Wc spoelt niet goed door: zo vind je de oorzaak
Een wc spoelt niet goed door om drie soorten redenen: er komt te weinig water in de pot, het water komt te traag of verkeerd verdeeld binnen, of de afvoer erachter kan het niet verwerken. Kijk eerst welke van de drie het is voordat je iets losdraait, want dat scheelt uren zoeken. De hoeveelheid stel je in op het bodemventiel van het reservoir, de verdeling zit in het spoelrubber en de spoelrand, en een pot die volloopt en daarna traag leegzakt wijst altijd naar de afvoer.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Emmer van 10 liter en een maatbeker
- Stopwatch of de timer op je telefoon
- Zaklamp en een klein spiegeltje voor onder de spoelrand
- Brede platte schroevendraaier om de bedieningsplaat los te wippen
- Kruiskopschroevendraaier en een setje inbussleutels
- Waterpomptang en een dopsleutel 13 of 17 voor de moeren van de draadeinden
- Afbreekmes om de kitrand langs de vloer door te snijden
- Toiletontstopper met een balg, of een ontstoppingsveer van 3 tot 5 meter
- Oude handdoeken en een dweil
Materiaal
- Nieuw spoelrubber, ook wel de mansjet tussen spoelpijp en pot
- Schoonmaakazijn van 8 procent of een kalkverwijderaar voor sanitair
- Groene zeep of siliconenvet als glijmiddel voor de rubbers
- Sanitairkit met schimmelwerende werking
- Eventueel een reduceerpijpje of waterverdeler van de fabrikant
- Eventueel een excentrische verloopsok van 90 naar 110 millimeter
Eerst uitzoeken welke van de drie oorzaken het is
Een wc die niet goed doorspoelt heeft bijna altijd een van drie oorzaken: er komt te weinig water in de pot, het water komt te traag of verkeerd verdeeld binnen, of de afvoer erachter kan het niet verwerken. Elk van de drie vraagt ander gereedschap, dus stel eerst vast waar je zit. Zoals bij de meeste klachten aan het toilet en zijn onderdelen kost dat een halve minuut en scheelt het je een middag sleutelen aan het verkeerde onderdeel.
Trek een keer door en blijf kijken. Komt het water met kracht binnen en zakt de pot daarna vlot leeg, dan zit je probleem in de verdeling van het water en niet in de hoeveelheid. Loopt de pot juist vol en zakt het water daarna traag weg, dan is de afvoer aan de beurt en heeft afstellen aan het reservoir geen enkel nut.
Klok er meteen bij hoe lang de spoeling zelf duurt. Een gezonde spoeling loopt in vier tot vijf seconden de pot in, in één krachtige stoot. Duurt dat merkbaar langer en komt het water er als uit een omgekiepte emmer in, dan zit er onderweg tussen reservoir en pot een vernauwing.
De vultijd van het reservoir zegt daarbij weinig. Ruim een minuut vollopen is heel normaal, ook bij een toilet dat prima spoelt. Vergelijk dus doorspoeltijden en niet vultijden, zeker als je een tweede toilet in huis hebt dat het wel goed doet.
| Wat je ziet gebeuren | Wat er dan aan de hand is | Waar je begint |
|---|---|---|
| Papier blijft ronddraaien en zakt maar langzaam weg | Genoeg water, maar geen draaiing in de pot | De spoelverdeler onder de rand en de stand van de spoelpijp |
| Het water komt traag en zonder kracht binnen | De doorlaat tussen reservoir en pot is geknepen | Het spoelrubber achter de pot |
| Er komt duidelijk te weinig water | Het reservoir geeft maar vier tot zes liter af | Het bodemventiel in het inbouwreservoir |
| Er komt helemaal geen water | De vulkraan staat dicht of de bediening grijpt niet aan | Hoekstopkraan, vulkraan en de stangen achter de plaat |
| De pot loopt vol en zakt daarna langzaam leeg | Verstopping in de sifon of opstuwing in de afvoer | Eerst ontstoppen, daarna de afvoer nakijken |
| Het water klotst over de rand naar buiten | Te veel spoelkracht bij een randloze pot | De waterverdeler in de inlaat en de stand van het reservoir |
| Alles gaat weg, maar er blijft een spoor achter | Het waterpeil in de pot staat laag of de gaatjes zijn verkalkt | De spoelrand ontkalken |
| Het gaat alleen mis bij een grote boodschap | Er wordt met de kleine knop gespoeld | De spoelhoeveelheid van beide knoppen nalopen |
Houd de bedieningsknop een paar seconden ingedrukt in plaats van hem kort aan te tikken. Bij de meeste inbouwreservoirs loopt de bak dan helemaal leeg in plaats van de ingestelde zes liter. Gaat alles er zo wel in één keer uit, dan heb je een instelprobleem en geen verstopping.
Hoeveel liter er per spoeling in de pot hoort te komen
Een moderne toiletpot is ontworpen voor zes liter bij een grote spoeling en ongeveer drie liter bij een kleine. Tot halverwege de jaren negentig ging er negen tot twaalf liter doorheen, en op die hoeveelheid zijn de oude vlakspoelpotten ook gebouwd. Hangt zo'n pot achteraf aan een reservoir dat op zes liter staat, dan spoelt hij structureel slecht door zonder dat er iets kapot is.
Wil je weten hoeveel liter een toilet doorspoelt, dan meet je dat het makkelijkst terug. Draai de hoekstopkraan dicht, trek één keer door en vul het reservoir daarna met een maatbeker bij tot de streep waar het water eerst stond. Wat erin gaat is precies wat eruit is gegaan.
Bij een inbouwreservoir loopt de bak bij één druk op de knop bewust niet helemaal leeg. Het bodemventiel sluit al voordat de laatste liters weg zijn, en juist dat ventiel kun je bijstellen. Bij de meeste modellen kies je tussen ongeveer vier en een halve, zes en zeven en een halve liter.
Het verschil tussen zes en zeven en een halve liter lijkt klein, maar in de pot merk je het meteen. Die anderhalve liter extra houdt de stroming langer op gang, en dat is precies de fase waarin de vaste delen de sifon over moeten.
| Reservoir of pot | Gebruikelijke spoelhoeveelheid | Wat je kunt bijstellen |
|---|---|---|
| Keramisch duoblok van voor 1995 met hevel | 9 tot 12 liter | Alleen de vlotterhoogte, verder weinig |
| Duoblok met één knop en een spoelklep | 6 tot 9 liter | Vlotter en soms de hoogte van de klep |
| Duoblok met twee knoppen | 6 liter groot en 3 liter klein | Beide spoelingen apart op de klep |
| Geberit inbouwreservoir UP100 of UP320 | 6 liter standaard | Bodemventiel naar 7,5 liter, vlotter, knopstangen |
| Inbouwreservoir van Wisa, Grohe of Wavin | 6 tot 9 liter | Vlotter en de hoogte van de overloop |
| Vlakspoelpot met plateau | Ontworpen voor 9 liter of meer | Niets aan de pot zelf, alleen meer water geven |
| Diepspoelpot | Werkt goed op 6 liter | De spoelverdeler onder de rand |
| Randloze pot, ook wel rimfree | 6 liter is ruim voldoende | De waterverdeler bij de inlaat |
Let op bij een oude pot achter een nieuw reservoir. Een vlakspoelpot heeft een plateau waarop alles blijft liggen tot het weggespoeld wordt, en daar is negen liter voor nodig. Zet je daar zes liter op, dan blijft er bij een grote boodschap altijd iets achter.
Meer water instellen helpt merkbaar, en op termijn is een diepspoeler de nettere keuze.
Het inbouwreservoir bijstellen als er te weinig water komt
Bij een inbouw wc die niet doorspoelt zoals het hoort is het reservoir de eerste plek om te kijken, want daar valt het meeste in te stellen. Draai eerst de hoekstopkraan dicht, die zit achter de bedieningsplaat in de revisieopening. Wip daarna de plaat er met een brede platte schroevendraaier uit en licht de bak van isolatiemateriaal eruit.
Je kijkt dan recht op het bodemventiel en de vulkraan. Op het bodemventiel zit een schuifje of een klemmetje met een schaalverdeling waarmee je de grote spoeling van zes naar zeven en een halve liter zet. De kleine spoeling stel je apart in, meestal ergens tussen drie en vier liter.
Draai niet als eerste aan de vlotter. Die bepaalt hoe hoog het water in het reservoir komt te staan, niet hoeveel er per spoeling uitgaat, dus staat het peil al op de markering, dan verdwijnt extra water gewoon via de overloop. Hoe je die hoogte wel goed zet en wat je doet als de vlotter blijft hangen lees je bij het afstellen van de vlotter in het reservoir.
Als de wc niet doorspoelt en er geen water komt
Komt er bij het doortrekken helemaal niets, dan is de vraag of de bak leeg is of dat de bediening niet aangrijpt. Haal de plaat eraf en kijk: staat er water in, dan trekt de knop het ventiel niet omhoog. Bij een inbouwreservoir gebeurt dat via twee kunststof stangetjes achter de plaat, en die zijn na het terugplaatsen van een paneel zomaar verkeerd om gemonteerd.
Staat de bak juist droog, dan zit het aan de toevoer. Controleer of de hoekstopkraan helemaal open staat en draai daarna het zeefje in de vulkraan los om het schoon te spoelen. In gebieden met hard water slibt dat zeefje in een paar jaar dicht, en dan loopt het reservoir zo traag vol dat je bij de tweede spoeling niets meer hebt.
Bij een oudere drukplaat die niet meer terugveert is de bediening zelf versleten. Welke plaat op welk reservoir past en waar je op moet letten bij een Geberit bedieningspaneel van een oud model hebben we apart uitgewerkt. Loopt er juist continu een straaltje water in de pot, dan sluit het ventiel niet en gaat het over een wc die blijft doorlopen.
Zet het bodemventiel voorzichtig terug. Bij het verstellen van zes naar zeven en een halve liter komt het haakje van de kleine spoeling makkelijk los, en dan schiet die knop er bij elke druk uit. Kijk daarom precies hoe het haakje achter het nokje valt voordat je iets uit elkaar haalt, en maak een foto met je telefoon.
Het spoelrubber en de spoelpijp achter een hangend toilet
Bij een hangend toilet dat niet goed doorspoelt is het spoelrubber de meest onderschatte oorzaak. Het water gaat van het reservoir door een kunststof spoelpijp en dan door een rubberen mansjet de pot in. Dat rubber is de enige verbinding tussen die twee, en het zit vaak twintig jaar in dezelfde stand.
Een verhard of scheefgetrokken rubber knijpt de doorlaat dicht of laat water langs de buitenkant weglopen. De klacht is dan steeds dezelfde: de wc spoelt niet krachtig door, het water komt er wel in maar zonder stoot. Zo'n rubber kost een paar euro, dus vervang hem altijd als de pot er toch af is.
De tweede klassieker is een spoelpijp die te ver in de pot geschoven zit. Het water wordt dan gedwongen rechtdoor te gaan in plaats van zich in de spoelrand te verdelen. Je herkent het aan een straal die met veel geweld recht naar beneden tegen de achterwand spuit, terwijl er langs de rand nauwelijks iets loopt.
De pijp hoort net in de inlaat van de pot te steken, niet erdoorheen tot in de rand. Smeer het rubber bij montage in met wat groene zeep of siliconenvet, dan schuift de pot er soepel overheen en gaat het rubber niet dubbelvouwen. Duw je hem er droog op, dan krult de lip om en heb je hetzelfde probleem in een nieuwe vorm.
Bij een volledig ingebouwde wc lijkt dit onbereikbaar, maar dat valt mee. De pot komt naar voren van de draadeinden af zodra de moeren eraf zijn en de kitrand langs de vloer is doorgesneden. De ombouw hoeft er zelden aan te geloven, het revisieluik en de pot zelf zijn genoeg toegang.
Verkalkte spoelgaatjes, urinesteen en de spoelverdeler
Onder de rand van een klassieke pot zitten gaatjes die het water rondom verdelen. In gebieden met hard water slibben die in met kalk, en dat gaat zo geleidelijk dat je het niet merkt. Op een gegeven moment stroomt bijna al het water uit de achterste openingen en krijgt de pot geen draaiing meer.
Ontkalken doe je van bovenaf. Duw het water in de sifon weg met de toiletborstel zodat de pot zo leeg mogelijk is, en giet daarna langzaam een liter schoonmaakazijn of een kalkverwijderaar voor sanitair in de opening achterin de rand. Laat dat een nacht staan en spoel de volgende ochtend een paar keer door.
Voel daarna met je vinger onder de rand of gebruik een spiegeltje met een zaklamp. Zit er bij de inlaat een langwerpig kunststof deel, dan is dat de spoelverdeler, ook wel de spoelkrachtversterker genoemd. Dat onderdeel stuurt het water opzij de rand in en zorgt voor de draaiing die de pot leegtrekt.
Ontbreekt die verdeler of is hij verschoven, dan komt er precies evenveel water in de pot maar zonder richting. Het water valt dan overal met dezelfde snelheid naar binnen, gefragmenteerd in plaats van als één stroom, en dat is te weinig om de vaste delen mee te nemen. Bij de meeste merken is dat onderdeel los na te bestellen, mits je het typenummer van de pot weet.
Bij een staande pot speelt er nog iets: urinesteen bouwt zich op in de sifon en maakt de doorlaat jaar na jaar kleiner. Dat verklaart een toilet dat langzaam slechter is gaan spoelen zonder aanwijsbaar moment. Hoe je die harde aanslag weghaalt zonder het keramiek te beschadigen staat bij het verwijderen van urinesteen uit de pot.
Zet het ontkalken 's avonds in gang en gebruik geen chloor tegelijk met azijn. Azijn en chloorhoudende reinigers geven samen een schadelijk gas. Werk met één middel per keer en spoel er goed tussendoor.
Blijft het water in de pot staan, dan ligt het aan de afvoer
Er is één symptoom dat je nooit met het reservoir oplost: de pot loopt bij een grote spoeling helemaal vol, er gebeurt niets, en zodra je met de toiletborstel een duwtje geeft loopt alles alsnog weg. Dan is de spoeling niet het probleem, maar de weerstand erachter. Ook papier dat blijft ronddrijven terwijl het waterpeil zichtbaar stijgt hoort in deze categorie.
Test dat los van het toilet met een emmer. Gooi tien liter water in één keer in de pot, met een flinke zwaai zodat het echt de sifon in gaat. Loopt dat zonder opstuwing weg, dan is de afvoer in orde en zoek je verder in de pot of het reservoir.
Blijft het staan of stijgt het peil, dan is er weerstand in de leiding. Bij een verstopping hoort een ontstopper met balg of een veer, geen fles ontstopper. Zit er verder in de leiding een obstakel, bijvoorbeeld een houder van een toiletblok die van de rand is gevallen, dan haakt het papier daar telkens achter en komt de verstopping steeds terug.
Is de afvoer ooit verlegd, dan is de kans groot dat de oorzaak daar zit. Een pot die vanaf de nieuwbouw slecht spoelt heeft zelden een versleten onderdeel en meestal een leidingtracé dat niet klopt. Meer over leidingwerk, afschot en beluchting vind je bij sanitair en loodgieterswerk.
| Wat er in de afvoer mis is | Wat dat met de spoeling doet | Wat eraan te doen is |
|---|---|---|
| Te weinig afschot in de liggende leiding | Water en vaste delen blijven onderweg liggen | Opnieuw beugelen op ongeveer een centimeter per meter |
| Te veel afschot, een steil weglopende buis | Het water loopt vooruit en laat de rest achter | Het verval opvangen in een sprong in plaats van een lange steile buis |
| Een bocht van 90 graden vlak achter de pot | Het water stuwt op en de pot loopt vol | De bocht verdraaien zodat er vrije val is, of twee bochten van 45 graden gebruiken |
| Geen ontspanningsleiding of beluchting | De leiding zuigt lucht via het waterslot, water cirkelt rond in de pot | Standleiding doortrekken tot boven het dak of een beluchter plaatsen |
| Sprong bij de overgang van 90 naar 110 millimeter | Opstuwing precies op het overgangspunt | Een excentrische verloopsok gebruiken zodat de onderkant vlak doorloopt |
| Houder van een toiletblok of een borstelkop in de leiding | Papier haakt achter het obstakel en vormt een prop | Ontstoppen met een veer, het obstakel moet er echt uit |
| Boomwortels in een oude gresbuis in de tuin | Verstopping die na elke ontstopping terugkomt | Camera-inspectie, daarna frezen of het stuk vervangen |
| Vet en kalk in een lange liggende tak | De doorlaat wordt jaar na jaar kleiner | Mechanisch reinigen, geen chemische ontstopper |
Gebruik geen chemische ontstopper in een toilet. Het middel blijft in het water boven de prop staan en doet daar vrijwel niets. Ga je er daarna met een ontstopper of een veer in, dan spat je een bijtende vloeistof rond.
Werk mechanisch, en spoel eerst een paar emmers schoon water door als er al een middel in de pot staat.
Wc-papier dat blijft ronddraaien en niet weggaat
Het wc-papier spoelt niet goed door en blijft rondjes draaien: dat is de meest gemelde klacht bij nieuwe toiletten. Er is dan genoeg water, maar de stroming in de pot is een cirkel geworden in plaats van een trechter. Het papier drijft mee met die cirkel en zakt niet mee de sifon in.
Soms is het beeld nog eenvoudiger: het wc-papier spoelt niet door terwijl de rest van de inhoud wel netjes verdwijnt. Ook dan is er te weinig trek in het midden van de pot, want papier heeft juist die neerwaartse zuiging nodig om mee te gaan.
Bij randloze potten is een draaikolk juist de bedoeling. Het water hoort langs de rand versneld rond te lopen en dan als één geheel naar beneden te trekken. Blijft het papier tollen, dan is de kolk te zwak of te hoog in de pot, en dat wijst weer naar de spoelverdeler of naar een spoelpijp die te ver ingeschoven zit.
Kijk ook naar het waterpeil in de pot als er niets gebeurt. Staat het waterslot laag, dan moet het spoelwater eerst dat niveau aanvullen voordat er trek ontstaat, en dan is de helft van je spoeling al op. Een laag waterslot ontstaat door leegzuigen bij slechte beluchting of door een verstopping verderop die het water langzaam wegtrekt.
De papiersoort maakt minder uit dan mensen denken, op twee uitzonderingen na. Vochtig toiletpapier en vochtige doekjes vallen niet uiteen in water en vormen samen met vet een prop die zich in elke bocht vastzet. Keukenpapier doet hetzelfde, dus dat hoort in de afvalbak en niet in de pot.
Spoel bij een grote boodschap altijd met de grote knop. De kleine spoeling van drie liter is bedoeld voor urine zonder veel papier, en wie hem standaard gebruikt bouwt in de afvoer langzaam een prop op die uiteindelijk terugslaat tot in de pot.
Wc spoelt te hard door en klotst over de rand
Het omgekeerde probleem komt net zo vaak voor, vooral bij randloze potten in combinatie met een nieuw inbouwreservoir. Het water komt er zo hard uit dat het over de rand heen slaat en de vloer nat spat, bij de grote spoeling en bij de kleine. Vaak staat het reservoir dan al op de laagste stand en helpt dat niets.
Zet eerst het bodemventiel op de kleinst mogelijke waarde, meestal vier en een halve liter voor de grote spoeling. Werkt dat niet, dan ligt het aan de verdeling en niet aan de hoeveelheid. Dat speelt bij een Geberit-inbouwreservoir eerder dan bij een oud duoblok, omdat de bak het water in een korte stoot loslaat.
In de inlaat van een randloze pot hoort een klein kunststof deel dat de straal afremt en over de rand verdeelt. Ontbreekt dat deel, dan schiet het water als een straal de pot in en klotst het aan de andere kant omhoog. Sommige fabrikanten leveren daarnaast een reduceerpijpje dat je in de inlaat schuift, ook als de folder beweert dat aanvullende voorzieningen niet nodig zijn.
Wat je beter niet doet is een doorstroombegrenzer in het reservoir zetten. Die knijpt de hele stroom af, dus ook de zijstromen die je juist nodig hebt om de rand rond te spoelen. Je ruilt daarmee een spattend toilet in voor een toilet dat niet meer doorspoelt.
Spat er structureel water over de rand, kijk dan ook onder de bril en bij de scharnieren, want daar blijft vocht staan en dat vreet aan de bevestiging. Welke bril op welk model past staat bij de wc-bril van Sphinx, en dat scheelt zoeken op typenummers.
Als het aan de pot zelf ligt
Soms deugt er niets aan de installatie en spoelt het toilet toch slecht door. Dat komt vaker voor dan verkopers toegeven: er zitten potten op de markt waarvan de inwendige kanalen niet goed gegoten zijn. Het water verlaat de rand dan niet in de bedoelde verhouding en de pot krijgt zijn draaiing nooit.
Een herkenbaar beeld is een pot waarbij vier openingen recht naar beneden spuiten alsof er een straalpijp achter zit, terwijl de twee openingen die langs de rand horen te lopen nauwelijks water geven. Alle kracht gaat dan verticaal tegen de achterwand in plaats van rond de pot. Zo'n verdeling krijg je met afstellen niet recht, want het probleem zit in het keramiek.
Ook bij grote merken is dat gebeurd. Van een veelverkochte serie hangtoiletten bleek na klachten dat de zwanenhals in de pot verkeerd was geconstrueerd, waardoor er wel voldoende water doorheen ging maar de vaste delen bleven liggen. De fabrikant heeft die serie later aangepast, maar de oude potten hangen nog overal.
Een Villeroy en Boch toilet spoelt niet goed door van het eerste gebruik af als het aan zo'n gietfout ligt, en dat is precies het bewijs dat je nodig hebt. Zit de pot er nog geen jaar in, meld het dan bij de leverancier voordat je zelf gaat sleutelen.
Een pot met een gietfout valt onder garantie en wordt in de praktijk omgeruild of vergoed. Vergelijk voor je die stap zet nog wel met een tweede toilet in huis, want pot en reservoir vormen samen een combinatie en de fout kan aan beide kanten zitten.
Ga je vervangen, houd er dan rekening mee dat de bril modelgebonden is. Een nieuwe generatie pot heeft vaak een ander boorgatpatroon, en dan past een bijpassende wc-bril van Villeroy en Boch wel en de oude niet meer.
Zo spoor je de oorzaak stap voor stap op
Werk deze volgorde af en je hebt de oorzaak binnen een uur te pakken, zonder onnodig iets los te halen.
-
Kijk en klok één volledige spoeling
Trek door en tel hoe lang het water de pot in loopt. Vier tot vijf seconden met een duidelijke stoot is goed, langer en slapper betekent een vernauwing tussen reservoir en pot. Let er tegelijk op waar het water binnenkomt: rondom de rand of alleen achterin.
-
Houd de knop ingedrukt en spoel de bak volledig leeg
Bij vrijwel elk inbouwreservoir loopt de bak leeg zolang je de knop vasthoudt. Gaat alles er dan wel in één keer uit, dan komt er bij een normale spoeling simpelweg te weinig water en hoef je niet verder te zoeken naar een verstopping. Blijft het ook nu liggen, dan zit het in de verdeling of in de afvoer.
-
Test de afvoer met tien liter uit een emmer
Gooi een volle emmer water in één zwaai in de pot. Zakt dat direct weg, dan is de afvoer vrij en concentreer je je op reservoir en pot. Stijgt het peil of borrelt het, dan is de afvoer aan de beurt en heeft sleutelen aan de spoeling geen zin.
-
Stel de spoelhoeveelheid in het reservoir bij
Draai de hoekstopkraan dicht, haal de bedieningsplaat eraf en zet het bodemventiel van zes naar zeven en een halve liter. Laat de vlotter voorlopig met rust zolang het water in de bak tot aan de markering staat. Zet daarna de kraan weer open en test opnieuw.
-
Voel onder de spoelrand en ontkalk hem
Ga met je vinger onder de rand langs en zoek de gaatjes en het kunststof deel bij de inlaat. Voelt het schuurpapierachtig aan, dan zit er kalk. Giet een liter schoonmaakazijn in de opening achterin de rand en laat dat een nacht staan voordat je verder gaat.
-
Haal de pot los en vervang het spoelrubber
Neem eerst de bril eraf, dat werkt hetzelfde als bij het vervangen van een wc-bril. Snijd daarna de kitrand langs de vloer door, draai de moeren van de draadeinden af en trek de pot recht naar voren. Vervang het rubber, ook als het er heel uitziet, en controleer hoe ver de spoelpijp erin steekt.
-
Kijk achter de pot naar de afvoer en de beluchting
Nu de pot eruit is zie je het aansluitpunt. De afvoerbocht hoort zo te staan dat het water vrije val maakt, niet horizontaal weg te lopen, en die bocht is meestal te verdraaien. Zit er een sprong bij de overgang van 90 naar 110 millimeter, gebruik dan een excentrische verloopsok zodat de onderkant vlak doorloopt.
-
Hang de pot terug en kit hem pas na de test
Smeer het rubber in met groene zeep, schuif de pot gelijkmatig op de draadeinden en draai de moeren om en om aan tot de pot klemvast zit zonder te wrikken. De hoogte en de hart-op-hart maat van de draadeinden staan in onze tabel met standaardmaten. Spoel een paar keer door voordat je de voet afkit, want een kitrand doorsnijden voor de tweede keer is zonde van het werk.
Maatvoering
De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens
| Ruimte of vakgebied | Onderdeel | Gangbare maat | Marge die in de praktijk werkt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|---|
| Sanitair | Wastafel, bovenkant | 85 cm boven de vloer | 80 tot 90 cm | Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm. |
| Sanitair | Wastafelkraan, uitloop | 25 tot 30 cm boven de wastafelrand | wat past bij de kom | Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder. |
| Sanitair | Fonteintje in het toilet | 80 tot 85 cm | 75 tot 90 cm | Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is. |
| Sanitair | Toiletpot, bovenkant zitting | 40 tot 43 cm | 38 tot 48 cm | Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger. |
| Sanitair | Hangend toilet, onderkant pot | 40 cm boven de vloer | 38 tot 45 cm | De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast. |
| Sanitair | Toiletrolhouder | 70 cm hoog, 25 cm voor de pot | 60 tot 80 cm | Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit. |
| Sanitair | Douchekraan, thermostaat | 100 tot 110 cm | 95 tot 120 cm | Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan. |
| Sanitair | Doucheglijstang, bovenkant | 180 tot 200 cm | afhankelijk van de lengste gebruiker | Reken op minstens 20 cm boven de kruin. |
| Sanitair | Regendouche, onderkant kop | 205 tot 215 cm | 200 tot 220 cm | Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd. |
| Sanitair | Handdoekradiator, onderkant | 20 tot 30 cm boven de vloer | 15 tot 40 cm | Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen. |
| Sanitair | Afvoer wastafel, muurdoorvoer | 50 tot 55 cm | 45 tot 60 cm | Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling. |
| Elektra | Stopcontact in een woonruimte | 30 cm hart boven de vloer | 25 tot 40 cm | Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen. |
| Elektra | Stopcontact boven een aanrechtblad | 115 tot 125 cm | 10 tot 20 cm boven het blad | Uit de spatzone van de kraan blijven. |
| Elektra | Lichtschakelaar | 105 cm hart boven de vloer | 90 tot 120 cm | Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld. |
| Elektra | Deurklink | 100 cm hart boven de vloer | 95 tot 105 cm | Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen. |
| Elektra | Meterkast, groepenkast | 150 tot 180 cm | bereikbaar zonder trapje | De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn. |
| Elektra | Wandcontactdoos buiten | minimaal 30 cm boven maaiveld | hoger bij kans op opspattend water | Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten. |
| Elektra | Bedrade deurbel, drukknop | 110 tot 130 cm | 100 tot 140 cm | Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel. |
| Elektra | Wandlamp naast een spiegel | 160 tot 170 cm | op ooghoogte van de gebruiker | Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven. |
| Elektra | Televisieaansluiting | 40 cm of op de hoogte van het scherm | afhankelijk van de opstelling | Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm. |
| Keuken | Werkblad, bovenkant | 90 tot 95 cm | 85 tot 100 cm | Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger. |
| Keuken | Bovenkasten, onderkant | 50 tot 60 cm boven het blad | 45 tot 65 cm | Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken. |
| Keuken | Afzuigkap boven een elektrische kookplaat | 60 cm | 55 tot 70 cm | Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht. |
| Keuken | Afzuigkap boven een gaspit | 65 cm | 65 tot 75 cm | Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam. |
| Keuken | Plint onder de keukenkasten | 10 tot 15 cm | standaard 15 cm | Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan. |
| Keuken | Inbouwoven op ooghoogte | onderkant op 85 tot 90 cm | naar de gebruiker | Scheelt bukken met een hete plaat in je handen. |
| Trap | Trapleuning | 90 cm boven de voorkant van de trede | 85 tot 100 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer. |
| Trap | Leuning langs een bordes | 100 cm | 90 tot 110 cm | Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap. |
| Trap | Optrede, hoogte per trede | 18 tot 20 cm | maximaal 21 cm binnen een woning | Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste. |
| Trap | Aantrede, diepte van de trede | 22 tot 24 cm | minimaal 22 cm | Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm. |
| Trap | Vrije doorloophoogte boven de trap | 230 cm | minimaal 210 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond. |
| Trap | Spijlafstand van een balustrade | maximaal 10 cm | kleiner bij kinderen | Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen. |
| Deuren | Binnendeur, standaardmaat | 83 bij 201,5 cm | 78 tot 93 cm breed | De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad. |
| Deuren | Voordeur, standaardmaat | 88 bij 201,5 cm | 83 tot 100 cm breed | Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator. |
| Deuren | Speling onder een binnendeur | 1 tot 1,5 cm | 2 cm bij mechanische ventilatie | De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet. |
| Deuren | Speling rondom in het kozijn | 3 mm | 2 tot 4 mm | Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt. |
| Deuren | Scharnieren, afstand tot de hoek | 20 cm van boven en onder | 15 tot 25 cm | Bij een zware deur een derde scharnier in het midden. |
| Ventilatie | Ventilatierooster in een raam | boven in het kozijn | op de bovenregel | Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder. |
| Ventilatie | Afzuigpunt in een badkamer | hoog in de ruimte | 20 tot 30 cm onder het plafond | Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet. |
| Ventilatie | Muurrooster kruipruimte | net boven het maaiveld | minimaal 15 cm | Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht. |
| Ventilatie | Dakdoorvoer, afstand tot de nok | minimaal 50 cm | afhankelijk van het type | Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je besluit dat de pot vervangen moet worden
Uit de praktijk
Nieuw hangtoilet waarbij het papier bleef ronddraaien
Een net geplaatst hangend toilet met inbouwreservoir spoelde negen van de tien keer niet goed door. De pot hing waterpas, de spoelkracht was duidelijk aanwezig en alle standen van de vlotter en het bodemventiel waren al geprobeerd. Toch bleef het papier rondjes draaien.
Bij het meekijken viel op dat vier openingen recht naar beneden spoten, als een straalpijp tegen de achterwand, terwijl de twee openingen langs de rand nauwelijks water gaven. Een doorstroombegrenzer in het reservoir hielp niet, en dat was ook te verwachten: die knijpt de zijstromen net zo hard af als de hoofdstroom. Ook de stand van de spoelpijp in de mof bleek te kloppen.
Wat het uiteindelijk oploste was een nieuwe pot. De verdeling in het keramiek klopte simpelweg niet, wat een gietfout is en geen installatiefout. De leverancier nam de oude pot terug en met dezelfde spoelpijp, hetzelfde rubber en hetzelfde reservoir werkte de nieuwe pot meteen goed.
Water dat te traag de pot in kwam bij een hangend toilet
Een hangend toilet beneden moest bijna altijd twee keer doorgetrokken worden, terwijl het toilet boven hetzelfde deed met dezelfde hoeveelheid water. De vultijd was in beide gevallen ruim een minuut, dus daar zat het verschil niet. De doorspoeltijd was beneden 4,9 seconden en boven 4,5, en dat verschil is te klein om alles mee te verklaren.
Wat wel opviel was hoe het water binnenkwam. Beneden kwam het onder de hele rand met dezelfde slappe snelheid naar binnen, gefragmenteerd in plaats van als één stroom. Boven werd het water duidelijk op een punt de rand in gestuurd en ging het rond.
Onder de rand van de slechte pot zat wel een kunststof spoelverdeler, maar die was bij een eerdere demontage niet goed teruggekomen. Samen met een verhard spoelrubber tussen spoelpijp en pot was dat genoeg om de stoot uit de spoeling te halen. Een nieuw rubber van een paar euro en de verdeler terug op zijn plek brachten die stoot terug.
Een hangtoilet dat pas doorspoelde na een duw met de borstel
Bij een hangend toilet van Villeroy en Boch liep de pot bij een grote beurt helemaal vol en gebeurde er verder niets. Zodra er met de toiletborstel een duwtje werd gegeven, verdween alles alsnog in één keer. Dat gedrag wees direct van de pot weg en naar de afvoer toe.
Achter de pot zat een aansluiting met meerdere bochten van 90 graden en een tak die vrijwel horizontaal wegliep. Daardoor kon het water geen vrije val maken en stuwde het bij elke spoeling op tegen de eerste bocht. Bovendien ontbrak een ontspanningsleiding, waardoor de leiding lucht aanzoog en het water in de pot ging cirkelen in plaats van weglopen.
Twee bochten van 45 graden in plaats van één haakse, de afvoerbocht een kwartslag verdraaid zodat de pot direct verval kreeg, en beluchting op de standleiding losten het op. De pot zelf mankeerde niets.
Een randloze pot die over de rand heen klotste
Een pas geplaatste randloze pot op een Geberit-inbouwreservoir spoelde zo hard door dat er bij elke beurt water over de rand op de vloer sloeg, ook bij de kleine spoeling. Het reservoir stond al op de laagste stand en de fabrikant hield in de folder vol dat de geleiding van de spoelstroom aanvullende voorzieningen overbodig maakte. Telefonisch klonk het anders: er zou een reduceerpijpje gebruikt moeten worden.
De installateur zag geen ruimte om zo'n pijpje te plaatsen en vermoedde een defecte waterverdeler. Dat bleek de goede richting. Bij een identieke pot die kort daarna elders werd opgehangen zat aan de inlaatzijde een klein kunststof deel dat het water afremt, en dat ontbrak in de klotsende pot.
Met dat verdeelstukje op zijn plaats bleef het water binnen de pot en spoelde hij nog steeds krachtig genoeg.
Veelgemaakte fouten
Meteen aan de vlotter draaien
De vlotter is het eerste wat je ziet, dus hij is ook het eerste waar aan gedraaid wordt. Hij bepaalt alleen hoe hoog het water in het reservoir staat, niet hoeveel er per spoeling uitgaat. Staat het peil al op de markering, dan verdwijnt elke extra liter via de overloop en verandert er niets in de pot.
Een doorstroombegrenzer plaatsen bij een pot die slecht verdeelt
Bij een toilet dat te hard spoelt lijkt een begrenzer logisch. Hij vermindert echter de totale stroom, dus ook het water dat langs de rand hoort te lopen. Je houdt een pot over die niet meer spat maar ook niet meer schoonspoelt, en dan ben je verder van huis dan waar je begon.
Standaard met de kleine knop spoelen
De kleine spoeling van drie liter is bedoeld voor urine zonder veel papier. Wie hem altijd gebruikt bouwt in de afvoer langzaam een prop op van papier dat halverwege blijft liggen. Uiteindelijk komt er bruin water terug in de pot, en dan is de oorzaak niet het toilet maar het gebruik.
Twee keer doortrekken en het daarbij laten
Twee keer doorspoelen werkt en kost weinig moeite, dus zo blijft het jaren doorgaan. Ondertussen gebruik je twaalf liter waar zes hoort te volstaan en wordt de oorzaak alleen maar erger, zeker als het om kalk of urinesteen gaat. Een dichtslibbende spoelrand herstelt zichzelf niet.
Een fles chemische ontstopper in de pot gieten
Het middel zakt niet door de prop heen maar blijft in het water erboven staan, waar het nauwelijks iets doet. Ga je daarna met een ontstopper of een veer aan de slag, dan spat je een bijtende vloeistof rond je gezicht en handen. Bij een toilet werk je mechanisch, met een balgontstopper of een veer.
De spoelpijp te ver in de pot duwen
Bij het terughangen wordt de pot vaak met kracht op de spoelpijp geschoven, in de veronderstelling dat verder erin beter afdicht. Het water wordt dan gedwongen rechtdoor te schieten en komt niet meer in de spoelrand. Het resultaat is een harde straal tegen de achterwand en papier dat blijft ronddraaien.
Het spoelrubber droog monteren
Zonder glijmiddel schuift het rubber niet mee maar vouwt het om. Die omgekrulde lip knijpt de doorlaat af en dat kost je precies de stoot die je nodig hebt. Een likje groene zeep of siliconenvet lost dat op, en gebruik geen vet op minerale basis want dat tast rubber aan.
Een wc-blokje aan de rand hangen bij spoelproblemen
Een blokje in de rand zit in de weg bij precies de opening waar het water moet uitstromen. Bij een toilet dat al matig spoelt haalt dat de laatste verdeling eruit. Erger is dat de houder na verloop van tijd loslaat, in de afvoer belandt en daar een vast aanhechtingspunt voor papier vormt.
Veelgestelde vragen
Mijn wc spoelt niet goed door, wat is meestal de oorzaak?
Er zijn drie families van oorzaken. De hoeveelheid water klopt niet, meestal omdat het bodemventiel in het reservoir op zes liter of lager staat. De verdeling klopt niet, door een verhard spoelrubber, een te ver ingeschoven spoelpijp, verkalkte gaatjes of een ontbrekende spoelverdeler.
De derde is de afvoer, die tegenwerkt bij te weinig afschot, een haakse bocht vlak achter de pot of ontbrekende beluchting. Stel eerst vast in welke van de drie je zit, want elke groep vraagt ander gereedschap.
De wc spoelt niet door en er komt geen water, wat nu?
Haal het deksel of de bedieningsplaat eraf en kijk of er water in het reservoir staat. Staat het vol, dan grijpt de bediening niet aan: bij een inbouwreservoir gebeurt dat via twee kunststof stangetjes achter de plaat, en die zitten na een paneelwissel zomaar verkeerd om.
Is de bak leeg, dan zit het aan de toevoer. Controleer of de hoekstopkraan helemaal open staat en spoel het zeefje in de vulkraan schoon, want dat slibt in hard water dicht.
Hoeveel liter spoelt een toilet door?
Een modern toilet spoelt zes liter bij de grote knop en ongeveer drie liter bij de kleine. Oude duoblokken uit de jaren tachtig gingen tot negen of zelfs twaalf liter, en op die hoeveelheid zijn vlakspoelpotten ontworpen.
Bij de meeste inbouwreservoirs zet je de grote spoeling op het bodemventiel om naar zeven en een halve liter, en dat is de eerste ingreep bij een pot die net te weinig kracht heeft. Meten doe je door de hoekstopkraan dicht te draaien, één keer door te trekken en het reservoir met een maatbeker bij te vullen tot de oude waterlijn.
Een hangend toilet spoelt niet goed door, waar zit dat meestal in?
Bij een hangend toilet zitten er twee onderdelen tussen het reservoir en de pot die je niet ziet: de kunststof spoelpijp en het rubberen mansjet daaromheen. Een verhard of omgekruld rubber knijpt de doorlaat af, waardoor het water er wel in komt maar zonder stoot.
Zit de spoelpijp juist te ver in de pot geschoven, dan wordt het water rechtdoor gedwongen in plaats van de spoelrand in. Beide zijn te controleren door de moeren van de draadeinden te draaien en de pot naar voren te trekken.
Het wc-papier spoelt niet weg en blijft ronddraaien, hoe komt dat?
Papier dat blijft tollen betekent dat er wel water is maar geen trechter. De stroming loopt rond in de pot in plaats van naar beneden te trekken, meestal doordat de spoelverdeler onder de rand ontbreekt of verschoven is, of doordat de spoelpijp het water recht naar de bodem stuurt.
Kijk ook naar het waterpeil in de pot. Staat het waterslot laag, dan gaat de eerste helft van je spoeling op aan het aanvullen van dat peil. Vochtig toiletpapier, doekjes en keukenpapier vallen niet uiteen in water en horen sowieso in de afvalbak.
Mijn Geberit wc spoelt niet goed door, wat kan ik instellen?
Draai de hoekstopkraan dicht en wip de bedieningsplaat eruit. Op het bodemventiel zit een klemmetje of schuifje met een schaalverdeling waarmee je de grote spoeling van zes naar zeven en een halve liter zet. Let bij het terugplaatsen op het haakje van de kleine spoeling, want dat schiet er makkelijk uit en dan werkt die knop niet meer.
Blijft het te weinig, houd de knop dan eens ingedrukt zodat de bak volledig leegloopt. Gaat alles dan wel weg, dan zit het probleem in de instelling en niet in de pot.
Mijn wc spoelt te hard door, hoe rem ik dat af?
Zet eerst het bodemventiel op de laagste stand, vaak vier en een halve liter voor de grote spoeling. Blijft het water over de rand klotsen, dan gaat het niet om de hoeveelheid maar om de verdeling.
In de inlaat van een randloze pot hoort een klein kunststof deel dat de straal afremt, en dat ontbreekt of zit los. Vraag bij de fabrikant naar dat verdeelstukje of naar een reduceerpijpje. Een doorstroombegrenzer in het reservoir is af te raden, want die haalt ook de spoelstroom langs de rand weg.
Een Geberit toilet spoelt te hard bij een randloze pot, hoe kan dat?
Een inbouwreservoir laat het water in een korte, krachtige stoot los, en een randloze pot leidt dat water langs een open rand in plaats van door kleine gaatjes. Klopt de waterverdeler in de pot niet, dan komt die stoot ongeremd binnen en slaat hij aan de overkant omhoog.
Het gedrag hangt dus af van de combinatie en niet van één van de twee. Zet eerst de spoelhoeveelheid omlaag en controleer daarna of het verdeelstukje in de inlaat aanwezig is en goed vastzit.
Mijn toilet spoelt niet meer door terwijl het jaren goed ging, wat is er veranderd?
Een wc spoelt niet meer door zoals vroeger door iets dat langzaam is dichtgegroeid of stukgegaan. Kalk in de spoelgaatjes en urinesteen in de sifon bouwen zich over jaren op en maken de doorlaat steeds kleiner.
Daarnaast verhardt een spoelrubber, gaat een bodemventiel lekken waardoor de bak nooit meer helemaal vol staat, en slibt het zeefje in de vulkraan dicht. Is er kort daarvoor gesleuteld of geschilderd, kijk dan of er een houder van een toiletblok in de afvoer verdwenen is.
Een inbouw wc spoelt niet door, waar begin je met zoeken?
Bij een inbouw wc lijkt alles onbereikbaar, maar via de bedieningsplaat kom je bij het complete binnenwerk. Wip de plaat eruit, haal de isolatiebak weg en je ziet de vulkraan, het bodemventiel en de twee stangetjes die de knoppen met het ventiel verbinden.
Werkt er helemaal niets, dan is meestal zo'n stangetje losgeraakt of verkeerd teruggeplaatst na het vervangen van de plaat. Komt er wel water maar te weinig, dan stel je het bodemventiel bij. De pot hoeft er pas af als je bij het spoelrubber moet zijn.
Mijn toilet spoelt niet krachtig door, kan dat aan urinesteen liggen?
Ja, en bij oudere staande potten is dat een van de meest voorkomende oorzaken. Urinesteen zet zich af in de sifon en onder de spoelrand en maakt de doorlaat elk jaar een stukje kleiner. Omdat het geleidelijk gaat merk je het pas als je twee keer moet doortrekken.
Behandel de rand en de sifon met een zure kalkverwijderaar en werk het daarna mechanisch bij, zoals we beschrijven bij het weghalen van urinesteen. Meng een zuur middel nooit met een chloorhoudende reiniger.
Helpt een ontstopper of moet de pot eraf?
Begin met de emmertest: tien liter water in één zwaai in de pot. Loopt dat vlot weg, dan is er geen verstopping en heeft ontstoppen geen zin. Stijgt het peil, dan pak je een balgontstopper of een veer van drie tot vijf meter.
De pot hoeft er pas af als de veer de sifon niet door komt, of als het probleem in de aansluiting erachter zit, bijvoorbeeld een obstakel in de leiding of een verkeerd staande bocht.
Wanneer je beter een vakman belt
Het meeste aan een slecht spoelend toilet doe je prima zelf: instellen, ontkalken, een rubber vervangen en de pot even van de draadeinden halen. Er zijn wel vier situaties waarin je beter kunt bellen.
De eerste is een verstopping die na elke ontstopping terugkomt. Dan zit er verderop iets structureels, bijvoorbeeld boomwortels in een oude gresbuis of een gezakte leiding. Een ontstoppingsbedrijf brengt dat met een camera-inspectie in beeld voor al gauw een paar honderd euro, nog altijd goedkoper dan blind de tuin openleggen.
De tweede is werk aan de ontluchting van de standleiding. De ontspanningsleiding komt boven het dak uit, en die controleren of vrijmaken betekent werken op hoogte. Dat laat je aan een loodgieter of dakdekker over, ook als het dak laag lijkt.
De derde is het verleggen van de afvoer zelf. Zodra er in een betonvloer gehakt of gezaagd moet worden om een doorvoer te verplaatsen, kom je aan een constructie waar wapening in zit. Laat vooraf beoordelen of en waar dat mag, want een doorgezaagde wapeningsstaaf herstel je niet met vulmiddel.
De vierde is een pot die je onder garantie wilt laten vervangen. Ga daar zelf niet in slijpen of boren, want zodra er zichtbaar aan gewerkt is verdwijnt je aanspraak. Meld het bij de leverancier, laat vastleggen hoe de spoeling zich gedraagt en houd het aankoopbewijs bij de hand.