatkit doet hier hetzelfde werk en is wel overschilderbaar.

De naad tussen koof en plafond dichtvoegen met gips

Een koof en de bestaande constructie bewegen niet gelijk op. Een starre voeg op die overgang scheurt binnen een seizoen, en dat is een scheur die telkens terugkomt als je hem opnieuw dichtsmeert. Een flexibele kitnaad neemt die beweging op en blijft heel.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een rechte koof is timmerwerk dat je goed zelf kunt doen. Er zijn wel vier momenten waarop je beter stopt en iemand belt.

Het eerste is alles wat met gas te maken heeft. Loopt er een gasleiding in het traject dat je wilt inpakken, of moet die verlegd worden voor de koof boven het fornuis, dan is dat werk voor een erkend installateur. Een gasleiding wegwerken achter een dichte plaat vraagt bovendien om beoordeling of dat op die plek mag.

Het tweede is elektra. De aansluiting van een afzuigunit, een nieuwe groep voor spots of het verplaatsen van bedrading in de meterkast laat je over aan een installateur. Het bouwen van de koof en het trekken van een lege buis erdoorheen kun je zelf doen, het aansluiten niet.

Het derde is een constructief probleem. Moet er in een dragende balk, een latei of een betonnen vloer geboord worden om het frame vast te krijgen, dan wil je eerst weten of dat mag en waar de wapening zit. Een constructeur of aannemer beantwoordt dat in een kwartier.

Het vierde is verdacht materiaal. Kom je bij het slopen van een bestaande koof of plafond een plaat tegen die op zachtboard of asbestcement lijkt, dan laat je die door een gecertificeerd bedrijf onderzoeken en verwijderen. Datzelfde geldt voor werk op een hoogte waar je geen stabiele opstelling voor hebt: een rolsteiger huren kost minder dan een val.