Naar de inhoud
Bekijk de rekenhulpen

Geberit bedieningspaneel oud model herkennen en vervangen

7 minuten lezen Toilet Bijgewerkt 14 augustus 2026
diy-gids.nl SANITAIR & LOODGIETERSWERK Geberit bedieningspaneel oud model

Een oud Geberit bedieningspaneel vervang je bijna altijd zonder de wand open te breken, maar alleen als je eerst weet welk inbouwreservoir erachter hangt. Dat type bepaalt welke plaat past: bij een UP100 hoort de Delta-serie, bij een UP300 en UP320 de Sigma-serie en bij een UP720 de Omega-serie. De typeaanduiding staat op een sticker in de revisieopening, dus die lees je af zodra de oude plaat eraf is. Hoort je reservoir tot een generatie waarvoor geen platen meer gemaakt worden, kijk dan eerst of er een aanpassingsset bestaat voordat je aan hakken denkt.

7 minuten

Dit heb je nodig

20 minuten voor alleen de plaat, een uur met een nieuw mechanisme Goed zelf te doen Afhankelijk van de plaatserie en de uitvoering

Gereedschap

  • Kunststof wig, een oud pasje of een demontagelepel van kunststof
  • Platte schroevendraaier voor de afsluiter achter de plaat
  • Kruiskopschroevendraaier, meestal maat PH2
  • Rolmaat en een schuifmaat voor de hart-op-hart-maten
  • Waterpomptang met een doek eromheen
  • Telefoon om de sticker en de stand van de stangen te fotograferen
  • Emmer en een spons voor het restwater

Materiaal

  • Bedieningsplaat uit de serie die bij jouw reservoir hoort
  • Montageframe, meestal meegeleverd bij de nieuwe plaat
  • Vervangende drukstangen of drukpennen als de oude verbogen zijn
  • Afdichting of compleet spoelmechanisme voor het reservoir
  • Zachte doek en een pH-neutrale reiniger
  • Wat zuurvrije vaseline of siliconenvet voor rubberdelen

Eerst uitzoeken welk inbouwreservoir erachter hangt

Een oud Geberit bedieningspaneel koop je niet op uiterlijk, maar op het reservoir waar het op moet passen. De plaat zelf doet niets: hij brengt alleen de beweging van je vinger over op het spoelmechanisme in de wand. Wat er verder aan een wc te doen is, staat in het overzicht met alle klussen aan het toilet.

De typeaanduiding vind je op een sticker in de revisieopening. Die zit op de wand van het reservoir, op het binnenwerk of aan de binnenkant van het afdekluik. Je kunt hem dus pas lezen als de plaat eraf is, en niet eerder.

Geberit gebruikt een code die begint met UP, van het Duitse Unterputz, wat inbouw betekent. De UP100 hoort bij de Delta-platen, de UP300 en de UP320 bij de Sigma-platen en de UP720 bij de Omega-platen. Die series zijn onderling niet uitwisselbaar, ook al lijken de openingen in de wand op elkaar.

InbouwreservoirWaaraan je het herkentPlaten die erop passenWaar je op moet letten
Geberit UP100Ondiep reservoir, mechanische bediening, vaak in een smalle voorzetwand of een kastopstellingDelta-serieDeze serie wordt nog geleverd, dus vervangen kan meestal recht toe recht aan
Geberit UP200Oudere generatie met een eigen plaatserie die niet uitwisselbaar is met Delta of SigmaDe eigen serie van de UP200Het aanbod is beperkt; vraag naar een aanpassingsset voordat je een plaat bestelt
Geberit UP300Reservoir voor inbouw in een gemetselde of gestelde wand, zonder eigen frameSigma-serieDezelfde platen als op de UP320, dus het aanbod is ruim
Geberit UP320Het reservoir dat in de meeste Duofix-frames zit, herkenbaar aan het stalen frame eromheenSigma-serieVan vlakke drukplaten tot uitvoeringen met een aparte bediening
Geberit UP720Ondiep reservoir waarbij de bediening ook aan de bovenzijde van de wand kan zittenOmega-serieLet op of jouw plaat van voren of van boven bediend wordt, dat zijn andere uitvoeringen
Reservoir zonder leesbare aanduidingSticker vergaan, of een reservoir van voor de huidige indelingAlleen te bepalen door te metenMeet de opening, het gatpatroon en de stand van de drukpunten en leg dat naast de gegevens van de leverancier

Fotografeer de sticker zodra de plaat eraf is, samen met een overzichtsfoto van het mechanisme. Met dat nummer zoekt een sanitairhandel of de onderdelenzoeker van de fabrikant in één keer de juiste plaat en de bijbehorende afdichtingen op. Dat scheelt een tweede rit en een plaat die net niet past.

De oude plaat eraf halen zonder de clips te breken

Een bedieningspaneel zit niet gelijmd en ook niet in de tegel geschroefd. Het klikt of schroeft op een montageframe dat in de revisieopening van het reservoir vastzit. Wie dat niet weet, gaat wrikken aan de rand die tegen de tegel ligt, en dat is precies de plek waar niets loskomt.

Kijk daarom eerst waar de naad zit en of er losse knoppen in de plaat steken. Daaraan zie je welke van de constructies hieronder je voor je hebt, en dus of de plaat kantelt, losgeschroefd wordt of recht naar voren komt.

Werk in alle gevallen met een kunststof wig of een oud pasje in plaats van een schroevendraaier. Een metalen punt tegen de rand van de sparing geeft een schilfer uit het glazuur die je er niet meer in poetst.

Zo zit de plaat vastHoe je dat zietZo krijg je hem erafWat er misgaat bij forceren
Twee haken boven, klemmen onderEen smalle naad aan de onderzijde en een dichte lijn bovenaanOnderzijde gelijkmatig naar je toe trekken, daarna de plaat omhoog uit de haken lichtenDe onderste klemmen breken af en de plaat blijft daarna scheef hangen
Schroeven achter de drukknoppenDe knoppen zijn losse delen met een zichtbare naad rondomKnoppen recht uitnemen, schroeven losdraaien, plaat wegnemenDe knopstelen breken als je ze schuin uitwrikt, en die zijn zelden los te koop
Deksel over het hele montageframeGeen zichtbare schroef en een gelijke naad rondomAan beide zijkanten tegelijk beetpakken en recht naar voren trekkenAan één hoek trekken verbuigt het frame, waarna de plaat niet meer vlak ligt
Plaat met een aparte sierrandEen dunne buitenring die los van het middendeel beweegtEerst de ring afnemen, daarna komt de bevestiging van het middendeel vrijDe ring knapt bij het wrikken, en dan zie je de sparing in de tegels liggen
Bediening in de wandbovenzijdeDe knop zit niet voor je maar boven op de voorzetwandHet bedieningsdeel uit de bovenplaat nemen en pas daarna het luik openenTrekken aan het bovendeel scheurt de kunststof doorvoer uit de plaat

Draai eerst het water dicht en spoel het reservoir leeg. Bij veel inbouwreservoirs zit er achter de plaat een afsluiter die je met een platte schroevendraaier of een muntstuk een kwartslag sluit. Zit die er niet, sluit dan de kraan op de toevoerleiding. Zolang het water erop staat, vult het reservoir zich telkens opnieuw en werk je met natte handen aan een mechanisme dat je juist droog wilt beoordelen.

Wat er achter de plaat zit en wat je daar kunt doen

De revisieopening waar het bedieningspaneel op vastzit, is meteen de enige toegang tot het reservoir. Alles wat slijt is daarom zo gemaakt dat het door die opening naar buiten komt. Dat is de reden dat je voor bijna elke reparatie geen tegel hoeft te slopen.

Het spoelmechanisme is een blok kunststof dat je na een kwartslag draaien of na het losklikken van een pen uit het reservoir tilt. Onderaan zit de klep met een rubberen afdichting die op de zitting van de uitlaat valt. Verhardt dat rubber of komt er kalk op de zitting, dan sluit de klep niet meer volledig en krijg je een wc die na het spoelen blijft doorlopen.

Ernaast staat de vulkraan, die bepaalt hoeveel water er terugkomt na een spoeling. Loopt het reservoir te vol of juist te weinig, dan zit het bijna altijd in de afstelling of de staat van de vlotter in het reservoir. Met de plaat eraf is dat een reparatie van tien minuten.

Wat je door de opening ook kunt doen: de zitting van de klep schoonmaken, de aansluiting van de watertoevoer natrekken en de overloop controleren. Neem het mechanisme er in één keer uit en leg het op een handdoek, in plaats van erin te friemelen. Je ziet dan direct waar de kalkaanslag zit en welk rubber er hard is geworden.

Alleen de plaat vervangen, of het mechanisme erachter

Een bedieningsplaat is een dom onderdeel: kunststof, wat metaal en twee knoppen. Hij gaat kapot bij demontage, bij schoonmaken met het verkeerde middel of doordat het chroom na jaren loslaat. Het werkende deel is het spoelmechanisme, en dat is ook het deel dat na tien of twintig jaar hard water aan het einde van zijn latijn is.

Vervang je alleen de plaat terwijl de klep al slecht sluit, dan heb je een nieuwe voorkant op een oud probleem. Andersom kan ook: een prima plaat op een vers mechanisme is vaak de goedkoopste reparatie die er is. Geberit staat erom bekend onderdelen voor inbouwreservoirs lang te blijven leveren, dus zoek eerst op typenummer voordat je concludeert dat er niets meer te krijgen is.

Ben je toch met de hele voorzetwand bezig, leg de plaat dan naast de gangbare hoogtes voor een hangend toilet en de rolhouder, en kijk meteen naar de bevestiging van een nieuwe wc-bril als de oude versleten is.

Zit het lek niet in het mechanisme maar in de leiding of in het reservoir zelf, dan verandert de klus van karakter. Dan gaat er tegelwerk uit en heb je te maken met leidingwerk in de wand, waarover meer staat onder sanitair en loodgieterswerk.

Meten voordat je een nieuwe plaat bestelt

De meeste misgekochte bedieningspanelen komen niet door het verkeerde merk, maar door één maat die niet is opgenomen. De valkuil is meten aan de oude plaat en niet aan het gat erachter. Een plaat die het gat niet ruim overlapt laat de onafgewerkte randen van de sparing zien, en die zijn nooit netjes gezaagd.

Meet daarom in deze volgorde en schrijf de maten op voordat je iets bestelt. Neem ook een foto van de stand van de drukpunten, want daar zie je later aan of de grote en de kleine spoeling op de goede stang uitkomen.

Wat je meetHoe je het meetWaarom die maat bepaalt of het past
De sparing in de wandBreedte en hoogte van het gat in de tegels, dus niet van de plaatDe nieuwe plaat moet het gat rondom overlappen, anders blijven de zaagranden in beeld
De buitenmaat van de oude plaatOver de zichtbare rand heen, breedte en hoogteEen grotere plaat kan aanlopen tegen een hoek, een leidingkoker of de rolhouder
Hart-op-hart van de bevestigingspuntenVan het midden van de ene klem of schroef naar het midden van de andereDit is de maat waarop het montageframe past of niet past
De afstand van tegel tot mechanismeRechte lat over de tegels leggen en meten tot de voorzijde van het spoelmechanismeBepaalt hoeveel lengte de drukstangen moeten overbruggen
De stand van de twee drukpuntenAfstand tussen de stangen onderling en tot de bovenrand van de sparingBij een duospoeling moeten de grote en de kleine knop op de juiste stang uitkomen
De dikte van de wandafwerkingTegel plus lijm ten opzichte van het frame in de wandEen extra tegellaag na een renovatie duwt de plaat naar voren en verkort de beschikbare slag
De ruimte boven de plaatVan de bovenkant van de sparing tot de bovenzijde van de voorzetwandBepaalt of een hogere of een bedieningsplaat met sierrand er nog onder past

Een Geberit bedieningspaneel van een oud model vervangen

Zolang je reservoir tot een lopende serie hoort, is het bedieningspaneel zo vervangen. Je koopt een plaat uit die serie en die komt met een eigen montageframe en met de drukstangen of drukpennen die de beweging van de knop naar het mechanisme brengen. Het oude frame gaat eruit, het nieuwe erin, en de plaat klikt erop.

De stangen zijn het onderdeel waar het misgaat. Ze moeten genoeg speling houden om de klep helemaal te laten sluiten en toch ver genoeg doorduwen om een volle spoeling te geven. Staat de plaat te ver naar voren of is de stang te lang gesteld, dan houd je het mechanisme permanent een klein beetje open en loopt er continu water weg.

Is je reservoir van een generatie waarvoor geen platen meer gemaakt worden, vraag dan bij een sanitairhandel of er voor jouw type een aanpassingsset bestaat. Dat is een frame dat het oude gatpatroon vertaalt naar een plaat uit een huidige serie. Bestaat die niet, dan is het reservoir zelf vervangen de enige nette route, en dan gaat de wand open.

Houd de oude plaat bij je tot de nieuwe hangt en werkt. Hij is de betrouwbaarste mal voor de buitenmaat en voor de stand van de drukpunten. Past de nieuwe plaat toch niet, dan zet je de oude er weer op in plaats van een weekend met een gat in de tegels te zitten.

De knop veert niet terug, er spoelt niets of het water blijft lopen

Bij een bedieningspaneel van een oud model wordt de plaat vaak verdacht terwijl het mechanisme erachter versleten is. Het onderscheid is eenvoudig te maken. Neem de plaat eraf en bedien de hevel van het mechanisme met je vinger: werkt het toilet dan normaal, dan zit het probleem in de plaat of in de stangen.

Gebeurt er ook met de vinger weinig, dan is het spoelmechanisme aan de beurt. Spoelt de wc daarna nog steeds slap, dan is de oorzaak meestal het waterniveau of een vervuilde spoelrand, en die kant staat beschreven bij een wc die niet goed doorspoelt.

Wat je merktWat er meestal aan de hand isWat je eraan doet
De knop blijft ingedrukt staanDe drukstang staat te lang gesteld of de veer in het mechanisme is verzwaktPlaat eraf, de stang korter stellen; blijft het staan, dan is het mechanisme toe aan vervanging
De knop veert terug maar er spoelt nietsDe stang haalt de hevel niet meer, of hij is bij een eerdere demontage gebrokenControleer of de stang nog op de hevel staat en stel hem een slag langer
Het water blijft na de spoeling doorlopenDe afdichting van de spoelklep sluit niet meer, meestal door kalk of verhard rubberKlep uitnemen, de zitting schoonmaken, de afdichting of het hele mechanisme vervangen
Er komt te weinig water bij een volle spoelingHet waterniveau staat te laag ingesteld op de vulkraanNiveau bijstellen en daarna een paar keer proefspoelen
Grote en kleine spoeling zijn verwisseldDe stangen zijn gekruist gemonteerd of de plaat zit gespiegeldPlaat eraf, de stangen omwisselen volgens de tekening die bij de plaat zit
De plaat beweegt mee bij het drukkenDe clips van het montageframe zijn gebroken, vaak bij een eerdere demontageNieuw montageframe uit dezelfde serie plaatsen, de plaat zelf kan blijven
Er komt water achter de plaat vandaanDe aansluiting van de vulkraan lekt of de doorvoer van het reservoir is niet dichtWater afsluiten, plaat eraf en de bron opzoeken voordat je iets nieuws monteert
De spoeling stopt niet uit zichzelfBij een start-stopbediening blijft de klep hangen doordat de vlotterhouder is vervuildMechanisme uitnemen, de geleiding schoonspoelen en gangbaar maken

Een reservoir dat blijft doorlopen kost meer water dan je denkt. Een klep die een millimeter open staat, laat een dunne straal naar de pot lopen die je nauwelijks ziet en niet hoort. Leg bij twijfel een droog stukje toiletpapier tegen de achterzijde van de pot: wordt dat binnen een minuut nat, dan sluit de klep niet.

De plaat schoonmaken zonder het oppervlak te ruïneren

Een chroomkleurige bedieningsplaat is bijna altijd verchroomd kunststof, geen massief metaal. Die chroomlaag is dun en hij is niet bestand tegen zure ontkalkers, tegen chloor en tegen een schuurspons. Vandaar dat oude platen vaak dof zijn, vlekkerig aanvoelen of aan de randen zijn gaan bladderen.

Neem de plaat af met een vochtige doek en een pH-neutrale reiniger, en droog hem daarna na. Kalkstrepen op een witte plaat gaan er met een doek met wat schoonmaakazijn af, maar dan afgespoeld en drooggemaakt in plaats van laten intrekken. Laat geen enkel middel op de plaat staan, want juist dat inwerken vreet de laag aan.

Gebruik ook nooit een toiletreiniger op de plaat zelf. Diezelfde middelen die je voor het weghalen van urinesteen in de pot gebruikt, zijn zuur genoeg om de afwerking binnen een paar keer aan te tasten. Spat er iets op, spoel het dan meteen af met schoon water.

Bij een geborsteld of gelakt oppervlak werk je in de richting van de structuur en niet in rondjes. Krassen die door poetsen in rondjes ontstaan, zie je bij zijlicht als een waas die er niet meer uit gaat. Voor de knoppen zelf volstaat een zachte tandenborstel om het randje schoon te krijgen waar het vuil zich verzamelt.

Zo vervang je een bedieningsplaat op een oud inbouwreservoir

Deze volgorde werkt voor de meeste inbouwreservoirs waarbij de plaat de enige toegang tot het binnenwerk is.

  1. Sluit het water af en spoel het reservoir leeg

    Sluit de kraan op de toevoerleiding, of draai de afsluiter achter de plaat een kwartslag dicht met een platte schroevendraaier. Spoel daarna door tot het reservoir leeg is. Werken aan een vol reservoir betekent dat het zich telkens opnieuw vult terwijl jij iets probeert los te maken.

  2. Haal de oude plaat eraf met kunststof gereedschap

    Neem eerst de losse knoppen uit als die er zijn, en trek de plaat daarna gelijkmatig naar je toe met een oud pasje of een kunststof wig. Trek nooit aan één hoek en zet nooit een schroevendraaier tegen de tegelrand. De clips en de tegelkant zijn de twee dingen die je hier kunt breken.

  3. Lees de typeaanduiding af en fotografeer het geheel

    Zoek de sticker met het typenummer op het reservoir of aan de binnenkant van het luik. Fotografeer die sticker, en maak een tweede foto van het mechanisme met de stangen erop. Op die tweede foto zie je later terug welke stang bij de grote en welke bij de kleine spoeling hoort.

  4. Meet de sparing en bestel de passende plaat

    Meet de opening in de tegels, de buitenmaat van de oude plaat, de hart-op-hart-maat van de bevestiging en de afstand van de tegel tot het mechanisme. Bestel op typenummer plus die maten. Past er geen enkele plaat meer, vraag dan of er een aanpassingsset voor jouw reservoir bestaat.

  5. Beoordeel het mechanisme nu het toch open ligt

    Neem het spoelmechanisme uit en bekijk de rubberen afdichting onderin. Voelt die hard aan, is hij vervormd of zit er een kalkrand op de zitting, vervang dan de afdichting of het hele blok. Dit is het moment waarop dat vijf minuten kost, in plaats van een tweede demontage over een maand.

  6. Zet het nieuwe montageframe waterpas vast

    Klik of schroef het frame in de sparing en controleer met een kleine waterpas of het recht staat. Een frame dat een graad scheef staat, zie je aan de plaat terug omdat de naad met de tegel aan één kant openloopt. Draai de bevestiging handvast aan en niet meer dan dat, want kunststof scheurt.

  7. Stel de drukstangen af en klik de plaat erop

    Stel de stangen zo dat ze de hevel net raken zonder er druk op te zetten. Klik de plaat erop, druk beide knoppen een paar keer in en luister of ze volledig terugveren. Blijft een knop hangen, dan staat die stang te lang en stel je hem een slag terug.

  8. Zet het water erop en spoel een paar keer proef

    Open de afsluiter langzaam en laat het reservoir vollopen. Spoel daarna drie keer: één keer volledig, één keer met de kleine knop en één keer kort achter elkaar. Kijk of het reservoir stopt met vullen en of er niets langs de plaat naar buiten komt.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Ruimte of vakgebiedOnderdeelGangbare maatMarge die in de praktijk werktWaar je op moet letten
SanitairWastafel, bovenkant85 cm boven de vloer80 tot 90 cmMeet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
SanitairWastafelkraan, uitloop25 tot 30 cm boven de wastafelrandwat past bij de komTe hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
SanitairFonteintje in het toilet80 tot 85 cm75 tot 90 cmVaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
SanitairToiletpot, bovenkant zitting40 tot 43 cm38 tot 48 cmEen verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
SanitairHangend toilet, onderkant pot40 cm boven de vloer38 tot 45 cmDe hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
SanitairToiletrolhouder70 cm hoog, 25 cm voor de pot60 tot 80 cmTe ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
SanitairDouchekraan, thermostaat100 tot 110 cm95 tot 120 cmJe wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
SanitairDoucheglijstang, bovenkant180 tot 200 cmafhankelijk van de lengste gebruikerReken op minstens 20 cm boven de kruin.
SanitairRegendouche, onderkant kop205 tot 215 cm200 tot 220 cmOnder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
SanitairHanddoekradiator, onderkant20 tot 30 cm boven de vloer15 tot 40 cmLaag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
SanitairAfvoer wastafel, muurdoorvoer50 tot 55 cm45 tot 60 cmOnder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
ElektraStopcontact in een woonruimte30 cm hart boven de vloer25 tot 40 cmBij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
ElektraStopcontact boven een aanrechtblad115 tot 125 cm10 tot 20 cm boven het bladUit de spatzone van de kraan blijven.
ElektraLichtschakelaar105 cm hart boven de vloer90 tot 120 cmGelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
ElektraDeurklink100 cm hart boven de vloer95 tot 105 cmOok de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
ElektraMeterkast, groepenkast150 tot 180 cmbereikbaar zonder trapjeDe hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
ElektraWandcontactdoos buitenminimaal 30 cm boven maaiveldhoger bij kans op opspattend waterSpatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
ElektraBedrade deurbel, drukknop110 tot 130 cm100 tot 140 cmOok bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
ElektraWandlamp naast een spiegel160 tot 170 cmop ooghoogte van de gebruikerLicht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
ElektraTelevisieaansluiting40 cm of op de hoogte van het schermafhankelijk van de opstellingBij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
KeukenWerkblad, bovenkant90 tot 95 cm85 tot 100 cmVuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
KeukenBovenkasten, onderkant50 tot 60 cm boven het blad45 tot 65 cmTe laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
KeukenAfzuigkap boven een elektrische kookplaat60 cm55 tot 70 cmOnder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
KeukenAfzuigkap boven een gaspit65 cm65 tot 75 cmBij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
KeukenPlint onder de keukenkasten10 tot 15 cmstandaard 15 cmTerugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
KeukenInbouwoven op ooghoogteonderkant op 85 tot 90 cmnaar de gebruikerScheelt bukken met een hete plaat in je handen.
TrapTrapleuning90 cm boven de voorkant van de trede85 tot 100 cmMeet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
TrapLeuning langs een bordes100 cm90 tot 110 cmBij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
TrapOptrede, hoogte per trede18 tot 20 cmmaximaal 21 cm binnen een woningAlle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
TrapAantrede, diepte van de trede22 tot 24 cmminimaal 22 cmVuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
TrapVrije doorloophoogte boven de trap230 cmminimaal 210 cmMeet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
TrapSpijlafstand van een balustrademaximaal 10 cmkleiner bij kinderenZo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
DeurenBinnendeur, standaardmaat83 bij 201,5 cm78 tot 93 cm breedDe dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
DeurenVoordeur, standaardmaat88 bij 201,5 cm83 tot 100 cm breedBreder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
DeurenSpeling onder een binnendeur1 tot 1,5 cm2 cm bij mechanische ventilatieDe kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
DeurenSpeling rondom in het kozijn3 mm2 tot 4 mmTe weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
DeurenScharnieren, afstand tot de hoek20 cm van boven en onder15 tot 25 cmBij een zware deur een derde scharnier in het midden.
VentilatieVentilatierooster in een raamboven in het kozijnop de bovenregelWarme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
VentilatieAfzuigpunt in een badkamerhoog in de ruimte20 tot 30 cm onder het plafondVocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
VentilatieMuurrooster kruipruimtenet boven het maaiveldminimaal 15 cmAnders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
VentilatieDakdoorvoer, afstand tot de nokminimaal 50 cmafhankelijk van het typeTe dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Samengesteld uit gangbare praktijkmaten, de eisen uit het Bouwbesluit waar die van toepassing zijn, en montagevoorschriften van fabrikanten. Standaardmaten zijn een vertrekpunt, geen wet: pas ze aan op de lengte van de mensen die de ruimte gebruiken. Bij nieuwbouw en verbouw gelden de actuele bouwregels boven elke vuistregel.

Voordat je de nieuwe plaat erop klikt

Veelgemaakte fouten

De plaat aan één hoek lostrekken

De bevestiging is verdeeld over twee of vier punten, dus trekken aan één hoek zet alle kracht op één clip. Die clip breekt, en daarna hangt de plaat scheef of valt hij er telkens af. Pak de plaat aan beide zijden tegelijk beet en trek recht naar voren.

Een schroevendraaier tussen plaat en tegel wrikken

Het glazuur langs een zaagsnede in de tegel is de zwakste plek die er in een badkamer is. Een metalen punt met hefboomwerking neemt daar een schilfer uit, en die schilfer zit precies in beeld naast de nieuwe plaat. Kunststof gereedschap geeft eerder mee dan de tegel.

Op uiterlijk bestellen in plaats van op typenummer

Platen uit verschillende series lijken van een afstand op elkaar, maar het gatpatroon en de stand van de drukpunten verschillen. Een plaat die er hetzelfde uitziet maar niet bij het reservoir hoort, past domweg niet op het frame. Het typenummer is de enige zekerheid.

De drukstangen te lang afstellen

Als de stang in ruststand al op de hevel drukt, staat de spoelklep permanent een fractie open. Het water loopt dan zachtjes en onhoorbaar door naar de pot. Stel af tot de stang de hevel net raakt, en controleer dat na een paar spoelingen opnieuw.

Alleen de plaat vernieuwen bij een versleten klep

Een nieuwe voorkant lost een lekkende klep niet op, want het rubber onderin het reservoir blijft hetzelfde. Je hebt de plaat dan al gemonteerd voordat je merkt dat het water nog steeds doorloopt. Beoordeel het mechanisme terwijl de opening toch vrij ligt.

Zure ontkalker of chloor op de bedieningsplaat

De chroomlaag op een kunststof plaat is dun en zuur tast hem aan. Het resultaat is niet meteen zichtbaar, maar na een paar behandelingen wordt de plaat dof en gaan de randen bladderen. Een vochtige doek met een pH-neutrale reiniger houdt hem jarenlang gaaf.

Het montageframe klemvast aandraaien

Kunststof frames rekken bij te veel kracht en scheuren daarna bij de schroefgaten. Het frame hoeft alleen zijn eigen gewicht en de druk van een vinger te dragen, dus handvast is genoeg. Een gescheurd frame merk je pas als de plaat na een week begint te klapperen.

De wand openbreken voordat de opening onderzocht is

Bijna alles wat aan een inbouwreservoir kan slijten, komt door de revisieopening naar buiten. Wie meteen begint te hakken, sloopt tegelwerk voor een reparatie die met de plaat eraf te doen was. Kijk eerst wat er door de opening bereikbaar is en beslis daarna pas.

Veelgestelde vragen

Welk bedieningspaneel past op mijn Geberit inbouwreservoir van een oud model?

Dat hangt volledig af van het type reservoir. Bij een UP100 hoort de Delta-serie, bij een UP300 en een UP320 de Sigma-serie en bij een UP720 de Omega-serie. Het typenummer staat op een sticker in de revisieopening, dus je leest het pas af als de oude plaat eraf is. Neem daarnaast de maat van de sparing en de hart-op-hart-maat van de bevestiging mee naar de winkel, want die twee bepalen of het montageframe past.

Hoe weet ik welk model inbouwreservoir er in de wand zit?

Haal de bedieningsplaat eraf en zoek de sticker met het typenummer. Die zit op de wand van het reservoir, op het binnenwerk of aan de binnenkant van het afdekluik. Is de sticker onleesbaar geworden, meet dan de sparing, het gatpatroon en de stand van de drukpunten en leg die gegevens naast de maatvoering van de leverancier. De vorm van het spoelmechanisme is voor een sanitairhandel vaak al genoeg om het type te herkennen op een foto.

Kan ik een bedieningspaneel voor een toilet van een oud model nog krijgen?

Voor de lopende series is dat geen probleem, en ook voor oudere reservoirs blijven onderdelen vaak verrassend lang leverbaar. Zoek op het typenummer bij een sanitairhandel of in de onderdelenzoeker van de fabrikant. Is er echt geen plaat meer voor jouw type, vraag dan of er een aanpassingsset bestaat: een frame dat het oude gatpatroon geschikt maakt voor een plaat uit een huidige serie. Pas als dat er ook niet is, komt vervanging van het reservoir zelf in beeld.

Kan ik een Geberit bedieningspaneel vervangen zonder de wand open te breken?

In vrijwel alle gevallen wel. De revisieopening waar de plaat op zit, is bewust zo gemaakt dat het spoelmechanisme, de vulkraan en de afdichtingen er doorheen naar buiten komen. Je hoeft alleen te hakken als het reservoir zelf lek is, als de bevestiging in de wand is losgekomen of als er geen enkele plaat meer op past. Onderzoek dus eerst wat er door de opening bereikbaar is voordat je een tegel aanraakt.

Past een Sigma-plaat op een UP100?

Nee. De Sigma-serie is gemaakt voor de UP300 en de UP320 en heeft een ander montageframe, een andere sparing en een andere overbrenging naar het mechanisme. Op een UP100 hoort een plaat uit de Delta-serie. Ze passen ook niet met wat kracht of met een tussenstukje: de drukpunten komen dan niet op de hevel uit en je krijgt geen betrouwbare spoeling.

Waarom loopt het water door nadat ik een nieuwe plaat heb gemonteerd?

Bijna altijd staan de drukstangen te lang afgesteld. Ze drukken dan in ruststand al een fractie op de hevel, waardoor de spoelklep niet volledig op zijn zitting valt. Neem de plaat eraf, stel de stangen een slag terug tot ze de hevel net raken en spoel een paar keer proef. Blijft het water lopen met de plaat eraf, dan ligt het niet aan de afstelling maar aan de afdichting van de klep.

Hoe krijg ik een bedieningsplaat eraf die nergens een naad of schroef heeft?

Dan zit hij vrijwel zeker met knoppen die je eerst recht uitneemt, of hij valt als een deksel over het frame. Probeer eerst een knop voorzichtig recht naar je toe te trekken en kijk of er een schroef onder zit. Werkt dat niet, pak de plaat dan aan beide zijkanten tegelijk beet en trek gelijkmatig naar voren. Gebruik een oud pasje in de naad in plaats van een schroevendraaier, want de tegelrand is hier het kwetsbaarste onderdeel.

Moet ik het water afsluiten voordat ik de plaat eraf haal?

Voor alleen de plaat wegnemen hoeft het niet, maar zodra je aan het mechanisme komt wel. Bij veel inbouwreservoirs zit er achter de plaat een afsluiter die je met een platte schroevendraaier een kwartslag dichtdraait. Zit die er niet, gebruik dan de kraan op de toevoerleiding. Spoel daarna het reservoir leeg, zodat je droog kunt werken en het reservoir zich niet telkens opnieuw vult.

Kan ik een oude enkelspoeling ombouwen naar een spoeling met twee knoppen?

Dat wordt bepaald door het spoelmechanisme in het reservoir, niet door de plaat. Een reservoir met een enkele spoeling heeft geen tweede uitlaatstand, dus een plaat met twee knoppen levert daar niets extra's op. Soms bestaat er voor een bepaald reservoir een mechanisme met deelspoeling dat je kunt inbouwen. Vraag dat na op typenummer, want het verschilt per generatie en per uitvoering.

Mag ik de bedieningsplaat schoonmaken met ontkalker?

Liever niet. De meeste platen zijn verchroomd of gelakt kunststof en zure ontkalkers tasten die afwerking aan, eerst dof en later bladderend. Neem de plaat af met een vochtige doek en een pH-neutrale reiniger en droog hem na. Kalkstrepen krijg je er met wat schoonmaakazijn op een doek af, mits je direct naspoelt en niets laat inwerken.

De plaat zit los en beweegt mee als ik druk, hoe los ik dat op?

Dan zijn de clips van het montageframe gebroken, meestal bij een eerdere demontage waarbij aan één hoek is getrokken. De plaat zelf is vaak nog prima. Bestel een nieuw montageframe uit dezelfde serie, neem het oude eruit en zet het nieuwe waterpas terug. Controleer daarna of de drukstangen nog op dezelfde lengte staan, want een verschoven frame verandert de afstand tot de hevel.

Hoe lang gaat een spoelmechanisme in een inbouwreservoir mee?

Daar is geen vaste termijn voor, want het hangt af van de hardheid van het water en van hoe vaak het toilet gebruikt wordt. In een gebied met hard water zie je de rubberen afdichting na een jaar of tien tot vijftien verharden en de zitting verkalken. Het signaal is bijna altijd hetzelfde: water dat na het spoelen zachtjes blijft lopen. Vervang dan de afdichting of het complete mechanisme in plaats van het probleem te laten zitten.

Wanneer je beter een vakman belt

Een bedieningsplaat vervangen en het spoelmechanisme vernieuwen is werk dat je met een schroevendraaier en wat geduld zelf doet. Er zijn drie momenten waarop je beter stopt en belt.

Het eerste is een lekkage die je niet vanuit de revisieopening kunt bereiken. Zit het water tussen de tegels of komt het onder de voorzetwand naar buiten, dan gaat het om leidingwerk of om het reservoir zelf, en dat betekent tegelwerk verwijderen. Een loodgieter kan met een vochtmeting eerst bepalen waar het vandaan komt voordat er iets stuk gaat.

Het tweede is een reservoir dat los in de wand beweegt. De bevestiging van een inbouwframe draagt het gewicht van de pot en van de gebruiker, dus daar mag geen speling in zitten. Zit die bevestiging in een dragende wand of moet er in de vloer verankerd worden, laat dat dan beoordelen.

Het derde is de situatie waarin geen enkele plaat meer past en het hele reservoir vervangen moet worden. Dat is sloopwerk plus nieuw leidingwerk. Laat de aansluiting op de riolering en de wateraansluiting dan in één keer meenemen.

Verder lezen over dit onderwerp

diy-gids.nl SANITAIR & LOODGIETERSWERK Vlotter wc
Sanitair & loodgieterswerk

Vlotter wc

diy-gids.nl SANITAIR & LOODGIETERSWERK Urinesteen verwijderen
Sanitair & loodgieterswerk

Urinesteen verwijderen

diy-gids.nl SANITAIR & LOODGIETERSWERK Wc bril vervangen
Sanitair & loodgieterswerk

Wc bril vervangen