Radiatorkraan vervangen: van handbediend naar thermostaatkraan

Vervang je de hele kraan, het binnenwerk of alleen de knop

Bepaal eerst welk deel op is. Een radiatorkraan bestaat uit een huis dat vastzit aan de leiding en aan de radiator, een binnenwerk met een veerbelaste pen, en de knop of thermostaatkop daarbovenop. Hoe die kraan samenwerkt met de rest van de aansluiting staat in ons overzicht over radiatoren en hun aansluitingen.

Alleen de knop wisselen is de kleinste ingreep: er komt geen water aan te pas, want de knop drukt van buitenaf op de pen en zit met een wartelmoer of een klemring vast. Draait een handknop rond zonder dat de radiator reageert, dan is meestal die knop versleten en niet de kraan. Dat werkje staat apart beschreven bij het vervangen van een radiatorknop.

Zit het probleem dieper, dan gaat het om het binnenwerk of om het huis. Een pen die niet terugveert, een radiator die warm blijft terwijl de kraan dicht staat of water dat langs de pen omhoog sijpelt: dat zit in het binnenwerk. Lekt het huis zelf, is het draad aangevreten of wil je van een handbediende afsluiter naar een thermostaatkraan, dan gaat de hele kraan eruit en moet het water uit dat deel van de installatie.

Wat je vervangt	Waaraan je dit herkent	Moet er water uit?	Wat je nodig hebt
Knop of thermostaatkop	Knop draait rond, cijfers versleten, kop klemt op de pen	Nee	Losse kop of knop met de juiste kopaansluiting
Binnenwerk of ventielinzetstuk	Pen veert niet terug, radiator blijft warm met de kraan dicht	Ja, tenzij een installateur wisselgereedschap gebruikt	Inzetstuk van hetzelfde merk en dezelfde serie
Pakkingbus onder de knop	Water sijpelt langs de pen zodra je opendraait	Alleen de druk eraf	Nieuwe O-ring of pakking, kleine steeksleutel
De complete kraan	Huis lekt, draad is aangevreten, kraan is niet thermostatiseerbaar	Ja, aftappen tot onder de radiator	Nieuwe kraan, twee sleutels, verse vlakke pakking
Wartel naar de radiator	Het drupt precies op de overgang kraan naar radiator	Ja	Nieuwe vlakke pakking of een complete wartel
Voetventiel onderaan	Sluit niet meer af of drupt langs de spindel	Ja	Voetventiel in dezelfde uitvoering, haaks of recht

Lees de uitleg uit de afbeelding

De knop, het binnenwerk en het kraanhuis zijn verschillende onderdelen. Losdraaien heeft daardoor niet steeds hetzelfde gevolg.

Bij de tekening: 1 2 1: thermostaatkop aan de buitenzijde. 2: ventiel en kraanhuis in de waterweg. De kop verwijderen is iets anders dan het waterdeel openen.

De thermostaatkop regelt de bediening

Bij een daarvoor geschikte thermostaatkraan kan alleen de kop volgens de productmethode worden vervangen zonder het watergedeelte te openen.

Het binnenwerk sluit het cv-water af

Dit onderdeel zit in het watergedeelte van de kraan. Het losnemen vraagt een passende werkwijze en kan aftappen of speciaal professioneel gereedschap vereisen.

Het kraanhuis verbindt radiator en leiding

Wartels en leidingaansluitingen openen de waterverbinding. Verwar ze niet met de bevestigingsring van de thermostaatkop.

Stel het exacte kraantype vast voordat je draait. Een gewone handkraan heeft niet automatisch dezelfde vervangbare kop als een thermostaatkraan.

Bekijk de afbeelding op volledige grootte

De juiste kraan kiezen: haaks, recht of verkeerd-haaks

Een nieuwe kraan moet twee dingen kloppend maken: de richting waarin de leiding binnenkomt en de plek waar de kop uitkomt. Meet daarom eerst hoe de bestaande kraan loopt. Bij een haakse kraan komt de leiding uit de muur of de vloer en staat de kop rechtop. Bij een rechte kraan loopt de leiding door en steekt de kop in het verlengde van de buis.

Een verkeerd-haakse kraan is de uitvoering die veel mensen over het hoofd zien. De leiding komt haaks binnen, maar de kop steekt naar de zijkant in plaats van omhoog.

Bij een gewone haakse kraan hangt de thermostaatkop pal boven de warme aanvoerleiding. De voeler meet dan vooral de warmte van die leiding en van de radiator zelf, en de kraan knijpt dicht terwijl de kamer nog koud is. Met de kop opzij staat de voeler in de kamerlucht en regelt hij op de temperatuur die je bedoelde te meten. Blijft een radiator daarna nog achter, dan zijn er meer oorzaken mogelijk en die staan bij een radiator die niet warm wordt.

Kraanmodel	Hoe de kraan loopt	Waar hij past	Waar je op let
Haakse kraan	Leiding uit muur of vloer, kop rechtop	De standaard bij radiatoren met zijaansluiting	Een thermostaatkop hangt hier boven de warme leiding
Rechte kraan	Leiding en kop in elkaars verlengde	Doorgaande leiding langs de plint	De kop steekt de kamer in en vangt stoten
Verkeerd-haakse kraan	Leiding haaks binnen, kop naar de zijkant	Waar je de thermostaatkop uit de opstijgende warmte wilt houden	Er bestaat een linkse en een rechtse uitvoering
Kraan met voorinstelling	Instelring of inbusinstelling onder de kop	Installaties die waterzijdig ingeregeld worden	Noteer de stand die je instelt, hij is later niet af te lezen
Onderblok of H-blok	Aanvoer en retour in één blok, meestal 50 mm hart op hart	Radiatoren met middenaansluiting onderin	De maat luistert nauw, meet voordat je bestelt
Kraan met knelkoppeling 15 mm	Knelring op koperen of dunwandige stalen buis	Vrijwel alle naoorlogse woningen	Een ring die eenmaal is aangetrokken, krijg je er zelden af
Kraan met halve inch draad	Schroefdraad rechtstreeks op een stalen leiding	Oudere installaties met gasbuis	Vlas en pasta gebruiken, geen teflon op grof draad

Aansluitmaten en kopaansluitingen per merk

Je hebt twee maten nodig: die van de leidingaansluiting en, bij een thermostaatkraan, die van de kopaansluiting. De leidingkant is in Nederlandse woningen meestal een knelkoppeling voor 15 mm buis, met aan de radiatorkant een wartel met halve inch draad en een vlakke pakking ertussen. Bij oudere en kleinere radiatoren kom je ook drie achtste inch tegen, dus meet liever dan te gokken.

De kopaansluiting is de kraag of klemring waar de thermostaatkop op klemt, en daar loopt het per merk uiteen. Meet de buitenkant van die kraag met een schuifmaat. Kom je op ongeveer 30 mm met schroefdraad, dan zit je bijna altijd op de meest gangbare maat en past er een kop van vrijwel elk merk op, bijvoorbeeld een Heimeier-thermostaatkraan met zijn eigen instelling.

Danfoss werkt met klemringen in plaats van schroefdraad, en heeft daarnaast oudere series met een eigen maat. Welke kop bij welke serie hoort en hoe je die afstelt, staat bij de Danfoss-thermostaatkraan. Past de kop niet rechtstreeks, dan is er meestal een adapterring te koop en hoef je de kraan niet te vervangen.

Merk of serie	Kopaansluiting	Waar je op let
Heimeier, Oventrop, MNG	Schroefkraag M30 x 1,5	De ruimst verkrijgbare maat, vrijwel elke losse kop past
Honeywell en Vaillant	Schroefkraag M30 x 1,5	Kop en ventiel van hetzelfde merk sluiten het strakst op elkaar aan
Comap	Bij veel series M28 x 1,5	Meet de kraag, er zijn adapters van M28 naar M30 te koop
Giacomini en Herz	Meestal M28 x 1,5	Dezelfde adapters als bij Comap werken hier vaak ook
Danfoss RA en RA-N	Klemring van 23 mm	Geen schroefdraad, de kop klemt met een ring om de kraag
Danfoss RAV	34 mm, met verlengpen op het ventiel	Dat losse pennetje hoort erbij, zonder dat sluit de kop nooit
Danfoss RAVL	26 mm klemring	Oudere serie, losse koppen zijn nog gewoon te krijgen
SAR	Per uitvoering verschillend, handbediend of thermostatiseerbaar	Zit er geen kraag onder de knop, dan moet de hele kraan eruit
Merkloze oude kraan	Geen kopaansluiting, alleen een spindel met kap	Hier lost geen enkele adapter iets op, vervang de kraan

Een radiatorkraan vervangen zonder aftappen: wanneer dat kan

Moet de hele installatie leeg? Bij een radiator zit vrijwel nooit een afsluiter in de aanvoerleiding: de kraan zelf houdt die leiding dicht, en die haal je juist weg. Anders dan bij het vervangen van een kraan bij de wastafel, waar je een hoekstopkraan dichtdraait, kun je hier bovenstrooms niets afsluiten.

Wat je wel kunt doen is de druk eraf halen en de waterkolom in je voordeel gebruiken. Er loopt alleen water uit zolang er water bóven de radiator staat. Werk je aan de hoogste radiator in huis, bijvoorbeeld op zolder bij een ketel die daar ook hangt, dan komt er na het wegnemen van de druk hooguit een halve liter uit. Werk je op de begane grond met twee verdiepingen vol water erboven, dan loopt de installatie leeg door jouw open leiding.

De praktische werkwijze bij een hooggelegen radiator: ketel uit, laten afkoelen, de druk via het aftapkraantje of een ontluchter naar nul brengen, het voetventiel onder de radiator dichtdraaien en dan pas de wartel los. Lager in huis tap je af tot het waterniveau onder die radiator ligt.

De derde route is een bevriesset, waarmee je de leiding vlak voor de kraan tijdelijk dichtvriest. Dat werkt alleen op een recht, schoon stuk koperen of stalen buis en niet in een systeem met glycol. Moet de radiator er sowieso af, sla dat dan over en volg de aanpak bij het afkoppelen van een radiator.

Een oude radiatorkraan vervangen door een thermostaatkraan

De meeste mensen halen een kraan er niet uit omdat hij lekt, maar omdat ze van een handbediende afsluiter naar een thermostaatkraan willen. Of dat een kwartiertje of een halve dag kost, hangt af van één vraag: is het bestaande ventiel thermostatiseerbaar?

Een thermostatiseerbaar ventiel herken je aan de kraag met schroefdraad of klemring onder de knop, en aan een pennetje in het midden dat je kunt indrukken en dat vanzelf terugveert. Zit die kraag er, dan draai je de knop eraf, zet je er een thermostaatkop op en ben je klaar zonder een druppel water. Zit er alleen een kunststof kap op een spindel die je met een vierkantje of een kruk bedient, dan gaat de hele kraan eruit.

Bij Comap kom je beide varianten tegen. Een Comap radiatorkraan vervangen begint dus met de kraag opmeten: past er een kop op die maat, dan blijft het huis gewoon zitten. In veel Nederlandse woningen uit de jaren zeventig en tachtig zit een handbediende SAR-afsluiter zonder kraag, en dan is een SAR radiatorkraan vervangen door een thermostaatkraan simpelweg de hele kraan vernieuwen. Adapters lossen dat niet op, want er is niets om op te klemmen.

Let bij het monteren op de stroomrichtingspijl op het huis van de nieuwe kraan. Een thermostatisch ventiel dat tegen de stroom in staat, gaat klapperen of tikken zodra hij bijna dicht knijpt. De kraan hoort in de aanvoer, tenzij het model uitdrukkelijk voor beide richtingen geschikt is; dat staat op de verpakking of in het productblad. In de ruimte waar de kamerthermostaat hangt laten wij de radiatorkraan liever vol open staan, anders regelen twee regelingen tegen elkaar in. Wil je die thermostaat ook aanpakken, dan lees je bij het vervangen van de kamerthermostaat wat daarbij komt kijken.

Het binnenwerk van een radiatorkraan vervangen

Soms is het huis van de kraan prima en is alleen het binnenwerk op. Het binnenwerk van een radiatorkraan vervangen scheelt dan het hele demontagewerk aan de leiding. Je merkt aan drie dingen dat je in deze hoek zit: de radiator blijft warm terwijl de kraan dicht staat, de pen komt na indrukken niet meer omhoog, of er komt water langs de pen zodra je opendraait.

Een vastzittende pen is veruit de meest voorkomende oorzaak, en die hoef je niet meteen te vervangen. Haal de kop eraf, pak de pen met een waterpomptang beet met een lapje ertussen en beweeg hem voorzichtig een paar keer op en neer, met wat kruipolie langs de rand. Komt de veerwerking terug, dan is het klaar. Trek nooit met kracht aan de pen, want als die afbreekt staat het ventiel open en heb je geen keus meer.

Lekt het langs de pen, dan zit het in de pakkingbus. Bij veel merken kun je de moer onder de knop een kwartslag aandraaien, waarna het droog blijft. Helpt dat niet, dan zit er een O-ring of vlaspakking in die vervangen kan worden, en dat kan bij drukloze installatie zonder de kraan van de leiding te halen.

Het binnenwerk zelf wisselen betekent normaal gesproken dat het water eruit moet, want zodra het inzetstuk eruit draait staat de leiding open. Installateurs hebben hiervoor merkgebonden wisselgereedschap dat het ventiel onder druk afsluit terwijl het inzetstuk eruit komt. Voor één kraan is aftappen sneller en goedkoper dan zulk gereedschap aanschaffen. Haal je de radiator er toch af om te schilderen, dan is de radiator afdoppen de nettere oplossing dan de leiding open laten staan.

Overstappen op een slimme thermostaatkraan

Een slimme thermostaatkop is een gemotoriseerde versie van een gewone kop. Het ventiel in de kraan blijft dus bepalend: past er een gewone thermostaatkop op, dan past er ook een slimme kop op, eventueel met een adapter. Een radiatorkraan vervangen door een slimme thermostaatkraan is daarmee zelden een loodgieterklus en meestal een kwestie van de goede ring.

De meeste slimme koppen worden geleverd met adapters voor de gangbare schroefmaat en voor de bekendste klemringen. Zit je op M28, dan bestel je die ring apart. Draai de adapter handvast op de kraag en zet de kop er pas daarna op, anders scheef je de ring en klemt de motor.

Twee dingen gaan hier het vaakst mis. Ten eerste een taaie of half vastzittende pen: de motor in zo'n kop is zwak en krijgt de klep dan niet ver genoeg open, waardoor de radiator lauw blijft terwijl de app meldt dat alles openstaat. Maak de pen eerst gangbaar of vervang het binnenwerk. Ten tweede het dichtknijpen van te veel radiatoren tegelijk. Bij een ketel met weersafhankelijke regeling gaat de brander dan kort aan en weer uit, en dat pendelen kost meer gas dan het oplevert. Wij laten daarom altijd minstens één radiator vol open staan, meestal die in de ruimte met de kamerthermostaat.

Hoe lang de batterijen meegaan hangt af van het merk en van hoe vaak de kop moet bijsturen; wat de fabrikant opgeeft staat in de handleiding. In de praktijk komen wij op één tot twee stookseizoenen, en wij vervangen ze liever aan het begin van het seizoen dan halverwege een koude week.

Bijvullen, ontluchten en opnieuw inregelen

Na het monteren vul je bij tot de installatie weer op druk staat. Welke druk bij jouw woning past hangt af van de hoogte van het hoogste tappunt en van de ketel, en dat reken je uit met onze hulp om de juiste cv-druk te bepalen. Vul rustig en met de vulslang gevuld, zodat je geen lucht mee naar binnen zuigt.

Ontlucht daarna in de juiste volgorde. Begin bij de radiator die het laagst hangt en het dichtst bij de ketel zit, werk omhoog en eindig bij de hoogste radiator in huis. Vul tussendoor bij, want de druk zakt bij elke radiator die je ontlucht. Blijft er lucht zitten die via het ontluchtertje niet weg wil, dan kun je de aansluitwartel bij de radiatorkraan een klein stukje losdraaien als dat het hoogste punt van die radiator is. Emmer eronder, doek eromheen en met kleine slagen werken.

Daarna volgt het inregelen. Wij sturen daarbij op de retourtemperatuur: alle radiatoren horen ongeveer even warm terug te komen. Meet met een infraroodmeter aan de retourleiding, knijp de radiator met de hoogste retourtemperatuur bij het voetventiel een stukje dicht en meet een half uur later opnieuw, tot de verschillen nog één tot twee graden zijn. Dat is onze werkwijze en geen norm: gaat een radiator stromingsgeluid maken doordat je hem te ver knijpt, draai hem dan weer wat open.

Zakt de druk in de weken daarna telkens terug terwijl er nergens iets lekt, kijk dan naar de voordruk van het vat voordat je aan de kranen gaat sleutelen. Wat daarbij komt kijken staat bij het vervangen van een expansievat.

Wat je merkt na het vervangen	Waarschijnlijke oorzaak	Wat je doet
Radiator blijft helemaal koud	Voetventiel staat nog dicht of de kop knijpt de pen vast	Voetventiel opendraaien, kop eraf en de pen controleren
Alleen de bovenkant blijft koud	Lucht in de radiator	Ontluchten en daarna de druk weer aanvullen
Alleen de onderkant blijft koud	Slib onderin de radiator	Radiator afkoppelen en buiten doorspoelen
Tikken of ruisen bij bijna dichte kraan	Kraan tegen de stroomrichting in gemonteerd	Kraan omdraaien of het ventiel omkeren volgens de pijl
Druk zakt binnen een dag zichtbaar	Lekkage bij de nieuwe koppeling	Alles droogvegen, een uur wachten en met de vinger nalopen
Druk zakt heel langzaam over weken	Expansievat of automatische ontluchters	Voordruk van het vat controleren bij drukloze installatie
Water langs de pen onder de kop	Pakkingbus niet nagetrokken	Moer onder de knop een kwartslag aandraaien

Wat het vervangen van een radiatorkraan kost

De kosten bestaan uit twee delen: het onderdeel zelf en de tijd die eromheen zit. Een handbediende haakse kraan ligt rond de tien tot twintig euro, een thermostaatkraan van een bekend merk kost ongeveer twintig tot vijftig euro en een losse thermostaatkop tien tot veertig. Slimme koppen zitten daar duidelijk boven, met veertig tot negentig euro per radiator. Prijzen verschillen per merk en per winkel, dus gebruik dit als richting en niet als offerte.

Laat je het doen, dan betaal je voorrijkosten plus arbeid, en dat wordt al snel meer dan het onderdeel zelf. De besparing zit in het combineren. Aftappen, bijvullen en ontluchten doe je maar één keer, ook als er vijf kranen tegelijk uit gaan. Wie toch de installatie leeg laat lopen, kan net zo goed meteen de kranen meenemen van radiatoren die later toch aan de beurt zijn, bijvoorbeeld omdat je ze wilt verwijderen of verplaatsen bij een verbouwing.

Het voetventiel is de andere kandidaat om in dezelfde ronde mee te nemen. Een oud voetventiel dat niet meer goed afsluit, merk je pas op het moment dat je hem nodig hebt, en dan sta je met een open leiding in je handen.

Wat je aanpakt	Richtprijs materiaal	Tijd en wat erbij komt
Alleen de knop of thermostaatkop	10 tot 40 euro	Vijf minuten, er hoeft geen water uit
Binnenwerk van hetzelfde merk	10 tot 25 euro	Een half uur, plus aftappen en bijvullen
Handbediende kraan compleet	10 tot 20 euro	Drie kwartier, plus aftappen en ontluchten
Thermostaatkraan met kop	25 tot 60 euro	Drie kwartier, plus aftappen en ontluchten
Slimme thermostaatkop	40 tot 90 euro per radiator	Tien minuten, batterijen elk of elk tweede seizoen
Voetventiel in dezelfde ronde	10 tot 25 euro	Twintig minuten extra per radiator
Vier kranen in één keer	Materiaal maal vier	Een dagdeel, één keer aftappen en één keer ontluchten

Zo vervang je een radiatorkraan

Deze volgorde geldt voor een gewone radiator met zijaansluiting en een knelkoppeling op 15 mm buis.

1. Bepaal welk type kraan je nodig hebt

   Kijk of de leiding haaks binnenkomt of in het verlengde loopt, en meet de buisdiameter en het draad aan de radiatorkant. Wil je een thermostaatkop, kies dan bij een haakse aansluiting bij voorkeur een verkeerd-haaks model, zodat de voeler niet boven de warme leiding hangt.

2. Zet de ketel uit en laat alles afkoelen

   Schakel de ketel uit met de aan-uitknop en wacht tot de leidingen handwarm zijn. Cv-water is tijdens het stoken tegen de tachtig graden. Dit is ook het moment om te kijken waar het aftapkraantje en de vulkraan zitten, want die zoek je niet terwijl er water loopt.

3. Haal de druk eraf en tap af tot onder de radiator

   Sluit een tuinslang op het laagste aftappunt aan en laat af tot de manometer op nul staat. Werk je aan de hoogste radiator in huis, dan is dat voldoende. Zit de radiator lager, dan tap je door tot het waterniveau onder die radiator ligt, anders loopt de installatie leeg door de open leiding.

4. Draai het voetventiel dicht en leg alles klaar

   Draai het voetventiel onder de radiator helemaal dicht en tel hoeveel slagen dat was, zodat je hem later op dezelfde stand terugzet. Leg een emmer, oude handdoeken en een dweil klaar. Er blijft altijd water in de radiator staan dat bij het losdraaien naar buiten komt.

5. Draai de kraan los met twee sleutels

   Houd de wartel op de radiator tegen met de ene sleutel en draai de moer los met de andere. Zonder tegenhouden verdraai je de nippel in de radiator of de leiding in de muur, en dat is een veel groter probleem dan een lekkende kraan. Vang het water op en neem daarna de knelkoppeling aan de leidingzijde los.

6. Monteer de nieuwe kraan

   Gebruik een verse vlakke pakking in de wartel en draai hem handvast aan, plus ongeveer een kwartslag met de sleutel. Hij hoort te klemmen zonder dat je kracht zet, en hoeveel dat precies is verschilt per pakking. Op conisch draad gebruik je vlas met pasta, op de knelkoppeling niets. Zit er een stroomrichtingspijl op het huis, houd die dan aan, anders gaat het ventiel tikken zodra het bijna dicht knijpt.

7. Vul bij en ontlucht van laag naar hoog

   Vul via de vulslang tot de juiste druk en ontlucht daarna alle radiatoren, te beginnen bij de laagste en dichtstbijzijnde. Vul tussendoor bij, want de druk zakt onderweg. Zet het voetventiel terug op het aantal slagen dat je genoteerd had.

8. Controleer na een dag stoken opnieuw

   Veeg de koppelingen droog en kijk er de volgende dag met een zaklamp naar, na een keer opwarmen en afkoelen. Juist dat uitzetten en krimpen brengt een net niet goede koppeling aan het lekken. Controleer meteen de druk op de manometer.

Storingzoeker

Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Merk Alle Intergas Nefit Remeha Vaillant AWB Bosch vaatwasser Siemens vaatwasser AEG vaatwasser Miele vaatwasser Bosch wasmachine AEG wasmachine Quooker

Merk	Code	Wat er aan de hand is	Wat je zelf kunt doen	Bellen of niet
Intergas	1	De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op	Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak.	Blijft hij terugkomen: monteur
Intergas	2	Storing in de aanvoer- of retoursensor	Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem.	Monteur
Intergas	3	De maximaalthermostaat heeft ingegrepen	Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie.	Blijft het: monteur
Intergas	4	Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan	Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer.	Doet gas het wel: monteur
Intergas	5	Slecht of wegvallend vlamsignaal	Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking.	Monteur
Intergas	6	Fout in de vlamdetectie	Reset een keer.	Monteur
Intergas	7	Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor	Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad.	Monteur, dit raakt de veiligheid
Intergas	8	Het ventilatortoerental klopt niet	Reset een keer.	Monteur
Intergas	10 tot en met 14	Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie	Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog.	Blijft het: monteur
Nefit	A01	Geen vlam of vlam valt weg	Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	C6	De ventilator draait niet op het juiste toerental	Reset een keer.	Monteur
Nefit	D1	Te weinig waterdruk in de installatie	Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten.	Zelf te doen
Nefit	EA	Vlam wordt niet waargenomen	Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	F0 of F7	Interne storing in de besturing	Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf.	Monteur
Remeha	Reset knop	Vergrendelde storing	Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset.	Afhankelijk van de code
Remeha	E00	Aanvoersensor defect of niet aangesloten	Reset een keer.	Monteur
Remeha	E01	Te weinig waterdruk of geen doorstroming	Bijvullen en ontluchten.	Zelf te doen
Remeha	E04	Geen vlam bij het opstarten	Gaskraan controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.22	Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging	Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten.	Zelf te doen
Vaillant	F.28	Ontsteking mislukt bij het opstarten	Gastoevoer controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.75	Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat	Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten.	Monteur, meestal het expansievat
AWB	Vlamstoring	Geen ontsteking	Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Bosch vaatwasser	E15	Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan	Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam.	Blijft het terugkomen: monteur
Bosch vaatwasser	E24 of E25	Water loopt niet weg, afvoer verstopt	Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E22	Filters verstopt	Zeven eruit en schoonmaken.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E09	Verwarmingselement defect, water wordt niet warm	Niets zelf te doen.	Monteur
Siemens vaatwasser	E15	Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief	Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten.	Blijft het: monteur
Siemens vaatwasser	E24	Afvoer geblokkeerd	Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
Siemens vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i20 of 20	Afvoerprobleem, water loopt niet weg	Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i30 of 30	Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd	Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken.	Blijft het: monteur
AEG vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F11	Water loopt niet weg	Filters en afvoerpomp schoonmaken.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F70	Vlotter of niveaubeveiliging	Controleer op lekkage onderin.	Monteur
Bosch wasmachine	E18 of F18	Water loopt niet weg	Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren.	Zelf te doen
Bosch wasmachine	F21	Motorstoring, trommel draait niet	Niets zelf te doen.	Monteur
Bosch wasmachine	E23	Water in de lekbak	Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken.	Blijft het: monteur
AEG wasmachine	E20	Afvoerprobleem	Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
AEG wasmachine	E40	Deur niet goed dicht	Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 1 keer	Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking	Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 2 keer	Reservoir bereikt de temperatuur niet	Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect.	Blijft het: monteur
Quooker	Knippert 3 keer	Storing in de temperatuursensor	Een keer stroomloos maken.	Monteur
Quooker	Geen kokend water, wel gewoon water	Reservoir uit of niet op temperatuur	Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen.	Zelf te doen

Voordat je de ketel weer aanzet

• De nieuwe kraan staat met de stroomrichtingspijl mee gemonteerd
• Er zit een verse vlakke pakking in de wartel naar de radiator
• Beide koppelingen zijn met twee sleutels aangedraaid, niet met kracht op één sleutel
• Het voetventiel staat terug op het aantal slagen dat je genoteerd had
• De installatie staat weer op de juiste druk en de vulslang is losgekoppeld
• Alle radiatoren zijn ontlucht, van de laagste bij de ketel tot de hoogste in huis
• De koppelingen zijn drooggeveegd zodat je een verse druppel meteen ziet
• De thermostaatkop zit handvast op de kraag en klemt de pen niet scheef

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Beginnen zonder te weten waar de aftapkraan zit

Op het moment dat de wartel loskomt, wil je niet op je knieën in de meterkast gaan zoeken. Zoek vooraf het laagste aftappunt en de vulkraan op, en leg de tuinslang er alvast op. Dat kost tien minuten en scheelt een natte vloer.

Denken dat de druk op de manometer bepaalt hoeveel water eruit komt

Anderhalve bar klinkt weinig, maar zodra je de druk eraf haalt telt alleen nog de waterkolom boven het gat. Zit er twee verdiepingen installatie boven die radiator, dan blijft het lopen tot het niveau gezakt is. Tap dus door tot onder de radiator waaraan je werkt.

De wartel losdraaien zonder tegenhouden

Met één sleutel op de moer draai je de nippel in de radiator mee, of je verdraait de leiding in de muur. Een verdraaide of gescheurde radiatornippel is een veel duurder probleem dan de kraan die je wilde vervangen. Twee sleutels, altijd, en de tegenhoudende sleutel dicht bij de radiator.

De oude vlakke pakking hergebruiken

Een pakking die jaren onder druk heeft gestaan is hard geworden en heeft de afdruk van de oude wartel. Terugleggen betekent bijna altijd een druppel per uur die je pas na een week ziet. Een nieuwe pakking kost een paar cent.

Vlas of teflon om een knelkoppeling draaien

Een knelkoppeling dicht met metaal op metaal, doordat de ring in de buis wordt gedrukt. Afdichtmateriaal zit daar alleen maar in de weg en houdt de ring van zijn plek. Vlas met pasta gebruik je op conisch schroefdraad, teflonband op fijn cilindrisch draad.

De thermostaatkop achter een gordijn of onder een vensterbank zetten

Achter een dicht gordijn wordt het warm, dus de kop knijpt dicht terwijl de kamer koud blijft. Hetzelfde gebeurt onder een diepe vensterbank. Kies dan een kop met een losse voeler aan een dun kabeltje en hang die vrij in de ruimte.

Alle radiatoren tegelijk dichtknijpen na de wissel

Wie overal thermostaatkoppen op zet en ze allemaal laag zet, laat de ketel op een veel te kleine afname draaien. De brander gaat kort aan en weer uit en dat pendelen kost gas en levensduur. Laat minstens één radiator vol open staan, meestal die in de ruimte met de kamerthermostaat.

Vergeten bij te vullen en te ontluchten

Na het aftappen staat er lucht in de installatie, en die verdwijnt niet vanzelf. Een radiator die alleen bovenin koud blijft en een ketel die geen druk meer heeft, zijn allebei terug te voeren op deze stap. Ontlucht van de laagste radiator bij de ketel naar de hoogste in huis en vul tussendoor bij.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een radiatorkraan vervangen is doe-het-zelfwerk, mits je weet waar het water vandaan komt en waar het heen kan. Er zijn wel situaties waarin je beter iemand belt voordat je een sleutel zet.

De eerste is een oude stalen leiding die bij het losdraaien meedraait of waarvan het draad zichtbaar is aangevreten. Breekt die aansluiting af in de muur of in de vloer, dan is het geen kraanklus meer maar leidingwerk. Dat geldt ook voor een radiator met een middenaansluiting in een dichte vloer, waar de afsluiters niet bereikbaar zijn.

De tweede is werk aan of vlak bij de ketel zelf. Aan de gaszijde van een cv-ketel werk je niet zelf, dat is voorbehouden aan een erkende installateur. Datzelfde geldt voor ingrepen aan het toestel achter de mantel.

De derde is een installatie die na het bijvullen de druk niet houdt of waarbij radiatoren ondanks ontluchten koud blijven. Dan zit het probleem in de balans of in het expansievat en niet in de kraan die je net vernieuwde. Wat er verder aan een cv-installatie te controleren valt, staat in ons overzicht over verwarming en cv-installaties.