Sphinx wc bril: de juiste maat vinden en monteren
Een universele bril past qua boutgaten meestal wel op een Sphinx toilet, maar volgt de vorm van de potrand net niet, waardoor hij aan de binnenkant over de rand steekt en gaat wippen. De oplossing is niet zoeken naar het merk, maar naar de maat: neem met een stuk karton een afdruk van de bovenrand en meet vijf punten na. Het typenummer staat vaak in het keramiek gestempeld aan de onderzijde of achterzijde van de pot, en daarmee kun je de serie terugvinden. De bevestiging loopt bij Sphinx bijna altijd van bovenaf met een inbusbout onder een rozet.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Inbussleutelset, in elk geval 4 en 5 mm
- Dunne steeksleutel of waterpomptang voor het vierkante kopje van de draadstang
- Rolmaat en een schuifmaat of liniaal met millimeterverdeling
- Stuk stevig karton van minstens 40 bij 55 cm
- Priem of schroevendraaier om de gaten door te prikken
- Viltstift
- Ijzerzaagblad of multitool met metaalblad, alleen als de bout niet loskomt
- Telefoon voor foto's van de pot en het stempel
Materiaal
- Nieuwe wc bril in de juiste maat, met of zonder softclose
- Bevestigingsset met rvs draadstangen, tuimelpluggen en rozetten
- Kruipolie of WD-40
- Schuurpapier korrel 240 om het keramiek rond de gaten schoon te maken
- Allesreiniger en een doek
Waarom een universele bril op een Sphinx net niet past
De boutgaten zijn zelden het probleem. Bij vrijwel elk Nederlands toilet, ook bij Sphinx, zit de hart-op-hart afstand van de twee gaten op 155 millimeter. Elke universele bril uit de bouwmarkt is daarop gemaakt, dus hij zit er zo op. Waar het misgaat is de omtrek van de pot, en dat is precies waar de meeste vragen over een toilet en het onderhoud eraan bij ons vandaan komen.
Sphinx potten zijn vaak wat smaller en langer dan het universele model, en ze lopen naar achteren toe sneller toe. Leg je er een standaardbril op, dan lijkt het aan de buitenkant te kloppen: de rand van de bril valt netjes over de rand van de pot. Kijk je van boven in de pot, dan zie je dat de zitting aan de binnenzijde over de keramiekrand heen steekt.
Dat is geen cosmetisch detail. Een bril die naar binnen oversteekt rust niet meer op de volle breedte van de rand maar op twee smalle stroken, en gaat daardoor wippen zodra je gaat zitten. Bovendien loopt vocht langs de binnenrand naar buiten in plaats van de pot in.
Andersom komt ook voor: een bril die aan de voorkant een paar centimeter te kort is, waardoor de pot vooraan een randje bloot laat. Dat wipt niet, maar het ziet er half af uit en de pot blijft daar sneller vies. Meten is dus geen overdreven precisie, het is de enige manier om dit in één keer goed te krijgen.
Een bril die wipt gaat op den duur ten koste van het keramiek. De kunststof zitting is veel zachter dan de pot, maar de tuimelpluggen in de gaten krijgen bij elke beweging een tik. Bij een hangtoilet gaat die belasting door tot in de ophangbouten. Een losse bril is dus geen ding dat je een half jaar kunt uitstellen.
Het typenummer van je Sphinx toilet terugvinden
Bijna alle Sphinx potten hebben een aanduiding in het keramiek zelf. Die is niet gedrukt maar gestempeld of ingeperst, meestal in grijs of zwart, en zit op een plek waar je hem in gebruik niet ziet. Wat je zoekt is een korte code met cijfers, bijvoorbeeld iets in de trant van DINI 385 6, vaak met een tweecijferig jaartal of een datumstempel ernaast.
Dat jaartal is minstens zo bruikbaar als de code zelf. Weet je dat de pot uit 2000 of uit 2005 komt, dan valt het aantal series dat het kan zijn meteen terug naar een handvol. Nieuwbouwwoningen kregen destijds vaak jarenlang hetzelfde standaardmodel, dus buren met dezelfde bouwstroom hebben doorgaans ook dezelfde pot.
Maak van alles foto's voordat je gaat zoeken: de pot recht van voren, schuin van boven, de achterkant bij de muur en een close-up van het stempel. Met alleen de omschrijving in woorden kom je er bij een sanitairspecialist niet, met die vier foto's meestal wel.
| Waar je kijkt | Wat je daar meestal vindt | Wat je ermee kunt |
|---|---|---|
| Onderzijde van een staande pot, aan de voetkant | Ingeperste code met cijfers en een jaartal | De directe aanwijzing voor serie en bouwjaar |
| Achterkant van de pot, tussen pot en muur | Stempel of merknaam, vaak lastig te lezen | Foto maken met de telefoon ondersteboven langs de wand |
| Onder de bestaande zitting, op de keramiekrand | Soms een productiestempel bij de boutgaten | Zichtbaar zodra de oude bril eraf is |
| Binnenzijde van het reservoirdeksel bij een duoblok | Typeaanduiding van het reservoir, niet van de pot | Helpt om het bouwjaar en de serie te bevestigen |
| Label onder de oude zitting zelf | Fabrikantnummer van de zitting | Vaak genoeg om exact dezelfde bril na te bestellen |
| Opleverdocumenten of de map van de aannemer | Merk en type van het geleverde sanitair | Bij nieuwbouw sneller dan zoeken op de pot |
Zit het stempel onbereikbaar achter de pot? Houd je telefoon met de camera naar boven op de vloer achter het toilet en maak blind een paar foto's met flits. Op de derde poging heb je hem meestal leesbaar, en dat scheelt het toilet losnemen.
Zelf de maat nemen met een stuk karton
Kom je er met het typenummer niet uit, dan is de kartonnen mal de aanpak die altijd werkt. Leg een stuk stevig karton over de pot, druk het langs de bovenrand aan en teken de omtrek van de rand na met een viltstift. Prik daarna de twee bevestigingsgaten door met een priem, zodat de gatpositie op je mal staat.
Knip de mal uit langs de lijn en leg hem terug op de pot om te controleren of hij klopt. Daarna schrijf je de maten er direct op, want in de winkel wil je niet meer hoeven meten. Neem de mal mee naar de bouwmarkt of de sanitairzaak en houd hem tegen de brillen in het schap.
Let bij het passen niet alleen op de buitenrand maar houd de mal ook op de binnenopening. Dat is de maat waar universele brillen op sneuvelen. Ben je toch bezig met de rolmaat, dan is het handig om meteen de zithoogte te noteren; in onze tabel met standaardmaten in huis zie je wat gangbaar is en wanneer een verhoogd toilet prettiger zit.
| Wat je meet | Hoe je meet | Gangbare waarde |
|---|---|---|
| Hart-op-hart afstand van de boutgaten | Van het midden van het ene gat naar het midden van het andere | 155 mm bij vrijwel alle potten |
| Diameter van de boutgaten | Met een schuifmaat of een boortje dat er net in past | 13 tot 15 mm |
| Lengte van de pot | Van de lijn tussen de gaten tot het verste punt vooraan | 42 tot 48 cm |
| Breedte op het breedste punt | Buitenrand tot buitenrand, meestal iets voor het midden | 34 tot 38 cm |
| Breedte ter hoogte van de gaten | Buitenrand tot buitenrand achteraan | Bij Sphinx vaak duidelijk smaller dan het midden |
| Binnenmaat van de spoelopening | Lengte en breedte van de opening zelf | Bepaalt of de bril naar binnen oversteekt |
| Hoogte van de rand tot de vloer | Bovenkant keramiek, zonder zitting | 40 tot 43 cm standaard, 46 tot 48 cm verhoogd |
De series van Sphinx en waar je ze aan herkent
Sphinx heeft decennialang tientallen modellen op de markt gehad, en veel daarvan lijken op een foto sprekend op elkaar. De verschillen zitten in details die je pas ziet als je weet waar je naar kijkt: de vorm van de onderzijde, de bocht van de aansluiting naar de muur en de manier waarop een hangend model aan de bouten hangt.
De namen die je het vaakst tegenkomt bij zoeken naar een passende zitting zijn de genummerde series zoals de 280 en de 300 en 340 reeks, en de modellen met een naam zoals Atlantic, Eurobase, Zico en Milano. Wat hieronder staat is hoe wij ze in de praktijk uit elkaar houden, niet een officiële typelijst. Twijfel je, dan blijft de mal de doorslaggevende controle.
Houd er rekening mee dat de merknaam Sphinx inmiddels bij Geberit hoort en de laatste jaren grotendeels uit de schappen is verdwenen. Voor potten van voor die tijd betekent dat vooral dat de originele zitting van een oud model niet altijd meer nieuw leverbaar is. Dat maakt de maatvoering belangrijker dan de merknaam op de doos.
| Model of serie | Waar je op let | Waar je tegenaan loopt |
|---|---|---|
| Sphinx 280 serie | Onderzijde van de pot loopt vlak door, afwijkende ophangbevestiging | Wordt vaak verward met latere series die er van voren gelijk uitzien |
| Sphinx 300 en 340 serie | Rond model uit begin jaren 2000, zitting rond 34 bij 44 cm | Zittingen uit die reeks zijn deels uitgelopen, meten is nodig |
| Sphinx Atlantic | Strak ovaal model, zitting van bovenaf met inbus bevestigd | Zitting is er in wit en in een enkele afwijkende kleur |
| Sphinx Eurobase | Ouder standaardmodel uit de jaren negentig en begin 2000 | Veel voorkomend in nieuwbouw van die jaren, zitting schaars |
| Sphinx Zico | Herkenbaar aan de zwanenhalsbocht bij de afvoer | Wordt vaak verward met modellen die er van boven op lijken |
| Sphinx Milano | Nieuwer model, onderdelen als scharnier en demper los te krijgen | Losse onderdelen verschillen per uitvoering van de zitting |
| Vierkante Sphinx modellen | Rechte zijkanten met afgeronde hoeken, strakke voorzijde | Een ronde bril op een vierkante pot laat altijd randen zien |
Hoe de bevestiging van een Sphinx wc bril werkt
Zoek je naar moeren onder de pot, dan zoek je bij de meeste Sphinx toiletten tevergeefs. De bevestiging werkt van bovenaf. Onder elk scharnier zit een rozet of dekplaatje, en daaronder zit een inbusbout van 4 of 5 millimeter die het scharnier op een rvs draadstang klemt.
Die draadstang loopt door het boutgat in het keramiek naar beneden en eindigt in een kunststof tuimelplug of spreidplug. Zodra je de stang draait, kantelt die plug dwars onder het keramiek en trekt zich vast. Daarom kun je bij een hangtoilet ook zonder toegang van onderaf een bril stevig monteren.
De demontagevolgorde is daarmee vast. Draai eerst de inbusbouten er helemaal uit, til dan de bril van de pot af. Nu zie je de bovenkant van de draadstangen, en daarop zit een vierkant kopje. Pak dat met een dunne steeksleutel of een waterpomptang en draai de stang los. Bij een tuimelplug moet je de stang tijdens het draaien iets omhoog houden, anders blijft de plug dwars staan en kantelt hij niet terug.
Zit de bril alleen los en wil je hem niet vervangen, dan hoef je maar één ding te doen: rozet omhoog schuiven en de inbusbout natrekken. Hoe je dat aanpakt zonder het scharnier te vervormen, lees je bij een wc bril die heen en weer schuift vastzetten.
Een vastgekoekte inbusbout alsnog los krijgen
Een inbusbout die na tien jaar geen millimeter beweegt, is de meest voorkomende reden dat een briltje vervangen een middag gaat kosten. De oorzaak is bijna altijd kalk en aangekoekt vuil tussen de bout en het scharnier, soms in combinatie met roestvorming waar het rvs tegen een gewoon stalen ringetje ligt.
Begin met kruipolie of WD-40 in de bout en laat dat een nacht staan. Draai de bout de volgende dag eerst een klein stukje aan in plaats van meteen los: dat breekt de kalklaag en dan komt hij vaak alsnog mee. Steek daarbij het korte been van de inbussleutel in de bout en gebruik het lange been als hefboom, want daarmee zet je aanzienlijk meer kracht dan andersom.
Gebruik een verse sleutel. Een inbussleutel met afgeronde hoeken loopt door in de bout en dan is het gedaan. Draait de kop toch rond, dan kun je een torx bit van één maat groter in het gat tikken; die pakt op de restanten van de zeskant. Helpt dat ook niet, dan zaag je de draadstang tussen het scharnier en het keramiek door met een ijzerzaagblad of een multitool met metaalblad. Schuif een plamuurmes of een stuk karton onder het zaagblad zodat je het glazuur niet raakt.
Boor nooit in het keramiek van de pot. Een boor die wegloopt uit een rvs bout komt direct in het glazuur terecht, en een barst in de pot is niet te repareren. Zagen kun je sturen, boren op een rond bouteinde niet. Loopt het zagen vast, stop dan en laat het over aan een installateur.
Onderdelen los bestellen: scharnieren, bouten en dempers
Vaak is de zitting zelf nog prima en is alleen de bevestiging op. Een scharnier waarvan het kunststof oog is uitgescheurd, een softclose demper die niet meer remt, of tuimelpluggen die rondtollen in het gat. Losse onderdelen zijn bij de nieuwere series doorgaans te krijgen, bij de oudere series wisselend.
Wat je nodig hebt om te bestellen is het fabrikantnummer van de zitting, niet van de pot. Dat staat op een sticker of in het kunststof aan de onderzijde van de bril, meestal achteraan bij een van de scharnieren. Maak daar een foto van voordat je de oude bril weggooit, ook als je hem in zijn geheel vervangt.
Een complete bevestigingsset bevat twee rvs draadstangen met inbusbouten, twee tuimel- of spreidpluggen, twee rozetten en meestal een setje rubber onderlegringen. Zo'n set kost een fractie van een nieuwe bril en lost negen van de tien klachten over een losse zitting op. De volledige aanpak van vervangen staat bij een wc bril vervangen van demontage tot montage.
Merk op dat de bevestigingsconstructie bij verwante merken sterk lijkt op die van Sphinx. Kom je een bril tegen met een dunne moer onder het rozet in plaats van een inbusbout, kijk dan bij de bevestiging van een Villeroy en Boch wc bril, want daar heb je een extra dun sleuteltje voor nodig.
Zitten de stootdopjes onder de bril plat of ontbreken ze, vervang die dan meteen. Ze kosten een paar euro per setje en houden de zitting van het glazuur af. Zonder dopjes rust de bril rechtstreeks op de pot en schuurt hij bij elke beweging over de rand.
Kleur en vorm: wit, pergamon, zwart en vierkant
Wit is niet één kleur. Fabrikanten hebben allemaal hun eigen tint, en op een pot van twintig jaar oud ligt daar nog een gele zweem overheen van het glazuur zelf. Een spierwitte nieuwe bril kan daardoor naast een oudere pot ronduit lelijk uitpakken. Leg de bril in de winkel als het kan naast een foto van je pot bij daglicht.
Pergamon is de beige-ivoren kleur die in de jaren tachtig en negentig veel is geleverd, vaak in combinatie met een tweede toilet in wit. Een Sphinx wc bril pergamon is nieuw nauwelijks meer te krijgen. Wat overblijft is zoeken bij handelaren in uitgelopen sanitaironderdelen, een tweedehands exemplaar, of accepteren dat de bril wit wordt en dat je die kleurbreuk ziet.
Een vierkante zitting hoort op een vierkante pot en een ronde op een ronde. Dat klinkt logisch, maar de verleiding om een strakke Sphinx wc bril vierkant van vorm op een licht ovale pot te leggen is groot, en dan steken de achterhoeken over. Een Sphinx wc bril zwart komt bijna altijd uit de universele hoek, met verstelbare bevestiging en niet als origineel bijpassend exemplaar per serie.
Ziet de pot er onder de nieuwe bril ineens dof en verkleurd uit, dan is dat vaak geen glazuurslijtage maar aanslag. Wat daar wel en niet tegen helpt, staat bij het weghalen van urinesteen en kalkaanslag. Een uur poetsen voordat de nieuwe zitting erop gaat, scheelt veel.
Waar je een passende Sphinx bril koopt
De bouwmarkt heeft brillen in een paar standaardmaten en een universeel model met verstelbare bevestiging. Voor een moderne, ronde Sphinx pot lukt dat regelmatig, zeker als je de mal meeneemt en ter plekke past. Voor de oudere series is de kans klein dat er iets in het schap ligt dat op de millimeter volgt.
De sanitairspecialist is dan de volgende stap. Neem daar je mal, je maten en de foto's van de pot en het stempel mee. Zij hebben toegang tot merkgebonden zittingen die niet in de bouwmarkt liggen, en zij herkennen een serie meestal binnen een minuut van een foto.
Voor uitgelopen modellen zijn er handelaren die restpartijen en oude voorraad van sanitairmerken opkopen. Dat is de plek waar een zitting voor een pot uit 2000 nog wel eens opduikt. In hun assortiment staat zo'n zitting vaak omschreven als wc bril Sphinx met het serienummer erachter, dus reken erop dat je op maat en artikelnummer bestelt en niet op naam.
Levert dat allemaal niets op, dan is een universele bril met verstelbare scharnieren de praktische uitweg. Kies er dan een waarbij de scharnieren in de lengte verschuifbaar zijn, zodat je de zitting naar achteren kunt zetten en de oversteek aan de binnenkant zo klein mogelijk blijft. Meer klussen aan leidingwerk en sanitair vind je in ons overzicht over sanitair en loodgieterswerk in huis.
Van meten tot een bril die stil ligt
Deze volgorde werkt voor zowel een staande als een hangende Sphinx pot.
-
Zoek het typenummer op de pot
Kijk aan de onderzijde en aan de achterkant van het keramiek naar een ingeperste code met cijfers en een jaartal. Maak er een foto van, samen met een foto van de pot van voren en schuin van boven. Met die drie beelden kan een sanitairzaak de serie meestal thuisbrengen.
-
Haal de oude bril eraf
Schuif de rozetten bij de scharnieren omhoog en draai de inbusbouten er helemaal uit. Til de zitting eraf. Pak dan het vierkante kopje op de draadstang met een dunne steeksleutel en draai de stang los, terwijl je hem licht omhoog houdt zodat de tuimelplug terugkantelt.
-
Maak een mal van karton
Leg het karton over de schone pot, teken de bovenrand na en prik de twee boutgaten door. Knip de mal uit en leg hem terug om te controleren. Teken ook de binnenopening af, want daar loopt een net te grote bril op vast.
-
Noteer de maten op de mal zelf
Schrijf de hart-op-hart afstand van de gaten, de gatdiameter, de lengte van de gatlijn tot de voorkant en de breedte op het breedste punt op het karton. In de winkel heb je dan geen rolmaat meer nodig en kun je direct vergelijken met wat op de doos staat.
-
Pas de bril voordat je hem afrekent
Houd de mal tegen de bril of, als het mag, leg de bril op de mal. Let vooral op de binnenrand: een zitting die aan de binnenkant over de keramiekrand steekt, gaat later wippen. Kies bij twijfel een model met scharnieren die je in de lengte kunt verschuiven.
-
Maak de gaten en de rand schoon
Haal het oude vuil en de kalk uit de boutgaten en neem de rand af met allesreiniger. Een tuimelplug die op een laagje kalk klemt, komt binnen een paar maanden weer los. Laat het glazuur droog worden voordat je verder gaat.
-
Monteer de nieuwe bevestiging
Steek de draadstang met de plug door het gat, houd hem licht omhoog en draai tot de plug dwars onder het keramiek klemt. Zet daarna de bril met de inbusbouten vast, eerst beide handvast en pas daarna aantrekken. Zo houd je de zitting recht en gecentreerd.
-
Controleer op beweging en trek na
Ga zitten, schuif heen en weer en let op speling. Trek de bouten na, maar met beleid: het scharnier is kunststof en met te veel kracht vervorm je het. Zet de rozetten terug over de bouten en trek na een week nog één keer na.
Maatvoering
De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens
| Ruimte of vakgebied | Onderdeel | Gangbare maat | Marge die in de praktijk werkt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|---|
| Sanitair | Wastafel, bovenkant | 85 cm boven de vloer | 80 tot 90 cm | Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm. |
| Sanitair | Wastafelkraan, uitloop | 25 tot 30 cm boven de wastafelrand | wat past bij de kom | Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder. |
| Sanitair | Fonteintje in het toilet | 80 tot 85 cm | 75 tot 90 cm | Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is. |
| Sanitair | Toiletpot, bovenkant zitting | 40 tot 43 cm | 38 tot 48 cm | Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger. |
| Sanitair | Hangend toilet, onderkant pot | 40 cm boven de vloer | 38 tot 45 cm | De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast. |
| Sanitair | Toiletrolhouder | 70 cm hoog, 25 cm voor de pot | 60 tot 80 cm | Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit. |
| Sanitair | Douchekraan, thermostaat | 100 tot 110 cm | 95 tot 120 cm | Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan. |
| Sanitair | Doucheglijstang, bovenkant | 180 tot 200 cm | afhankelijk van de lengste gebruiker | Reken op minstens 20 cm boven de kruin. |
| Sanitair | Regendouche, onderkant kop | 205 tot 215 cm | 200 tot 220 cm | Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd. |
| Sanitair | Handdoekradiator, onderkant | 20 tot 30 cm boven de vloer | 15 tot 40 cm | Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen. |
| Sanitair | Afvoer wastafel, muurdoorvoer | 50 tot 55 cm | 45 tot 60 cm | Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling. |
| Elektra | Stopcontact in een woonruimte | 30 cm hart boven de vloer | 25 tot 40 cm | Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen. |
| Elektra | Stopcontact boven een aanrechtblad | 115 tot 125 cm | 10 tot 20 cm boven het blad | Uit de spatzone van de kraan blijven. |
| Elektra | Lichtschakelaar | 105 cm hart boven de vloer | 90 tot 120 cm | Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld. |
| Elektra | Deurklink | 100 cm hart boven de vloer | 95 tot 105 cm | Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen. |
| Elektra | Meterkast, groepenkast | 150 tot 180 cm | bereikbaar zonder trapje | De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn. |
| Elektra | Wandcontactdoos buiten | minimaal 30 cm boven maaiveld | hoger bij kans op opspattend water | Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten. |
| Elektra | Bedrade deurbel, drukknop | 110 tot 130 cm | 100 tot 140 cm | Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel. |
| Elektra | Wandlamp naast een spiegel | 160 tot 170 cm | op ooghoogte van de gebruiker | Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven. |
| Elektra | Televisieaansluiting | 40 cm of op de hoogte van het scherm | afhankelijk van de opstelling | Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm. |
| Keuken | Werkblad, bovenkant | 90 tot 95 cm | 85 tot 100 cm | Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger. |
| Keuken | Bovenkasten, onderkant | 50 tot 60 cm boven het blad | 45 tot 65 cm | Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken. |
| Keuken | Afzuigkap boven een elektrische kookplaat | 60 cm | 55 tot 70 cm | Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht. |
| Keuken | Afzuigkap boven een gaspit | 65 cm | 65 tot 75 cm | Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam. |
| Keuken | Plint onder de keukenkasten | 10 tot 15 cm | standaard 15 cm | Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan. |
| Keuken | Inbouwoven op ooghoogte | onderkant op 85 tot 90 cm | naar de gebruiker | Scheelt bukken met een hete plaat in je handen. |
| Trap | Trapleuning | 90 cm boven de voorkant van de trede | 85 tot 100 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer. |
| Trap | Leuning langs een bordes | 100 cm | 90 tot 110 cm | Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap. |
| Trap | Optrede, hoogte per trede | 18 tot 20 cm | maximaal 21 cm binnen een woning | Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste. |
| Trap | Aantrede, diepte van de trede | 22 tot 24 cm | minimaal 22 cm | Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm. |
| Trap | Vrije doorloophoogte boven de trap | 230 cm | minimaal 210 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond. |
| Trap | Spijlafstand van een balustrade | maximaal 10 cm | kleiner bij kinderen | Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen. |
| Deuren | Binnendeur, standaardmaat | 83 bij 201,5 cm | 78 tot 93 cm breed | De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad. |
| Deuren | Voordeur, standaardmaat | 88 bij 201,5 cm | 83 tot 100 cm breed | Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator. |
| Deuren | Speling onder een binnendeur | 1 tot 1,5 cm | 2 cm bij mechanische ventilatie | De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet. |
| Deuren | Speling rondom in het kozijn | 3 mm | 2 tot 4 mm | Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt. |
| Deuren | Scharnieren, afstand tot de hoek | 20 cm van boven en onder | 15 tot 25 cm | Bij een zware deur een derde scharnier in het midden. |
| Ventilatie | Ventilatierooster in een raam | boven in het kozijn | op de bovenregel | Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder. |
| Ventilatie | Afzuigpunt in een badkamer | hoog in de ruimte | 20 tot 30 cm onder het plafond | Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet. |
| Ventilatie | Muurrooster kruipruimte | net boven het maaiveld | minimaal 15 cm | Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht. |
| Ventilatie | Dakdoorvoer, afstand tot de nok | minimaal 50 cm | afhankelijk van het type | Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je een nieuwe bril bestelt
Uit de praktijk
Twee universele brillen die aan de binnenkant oversteken
In een woning met twee Sphinx toiletten waren beide zittingen gebarsten en meteen vervangen door universele exemplaren uit de bouwmarkt. Van buitenaf leek dat te kloppen: de bril viel netjes over de rand. Zodra je van boven in de pot keek, stak de zitting aan de binnenzijde een centimeter over de keramiekrand heen.
Daardoor rustte de bril niet meer op de volle rand en ging hij bij elke beweging wippen. De kartonnen mal wees uit dat de potten weliswaar de standaard 155 millimeter gatafstand hadden, maar duidelijk smaller waren dan het universele model. Bij de sanitairzaak kwam er met die mal en een foto van het stempel binnen een paar minuten een passend model uit, in een maat die in de bouwmarkt gewoon niet in het schap lag.
Een inbusbout in een hangtoilet die niet meer meegaf
Bij een hangend Sphinx closet waren nergens moeren te vinden, wat logisch was: de bevestiging liep van bovenaf via een inbusbout onder het rozet. Alleen zat die bout muurvast. Nieuwe inbussleutels gaven geen beweging, en er zat kalk tussen de bout en het scharnier.
Wat we adviseerden was WD-40 een nacht laten intrekken en daarna eerst een klein stukje aandraaien in plaats van los, om de kalklaag te breken. Ook belangrijk: het korte been van de sleutel in de bout en het lange been als hefboom, want zo zet je veel meer kracht. Kwam hij dan nog niet, dan bleef er één werkbare route over: de draadstang tussen scharnier en keramiek doorzagen met een metaalzaagblad, met een plamuurmes eronder om het glazuur te beschermen. De bevestigingsset ging daarna toch de prullenbak in.
Een zitting van 34 bij 44 waar geen serie bij te vinden was
Een pot uit ongeveer 2005 met een zitting van 34 bij 44 centimeter en een deksel van 36 bij 48,5 centimeter. Op grond van die maten leek het om de 340 reeks te gaan, maar niets in de handel volgde de omtrek precies. De originele zitting bleek niet meer nieuw leverbaar.
De uitkomst kwam uit twee hoeken. Een handelaar die oude voorraad van sanitairmerken opkoopt had nog een passende zitting op de plank, besteld op maat en artikelnummer en niet op modelnaam. Als terugvaloptie lag er een universele bril met in de lengte verschuifbare scharnieren, waarmee de zitting zover naar achteren kon dat de oversteek aan de binnenrand verdween. De mal was in beide gevallen het stuk gereedschap dat de knoop doorhakte.
Een duo in wit en pergamon met een stempel onder de pot
Twee toiletten in hetzelfde huis, het ene wit en het andere pergamon, en de bewoner vermoedde de 280 serie. Dat klopte niet: de 280 loopt aan de onderzijde vlak door en heeft een andere ophangbevestiging. Het stempel onder de pot gaf een code met een jaartal rond 2000, en aan de zwanenhalsbocht bij de afvoer was te zien dat het ook de Zico niet was.
Het bleek te gaan om een ouder standaardmodel uit die jaren, waarvan de zitting in wit nog wel te vinden was en in pergamon vrijwel niet. Dat is het punt waarop je een keuze maakt: doorzoeken bij handelaren in restpartijen, of accepteren dat het tweede toilet een witte bril krijgt. Voor de duidelijkheid is de kleurbreuk kleiner dan mensen vooraf denken, zeker als het keramiek zelf al wat is vergeeld.
Veelgemaakte fouten
Alleen op de gatafstand afgaan
Omdat de 155 millimeter gatafstand bij bijna elke pot hetzelfde is, past er van alles op. Dat zegt niets over de omtrek. De bril die je thuis uitpakt zit dan wel vast maar volgt de rand niet, en dat merk je pas als je gaat zitten.
Alleen de buitenkant controleren bij het passen
Van buitenaf lijkt een net te grote bril vaak prima, want de rand valt over de pot heen. De maat die telt is de binnenopening. Steekt de zitting daar over het keramiek, dan rust hij op twee smalle stroken en gaat hij wippen.
Zoeken naar moeren onder de pot
Bij een hangtoilet en bij de meeste Sphinx modellen kom je er van onderaf niet bij, en dat hoeft ook niet. De bevestiging zit van bovenaf onder het rozet bij het scharnier. Schuif dat rozet omhoog voordat je aanneemt dat de bril op een andere manier vastzit.
Doorwerken met een afgeronde inbussleutel
Een sleutel waarvan de hoeken rond zijn loopt door in de bout en maakt van een zeskant een rond gat. Daarna is er geen sleutel meer die pakt. Gebruik een verse sleutel en stop zodra je voelt dat hij begint te glijden.
Boren in of naast een vastzittende bout
De boor loopt op het ronde uiteinde weg en komt in het glazuur terecht. Een barst in het keramiek betekent een nieuwe pot, en dat is een veelvoud van de kosten van de bril. Zagen laat zich sturen, boren op deze plek niet.
De bouten met volle kracht aantrekken
Het scharnier is kunststof en vervormt onder te veel koppel, waardoor de zitting scheef komt te staan of het oog inscheurt. Draai handvast plus een kwartslag, controleer op beweging en trek na een week nog een keer na.
De oude bevestiging hergebruiken
Tuimelpluggen worden bros en de draadstangen zijn vaak beschadigd bij het losdraaien. Een bevestigingsset kost een tientje en voorkomt dat de nieuwe bril binnen een half jaar weer los zit. De pluggen zijn het onderdeel dat als eerste opgeeft.
Kalk in de boutgaten laten zitten
Een plug die op een laagje kalk klemt, lijkt bij montage prima vast te zitten. Zodra dat laagje onder belasting verkruimelt, ontstaat er speling en begint het wippen opnieuw. Maak de gaten en de rand schoon en laat ze drogen voor de montage.
Veelgestelde vragen
Hoe kom ik erachter welk typenummer mijn Sphinx toilet heeft?
Kijk naar een ingeperste code in het keramiek aan de onderzijde van de pot, en anders aan de achterkant tussen pot en muur. Die code bestaat uit letters en cijfers en heeft meestal een jaartal ernaast, bijvoorbeeld een aanduiding als DINI 385 met een productiejaar rond 2000. Lukt lezen niet, houd dan je telefoon met de camera omhoog achter de pot en maak blind een paar foto's met flits. Het bouwjaar alleen beperkt het aantal mogelijke series al flink.
Welke wc bril past op een Sphinx toilet?
Er is geen enkele bril die op alle Sphinx potten past, want het merk heeft tientallen series gehad met verschillende omtrekken. Wat wel bij vrijwel alle modellen klopt, is de gatafstand van 155 millimeter. Een wc bril voor Sphinx toilet kies je daarom op maat en niet op merknaam: neem met karton een afdruk van de bovenrand, prik de gaten door en pas daarmee in de winkel. Let bij het passen vooral op de binnenopening, want daar loopt een net te grote zitting op stuk.
Zijn er universele Sphinx wc brillen?
Sphinx zelf leverde zittingen per serie, dus universeel in de zin van origineel en overal passend bestaat niet. Wel zijn er universele brillen met scharnieren die je in de lengte kunt verschuiven, en die zijn voor moderne ronde potten een werkbare oplossing. Kies dan een model waarbij je de zitting naar achteren kunt zetten, zodat er vooraan geen keramiek bloot blijft en er aan de binnenrand niets oversteekt.
Hoe krijg ik een Sphinx wc bril los als ik geen moeren kan vinden?
Bij een hangend closet en bij de meeste Sphinx modellen zitten er geen moeren onder de pot. Schuif het rozet bij het scharnier omhoog: daar zit een inbusbout van 4 of 5 millimeter. Draai die er helemaal uit en til de bril eraf. Daarna zie je op de draadstang een vierkant kopje, dat je met een dunne steeksleutel of een tang losdraait. Houd de stang bij een tuimelplug licht omhoog terwijl je draait, anders blijft de plug dwars onder het keramiek staan.
De inbusbout van mijn Sphinx wc bril zit muurvast, wat nu?
Spuit hem in met kruipolie of WD-40 en laat dat een nacht intrekken. Draai de volgende dag eerst een klein stukje aan om de kalklaag te breken en probeer daarna pas los. Steek het korte been van de inbussleutel in de bout en gebruik het lange been als hefboom. Draait de kop rond, tik dan een torx bit van één maat groter in het gat. Als laatste redmiddel zaag je de draadstang tussen scharnier en keramiek door met een metaalzaagblad, met een plamuurmes eronder ter bescherming van het glazuur.
Wat zit er in een wc bril bevestigingsset voor een Sphinx?
Een complete set bevat twee rvs draadstangen met bijbehorende inbusbouten, twee kunststof tuimel- of spreidpluggen, twee rozetten en meestal een setje rubber onderlegringen. Soms zitten de stootdopjes voor onder de zitting erbij. Zo'n set kost rond de tien tot twintig euro en is bij een losse of wiebelende bril vaak alles wat je nodig hebt. De pluggen zijn het onderdeel dat als eerste opgeeft, want kunststof wordt bros.
Welke Sphinx wc bril onderdelen kan ik los bestellen?
Bij de nieuwere series zijn een Sphinx wc bril scharnier, de bevestigingsset en de softclose demper doorgaans nog los te bestellen, bij oudere series wisselt dat sterk. Wat je daarvoor nodig hebt is het fabrikantnummer van de zitting, dat op een sticker of in het kunststof aan de onderzijde van de bril staat, meestal achteraan bij een van de scharnieren. Maak daar een foto van voordat je de oude bril weggooit. Zonder dat nummer moet je op maat en op beeld zoeken, en dan is een complete nieuwe zitting vaak sneller.
Welke Sphinx milano wc bril onderdelen zijn los te bestellen?
Bij de Milano zijn scharnierset, bevestigingsmateriaal en bij softclose uitvoeringen de demper meestal apart verkrijgbaar. De uitvoering verschilt wel per zittingversie, dus bestellen op het fabrikantnummer van jouw bril is de enige betrouwbare route. Past een onderdeel niet exact, dan gaat de zitting scheef hangen of sluit hij niet meer gelijkmatig. Een set die net niet klopt, herken je aan een deksel dat aan één kant eerder de rand raakt.
Is een Sphinx wc bril bij Praxis of een andere bouwmarkt te koop?
Bouwmarkten voeren vooral universele zittingen en een paar standaardmaten, zelden merkgebonden modellen van Sphinx. Voor een recente ronde pot lukt het regelmatig, mits je de kartonnen mal meeneemt en ter plekke past. Voor de oudere series is de kans klein dat er iets ligt dat de omtrek volgt. Dan is een sanitairspecialist de logische volgende stap, en voor uitgelopen modellen een handelaar in restpartijen en oude voorraad.
Bestaat er nog een Sphinx wc bril in pergamon?
Nieuw is pergamon vrijwel niet meer te krijgen, want die beige-ivoren kleur is al lang uit productie. Wat overblijft is zoeken bij handelaren in oude sanitairvoorraad, een tweedehands exemplaar, of een witte bril nemen en de kleurbreuk accepteren. Dat laatste valt in de praktijk mee, zeker bij keramiek dat zelf al iets is vergeeld. Wil je zeker weten of de pot verkleurd is of alleen vuil, kijk dan bij het verwijderen van urinesteen en aanslag.
Kan ik een vierkante wc bril op een Sphinx pot leggen?
Alleen als de pot zelf vierkant of rechthoekig is. Een sphinx vierkante wc bril op een ovale pot laat achterin hoeken oversteken en vooraan keramiek bloot, en de zitting rust dan niet overal op de rand. Sphinx heeft naast de ronde series ook modellen met rechte zijden en afgeronde hoeken gehad. Meet de rand op twee plaatsen na en vergelijk dat met de opgegeven maat van de bril, want de term vierkant dekt in de handel behoorlijk uiteenlopende vormen.
Is een Sphinx wc bril in zwart te krijgen?
Zwarte zittingen bestaan, maar meestal als universeel model met verstelbare bevestiging en niet als origineel bijpassend exemplaar per serie. Op een witte pot valt de vorm daardoor extra op: elke afwijking in de omtrek zie je meteen, terwijl een witte bril dat visueel verdoezelt. Meet in dat geval extra nauwkeurig en kies een model met in de lengte verschuifbare scharnieren, zodat je de zitting precies kunt uitlijnen.
Mijn Sphinx wc bril zit steeds weer los, hoe komt dat?
Meestal door kalk in de boutgaten of door tuimelpluggen die bros zijn geworden. Een plug die op een laagje kalk klemt, voelt bij montage vast maar verliest zijn grip zodra dat laagje verkruimelt. Haal de bevestiging eruit, maak de gaten schoon, laat ze drogen en monteer met een nieuwe set. Blijft de zitting daarna verschuiven, kijk dan bij een wc bril die blijft schuiven vastzetten voor de afstelling van de scharnieren.
Hoort Sphinx nog bij een bestaand merk?
Sphinx komt oorspronkelijk uit Maastricht en is via overnames bij Geberit terechtgekomen, waarna de merknaam de laatste jaren grotendeels uit de schappen is verdwenen. Voor bestaande potten verandert dat weinig aan de maatvoering, maar het betekent wel dat originele zittingen van oudere series minder makkelijk nieuw leverbaar zijn. Loop je bij hetzelfde toilet ook tegen een verouderd spoelsysteem aan, dan helpt de pagina over een oud model Geberit bedieningspaneel bij het vinden van de juiste onderdelen.
Moet ik het toilet losnemen om bij de bevestiging te komen?
Nee, en dat is bij een hangtoilet ook zelden mogelijk zonder de hele constructie aan te pakken. De bevestiging werkt van bovenaf: rozet omhoog, inbusbout eruit, zitting eraf en dan de draadstang aan het vierkante kopje losdraaien. Kom je er echt niet uit omdat een bout is vastgeroest, dan is doorzagen van de stang de route, niet het toilet demonteren. Blijft het toilet ondertussen doorlopen of slecht spoelen, dan zijn dat losse kwesties; zie een wc die blijft doorlopen en een toilet dat niet goed doorspoelt.
Wanneer je beter een vakman belt
Een wc bril passen en monteren is werk dat je zelf doet. Er zijn drie momenten waarop het verstandig is om te stoppen en iemand te bellen.
Het eerste is een barst of ster in het glazuur, of een pot die al scheurde toen de oude bril eraf ging. Een gebarsten toiletpot repareer je niet; die vervang je, en bij een hangtoilet betekent dat werk aan de inbouwconstructie en de aansluitmanchet.
Het tweede is een hangend closet dat zelf beweegt in plaats van alleen de zitting. Dan zit de speling in de ophangbouten of in het inbouwreservoir achter de wand, en dat is geen kwestie van een bout natrekken. Doorwerken op een pot die los aan de wand hangt, is de manier om een keramiekbreuk en waterschade te veroorzaken.
Het derde is het moment waarop een vastgeroeste draadstang niet loskomt en zagen niet lukt door de krappe ruimte. Een installateur heeft daar smaller gereedschap voor, en het is een klein karweitje. Dat is aanmerkelijk goedkoper dan een pot die je zelf hebt aangeboord. Voor de rest van het leidingwerk en de aansluitingen in huis staat het overzicht bij sanitair en loodgieterswerk, en als het reservoir zelf niet meer goed vult begin je bij de vlotter van de wc.