Polyester plamuur gebruiken zonder dat de reparatie terugkomt
Polyester plamuur is een tweecomponentenplamuur die vrijwel niet krimpt, binnen een half uur schuurbaar is en steenhard uithardt. Daarmee zet je een deuk, een naad of een oneffen kozijn in één keer strak, iets wat met gewone lakplamuur niet lukt. De grenzen zitten aan de andere kant: polyester is dampdicht en hard, en daardoor op buitenhout een reparatie met een houdbaarheidsdatum. Binnen op droog hout, op staal en op kleine betonschade is het uitstekend spul, mits je de verharder goed doseert en droog schuurt.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Kunststof of rubberen plamuurspatel, 6 en 10 cm
- Mengplaatje van glad kunststof, glas of een metalen plaat
- Schuurblok en een langschuurblok van 30 tot 40 cm
- Schuurpapier P80, P120, P180 en P240
- Excentrische schuurmachine met stofafzuiging voor grotere vlakken
- Stofmasker met fijnstoffilter en nitrilhandschoenen
- Steekbeitel of freesje om zacht hout weg te halen
- Kwastje en een spuitbus contrastpoeder of matzwarte lak
Materiaal
- Polyester plamuur met bijbehorende verharderpasta
- Glasvezelplamuur voor gaten en doorroeste plekken
- Fijnplamuur voor de laatste haarfijne oneffenheden
- Aceton om gereedschap direct schoon te maken
- 2K primer of een vullende grondverf
- Ontvetter of siliconenreiniger
Wat polyester plamuur is en waarom hij niet krimpt
Polyester plamuur bestaat uit twee delen: een dikke pasta van onverzadigde polyesterhars met vulstof, en een klein tubetje verharderpasta. Zolang die twee gescheiden blijven gebeurt er niets, ook niet na jaren in de schuur. Meng je ze, dan start een reactie die binnen enkele minuten begint en die het geheel binnen een half uur steenhard maakt.
Het verschil met gewone plamuur zit in de manier van uitharden. Een lakplamuur of muurvuller droogt doordat er water of oplosmiddel uit verdampt, en wat verdampt laat ruimte achter. Daarom zakt zo'n vulling terug in het gat en zie je de reparatie na het lakken alsnog liggen. Polyester plamuur verhardt chemisch, er verdampt vrijwel niets, en dus blijft de vorm die je aanbrengt de vorm die je overhoudt.
Dat maakt hem geschikt voor werk waar een gewone vulling tekortschiet, en het is de reden dat je hem tussen de middelen voor het herstellen van beschadigde muren, kozijnen en dorpels tegenkomt. Een tweede eigenschap telt net zo zwaar: hij is snel. Twintig minuten na het aanbrengen sta je te schuren, en een uur later kan de grondverf erop. Voor een klus die je op zaterdag wilt afmaken scheelt dat een hele dag wachten.
Er hangt een prijskaartje aan die hardheid. Polyester blijft altijd stugger dan de ondergrond eromheen, hij is poreus zolang hij niet is afgelakt, en de styreendamp tijdens het verwerken ruik je door het hele huis.
Werk met ventilatie en een stofmasker. De styreendamp tijdens het mengen is scherp en het schuurstof is fijn genoeg om diep in je longen te komen. Zet een raam open, gebruik een masker met fijnstoffilter en houd de verharderpasta van je ogen en huid af.
De verhouding hars en verharder komt nauwer dan je denkt
De meeste polyesterplamuren werken met ongeveer twee tot drie gewichtsprocent verharder. In de praktijk komt dat neer op een streepje verharderpasta ter lengte van de doorsnede van je plamuurhoopje. De verpakking van jouw blik is leidend, want de dosering verschilt per fabrikant en per verhardersoort.
Schep de plamuur op een niet-zuigende mengplaat: glad kunststof, een stuk glas of een metalen plaatje. Karton lijkt handig maar zuigt hars op, waardoor de verhouding tussen hars en verharder verschuift en het mengsel te snel of juist niet uithardt. Meng door te vouwen en af te strijken, niet door te kloppen. Kloppen slaat lucht in de pasta en die lucht komt na het schuren terug als een veld piepkleine gaatjes dat je opnieuw moet vullen.
Meng tot de kleur volledig egaal is, zonder strepen of wolken. Elke streep is een plek waar geen of te veel verharder zit, en daar krijg je een kleverig eilandje dat nooit doorhardt. Maak niet meer aan dan je in vier minuten kwijt kunt. Een hoopje ter grootte van een golfbal is voor de meeste reparaties genoeg, en wat je aanmaakt en niet gebruikt gooi je weg.
| Temperatuur | Verwerkingstijd na mengen | Schuurbaar na | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Onder 10 graden | Onbetrouwbaar | Uren of nooit | Niet verwerken, de reactie komt niet goed op gang |
| 10 tot 15 graden | 8 tot 10 minuten | 40 tot 60 minuten | Werkstuk eerst op temperatuur laten komen |
| Rond 20 graden | 4 tot 6 minuten | 20 tot 30 minuten | De situatie waar de meeste verpakkingen van uitgaan |
| 25 graden | 3 tot 4 minuten | 15 tot 20 minuten | Kleinere porties aanmaken, je bent snel te laat |
| Boven 30 graden of in de volle zon | 2 tot 3 minuten | 10 tot 15 minuten | In de schaduw werken, anders hardt hij op je spatel |
Leg je spatel na elke portie meteen in een bakje aceton. Uitgeharde polyester krijg je er alleen nog met een mes af, en een spatel met een bult gedroogde plamuur trekt strepen door je volgende laag.
Polyester plamuur op hout: binnen kan het, buiten gaat het mis
Dit is de vraag waar het bij polyester plamuur op hout altijd op uitdraait, en het antwoord hangt volledig af van waar het hout staat. Binnenshuis is polyester plamuur op hout prima te gebruiken. Een deuk in een deurkozijn, een naad tussen twee delen die niet strak aansluiten, een strook op een kozijn waar ooit een lijst afgehaald is: dat zet je er in één gang mee vlak, en het is na een half uur te schuren.
Buiten ligt het anders, en daar is de reden concreet. Hout neemt vocht op en geeft het weer af, en die beweging moet ergens naartoe kunnen. Polyester is dampdicht en beweegt niet mee. Op de plek van de reparatie zit het vocht dus opgesloten, precies op het raakvlak tussen plamuur en hout. Dat gaat vaak jaren goed, tot het brok in één keer uit het kozijn valt en het hout eronder zachter blijkt dan toen je begon.
Voor buitenwerk pak je daarom een reparatiemiddel dat wel meebeweegt. Een tweecomponenten epoxy reparatiepasta voor houtherstel blijft licht flexibel en volgt het werken van het hout veel beter. Houtreparatiemassa op acrylaat-urethaanbasis is het alternatief dat schilders voor kozijnen gebruiken: snel schuurbaar, weinig geur, en overschilderbaar met zowel watergedragen als terpentinehoudende verf. De verschillen tussen die producten staan naast elkaar bij de tweecomponenten plamuursoorten en hun toepassing.
Moet je binnen een diepere holte vullen, bouw hem dan eerst zoveel mogelijk op met een ingelijmd stukje hardhout en gebruik polyester alleen voor de laatste millimeters. Hoe minder massief de polyester, hoe kleiner de kans dat de reparatie ooit terugkomt.
Vul nooit op zacht of vochtig hout. Duw een priem in het hout rond de beschadiging. Zakt hij weg, dan zit daar rot dat je eerst weghaalt tot je op gezond hout stuit. Plamuur over rot houdt het rottingsproces gewoon in stand, alleen zie je het nu niet meer.
Welke plamuur bij welke klus hoort
Er bestaat geen plamuur die overal de beste plamuur is, en dat is precies waarom er zoveel soorten in het schap staan. De vraag is niet welk product het sterkst is, maar welk product past bij de ondergrond, bij de laagdikte en bij wat je erna gaat doen.
Grofweg loopt de indeling langs drie lijnen. Voor harde, stabiele ondergronden zoals staal, beton en binnenhout is polyester de werkpaardvariant. Voor alles wat buiten staat en beweegt kom je bij epoxy of acrylaat-urethaan uit. En voor gips, stuc en pleisterwerk hoort er helemaal geen tweecomponentenproduct in, want daar wil je iets dat zacht genoeg is om met een spons te vervagen. Hoe je dat laatste aanpakt lees je bij een muur vlak en gladschuren voor het behangen of sausen.
Voor kleine beschadigingen in een binnenmuur zijn kant-en-klare vullers eenvoudiger in het gebruik en veel makkelijker weg te werken. Het verschil tussen zo'n pot van de bouwmarkt en de goedkope muurvuller uit de winkelketen zit vooral in de krimp en in de schuurbaarheid, en voor een spijkergaatje merk je daar weinig van.
| Soort plamuur | Waar hij voor bedoeld is | Sterk in | Waar hij tekortschiet |
|---|---|---|---|
| Polyester plamuur, twee componenten | Staal, binnenhout, kleine betonschade | Geen krimp, dikke lagen, na 20 minuten schuurbaar | Buitenhout, flexibele delen, gips en stuc |
| Epoxy plamuur, twee componenten | Houtreparatie binnen en buiten | Blijft licht flexibel, hecht uitstekend, blijft jaren zitten | Duurder, langere uithardtijd, stugger te verwerken |
| Houtreparatiemassa op acrylaat-urethaanbasis | Kozijnen, deuren, trappen, plinten | Snel droog, weinig geur, kleeft niet, prima schuurbaar | Minder geschikt voor grote holtes in één keer |
| Lakplamuur, één component | Laatste oneffenheden na het voorlakken | Zeer glad af te werken in een flinterdunne laag | Krimpt, barst bij dikkere lagen, heeft geen sterkte |
| Glasvezelplamuur | Gaten, doorroest plaatwerk, overbruggingen | Overbrugt openingen en draagt zichzelf | Grof, moeilijk glad te krijgen, altijd overzetten |
| Spuitplamuur of 2K filler | Grote vlakken met lichte golving | In één gang over een heel paneel te leggen | Spuitapparatuur nodig, niet voor gaten of deuken |
| Muurvuller en plamuur voor binnenmuren | Gips, stuc, pleisterwerk, beschadigd behangwerk | Makkelijk te schuren en met een spons te vervagen | Geen sterkte, krimpt bij dikke lagen |
| Reparatiemortel voor beton | Uitgebroken hoeken, dorpels, betonschade | Blijft alkalisch en beschermt het wapeningsstaal | Grover, langere uithardtijd, niet spiegelglad te krijgen |
De soorten polyesterplamuur en wat merken onderscheidt
Polyester plamuur is geen enkel product maar een familie. Op één schap staan al gauw vier varianten die er in het blik hetzelfde uitzien maar zich totaal anders laten verwerken. Grijp je mis, dan sta je een universele vulplamuur glad te krijgen die daar helemaal niet voor gemaakt is.
Merken die je in de autoschadebranche tegenkomt, zoals tcx polyester plamuur, verkopen doorgaans die hele reeks onder één naam: een universele, een fijne en een glasvezelvariant, elk met de bijpassende verharder in het deksel. Het onderlinge verschil tussen goede merken zit minder in de sterkte dan in de smeuïgheid en in hoe soepel de plamuur zich onder de spatel laat uittrekken. Een plamuur die stug uit het blik komt, laat zich niet dun uitstrijken en kost je later dubbel zoveel schuurwerk.
Koop de verharder altijd bij de plamuur die erbij hoort. Verharderpasta's verschillen in concentratie en soms in kleur, en met een tube van een ander merk gok je op de dosering. Let ook op de datum: verharderpasta wordt na verloop van tijd korrelig en verliest kracht, en een blik dat drie jaar in een koude schuur stond hardt merkbaar trager door.
| Type polyesterplamuur | Herken je aan | Waarvoor je hem gebruikt | Laagdikte |
|---|---|---|---|
| Universele plamuur | Stevige, licht korrelige pasta | Deuken, naden, het grootste deel van het volume | Tot ongeveer 4 mm per laag |
| Fijnplamuur of finishplamuur | Zeer soepel, romig, trekt flinterdun uit | De laatste haarfijne krasjes en pinholes | Onder 1 mm |
| Glasvezelplamuur | Zichtbare vezels, taai en grof | Gaten, doorroeste plekken, openingen overbruggen | Enkele millimeters tot een centimeter |
| Soft- of lichtgewichtplamuur | Opvallend licht in het blik, luchtig | Grotere vlakken waar je veel moet wegschuren | Tot ongeveer 5 mm per laag |
| Aluminiumgevulde plamuur | Grijs en metaalachtig, zwaarder | Plekken met warmte of trilling | Tot ongeveer 3 mm per laag |
| Spuitplamuur | Vloeibaar, wordt met de spuit verwerkt | Lichte golving over een heel paneel | Enkele tienden van een millimeter |
Heb je maar één blik in huis, neem dan de universele variant en werk de laatste ronde af met een dun laagje van dezelfde plamuur die je met een brede spatel bijna schrapend aantrekt. Dat komt dicht bij het resultaat van een echte fijnplamuur.
Ruim opzetten werkt beter dan zuinig opzetten
De verleiding is groot om precies genoeg plamuur aan te brengen zodat je weinig hoeft te schuren. Dat pakt bijna altijd verkeerd uit. Wie te zuinig opzet, houdt na het schuren een lichte kuil over en moet een tweede keer aanmaken, mengen en wachten. Zet je iets ruim op, dan schuur je in één gang tot een vlak dat overal doorloopt.
Breng de plamuur aan met een kunststof spatel die je onder een vlakke hoek houdt, en trek in één beweging over de hele beschadiging heen. Druk de eerste haal stevig aan zodat de plamuur echt in de krassen van de aangeschuurde ondergrond wordt gedrukt, want daar komt de hechting vandaan. Leg daarna de opbouwende laag erop en strijk de randen dun uit tot ze in de ondergrond verlopen.
Houd per laag ongeveer vier millimeter aan en niet meer. Een dikke bult hardt aan de buitenkant al uit terwijl de kern nog reageert, en die spanning geeft later een haarscheur die door je lak heen komt. Moet er meer volume in, laat de eerste laag dan hard worden, schuur hem ruw met P80 en zet de volgende laag erop. Polyester over polyester hecht prima, zolang de onderlaag schoon, droog en aangeschuurd is.
Werk op verticale vlakken van beneden naar boven en laat de spatel aan het einde van de haal weglopen, anders zakt de rand uit en krijg je een dikke drempel die je er weer af moet schuren.
Droog schuren, en waarom water hier verboden is
Uitgeharde polyester plamuur schuur je droog. Dat is niet uit gemak maar noodzaak: de plamuur is poreus zolang er geen primer op zit en zuigt water op als een spons. Dat water komt er niet uit voordat je gaat spuiten, en later duwt het van onderaf blaasjes in je laklaag. Nat schuren is dan ook de meest gemaakte fout bij dit product.
Begin met P80 op een schuurblok om de hoogtes weg te nemen en de vorm te bepalen. Gebruik voor alles wat langer is dan een handbreedte een langschuurblok en werk kruislings, dus afwisselend in twee richtingen onder een hoek. Alleen met een lang blok schuur je echt vlak; met je vingertoppen volg je de golving in plaats van hem eruit te halen. Ga daarna over op P120 en P180 om de krassen van het grove papier weg te halen, en sluit af met P240 voordat de primer erop gaat.
Er is één truc die het verschil maakt tussen redelijk en echt vlak. Stuif een dun contrastlaagje over het geschuurde vlak, met een spuitbus contrastpoeder of een heel dun nevelig laagje matzwarte lak. Schuur daarna verder. Waar de zwarte nevel blijft staan zit een kuil, waar hij meteen weg is zit een bult. Je ziet met je ogen wat je met je hand nog niet voelt.
| Stap | Korrel | Gereedschap | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Ondergrond aanschuren voor het plamuren | P80 | Schuurblok of excenter | Krassen zijn gewenst, daar hecht de plamuur in |
| Vorm geven en hoogtes wegnemen | P80 tot P120 | Langschuurblok, kruislings | Stop voordat je door de plamuur heen bent |
| Vlakken en de grove krassen weghalen | P150 tot P180 | Langschuurblok of excenter | Contrastlaagje gebruiken om kuilen te vinden |
| Randen laten verlopen in de ondergrond | P180 | Handmatig met een zachte pad | Voel met je vlakke hand, niet met je vingertoppen |
| Klaarmaken voor primer | P220 tot P240 | Handmatig, droog | Stofvrij maken met een droge doek, niet met water |
Schuur nooit zonder afzuiging of masker. Polyesterstof is fijn, blijft lang in de lucht hangen en zet zich in de hele ruimte af. Een excentrische schuurmachine met stofzak of stofzuigeraansluiting scheelt meer dan een uur schoonmaken en houdt het stof uit je longen.
Afwerken met primer, grondverf en lak
Polyester plamuur is nooit de eindlaag. Het oppervlak is poreus en microscopisch open, en zonder afsluitende laag zuigt het vocht en vuil op. Zet er daarom altijd een vullende primer of een stevige grondverf op, en pas daarna de lak.
Kies de primer met aandacht. Een dunne watergedragen grondverf zakt in de poriën weg en laat een dof, ongelijk beeld achter waar je lak later in wegtrekt. Een 2K primer of een vullende grondverf van het thixotrope type is hier beter op zijn plaats, want die laat zich in een hogere laagdikte verwerken en dekt de poriën in één gang af. Twee dunne lagen met tussenschuren geeft een strakker resultaat dan één dikke laag.
Let op de aansluiting met oude verf. Styreen uit verse polyester tast oude alkydlagen aan en kan de verf rondom je reparatie doen rimpelen of opkruipen. Schuur de plamuurplek daarom altijd ruim vrij tot op de kale ondergrond, in plaats van polyester tegen een dikke oude verflaag aan te leggen. Hoeveel tijd je tussen de lagen moet aanhouden hangt af van het product en van de temperatuur; in onze tabel met droog- en overschildertijden per materiaal zoek je op wanneer je verder mag.
Wil je een heel vlak strak hebben in plaats van alleen de reparatie, dan is doorplamuren zelden de snelste route. Een egaal schuurbeeld met een vullende grondverf brengt je meestal verder, en dat scheelt een schuur- en schildergang. Hetzelfde denken zit achter de aanpak bij het repareren en direct afwerken met een combinatieproduct.
Andere ondergronden: staal, beton, zink en binnenmuren
Polyester plamuur komt uit de carrosseriebouw en op plaatstaal is hij dan ook in zijn element. Op andere ondergronden wisselt het resultaat sterk, en op sommige is hij ronduit de verkeerde keuze.
Op beton werkt polyester goed voor kleine schade zoals een afgestoten hoek van een dorpel of een uitgebroken randje. Zit er wapening bloot en bladdert het beton in schollen, dan is polyester juist verkeerd: het sluit de plek af terwijl het staal eronder gewoon doorroest. Dan hoort er een alkalische reparatiemortel in, zoals beschreven bij het herstellen van aangetast beton met blootliggend wapeningsstaal.
Op zink houdt het verhaal helemaal op. Een gat in een dakgoot vul je niet met plamuur, want zink zet flink uit bij warmte en de plamuur laat binnen een seizoen los langs de randen. Solderen of een stuk inzetten is de enige duurzame route, en hoe dat gaat staat bij het dichten van een lekkende zinken goot. Op een binnenmuur van gips of stuc is polyester te hard om netjes te laten verlopen: je schuurt de zachte muur rondom weg voordat de plamuur meegeeft. Gebruik daar een muurvuller, bijvoorbeeld zoals bij het egaliseren van een beschadigde wand met een fijne muurplamuur.
| Ondergrond | Kan polyester plamuur hier | Wat je moet doen |
|---|---|---|
| Kaal plaatstaal | Ja, dit is waar hij voor gemaakt is | Roestvrij maken, P80 aanschuren, ontvetten en droog laten |
| Verzinkt staal en aluminium | Alleen met een tussenlaag | Eerst een 2K wash primer, anders hecht de plamuur niet |
| Hout binnen, droog en gezond | Ja | Kaal schuren, stof eraf, dikke holtes eerst met hardhout opvullen |
| Hout buiten, kozijnen en luiken | Nee | Epoxy reparatiepasta of houtreparatiemassa gebruiken |
| Beton, kleine afgestoten hoeken | Ja, mits droog | Los materiaal weghakken, stofvrij maken, ruim opzetten |
| Beton met blootliggende wapening | Nee | Alkalische reparatiemortel met roestwerende hechtlaag |
| Gips, stuc en pleisterwerk | Nee | Muurvuller of muurplamuur, die schuurt mee met de wand |
| Zink en koper | Nee | Solderen of een nieuw stuk inzetten |
| Kunststof en bumpermateriaal | Alleen de flexibele variant | Speciale kunststofplamuur met flexmiddel en een hechtprimer |
Zo breng je polyester plamuur aan
Deze volgorde geldt voor een deuk of naad in staal, in beton of in droog binnenhout.
-
Maak de ondergrond kaal, droog en ruw
Schuur de plek en een ruime rand eromheen met P80 tot op het kale materiaal. Haal roest, losse verf en zacht hout volledig weg. De hechting van polyester komt uit de mechanische verankering in die schuurkrassen, dus een glad of vet oppervlak is een reparatie die vanzelf loslaat.
-
Ontvet en laat het werkstuk op temperatuur komen
Neem de plek af met ontvetter of siliconenreiniger en laat hem drogen. Zorg dat het materiaal zelf minstens vijftien graden is, niet alleen de lucht in de ruimte. Koud staal of koud hout onttrekt warmte aan de reactie en dan hardt de plamuur traag en onvolledig door.
-
Meng een kleine portie met de juiste hoeveelheid verharder
Schep een hoopje op je mengplaat en leg er een streepje verharderpasta bij, ter lengte van de doorsnede van het hoopje, of volgens de dosering op de verpakking. Meng door te vouwen en af te strijken tot de kleur volkomen egaal is. Kloppen slaat luchtbelletjes in die je straks als gaatjes terugziet.
-
Druk de eerste laag stevig aan
Trek met een vlakke spatel een dunne laag over de hele beschadiging en druk daarbij door, zodat de plamuur echt in de schuurkrassen komt. Deze laag bepaalt of de reparatie blijft zitten, en dikte helpt daar niets aan.
-
Bouw op tot iets boven het vlak
Leg er direct daarna nog plamuur op tot je een paar tienden boven het omliggende oppervlak zit, in lagen van maximaal vier millimeter. Strijk de randen dun uit zodat ze in de ondergrond verlopen. Te zuinig opzetten geeft een kuil en dus een tweede ronde; iets ruim opzetten schuur je in één keer vlak.
-
Laat uitharden en schuur droog
Bij twintig graden kun je na ongeveer een half uur aan de slag. Begin met P80 op een langschuurblok en werk kruislings, ga daarna naar P120 en P180. Schuur nooit nat: de plamuur zuigt het water op en dat geeft later blaasjes onder de lak.
-
Controleer met een contrastlaagje en werk bij
Stuif een dunne nevel contrastpoeder of matzwarte lak over het vlak en schuur verder. Zwarte plekjes die blijven staan zijn kuiltjes, en die vul je met een dun laagje fijnplamuur. Herhaal tot er niets meer blijft staan.
-
Sluit af met primer voordat je gaat lakken
Schuur af met P240, maak stofvrij met een droge doek en zet er een vullende primer of 2K grondverf op. Laat die goed drogen en schuur licht tussen. Pas daarna gaat de lak erop; onafgesloten plamuur trekt vocht en dat zie je maanden later terug.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Controleer dit voordat je gaat mengen
Uit de praktijk
Een kozijn waar de sierlijsten van af waren gehaald
Bij een binnenkozijn waren de aftimmerlijsten verwijderd. Daaronder kwam een strook hout tevoorschijn die nooit gelakt was geweest en die duidelijk lager en onregelmatiger lag dan de rest. Het kozijn was al bijna kaal geschuurd met een schuurmachine met stofzuiger, maar die strook alleen wegschuren zou betekenen dat het hele kozijn een paar millimeter dunner moest worden.
Wat hier werkte: de overgang opvullen met polyester plamuur, in twee lagen van ongeveer drie millimeter met tussentijds schuren, en daarna het hele kozijn met een vullende grondverf in twee gangen dichtzetten. Binnen is dat geen risico, want er is geen vochttransport door het kozijn heen. De rest van het kozijn kreeg alleen grondverf en lak. Na het aflakken was de overgang niet meer terug te vinden.
De les uit deze klus: kaal schuren tot je overal hetzelfde schuurbeeld hebt, en pas dan besluiten waar je nog moet vullen. Wie eerst plamuurt en daarna schuurt, plamuurt meestal veel meer dan nodig.
Hardhouten luiken waar de reparatie voelbaar bleef
Op een stel hardhouten luiken waren de rotte plekken uitgefreesd, behandeld met een houtverharder en gevuld met een tweecomponenten reparatiepasta. Het resultaat was stevig maar niet glad: je voelde precies waar elke reparatie zat. De verleiding was groot om er een soepeler plamuur overheen te leggen, en polyester werd voorgesteld omdat die niet krimpt en superglad te schuren is.
Voor luiken die buiten hangen is dat de verkeerde keuze. De harde, dampdichte laag zit dan bovenop een ondergrond die met de seizoenen werkt, en juist op de randen van de reparatie laat hij dan los. De oplossing was doorgaan met hetzelfde tweecomponentenproduct, maar dan ruimer opgezet en in één gang vlakgeschuurd met een langschuurblok.
Wat hier het echte probleem was, bleek de zuinigheid van de eerste ronde. Vulling die precies tot aan de rand komt, schuur je onvermijdelijk tot een lichte kuil. Iets boven het vlak opzetten en daarna vlakschuren scheelt een hele extra ronde vullen en wachten.
Een brok polyester dat na jaren uit een buitenkozijn viel
Een onderdorpel van een buitenkozijn was jaren eerder gerepareerd met polyester plamuur, en dat zag er al die tijd prima uit. Tot er op een gegeven moment een compleet brok uit de dorpel kwam, met daarachter hout dat donker verkleurd en zacht was.
De oorzaak zit niet in de plamuur maar in de dampdichtheid. Vocht dat via de naden en de kopse kanten in het hout komt, moet naar buiten kunnen verdampen. Op de plek van een massieve polyesterreparatie kan dat niet, en daar zit het vocht dus permanent tegen het hout aan. Hoe massiever de reparatie, hoe eerder het misgaat.
Bij het herstel is de holte eerst uitgefreesd tot op gezond hout, daarna zoveel mogelijk opgevuld met een ingelijmd stuk hardhout, en pas de laatste laag is gevuld met epoxy reparatiepasta. Die blijft licht flexibel en volgt de krimp en uitzetting van het hout mee.
Veelgemaakte fouten
Op gevoel doseren in plaats van volgens de verpakking
Een scheut extra verharder lijkt onschuldig maar maakt de plamuur bros en kan later door lichte laklagen heen kleuren. Te weinig verharder is nog vervelender: de plamuur blijft dan dagen kleverig en is alleen nog met aceton en een spatel weg te krijgen. Houd de dosering van het blik aan.
Mengen door te kloppen in plaats van te vouwen
Roeren en kloppen slaat lucht in de pasta. Die belletjes zitten na het uitharden als een veld piepkleine gaatjes in je vlak, en die komen pas tevoorschijn als je bijna klaar bent met schuren. Vouw de verharder erdoor en strijk het mengsel plat uit op de mengplaat.
Nat schuren
Onafgesloten polyester is poreus en zuigt water op als een spons. Dat water komt er niet meer uit voordat de lak erop zit, en duwt maanden later blaasjes omhoog. Schuur droog, met stofafzuiging of een masker, en maak stofvrij met een droge doek.
Polyester op buitenhout gebruiken
Het gaat vaak jaren goed, en dat is precies waarom deze fout zo hardnekkig is. Op een kozijn, luik of dorpel sluit polyester het vochttransport af, waardoor het hout achter de reparatie langzaam zachter wordt. Neem hier epoxy of houtreparatiemassa op acrylaat-urethaanbasis.
In één keer een dikke bult opzetten
Een laag van meer dan vier millimeter hardt aan de buitenkant al uit terwijl de kern nog reageert. De spanning die daarbij ontstaat geeft haarscheuren die door je lak heen komen. Bouw op in lagen en schuur tussendoor met P80.
Plamuren over roest, rot of losse verf
Plamuur stopt geen roest en geen houtrot, het maakt alleen dat je het niet meer ziet. Het proces gaat er gewoon onder door en drukt de reparatie er na een of twee jaar weer af. Haal eerst alles weg tot je op gezond materiaal staat.
Meer aanmaken dan je kunt verwerken
Bij twintig graden heb je vier tot zes minuten, en op een warme dag minder. Een grote portie is halverwege al aan het stijven, en dan trek je strepen en klonten door je werk. Maak liever drie kleine porties achter elkaar aan.
Vergeten af te sluiten met primer
Een geschuurde plamuurplek voelt glad en ziet er af aan, maar het oppervlak staat vol microporiën. Direct lakken betekent dat de lak wegzakt en dat er vocht bij de ondergrond komt. Er hoort altijd een vullende primer of grondverf tussen.
Veelgestelde vragen
Wat is polyester plamuur precies?
Het is een tweecomponentenplamuur van onverzadigde polyesterhars met vulstof, die uithardt zodra je er een kleine hoeveelheid verharderpasta doorheen mengt. Doordat er niets hoeft te verdampen krimpt hij vrijwel niet en houdt hij de vorm die je aanbrengt. Hij komt uit de autoschadebranche en wordt daarnaast gebruikt voor binnenhout, staal en kleine betonschade.
Hoeveel verharder moet er in 2 componenten polyester plamuur?
Meestal twee tot drie gewichtsprocent, wat neerkomt op een streepje verharderpasta ter lengte van de doorsnede van je plamuurhoopje. De verpakking van jouw blik gaat voor, want de concentratie verschilt per fabrikant. Meng tot de kleur volledig egaal is: elke streep of wolk in het mengsel is een plek waar de plamuur niet of juist te snel doorhardt.
Kun je polyester plamuur op hout gebruiken?
Binnen wel, buiten niet. Op droog, gezond binnenhout zoals een deurkozijn, een plint of een trapdeel is polyester plamuur op hout een prima keuze: hij krimpt niet en is snel te schuren. Buiten wordt het vochttransport op de reparatieplek afgesloten, waardoor het hout achter de plamuur langzaam zacht wordt en het brok er na jaren in één keer uit komt.
Wat is het verschil met epoxy plamuur?
Epoxy hardt langzamer uit maar blijft licht flexibel en volgt de krimp en uitzetting van hout beter. Polyester is sneller, goedkoper en makkelijker te schuren, maar blijft steenhard en dampdicht. Voor buitenwerk en voor alles wat beweegt kies je epoxy; voor snel binnenwerk en voor staal is polyester praktischer. Meer over die keuze staat bij de tweecomponenten plamuren naast elkaar.
Hoe lang moet polyester plamuur drogen voordat je kunt schuren?
Bij ongeveer twintig graden is hij na twintig tot dertig minuten schuurbaar. Bij tien tot vijftien graden loopt dat op tot een uur, en onder de tien graden komt de reactie niet goed op gang. Wacht ook niet te lang: na een dag is polyester zo hard geworden dat schuren merkbaar meer werk kost. De overschildertijden per product zoek je op in de tabel met droogtijden per materiaal.
Wat is de beste plamuur voor een gat in een binnenmuur?
Niet polyester. Op gips en stuc is die te hard: je schuurt de zachte muur eromheen weg voordat de plamuur meegeeft, en dan heb je een kuil met een harde bult in het midden. Gebruik een muurvuller of muurplamuur die je met een vochtige spons kunt vervagen. Bij grotere gaten vul je eerst met gipsvuller en werk je af met een fijne laag, zoals beschreven bij het vlak en glad krijgen van een wand.
Is tcx polyester plamuur anders dan andere merken?
In de basis niet: het is dezelfde chemie van polyesterhars met een verharderpasta erbij. Waar merken van elkaar verschillen is de smeuïgheid, de fijnheid van de vulstof en het aantal varianten dat ze aanbieden. Een plamuur die zich soepel laat uittrekken kost je later minder schuurwerk. Gebruik altijd de verharder die bij het blik hoort, want de dosering en de concentratie verschillen per merk.
Waarom blijft mijn polyester plamuur plakkerig?
Bijna altijd door te weinig verharder of door onvolledig mengen. Waar een streep ongemengde hars zit, komt de reactie niet op gang en blijft de plamuur kleverig. De tweede oorzaak is kou: onder de tien graden hardt polyester nauwelijks door. Schraap de plakkerige laag eraf, reinig met aceton en begin opnieuw bij een hogere temperatuur.
Mag je polyester plamuur nat schuren?
Zolang er geen primer op zit niet. De plamuur is poreus en zuigt water op dat er niet meer uit komt voordat je gaat lakken. Weken later duwt dat vocht blaasjes omhoog in de laklaag. Schuur droog met een langschuurblok of een schuurmachine met afzuiging. Pas na een gesloten primerlaag kun je desgewenst nat verder.
Kun je polyester plamuur over oude verf aanbrengen?
Liever niet. Het styreen uit verse polyester kan oude terpentinehoudende verf aantasten, waardoor de laag rondom je reparatie rimpelt of opkruipt. Bovendien is de hechting maar zo sterk als de verflaag eronder, en die laat na jaren vaak los. Schuur de plek ruim vrij tot op het kale materiaal en laat de plamuurrand daarna dun in de ondergrond verlopen.
Hoe dik mag polyester plamuur 2 componenten in één laag zijn?
Houd ongeveer vier millimeter per laag aan voor universele plamuur, en tot een centimeter voor glasvezelplamuur. Dikker geeft spanning, omdat de buitenkant al hard is terwijl de kern nog reageert, en die spanning komt later als haarscheur door de lak. Moet er meer volume in, laat de laag dan uitharden, schuur hem met P80 ruw en zet de volgende laag erop.
Hoe krijg ik polyester plamuur van mijn gereedschap af?
Direct na gebruik met aceton of een kwastenreiniger, voordat de reactie op gang is. Is de plamuur al hard, dan helpt alleen nog mechanisch werk: een mesje langs de spatel of een stukje P80. Laat je spatel daarom tijdens de klus in een bakje aceton liggen. Een spatel met een bultje uitgeharde plamuur trekt strepen door elke volgende laag.
Waarom zie ik na het schuren allemaal kleine gaatjes?
Dat zijn luchtbelletjes die tijdens het mengen of het aanbrengen zijn ingesloten. Ze ontstaan door kloppend mengen in plaats van vouwen, of doordat de eerste haal niet stevig genoeg is aangedrukt. Vul ze met een dun laagje fijnplamuur dat je bijna schrapend aantrekt en schuur na met P240. Alleen primer erover dekt ze niet af.
Wanneer je beter een vakman belt
Polyester plamuur verwerken is werk dat je jezelf in een middag aanleert. Er zijn wel situaties waarin bijvullen niet het antwoord is, en dan bespaart een vakman je jaren gedoe.
Bij houtrot in kozijnen, dorpels en luiken gaat het om de vraag hoeveel gezond hout er nog over is. Zit de rot dieper dan een centimeter of twee, of loopt hij door tot in de verbinding, dan is een reparatiestuk inzetten of het onderdeel vervangen de juiste route. Een timmerman of schilder ziet dat na één keer prikken met een priem.
Bij beton waar de wapening bloot ligt en het beton in schollen loskomt, is de schade constructief van aard. Dat is geen plamuurklus maar herstelwerk met een alkalische mortel en roestwerende behandeling, en bij dragende delen hoort daar het oordeel van een constructeur bij. Zit de schade hoog aan een gevel of aan een balkonrand, dan komt daar ook nog werken op hoogte bij, en dat doe je niet vanaf een keukentrap.
Twijfel je of een reparatie de moeite waard is, kijk dan eerst breder naar de staat van het geheel via ons overzicht over onderhoud aan wanden en plafonds. Soms is een half kozijn vervangen goedkoper dan vier keer bijwerken.