Danfoss thermostaatkraan: demonteren, inregelen en vervangen

Welke Danfoss thermostaatkraan zit er aan je radiator

Danfoss levert al tientallen jaren radiatorkranen, dus in Nederlandse huizen hangen makkelijk vier of vijf generaties naast elkaar. Een thermostaatkraan van Danfoss op een radiator bestaat altijd uit twee losse onderdelen: onderop het ventielhuis met de klepstift, daarop de knop waar de voeler in zit. Hoe die twee samen met het ventiel onderaan de warmte in een kamer verdelen, staat in ons overzicht over radiatoren en hun kranen.

Op dat onderscheid draait bijna elke reparatie. Een knop die niet meer regelt betekent zelden dat de hele kraan eruit moet, en een kraan die geen water doorlaat repareer je nooit door een nieuwe knop te kopen. Kijk dus eerst welk deel je in handen hebt.

Het verschil tussen de series zit vooral in de manier waarop de knop op het huis vastzit. Moderne Danfoss-ventielen hebben vrijwel altijd een klikverbinding van twintig millimeter met een draairing; de modellen uit de jaren zeventig en tachtig een klembeugel met een schroefje en een andere halsmaat. Daar passen moderne knoppen alleen met een adapter op, dus meet de hals van de kraan voordat je iets bestelt.

Serie of onderdeel	Waar je hem aan herkent	Hoe de knop vastzit	Waar je op let
RA-N ventielhuis	Hoekmodel of rechte uitvoering met een gekartelde ring onder de knop	Klikverbinding van 20 mm met draairing	Heeft een voorinstelling met standen 1 tot 7 en N
RA-G ventielhuis	Zelfde vorm, maar zonder verstelbare ring onder de knop	Klikverbinding van 20 mm	Grote doorlaat, bedoeld voor eenpijpssystemen, niet inregelbaar
RA 2000 knop	Witte knop met standen sterretje tot 5 en een gladde draairing	Draairing een kwartslag linksom, soms met zwart borgclipje	Meest voorkomende knop, los verkrijgbaar
Knop met inbusklem	Klein gaatje van 2 mm in de kraag onder de knop	Inbusschroefje 2 mm losdraaien, dan de knop eraf trekken	Het gaatje wijst vaak naar de radiatorplaten, spiegeltje helpt
Knop met afstandvoeler	Dun koperkleurig capillair van ongeveer twee meter	Zelfde bevestiging als de gewone knop	Bedoeld voor kranen achter een ombouw, gordijn of in een nis
RAVL, oud model	Kraan met dunne hals, klembeugel met een schroef	Klembeugel van 26 mm losdraaien	Knoppen zijn schaars, een adapter naar de moderne klik bestaat
RAV, oud model	Duidelijk dikkere hals dan de RAVL	Klembeugel van 34 mm	Vaak zinniger om het complete ventielhuis te vervangen
Elektronische knop	Display of een app-verbinding, werkt op batterijen	Klikt op dezelfde 20 mm aansluiting	Er zit meestal een adapterring naar M30x1,5 in de doos

Wat de cijfers en het sterretje op de knop betekenen

De schaal op een Danfoss-knop is geen gaskraan maar een thermostaat. Je stelt er geen warmtehoeveelheid mee in, je stelt de kamertemperatuur in waarbij de kraan zichzelf dichtdraait. Zet je de knop op 5 omdat de kamer snel warm moet worden, dan wordt de kamer niet sneller warm maar wel veel warmer dan je wilde.

Eén stap op de schaal scheelt ruwweg vier graden. Hoeveel precies verschilt per serie, en de fabrikant meet die waarden in een opstelling die weinig lijkt op jouw woonkamer. Lees de tabel hieronder dus als richting en zoek de exacte waarden op in het datablad van jouw serie.

Het sterretje is de vorstbeveiliging en geen uit-stand: op die stand gaat de kraan alsnog open zodra het echt koud wordt in de kamer.

Een radiator die bovenin warm is en onderin koel is bij een goed werkende thermostaatkraan normaal: de kraan knijpt de doorstroming af zodra de kamer op temperatuur komt. Blijft de radiator helemaal koud, dan is er iets anders aan de hand en helpt onze pagina over een radiator die niet warm wordt je verder.

Stand op de knop	Kamertemperatuur bij benadering	Waar je die stand voor gebruikt
Sterretje	Ongeveer 6 graden	Vorstvrij houden van een ongebruikte kamer of een garage
1	Ongeveer 12 graden	Slaapkamer die alleen niet klam mag worden
2	Ongeveer 16 graden	Slaapkamer, hal of berging
3	Ongeveer 20 graden	Woonkamer, de stand waar de meeste mensen op uitkomen
Tussen 3 en 4	Ongeveer 22 graden	Badkamer of een kamer waar iemand stil zit
4	Ongeveer 24 graden	Zelden nodig, kost merkbaar meer gas
5	Ongeveer 28 graden	Vol open, alleen zinvol als de kamerthermostaat de regeling doet

De knop van een Danfoss thermostaatkraan losmaken en terugzetten

Een Danfoss thermostaatkraan demonteren begint met de knop op de hoogste stand zetten. De voeler is dan het verst ingetrokken en er staat nauwelijks spanning op de klemring, waardoor de knop er zonder wrikken af komt. Op stand 1 of op het sterretje duwt het binnenwerk juist tegen de ring aan en dan lijkt hij muurvast te zitten.

Daarna kijk je welke sluiting je voor je hebt. Zit er een klein gaatje van twee millimeter in de kraag, dan draai je daar een inbusje van 2 mm in los, meestal maar een paar slagen. Zie je een gladde zwarte of witte draairing zonder gaatje, dan draai je die vanaf de knop gezien een kwartslag naar links en trek je de knop er recht af.

Komt die ring niet verder dan vijf of tien procent van een slag, dan zit er een borging in: een zwart kunststof pennetje dat als diefstalbeveiliging is bedoeld en dat de ring blokkeert. Dat moet er eerst uit, en pas daarna maak je de kwartslag.

Terugzetten gaat andersom. Zet de knop weer op de hoogste stand, druk hem recht op het ventiel en draai hem een klein stukje naar links tot je een duidelijke klik hoort. Voelt hij daarna nog los, dan staat de ring niet in de vergrendelde positie.

Het zwarte borgpennetje eruit halen

Dat pennetje zit strak in een gat dat vaak precies naar de radiatorplaten wijst, en met een schroevendraaier krijg je er geen grip op. De methode die wel werkt: draai een gewone houtschroef van 3,5 of 4 millimeter in het gaatje tot hij goed pakt in het kunststof, en trek de schroef er daarna met een nijptang recht uit. Het pennetje komt mee.

Wij zetten het daarna niet terug, omdat het geen functie heeft voor de werking van de kraan en de volgende demontage weer net zo lastig maakt. Hangt de radiator in een portiek of een gedeelde ruimte, dan is die beveiliging natuurlijk wel wat waard.

Zit de kraan zo dicht op de radiator dat je de schroef er nauwelijks in krijgt, neem dan een korte schroef en draai met een bitje in plaats van met een schroevendraaier.

Als de witte kap van de knop is getrokken

Komt de witte buitenkap los van de rest terwijl er een losse spiraalveer uit valt, dan is de knop op. Dat gebeurt als iemand aan de knop trekt in plaats van hem te draaien. Die veer hoort onder spanning tussen de voelerbalg en de kap te zitten en laat zich niet betrouwbaar terugzetten, dus een reparatie houdt zelden stand.

Het ventielhuis aan de radiator blijft in dat geval gewoon zitten. Hoe je de juiste nieuwe knop kiest, lees je bij het vervangen van een radiatorknop.

De voorinstelling van een Danfoss RA-N inregelen

Een Danfoss RA-N heeft onder de knop een gekartelde ring waarmee je de maximale doorstroming door die ene radiator vastlegt. Je trekt die ring van het ventielhuis af, draait hem tot het gewenste cijfer bij het merkteken staat en laat hem weer los.

Het merkteken is een klein driehoekje of streepje op het huis, en dat zit bij een hoekmodel vaak precies aan de onderkant uit het zicht. Een spiegeltje of de camera van je telefoon leest het in twee seconden.

Twee dingen aan die ring lijken kapot terwijl ze normaal zijn. De ring draait onbeperkt rond in beide richtingen zonder aanslag, dus je zoekt vergeefs naar een eindstand. En op de laagste stand blijft er nog steeds water stromen, want de voorinstelling begrenst alleen het debiet. Afsluiten doe je door de klepstift in te drukken, dus met de knop op het sterretje, met een afsluitkapje, of onderaan de radiator.

Op de zeskant van het binnenwerk staan bij veel exemplaren ook een 1 en een 7 gegoten. Die horen bij het inzetstuk zelf en corresponderen niet met de cijfers op de instelring, dus laat je daar niet door in de war brengen. Alleen het cijfer dat bij het merkteken op het huis staat telt.

Zonder rekenwerk de juiste stand vinden

De officiële methode zet elke stand via een grafiek om naar een debiet bij een bepaald drukverschil over de kraan. In een bestaande woning ken je dat drukverschil zelden, en meten is werk voor een installateur met de juiste apparatuur. In een gewone rijtjeswoning pakken wij het daarom praktisch aan.

Zet alle kranen eerst op N, laat de installatie een uur doorstoken en voel welke radiatoren als eerste heet worden. Dat zijn bijna altijd de radiatoren dicht bij de ketel. Draai die stap voor stap terug, wij houden een stand per dag aan, tot de verste kamers ook op tijd warm worden.

Noteer per radiator wat je hebt ingesteld, want zonder aantekeningen ben je na een week het overzicht kwijt. Het ventiel onderaan de radiator kan hetzelfde werk doen, dus lees ook hoe je een voetventiel inregelt voordat je twee begrenzingen achter elkaar zet.

Stand van de voorinstelling	Wat hij doet	Waar die stand meestal past
N	Geen begrenzing, volledig open	De verste of de grootste radiator in de streng, en de startstand voor je gaat inregelen
6 tot 7	Ruime doorlaat	Grote radiator ver van de ketel of aan het eind van een lange leiding
4 tot 5	Middenstand	Gemiddelde radiator halverwege het huis
2 tot 3	Knijpt merkbaar af	Radiator vlak bij de ketel, die anders alle warmte wegvangt
1	Kleinste doorlaat, nog steeds niet dicht	Kleine radiator direct naast de ketel of in een hal

Danfoss thermostaatkraan werkt niet: de klepstift zit vast

De klacht is bekend en de oorzaak bijna altijd dezelfde. Een kraan die een half jaar op dezelfde stand heeft gestaan, laat in het najaar geen water meer door, of hij blijft juist openstaan en de radiator wordt bloedheet. Het klepje binnenin is dan tegen de klepzetel geplakt en de kalk houdt het daar.

Haal de knop eraf en kijk naar de metalen stift in het midden. Die steekt bij de meeste series ongeveer twee millimeter uit en hoort met je duim in te drukken te zijn, waarna hij vanzelf terugveert. Zit hij ingedrukt en komt hij niet terug, of laat hij zich helemaal niet bewegen, dan heb je de oorzaak gevonden.

Wat helpt is beweging. Duw de stift een keer of vijftig in en laat hem terugkomen, desnoods met een punttang die je er zijdelings tegenaan houdt. Gebeurt er niets, geef de kop van de stift dan een paar korte, gedoseerde tikken met een kleine hamer, of tik op de kraan zelf.

Het klepje schrikt daar vaak van los en dan schiet de stift naar buiten. Sla niet door: met kracht sla je de stift krom en dan is het huis onbruikbaar.

Een druppel kruipolie op de stift maakt het geheel soepeler zonder dat het in het cv-water terechtkomt. Spuit niet de hele kraan vol: een deel van dat spul komt tussen de knop en de voeler en gaat plakken zodra het opdroogt.

Alleen de knop, het binnenwerk of de hele kraan vervangen

Een Danfoss thermostaatkraan vervangen betekent lang niet altijd dat de hele kraan eruit moet. Een knop vervangen kost tien minuten en het water hoeft er niet voor af, want het ventielhuis blijft dicht zolang de klepstift met rust wordt gelaten. Het huis vervangen is een ander karwei: daarvoor moet de installatie leeg.

Bij een oud model uit de RAV- of RAVL-serie loop je vaak tegen de beschikbaarheid aan. De knoppen zijn er nog wel, maar niet in elke bouwmarkt, en de keuze is beperkt tot één of twee uitvoeringen. Er bestaan adapterringen waarmee een moderne knop op zo'n oude hals past; zit de kraan er al veertig jaar in, dan vinden wij het complete huis vervangen meestal de verstandiger investering.

Moet het huis eruit, dan tap je eerst af. Zet de ketel uit, laat het water afkoelen tot handwarm, haal de druk eraf via het aftappunt op het laagste punt en vang het water op in een lage bak. Bij een radiator op de begane grond hoef je vaak alleen die streng leeg te laten lopen.

Hoe je de radiator tussentijds buiten spel zet, staat bij het afdoppen van een radiator, en het losnemen zelf bij het afkoppelen van de radiator.

Wat je merkt	Waar het aan ligt	Wat je vervangt	Moet het water eruit
Knop draait rond zonder weerstand of valt uit elkaar	Voelerbalg of veer in de knop kapot	Alleen de knop	Nee
Radiator blijft koud, stift beweegt niet	Klepje vastgeplakt of verkalkt	Eerst losmaken, pas daarna het binnenwerk	Alleen bij het binnenwerk
Radiator blijft heet, knop maakt geen verschil	Stift blijft hangen in de open stand	Binnenwerk of compleet huis	Ja
Lekkage langs de zeskant onder de knop	Afdichting van het binnenwerk versleten	Binnenwerk	Ja
Lekkage bij de knelkoppeling	Knelring vervormd of scheef aangedraaid	Knelring	Ja, of alleen die streng
Kraan verstopt na werkzaamheden aan de leidingen	Vuil in de klepzetel	Doorspoelen, anders het binnenwerk	Ja
Oud model, geen knop meer te vinden	Serie uit de handel	Adapterring of het complete huis	Alleen bij het huis

Lees de uitleg uit de afbeelding

De knop, het binnenwerk en het kraanhuis zijn verschillende onderdelen. Losdraaien heeft daardoor niet steeds hetzelfde gevolg.

Bij de tekening: 1 2 1: thermostaatkop aan de buitenzijde. 2: ventiel en kraanhuis in de waterweg. De kop verwijderen is iets anders dan het waterdeel openen.

De thermostaatkop regelt de bediening

Bij een daarvoor geschikte thermostaatkraan kan alleen de kop volgens de productmethode worden vervangen zonder het watergedeelte te openen.

Het binnenwerk sluit het cv-water af

Dit onderdeel zit in het watergedeelte van de kraan. Het losnemen vraagt een passende werkwijze en kan aftappen of speciaal professioneel gereedschap vereisen.

Het kraanhuis verbindt radiator en leiding

Wartels en leidingaansluitingen openen de waterverbinding. Verwar ze niet met de bevestigingsring van de thermostaatkop.

Stel het exacte kraantype vast voordat je draait. Een gewone handkraan heeft niet automatisch dezelfde vervangbare kop als een thermostaatkraan.

Bekijk de afbeelding op volledige grootte

Een Danfoss thermostaatkraan monteren en aansluiten

Bij het monteren van een nieuwe kraan kom je drie verbindingen tegen die alle drie een andere behandeling vragen. Daar gaat het het vaakst mis. De reflex is om overal afdichtmiddel omheen te draaien.

De aansluiting op de koperen leiding is een knelkoppeling van vijftien millimeter. Schuif eerst de wartelmoer over de buis, dan de knelring, en steek de buis daarna tot de aanslag in de kraan. Draai de moer handvast en geef er met een sleutel ongeveer een slag bij, terwijl je de kraan met een tweede sleutel tegenhoudt. Er hoort geen tape en geen hennep in een knelkoppeling.

De verbinding tussen de kraan en het koppelstuk in de radiator is meestal conisch. Die dicht metaal op metaal af en heeft ook niets nodig, want een propje hennep houdt de conus juist uit elkaar en veroorzaakt precies de lekkage die je wilde voorkomen. Op de cilindrische buitendraad die in de radiator draait hoort wel afdichting: hennep met fitterskit of een vloeibaar schroefdraadafdichtmiddel dat geschikt is voor cv-water.

Let bij het plaatsen op de stroomrichting. Op het huis van de RA-N staat een pijl gegoten, en die moet meewijzen met de richting waarin het water door de kraan gaat. Wie de hele kraan wisselt, vindt de rest van de handelingen bij het vervangen van een radiatorkraan.

Staat alles weer vast, dan vul je bij en ontlucht je alle radiatoren van laag naar hoog, waarna je nog een keer bijvult. Welke druk er koud in je installatie hoort te staan hangt af van de hoogte van je huis; dat reken je uit met onze rekenhulp voor de cv-druk.

De plek van de kraan bepaalt of hij goed regelt

Een thermostaatkraan meet de temperatuur van de lucht die er direct langs strijkt. Zit die kraan achter een radiatorombouw, achter een dicht gordijn of onder een diepe vensterbank, dan meet hij de warmte van de radiator zelf en niet die van de kamer. Het gevolg is een kraan die binnen een kwartier dichtknijpt terwijl het in de kamer nog vijftien graden is.

Daarvoor bestaat de knop met afstandvoeler. Het voelerelement zit dan aan een dun capillair van ongeveer twee meter dat je naar een plek op ooghoogte leidt, uit de warmtestroom van de radiator en niet in de zon. De knop zelf blijft gewoon op de kraan zitten, dus het gaat om een wisseling van tien minuten.

Blijft de radiator lauw terwijl de kraan vol open staat, voel dan welke van de twee leidingen als eerste heet wordt. Is dat de leiding zonder thermostaatkraan, dan zijn aanvoer en retour verwisseld en regelt de kraan nooit netjes. De overige oorzaken loop je na op onze pagina over verwarming en cv-installaties.

Zit er ook een kraan van een ander merk in huis, dan verschilt de maatvoering: Danfoss gebruikt een klik van twintig millimeter, veel andere fabrikanten een schroefdraad van M30x1,5. Wat dat in de praktijk betekent, lees je bij de thermostaatkraan van Heimeier.

Zo haal je de knop eraf en krijg je een vastzittende kraan weer aan de praat

Deze volgorde werkt voor de moderne Danfoss-kranen met de klikverbinding van twintig millimeter en met kleine aanpassingen ook voor de oudere klembeugels.

1. Zet de knop op de hoogste stand

   Draai de knop naar 5, dus vol open. De voeler trekt zich dan terug en er staat nauwelijks nog spanning op de klemring. Op stand 1 of op het sterretje duwt het binnenwerk juist tegen de bevestiging aan, en dan zit de knop vast terwijl er niets mis mee is.

2. Zoek uit welke bevestiging je voor je hebt

   Kijk met een spiegeltje of met de camera van je telefoon onder de kraag van de knop. Een gaatje van twee millimeter betekent een inbusschroefje, een gladde ring betekent een kwartslag, en een klembeugel met een gleufschroef betekent dat je met een oud model te maken hebt.

3. Haal het zwarte borgpennetje eruit

   Draait de ring maar een paar graden en dan niet verder, dan zit er een kunststof borgpennetje in. Draai een houtschroef van 3,5 millimeter in dat gaatje tot hij pakt en trek hem er met een nijptang recht uit. Het pennetje komt mee en kan weg: het beveiligt alleen tegen diefstal van de knop.

4. Draai de ring een kwartslag en trek de knop eraf

   Vanaf de knop gezien gaat de ring naar links. Trek de knop daarna recht van het ventiel af, zonder te wrikken. Bij de uitvoering met inbus draai je het schroefje enkele slagen los en komt de knop er in dezelfde beweging af.

5. Controleer de klepstift en maak hem gangbaar

   De stift in het midden hoort ongeveer twee millimeter uit te steken en terug te veren als je hem indrukt. Beweeg hem tientallen keren in en uit. Blijft hij hangen, tik dan met een kleine hamer gedoseerd op de kop of op de kraan zelf tot hij losschiet. Trek er nooit aan, want dan komt hij eruit en spuit het cv-water de kamer in.

6. Zet de voorinstelling goed als je die toch open hebt

   Bij een RA-N kun je nu bij de gekartelde ring. Trek hem van het huis af, draai het gewenste cijfer naar het merkteken en laat los. Als vuistregel houden wij N aan voor een radiator ver van de ketel en een lager cijfer voor een radiator die er vlakbij hangt. Bekijk daarbij ook wat het ventiel onderaan al begrenst.

7. Klik de knop terug en controleer de werking

   Zet de knop weer op de hoogste stand, druk hem recht op het ventiel en draai hem een klein stukje naar links tot je een klik voelt. Draai daarna naar het sterretje en weer terug naar 3, en luister of je het klepje hoort werken. Wordt de radiator binnen tien minuten warm, dan is het klaar.

Storingzoeker

Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Merk Alle Intergas Nefit Remeha Vaillant AWB Bosch vaatwasser Siemens vaatwasser AEG vaatwasser Miele vaatwasser Bosch wasmachine AEG wasmachine Quooker

Merk	Code	Wat er aan de hand is	Wat je zelf kunt doen	Bellen of niet
Intergas	1	De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op	Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak.	Blijft hij terugkomen: monteur
Intergas	2	Storing in de aanvoer- of retoursensor	Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem.	Monteur
Intergas	3	De maximaalthermostaat heeft ingegrepen	Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie.	Blijft het: monteur
Intergas	4	Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan	Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer.	Doet gas het wel: monteur
Intergas	5	Slecht of wegvallend vlamsignaal	Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking.	Monteur
Intergas	6	Fout in de vlamdetectie	Reset een keer.	Monteur
Intergas	7	Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor	Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad.	Monteur, dit raakt de veiligheid
Intergas	8	Het ventilatortoerental klopt niet	Reset een keer.	Monteur
Intergas	10 tot en met 14	Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie	Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog.	Blijft het: monteur
Nefit	A01	Geen vlam of vlam valt weg	Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	C6	De ventilator draait niet op het juiste toerental	Reset een keer.	Monteur
Nefit	D1	Te weinig waterdruk in de installatie	Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten.	Zelf te doen
Nefit	EA	Vlam wordt niet waargenomen	Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	F0 of F7	Interne storing in de besturing	Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf.	Monteur
Remeha	Reset knop	Vergrendelde storing	Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset.	Afhankelijk van de code
Remeha	E00	Aanvoersensor defect of niet aangesloten	Reset een keer.	Monteur
Remeha	E01	Te weinig waterdruk of geen doorstroming	Bijvullen en ontluchten.	Zelf te doen
Remeha	E04	Geen vlam bij het opstarten	Gaskraan controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.22	Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging	Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten.	Zelf te doen
Vaillant	F.28	Ontsteking mislukt bij het opstarten	Gastoevoer controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.75	Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat	Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten.	Monteur, meestal het expansievat
AWB	Vlamstoring	Geen ontsteking	Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Bosch vaatwasser	E15	Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan	Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam.	Blijft het terugkomen: monteur
Bosch vaatwasser	E24 of E25	Water loopt niet weg, afvoer verstopt	Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E22	Filters verstopt	Zeven eruit en schoonmaken.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E09	Verwarmingselement defect, water wordt niet warm	Niets zelf te doen.	Monteur
Siemens vaatwasser	E15	Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief	Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten.	Blijft het: monteur
Siemens vaatwasser	E24	Afvoer geblokkeerd	Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
Siemens vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i20 of 20	Afvoerprobleem, water loopt niet weg	Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i30 of 30	Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd	Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken.	Blijft het: monteur
AEG vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F11	Water loopt niet weg	Filters en afvoerpomp schoonmaken.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F70	Vlotter of niveaubeveiliging	Controleer op lekkage onderin.	Monteur
Bosch wasmachine	E18 of F18	Water loopt niet weg	Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren.	Zelf te doen
Bosch wasmachine	F21	Motorstoring, trommel draait niet	Niets zelf te doen.	Monteur
Bosch wasmachine	E23	Water in de lekbak	Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken.	Blijft het: monteur
AEG wasmachine	E20	Afvoerprobleem	Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
AEG wasmachine	E40	Deur niet goed dicht	Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 1 keer	Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking	Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 2 keer	Reservoir bereikt de temperatuur niet	Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect.	Blijft het: monteur
Quooker	Knippert 3 keer	Storing in de temperatuursensor	Een keer stroomloos maken.	Monteur
Quooker	Geen kokend water, wel gewoon water	Reservoir uit of niet op temperatuur	Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen.	Zelf te doen

Nalopen voordat je de knop terugzet

• De knop staat op de hoogste stand, zodat er geen spanning op de klemring komt
• Het zwarte borgpennetje is eruit en ligt niet los in de radiatorombouw
• De klepstift steekt ongeveer twee millimeter uit en veert zelfstandig terug
• Er is niet aan de stift getrokken en de zeskant onder de knop is niet losgedraaid
• De voorinstelling staat op een stand die past bij de afstand tot de ketel, en je hebt hem genoteerd
• De pijl op het huis wijst mee met de stroomrichting van het water
• De knop staat horizontaal en niet met de voeler recht omhoog
• Na een ingreep waarbij water is weggelopen staat de cv-druk koud weer op peil

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Met een tang aan de klepstift trekken

Een vastzittende stift maak je gangbaar door hem in te duwen en gedoseerd op de kop of op de kraan te tikken. Trekken hoort er niet bij: de stift zit los in zijn afdichting en komt er onder systeemdruk zo uit, waarna er heet cv-water de kamer in spuit en de installatie leegloopt. Dat de radiator van een rukje soms even op gang komt, maakt het geen goede methode.

De knop eraf wrikken terwijl de borging er nog in zit

Als de ring niet verder komt dan een paar graden, zit er een kunststof pennetje in de weg. Blijven trekken breekt de kunststof kraag, en dan zit je met een kapotte knop die je alsnog van het ventiel moet zien te krijgen. Haal eerst dat pennetje eruit met een houtschroef en een tang.

De knop op een lage stand laten staan bij demontage

Op stand 1 of op het sterretje staat de voeler volledig uitgezet en drukt hij het mechanisme tegen de klemring. De knop voelt dan muurvast en er wordt kracht gezet die het kunststof niet aankan. Draai eerst naar de hoogste stand, dan komt hij er in de meeste gevallen zonder gereedschap af.

Denken dat de voorinstelling een afsluiter is

De ring met de standen 1 tot 7 en N begrenst alleen de doorstroming. Ook op stand 1 loopt er water door de kraan. Wie de radiator waterdicht wil afsluiten om te klussen, moet de klepstift indrukken met een afsluitkapje en daarnaast het ventiel onderaan de radiator dichtdraaien.

De kraan verticaal monteren met de knop omhoog

De voeler zit in de knop en meet de lucht die er langs strijkt. Staat de knop rechtop boven de leiding, dan stijgt de warmte van de leiding en de radiator er direct langs. De kraan denkt dat de kamer warm is en knijpt dicht, terwijl het in de kamer nog koud is. Horizontaal monteren, of een knop met afstandvoeler kiezen.

Afdichtmiddel om een knel- of conusverbinding draaien

Een knelring dicht af door vervorming en een conus door metaal op metaal. Een propje hennep of een laag tape houdt die vlakken juist uit elkaar en maakt er een lekkage van. Bewaar het afdichtmiddel voor de cilindrische schroefdraad die in de radiator gaat.

De thermostaatkraan dichtdraaien in de kamer waar de kamerthermostaat hangt

De kamerthermostaat vraagt om warmte, de radiatorkraan houdt die tegen, en de ketel blijft stoken voor een kamer die niet op temperatuur komt. In die ene ruimte hoort de radiatorkraan vol open te staan, zodat de kamerthermostaat het werk kan doen waarvoor hij hangt.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

De knop, de klepstift en de voorinstelling van een Danfoss thermostaatkraan zijn werk dat je prima zelf doet. Er is geen gas bij betrokken, er komt geen elektra aan te pas en het ergste dat kan gebeuren is een natte vloer. Er zijn wel een paar situaties waarin bellen verstandiger is.

De eerste is een lekkage die je niet dichtkrijgt terwijl de installatie op druk staat. Kun je de streng niet afsluiten en blijft het lopen, laat het dan aan een installateur over in plaats van steeds harder aan te draaien op een koppeling die al vervormd is.

De tweede is een oude installatie met stalen leidingen of met verbindingen die zichtbaar corroderen. Een kraan losdraaien in zo'n systeem kan een leiding meenemen die er al niet best aan toe was, en dan is het probleem ineens veel groter dan een radiatorkraan.

De derde is alles wat de ketel zelf raakt. Blijft de ketel na het bijvullen een code geven, gaat de druk vanzelf omlaag of maakt de installatie vreemde geluiden, dan is dat werk voor een installateur met de juiste papieren. Aan de gaszijde van een cv-ketel doe je als bewoner niets. Dat is geen advies maar een voorschrift.