Soortelijk gewicht van beton en wat dat in kilo's betekent
Het soortelijk gewicht van beton is ongeveer 2.400 kilo per kubieke meter. Gewapend beton komt daar met 2.500 kg/m³ boven, zelfgemengd beton in een kuip blijft er met 2.100 tot 2.200 kg/m³ onder. Je rekent het gewicht uit door lengte, breedte en dikte in meters met elkaar te vermenigvuldigen en de uitkomst maal die dichtheid te doen. Eén kuub weegt dan net zoveel als een kleine auto, en dat merk je aan je kruiwagen, je aanhanger en aan wat de ondergrond eronder kan hebben.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Rolmaat of duimstok
- Schuifmaat voor dunne platen en tegels
- Emmer met literverdeling om volume na te meten
- Personenweegschaal of bagageweegschaal tot 50 kg
- Rekenmachine of onze betoncalculator
Materiaal
- De maten van het betondeel dat je wilt wegen
- De opgave van de leverancier bij geleverd beton
- Het etiket van een zak snelbeton of stampbeton
Wat het soortelijk gewicht van beton precies zegt
Beton weegt rond de 2.400 kilo per kubieke meter. Dat getal heet het soortelijk gewicht of de dichtheid, en het staat voor het gewicht van precies één kuub van het materiaal. Voor gewoon constructiebeton met grind als toeslag ligt de waarde tussen 2.200 en 2.500 kg/m³, waarbij 2.400 de waarde is waar je in de praktijk mee rekent.
Daarmee is beton veruit het zwaarste materiaal waar de meeste klussers thuis mee werken. Een kuub is een kubus van precies één meter in de drie richtingen, en die weegt net zoveel als een kleine auto. Hoe je dat spul mengt, stort en verwerkt staat op onze pagina over beton en metselen.
Het soortelijk gewicht is geen vaste eigenschap van beton, want het hangt af van wat erin zit. Grind is zwaarder dan het cementsteen eromheen, dus een grindrijk mengsel weegt meer dan een zandrijk mengsel. Wapeningsstaal drukt het gewicht verder omhoog en luchtbellen die er niet uit getrild zijn, maken het beton lichter en zwakker tegelijk.
Bij bestelde beton krijg je de dichtheid vaak niet los te horen, want de leverancier rekent in kuubs. Voor je eigen berekening is dat geen probleem: pak 2.400 voor ongewapend werk en 2.500 zodra er staal in gaat.
| Soort beton | Soortelijk gewicht | Waar je het tegenkomt |
|---|---|---|
| Ongewapend constructiebeton | 2.300 tot 2.400 kg/m³ | Poeren, vulbeton, palen zetten, vloerplaatjes zonder staal |
| Gewapend beton | 2.400 tot 2.500 kg/m³ | Vloeren, balken, lateien, schuttingpalen, funderingsbalken |
| Vers beton in de mixer of bekisting | Ongeveer 100 kg/m³ meer dan uitgehard | De eerste dagen na het storten, zolang al het aanmaakwater er nog in zit |
| Zelf gemengd beton in kuip of molen | 2.100 tot 2.200 kg/m³ | Kleine stortjes, zakken snelbeton, poeren voor een schutting |
| Stampbeton, aardvochtig verwerkt | 2.200 tot 2.400 kg/m³ | Vloerplaten, funderingsstroken, oude kelderwanden |
| Zandcement dekvloer | 2.000 tot 2.200 kg/m³ | Afwerkvloer over een betonvloer of over vloerverwarming |
| Lichtbeton met leca of argexkorrels | 800 tot 1.600 kg/m³ | Isolerende vulling, ophoging op een bestaande vloer |
| Cellenbeton, ook gasbeton genoemd | 400 tot 700 kg/m³ | Binnenwanden van lijmblokken, koven, opvullingen |
| Zwaar beton met baryt of staalslak | 3.000 tot 4.000 kg/m³ | Afscherming en contragewichten, zelden in een woning |
Wil je het van een bestaand stuk beton weten? Weeg een afgezaagd of afgebroken brok op een bagageweegschaal en meet het volume door het onder te dompelen in een emmer met literverdeling. Kilo's gedeeld door liters maal duizend geeft je de dichtheid in kg/m³.
Gewapend of ongewapend, en waar dat verschil vandaan komt
Wapeningsstaal weegt 7.850 kg/m³, ruim drie keer zoveel als het beton eromheen. In een normale vloer of balk zit ongeveer één tot twee volumeprocent staal, en dat tilt de dichtheid met tachtig tot honderdzestig kilo per kuub omhoog. Vandaar dat je bij gewapend werk met 2.500 rekent in plaats van met 2.400.
In constructieberekeningen zie je dezelfde twee getallen terug, alleen dan in kilonewton per kubieke meter: 24 kN/m³ voor ongewapend en 25 kN/m³ voor gewapend beton. Dat is geen ander materiaal, alleen een andere eenheid. Deel een waarde in kN/m³ door tien en je zit dicht genoeg bij het aantal honderden kilo's om ermee te kunnen werken.
Vers beton is zwaarder dan uitgehard beton, want er zit meer aanmaakwater in dan het cement uiteindelijk chemisch bindt. Een deel van dat water verdampt in de weken erna. Reken daarom voor de belasting op je bekisting en je stempels met ongeveer honderd kilo per kuub extra, en niet met het gewicht dat het na een maand heeft.
Ongewapend beton dat je aardvochtig aanbrengt en aanstampt, blijft juist iets onder de standaardwaarde. Hoe dat werkt en waar je het voor gebruikt lees je bij stampbeton verwerken en aanstampen. Slecht verdicht stampbeton kan zakken tot rond de 2.100 kg/m³. Met dat gewicht daalt ook de sterkte.
Van kuub naar kilo: zo reken je het om
De som is kort: lengte maal breedte maal dikte geeft het volume in kubieke meters, en dat volume maal de dichtheid geeft het gewicht in kilo's. De enige plek waar het misgaat is de dikte, want die noteren mensen in centimeters terwijl de rest in meters staat.
Een voorbeeld met echte maten. Een vloerplaat van 4 bij 5 meter en 12 centimeter dik is 4 × 5 × 0,12 = 2,4 m³. Bij 2.500 kg/m³ voor gewapend beton weegt die plaat 6.000 kilo. Dat is zes ton op één plek, en het verklaart waarom er onder zo'n plaat een fundering hoort en niet alleen een laagje zand.
Voor kleinere stukken werkt liters rekenen prettiger. Eén liter beton weegt 2,4 kilo, dus een emmer van tien liter zit op 24 kilo en een gewone bouwemmer van twaalf liter op bijna 29 kilo. Zodra je hoeveelheid voor een stort of een fundering uitrekent, doet onze betoncalculator voor kuubs, zakken en kruiwagens het rekenwerk inclusief de marge voor verlies.
| Volume beton | Gewicht bij 2.400 kg/m³ | Waar dat op neerkomt |
|---|---|---|
| 1 liter | 2,4 kg | Een volle maatbeker |
| 10 liter | 24 kg | Een emmer die je net met twee handen tilt |
| 65 liter | 156 kg | Een kruiwagen tot de rand gevuld, veel te zwaar om te rijden |
| 0,1 m³ | 240 kg | Een poer van 50 bij 50 bij 40 centimeter |
| 0,25 m³ | 600 kg | Ongeveer het maximum voor een ongeremde aanhanger |
| 0,5 m³ | 1.200 kg | Een strookfundering van 10 meter, 25 bij 20 centimeter |
| 1 m³ | 2.400 kg | Een kubus van één meter, het gewicht van een kleine auto |
| 2,4 m³ | 5.760 kg | Een vloerplaat van 4 bij 5 meter en 12 centimeter dik |
Zo zwaar is een tegel, een paal of een poer per stuk
De meeste mensen komen beton niet als kuub tegen maar als tegel, paal of plaat. Dan wil je weten wat één stuk weegt, want daar hangt vanaf of je het alleen kunt tillen, hoeveel er op de aanhanger mogen en of de kruiwagen het houdt.
Het rekenwerk blijft hetzelfde: de drie maten in meters, maal de dichtheid. Een betontegel van 30 bij 30 bij 4,5 centimeter is 0,00405 m³ en weegt bij 2.300 kg/m³ dus ruim negen kilo. Een terrastegel van 60 bij 60 bij 6 komt op vijftig kilo uit, en dat is precies de reden dat je die met twee man en tegeldragers verplaatst.
Betonnen schuttingonderdelen zijn de zwaarste losse stukken die je thuis tegenkomt. Wat je aan gewicht per paal en per onderplaat moet inrekenen, en hoe je ze zonder rugklachten op hun plek krijgt, staat bij betonpalen voor een schutting plaatsen. Gaat het om één losse paal die vervangen moet worden, dan is een betonpaal zetten en uitlijnen het verhaal dat je nodig hebt.
| Onderdeel | Afmeting | Gewicht ongeveer |
|---|---|---|
| Betontegel | 30 x 30 x 4,5 cm | 9 kg |
| Stoeptegel | 40 x 60 x 5 cm | 28 kg |
| Terrastegel | 60 x 60 x 6 cm | 50 kg |
| Betonklinker | 21 x 10,5 x 8 cm | 4 kg |
| Betonpaal voor schutting, gewapend | 10 x 10 x 280 cm | 70 kg |
| Betonnen onderplaat | 184 x 26 x 3,5 cm | 40 kg |
| Betonpoer | 20 x 20 x 60 cm | 58 kg |
| Betonnen dorpel | 100 x 20 x 7 cm | 34 kg |
| Gasbetonblok | 60 x 25 x 10 cm | 8 kg |
| Massieve betonvloer, per vierkante meter | 200 mm dik | 500 kg per m² |
| Kanaalplaatvloer, per vierkante meter | 200 mm dik | 300 kg per m² |
| Zandcement dekvloer, per vierkante meter | 50 mm dik | 105 kg per m² |
Til nooit alleen wat boven de 25 kilo uitkomt. Een terrastegel van 60 bij 60 en een schuttingpaal van 280 centimeter zijn geen tilklussen voor één persoon. Het gaat zelden meteen mis met je rug, maar wel met je vingers als het stuk kantelt en je het probeert bij te vangen.
Wat het gewicht betekent voor kruiwagen, molen en aanhanger
Op papier is een kuub beton één getal, in de tuin is het een lange reeks ritjes. Een bouwkruiwagen gaat op ongeveer 65 liter, en tot de rand gevuld met beton zit je op 156 kilo. Dat rijdt niemand over een tuinpad met een plank erin. In de praktijk schep je een kruiwagen tot ongeveer een derde vol, dus zo'n twintig tot vijfentwintig liter, en dan houd je vijftig tot zestig kilo over die wel te sturen is.
Voor een kuub beton betekent dat vijftien tot twintig kruiwagenritten. Reken dat vooraf uit, want de beperkende factor bij zelf storten is bijna nooit het mengen maar de aanvoer. Beton dat je te lang laat wachten begint te binden, en dan krijg je een koudlas in je plaat.
Een betonmolen met een trommel van 140 liter levert per gang zo'n vijftig tot vijfenzestig liter mengsel, want boven die vulling gaat het materiaal rondkijken in plaats van mengen. Dat is per gang ongeveer 120 tot 155 kilo beton, dus goed voor twee tot drie kruiwagens. Voor kleinere hoeveelheden specie werk je makkelijker in een kuip, zie specie aanmaken en de juiste verhoudingen.
Op de aanhanger is het gewicht meteen een juridische grens. Een ongeremde aanhanger mag doorgaans 750 kilo totaal wegen, en met een leeggewicht van 130 tot 200 kilo houd je rond de 550 tot 600 kilo laadvermogen over. Dat is een kwart kuub beton, of ongeveer acht schuttingpalen.
| Manier van aanvoeren | Inhoud per keer | Gewicht per keer | Aantal keren voor 1 m³ |
|---|---|---|---|
| Kruiwagen, verstandig gevuld | 20 tot 25 liter | 50 tot 60 kg | 40 tot 50 ritten |
| Kruiwagen tot de rand | 65 liter | 156 kg | 15 ritten, maar niet te rijden |
| Betonmolen 140 liter | 50 tot 65 liter mengsel | 120 tot 155 kg | 16 tot 20 gangen |
| Metselkuip | 30 tot 40 liter | 70 tot 95 kg | 25 tot 33 kuipen |
| Zak snelbeton van 25 kg | Ongeveer 12 liter beton | 25 kg droog, plus water | Ruim 80 zakken |
| Ongeremde aanhanger | 0,25 m³ | 600 kg | 4 ritten |
| Betonmixer, kleinste levering | 1 tot 2 m³ | 2.400 tot 4.800 kg | 1 rit |
Wordt beton geleverd, kijk dan vooraf waar de mixer kan staan en hoe ver de goot reikt. Een kubieke meter die je met de kruiwagen dertig meter verderop moet brengen kost twee mensen een halve dag, terwijl een mixer die drie meter dichterbij kan staan het probleem laat verdwijnen.
Waarom je losse grondstoffen minder kuub opleveren dan je optelt
Wie zelf beton mengt, telt de emmers op en verwacht dat er evenveel beton uitkomt. Dat gebeurt niet, en het soortelijk gewicht laat precies zien waarom. Losgestort grind en zand zitten vol holtes en wegen daarom maar rond de 1.600 kg/m³, terwijl het gemengde beton op 2.400 uitkomt. Al die holtes worden opgevuld.
Neem de klassieke verhouding van drie delen grind, twee delen zand en één deel cement in volume. Dat komt neer op ongeveer 300 kilo cement per kubieke meter gereed beton. Vertaal je dat naar een mengsel van 600 liter grind, 400 liter zand, negen zakken cement van 25 kilo en 125 liter aanmaakwater, dan gooi je ruim 1.275 liter aan grondstoffen in de molen.
Optellen in kilo's geeft 1.950 kilo. Deel dat door 2.400 en je houdt 0,81 kubieke meter beton over. Ruim een kwart van je losse volume is verdwenen in de holtes tussen de korrels, en dat is geen fout maar precies de bedoeling van een goede korrelopbouw. Het fijne cement vult wat het zand overlaat, het zand vult wat het grind overlaat.
Reken dus altijd van gewicht naar volume en niet van emmers naar kuubs. En bestel je grondstoffen ruim: een kuub beton vraagt ongeveer 0,8 m³ grind en 0,7 m³ zand plus het cement, en dat is meer volume dan er straks uitkomt.
| Grondstof | Losgestort volume | Stortgewicht | Gewicht |
|---|---|---|---|
| Grind 4 tot 16 mm | 600 liter | 1.600 kg/m³ | 960 kg |
| Betonzand | 400 liter | 1.600 kg/m³ | 640 kg |
| Cement, 9 zakken van 25 kg | Ongeveer 150 liter | 1.500 kg/m³ | 225 kg |
| Aanmaakwater | 125 liter | 1.000 kg/m³ | 125 kg |
| Alles bij elkaar in de molen | Ruim 1.275 liter | Verschilt per grondstof | 1.950 kg |
| Wat er als beton uitkomt | 810 liter | 2.400 kg/m³ | 1.950 kg |
Lichter en zwaarder beton, en hoe het zich verhoudt tot ander materiaal
Niet alle beton weegt hetzelfde, en soms is licht juist wat je zoekt. Lichtbeton met leca- of argexkorrels in plaats van grind zit tussen 800 en 1.600 kg/m³, ongeveer de helft van gewoon beton. Het isoleert beter en belast een bestaande vloer minder, maar het draagt ook aanzienlijk minder. Gebruik het als vulling en ophoging, niet als vervanging van een constructieve vloer.
Cellenbeton, in de bouwmarkt bekend als gasbeton, gaat nog verder omlaag: 400 tot 700 kg/m³. Een blok van 60 bij 25 bij 10 centimeter weegt daardoor maar acht kilo en dat maakt een binnenwand lijmen goed te doen voor één persoon. Het houdt alleen bijna niets van pluggen en het is niet dragend, dus een balklaag mag er niet op steunen.
Aan de andere kant van de schaal staat zwaar beton met baryt of staalslak, tot boven de 3.500 kg/m³. Dat kom je in een woning vrijwel nooit tegen. Vergelijk beton verder eens met wat je bij metselen van baksteen en kalkzandsteen gebruikt: die stenen zitten rond de 1.800 tot 2.000 kg/m³ en zijn dus merkbaar lichter dan beton.
Een afwerking telt nauwelijks mee. Een laag beton ciré over bestaande tegels is twee tot drie millimeter dik en voegt maar vier tot zeven kilo per vierkante meter toe. Het ziet eruit als beton, maar het gedraagt zich qua gewicht als een dikke verflaag.
| Materiaal | Soortelijk gewicht | Ten opzichte van beton |
|---|---|---|
| Gewapend beton | 2.500 kg/m³ | De referentie |
| Ongewapend beton | 2.400 kg/m³ | Iets lichter |
| Metselbaksteen | 1.800 tot 2.000 kg/m³ | Ruim een vijfde lichter |
| Kalkzandsteen | 1.750 tot 2.000 kg/m³ | Vergelijkbaar met baksteen |
| Lichtbeton met leca of argex | 800 tot 1.600 kg/m³ | Een derde tot twee derde |
| Cellenbeton of gasbeton | 400 tot 700 kg/m³ | Ongeveer een kwart |
| Vurenhout, droog | 450 tot 500 kg/m³ | Vijf keer lichter |
| Eikenhout | 700 tot 750 kg/m³ | Ruim drie keer lichter |
| Water | 1.000 kg/m³ | Bijna tweeënhalf keer lichter |
| Los betonzand of grind | 1.500 tot 1.700 kg/m³ | Losgestort, dus vol holtes |
| Wapeningsstaal | 7.850 kg/m³ | Ruim drie keer zwaarder |
| PIR-isolatieplaat | 30 tot 35 kg/m³ | Praktisch gewichtloos |
Wat het gewicht betekent voor je vloer, balklaag en fundering
Het soortelijk gewicht wordt pas echt praktisch als je het omrekent naar kilo's per vierkante meter. Dat is de eenheid waarin een vloer belast wordt. Een massieve betonvloer van 200 millimeter drukt met 500 kilo per vierkante meter op zijn opleggingen, een zandcement dekvloer van 50 millimeter voegt daar 105 kilo per vierkante meter aan toe.
Voor woonvloeren wordt in berekeningen gerekend met een veranderlijke belasting van ongeveer 175 kilo per vierkante meter voor meubels en mensen. Dat getal zegt niets over wat jouw vloer nog aankan, want het permanente gewicht van de vloerconstructie zelf komt daar bovenop en is per woning verschillend. Zodra je een bestaande vloer zwaarder gaat belasten, is dat een vraag voor iemand die de constructie kan narekenen.
Op een houten balklaag is de rek er snel uit. Een tegelvloer van 60 bij 60 en 6 centimeter voegt al vijftig kilo per vierkante meter toe, een dunne betonvloer van vier centimeter bijna honderd. Voordat je zoiets op hout legt, lees dan hoe beton op een houten vloer aanbrengen in zijn werk gaat en waar de grens ligt.
Onder de grond werkt het gewicht juist in je voordeel. Een betonpoer van 40 bij 40 bij 60 centimeter weegt ruim 230 kilo en houdt daarmee een paal of een carportstijl op zijn plek tegen wind. Andere onderdelen van de draagconstructie vind je terug bij constructiewerk in en om het huis.
Een dragende constructie reken je niet op gevoel na. Zodra je vloerbelasting toevoegt boven een balklaag, een muur weghaalt of een betonvloer stort die op bestaand metselwerk oplegt, hoort daar een berekening van een constructeur bij. Het gewicht van beton is precies groot genoeg om een marge die er ooit was helemaal op te eten.
Zo bereken je het gewicht van een stuk beton
Deze volgorde werkt voor een tegel, een paal, een poer en net zo goed voor een hele vloer.
-
Meet de drie maten en zet ze om naar meters
Meet lengte, breedte en dikte, en schrijf ze alle drie in meters op. Een dikte van 12 centimeter wordt 0,12 en een plaat van 45 millimeter wordt 0,045. Hier gaat het het vaakst mis: één maat die in centimeters blijft staan, geeft een uitkomst die honderd keer te hoog is.
-
Reken het volume in kubieke meters uit
Vermenigvuldig de drie maten met elkaar. Een tegel van 0,3 bij 0,3 bij 0,045 komt op 0,00405 m³. Werk je met kleine stukken, reken dan door naar liters door met duizend te vermenigvuldigen, want vier liter leest prettiger dan 0,004 kuub.
-
Kies de dichtheid die bij dit beton hoort
Zit er wapening in, pak dan 2.500 kg/m³. Is het ongewapend, dan 2.400. Voor beton dat je zelf in een kuip of molen mengt is 2.100 tot 2.200 realistischer, omdat je met de hand nooit zo goed verdicht als een trilnaald. Voor lichtbeton en cellenbeton gebruik je de opgave van de fabrikant.
-
Vermenigvuldig volume met dichtheid
Volume maal dichtheid geeft het gewicht in kilo's. Die tegel van 0,00405 m³ komt bij 2.300 kg/m³ op ruim negen kilo uit. Gaat het om een hoeveelheid die je moet bestellen in plaats van tillen, dan doet onze rekenhulp voor beton, cement, zand en grind het in één keer inclusief het aantal zakken.
-
Trek holtes eraf en tel toevoegingen erbij
Een kanaalplaatvloer is voor ongeveer veertig procent hol, dus daar haal je flink van af. Holle blokken en gasbetonblokken met vellingkanten werken hetzelfde. Zit er juist een dekvloer, een tegelvloer of een egalisatielaag overheen, tel die kilo's per vierkante meter er dan bij op.
-
Zet de uitkomst om naar wat je echt gaat doen
Deel het gewicht door wat je per keer kunt verplaatsen. Vijftig kilo per kruiwagenrit, 25 kilo per zak, 600 kilo per ongeremde aanhanger. Nu zie je pas of een klus een ochtend of twee dagen is, en of je hulp nodig hebt.
-
Reken de marge erbij en controleer de ondergrond
Tel bij storten vijf tot tien procent extra voor verlies en een ondergrond die nooit vlak is. Kijk daarna waar het gewicht op terechtkomt: een balklaag, een bestaande vloer of de grond. Bij een dragende constructie stopt het rekenwerk hier en begint het werk van een constructeur.
Betoncalculator
Van kuub naar zakken, kruiwagens en emmers, met de mengverhouding erbij. Open de volledige betoncalculator
Controleer dit voordat je met het berekende gewicht verder gaat
Uit de praktijk
Kilo per vierkante meter verward met kilo per kuub
Bij het isoleren van een plafond tussen houten balken kwam de vraag op of er in plaats van een houten plaat niet iets zwaarders kon. In de vergelijking die daarbij gemaakt werd, stond vurenhout genoteerd als 400 kg per vierkante meter en beton als 2.400 kg per kubieke meter. Twee verschillende eenheden naast elkaar, en dan zegt de vergelijking niets.
Netjes omgerekend valt het verschil pas op. Vurenhout heeft een soortelijk gewicht van 450 tot 500 kg/m³, dus een plaat van 22 millimeter weegt ongeveer 10 kilo per vierkante meter. Een betonlaagje van 40 millimeter komt op 92 kilo per vierkante meter uit. Dat is negen keer zoveel op dezelfde balklaag, en dat is precies het soort verschil dat een houten vloer laat doorbuigen.
De les eruit: zet altijd eerst alles in dezelfde eenheid. Voor materiaal in een constructie werk je met kilo's per kubieke meter, en zodra het om de belasting op een vloer gaat reken je dat om naar kilo's per vierkante meter door de dikte in meters erbij te halen.
Een molen vol grondstoffen die geen kuub opleverde
Iemand mengde volgens de bekende verhouding drie delen grind, twee delen zand en één deel cement en verwachtte uit 1.000 liter grind en zand ongeveer een kuub beton te halen. Er kwam merkbaar minder uit, en het gevoel was dat er iets fout ging in de verhouding.
Er ging niets fout. Doorgerekend in kilo's: 600 liter grind is bij een stortgewicht van 1,6 ongeveer 960 kilo, 400 liter zand is 640 kilo, negen zakken cement van 25 kilo is 225 kilo, en 125 liter aanmaakwater weegt 125 kilo. Samen 1.950 kilo. Gedeeld door een soortelijk gewicht van 2.400 levert dat 0,81 kubieke meter beton op.
Ruim een kwart van het losse volume verdwijnt dus, en dat is hoe beton hoort te werken. Het zand kruipt in de holtes tussen het grind, het cement in de holtes tussen het zand. Wie op volume bestelt, komt daardoor structureel tekort. Reken van kilo's naar kuubs en bestel het toeslagmateriaal ruimer dan het beton dat eruit komt.
Een schutting die niet in één keer op de aanhanger paste
Voor een schutting van vijftien meter waren twintig betonpalen van 10 bij 10 bij 280 centimeter nodig en veertig onderplaten van 184 bij 26 bij 3,5 centimeter. Op de bestelbon staat alleen het aantal, dus de aanhanger werd geregeld zonder verder rekenen.
Uitgerekend loopt dat snel op. Een gewapende paal van die maat is 0,028 m³ en weegt bij 2.500 kg/m³ zo'n 70 kilo, twintig stuks is 1.400 kilo. Een onderplaat is 0,017 m³ en komt op 40 kilo, veertig stuks is nog eens 1.600 kilo. Samen 3.000 kilo, terwijl een ongeremde aanhanger rond de 600 kilo mag laden.
Het werd dus vijf ritten in plaats van één, of bezorging door de leverancier. Wat ook meespeelde: één paal van 70 kilo is aan de bovengrens van wat twee mensen op hoogte netjes in een gat laten zakken. Met een derde persoon bij de touwen ging dat een stuk gecontroleerder.
Veelgemaakte fouten
Kilo per kubieke meter en kilo per vierkante meter door elkaar halen
Een soortelijk gewicht staat altijd in kg/m³, een vloerbelasting in kg/m². Wie die twee naast elkaar zet, vergelijkt materialen die niets met elkaar te maken hebben. Zet eerst alles om: dichtheid maal dikte in meters geeft het gewicht per vierkante meter.
De dikte in centimeters laten staan
Lengte en breedte in meters, de dikte in centimeters: dat is de klassieke rekenfout bij beton. De uitkomst is dan honderd keer te groot, en meestal zo absurd dat je het merkt. Bij dunne platen valt het juist niet op, en dan bestel je veel te veel.
Voor zelfgemengd beton rekenen met 2.400 kg per kuub
Beton dat je met de hand in een kuip of molen maakt, is niet zo goed verdicht als beton dat machinaal getrild wordt. In de praktijk kom je op 2.100 tot 2.200 kg/m³ uit. Wie met 2.400 rekent bestelt te weinig zakken, en dan sta je halverwege een stort zonder materiaal.
Het volume van de losse grondstoffen gelijkstellen aan het volume beton
Duizend liter grind en zand levert geen duizend liter beton op maar rond de achthonderd, want de fijne deeltjes vullen de holtes tussen de grove. Reken daarom altijd via het gewicht: alle grondstoffen bij elkaar in kilo's, gedeeld door 2.400.
De wapening en het aanmaakwater vergeten bij een stort
Bij een gewapende vloer komt er tachtig tot honderdzestig kilo staal per kuub bij, en vers beton weegt nog eens ongeveer honderd kilo per kuub meer dan uitgehard beton. Die twee samen belasten je bekisting en je stempels precies op het moment dat het beton nog niets zelf draagt.
Een kruiwagen tot de rand vullen met beton
Een kruiwagen van 65 liter vol beton weegt 156 kilo. Dat is niet te sturen over een plank of een tuinpad, en een kruiwagen die kantelt neemt je pols mee. Vul tot ongeveer een derde en accepteer dat je meer ritten maakt.
Lichtbeton en cellenbeton als volwaardig beton behandelen
Het lagere soortelijk gewicht van leca-beton en gasbeton komt van lucht in het materiaal, en die lucht draagt niets. Deze soorten zijn prima als vulling, ophoging of niet-dragende binnenwand, maar niet als vloer of latei. Laat er geen balklaag op oplopen en hang er geen zware kasten aan zonder speciale pluggen.
Het gewicht optellen zonder te kijken waar het op terechtkomt
De som klopt, en toch gaat het mis omdat niemand keek wat eronder zit. Honderd kilo per vierkante meter extra op een houten balklaag uit de jaren dertig is een ander verhaal dan honderd kilo op een betonvloer. Reken het gewicht altijd door naar de constructie die het draagt.
Veelgestelde vragen
Wat is het soortelijk gewicht van beton?
Voor gewoon constructiebeton met grind is dat ongeveer 2.400 kilo per kubieke meter. Gewapend beton komt door het staal op 2.500 kg/m³ uit en ongewapend beton op 2.300 tot 2.400. Zelf gemengd beton in een kuip blijft vaak op 2.100 tot 2.200 steken omdat je met de hand minder goed verdicht dan een trilnaald. Voor een snelle schatting is 2.400 vrijwel altijd goed genoeg.
Hoeveel weegt 1 kuub beton?
Een kubieke meter beton weegt rond de 2.400 kilo, dus bijna tweeënhalve ton. Is het beton gewapend, reken dan op 2.500 kilo. Vers gestort beton weegt nog eens ongeveer honderd kilo meer per kuub, omdat het aanmaakwater er dan nog volledig in zit. Ter vergelijking: een kuub is een kubus van één meter en weegt daarmee net zoveel als een kleine personenauto.
Wat weegt 1 liter beton?
Ongeveer 2,4 kilo. Een gewone bouwemmer van twaalf liter vol beton komt dus op bijna 29 kilo uit, en een emmer van tien liter op 24 kilo. Dat is meteen de reden dat je emmers maar half vult als je ze een trap op moet dragen. Een kruiwagen van 65 liter zou tot de rand 156 kilo wegen, wat in de praktijk niet te sturen is.
Wat is het verschil in gewicht tussen gewapend en ongewapend beton?
Ongeveer honderd kilo per kubieke meter. Wapeningsstaal weegt 7.850 kg/m³ en in een normale vloer of balk zit één tot twee volumeprocent staal. Dat tilt het geheel van 2.400 naar 2.500 kg/m³. In constructieberekeningen zie je dezelfde waarden terug als 24 en 25 kilonewton per kubieke meter. Voor kleine klussen mag je het verschil verwaarlozen, voor een vloer of een balk niet.
Hoeveel weegt een betontegel van 30 bij 30 centimeter?
Een standaard betontegel van 30 bij 30 bij 4,5 centimeter heeft een volume van 0,00405 m³ en weegt daarmee ruim negen kilo. Een stoeptegel van 40 bij 60 bij 5 zit op 28 kilo en een terrastegel van 60 bij 60 bij 6 op vijftig kilo. Vanaf die laatste maat werk je met tegeldragers en met twee man, want een tegel die kantelt vang je niet op.
Hoeveel weegt een betonpaal voor een schutting?
Een gewapende paal van 10 bij 10 centimeter en 280 centimeter lang is 0,028 kubieke meter en weegt rond de 70 kilo. Een hoekpaal met grotere doorsnede loopt op naar 90 tot 100 kilo. Betonnen onderplaten van 184 bij 26 bij 3,5 centimeter komen op ongeveer 40 kilo per stuk. Hoe je die gewichten in de praktijk hanteert staat bij het zetten van betonpalen voor een schutting.
Hoeveel kilo per vierkante meter weegt een betonvloer?
Vermenigvuldig de dikte in meters met het soortelijk gewicht. Een massieve betonvloer van 200 millimeter komt zo op 500 kilo per vierkante meter. Een kanaalplaatvloer van dezelfde dikte is voor ongeveer veertig procent hol en zit rond de 300 kilo per vierkante meter. Een zandcement dekvloer van 50 millimeter voegt daar ongeveer 105 kilo per vierkante meter aan toe.
Wat is het soortelijk gewicht van lichtbeton en cellenbeton?
Lichtbeton met leca- of argexkorrels zit tussen 800 en 1.600 kg/m³, afhankelijk van de korrel en het mengsel. Cellenbeton, ook gasbeton genoemd, gaat naar 400 tot 700 kg/m³. Het gewichtsverschil komt volledig uit lucht in het materiaal, en die lucht draagt niets. Gebruik deze soorten voor vullingen, ophogingen en niet-dragende wanden, niet voor vloeren of lateien.
Hoe zwaar is beton vergeleken met hout?
Ongeveer vijf keer zo zwaar als vurenhout. Vurenhout zit droog op 450 tot 500 kg/m³, eiken op 700 tot 750, beton op 2.400. Het praktische gevolg zie je pas als je omrekent naar een vloer: een vurenhouten plaat van 22 millimeter weegt tien kilo per vierkante meter, een betonlaagje van 40 millimeter ruim negentig. Op een houten balklaag is dat het verschil tussen niets merken en doorbuiging.
Hoeveel kruiwagens gaan er in een kuub beton?
Op papier vijftien, want een bouwkruiwagen gaat op 65 liter. In de praktijk vul je hooguit een derde, omdat 65 liter beton 156 kilo weegt en dat niet te rijden is. Met twintig tot vijfentwintig liter per rit kom je op veertig tot vijftig ritten voor één kuub. Onze betoncalculator voor kuubs en zakken rekent het aantal kruiwagens meteen mee.
Weegt mortel of specie evenveel als beton?
Nee, mortel is lichter omdat er geen grind in zit. Metselspecie en zandcement komen op 1.900 tot 2.100 kg/m³ uit, tegen 2.400 voor beton. Hoe je die mengsels aanmaakt staat bij specie mengen voor metsel- en stucwerk. Een uitzondering is krimpvrije mortel voor het ondergieten van voetplaten, die met 2.200 tot 2.300 kg/m³ dicht bij beton komt.
Kun je aan het gewicht zien of er wapening in het beton zit?
Aan het gewicht alleen niet, want honderd kilo per kuub verschil merk je aan een brok in je hand niet. Betrouwbaarder zijn een detector of gewoon proefboren met een dunne boor. Bij het frezen van sleuven in beton voel en hoor je het meteen als je op een staaf komt, en dan is doorgaan geen optie: doorgezaagde wapening verzwakt de constructie op precies de plek waar hij hem nodig heeft.
Wanneer je beter een vakman belt
Het gewicht van beton uitrekenen doe je zelf, maar de vraag wat een constructie kan dragen is een ander vak. Bel een constructeur zodra je permanent gewicht toevoegt aan een bestaande vloer of balklaag, bijvoorbeeld een dekvloer, een tegelvloer of een betonlaag over hout. Een berekening kost weinig vergeleken met een vloer die gaat doorbuigen of scheuren.
Hetzelfde geldt voor alles wat dragend is. Een muur weghalen, een vloer laten oplopen op bestaand metselwerk, een nieuwe betonvloer storten of een balk vervangen: bij dat werk hoort een berekening en meestal ook een vergunning. Ga daar niet zelf mee aan de slag op basis van een schatting.
Ook bij het storten zelf is er een grens. Bekisting die vers beton moet houden, wordt belast met 2.500 tot 2.600 kilo per kuub plus de zijdelingse druk tegen de schotten. Bij hoge wanden of een vloer op stempels laat je dat ontwerpen door iemand die het vaker doet, want een bekisting die tijdens het storten bezwijkt is niet meer te repareren.
Werk je op hoogte met zware betondelen, bijvoorbeeld een dorpel of een latei op een steiger, dan zijn twee dingen tegelijk aan de hand: gewicht en hoogte. Huur daarvoor materieel of vraag hulp, en til nooit alleen iets boven de 25 kilo omhoog op een ladder.