Vaatwasser reinigen met soda zonder je kuip te beschadigen
Een vaatwasser reinigen met soda werkt, maar niet zoals het meestal wordt uitgelegd. Giet je de opgeloste soda voor het starten in de kuip, dan pompt de machine hem tijdens het voorspoelen grotendeels weg. Los een kopje huishoudsoda op in heet water, onderbreek het heetste programma pas tijdens de hoofdwas en giet de oplossing er dan bij. Gebruik nooit caustic soda, en spoel na met een korte hete beurt zodat er niets achterblijft.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Maatbeker of kan van minstens een liter
- Waterkoker
- Lepel of garde om mee te roeren
- Oude tandenborstel voor het deurrubber
- Cocktailprikker of een stuk dun ijzerdraad voor de gaatjes in de sproeiarmen
- Doek en een emmertje
- Huishoudhandschoenen
Materiaal
- Huishoudsoda of zilversoda, een pak van een kilo
- Onthardingszout voor het zoutreservoir
- Citroenzuur of een ontkalker voor de kalkbeurt
- Heet water uit de kraan of de waterkoker
Wat soda in een vaatwasser doet
Soda is natriumcarbonaat en ligt in de winkel als huishoudsoda of zilversoda, meestal in een pak van een kilo. Opgelost in heet water geeft dat een sterk basische vloeistof die vet verzeept: het vet wordt zeep en spoelt weg met het water. Voor een paar euro per jaar is het daarmee een van de goedkoopste dingen die je aan het onderhoud en de storingen van een vaatwasser kunt besteden.
De aanslag zit zelden op de plek waar je hem ziet. Vet en zetmeel slaan neer in de zeef, in de sproeiarmen, in de pompkamer onder de bodemplaat en in de afvoerslang. Soda weekt die laag los in plaats van hem weg te schuren, en juist daarom komt het op plekken waar geen borstel bij kan.
Kalk lost soda niet op. Een witte, korrelige aanslag op het verwarmingselement of een grijze waas op glaswerk is kalk, en daar heb je zuur voor nodig. Soda maakt het water eerder harder dan zachter, dus tegen kalk levert een sodabeurt niets op.
Het is ook geen vervanger van vaatwasmiddel. In een tablet zitten enzymen tegen eiwit en zetmeel en meestal een bleekmiddel tegen thee- en koffieaanslag, en dat mist soda allemaal. Voor het schoonmaken van de machine zelf is het uitstekend, voor het wassen van je vaat niet.
Een afwasmachine reinigen met soda gaat precies zo, want afwasmachine en vaatwasser zijn twee namen voor hetzelfde apparaat. Merk maakt daarbij weinig uit: de opbouw van zeef, pomp en sproeiarmen is bij vrijwel alle machines gelijk.
| Wat je koopt | Chemische naam | Wat het in de vaatwasser doet | Ons oordeel |
|---|---|---|---|
| Huishoudsoda of zilversoda | Natriumcarbonaat | Verzeept vet in zeef, pomp en afvoerslang bij hoge temperatuur | Dit is de soda die je hiervoor wilt hebben |
| Kristalsoda | Natriumcarbonaat met kristalwater | Zelfde werking, maar per gram ongeveer een derde zo sterk | Bruikbaar, dan wel tweeënhalf keer zoveel nemen |
| Baking soda of zuiveringszout | Natriumbicarbonaat | Neemt lichte geurtjes weg, pakt vastgekoekt vet nauwelijks | Te mild voor een echte reinigingsbeurt |
| Caustic soda, ook verkocht als gootsteenontstopper | Natriumhydroxide | Tast pompen, afdichtingen, kunststof en je huid aan | Nooit in een vaatwasser doen |
| Onthardingszout | Natriumchloride | Regenereert de waterontharder, reinigt niets | Hoort in het zoutreservoir, niet los in de kuip |
| Citroenzuur | Citroenzuur | Lost kalk op, doet niets met vet | Aanvulling op soda, geen vervanger |
| Schoonmaakazijn | Azijnzuur | Pakt lichte kalk, kan rubbers en afdichtingen op den duur aantasten | Spaarzaam gebruiken, en nooit tegelijk met soda |
| Vaatwasmachinereiniger uit een flesje | Meestal citroenzuur of een vetoplosser | Doet ongeveer hetzelfde, afgepast per beurt | Werkt prima, kost per beurt een veelvoud |
Kijk voor de zekerheid op het pak of er natriumcarbonaat staat. Op sommige verpakkingen staat het woord soda groot en zuiveringszout klein, en dat is een ander middel met een veel mildere werking.
Hoeveel soda in de vaatwasser en waarin je het oplost
Voor een gewone onderhoudsbeurt is één kopje genoeg, ongeveer honderd gram. Los dat op in een liter heet water en roer tot je op de bodem van de kan geen korrels meer voelt. De soda voor de vaatwasser is precies dezelfde huishoudsoda waarmee je ook de wasmachine met soda schoonmaakt, dus één pak volstaat voor allebei.
Dat oplossen is geen kwestie van netheid. Droge soda klontert in warm water tot brokjes die in het filterhuis of de pompkamer blijven liggen en daar niets meer doen. Opgelost verdeelt het zich meteen over al het water dat rondgepompt wordt.
Bij een machine die er jaren zonder onderhoud op heeft zitten, ga je naar tweehonderd tot tweehonderdvijftig gram. Meer heeft geen zin, want het water raakt verzadigd en de rest zakt naar de bodem. Wie royaal doseert maakt vooral het naspoelen lastiger.
Giet de oplossing nooit in het bakje voor het vaatwasmiddel. Dat bakje gaat pas open op het moment dat de besturing het wil, en soda kan de klep verkleven. Je giet de oplossing onderin de kuip, over de zeef.
| Situatie | Hoeveelheid soda | Waarin oplossen | Hoe vaak |
|---|---|---|---|
| Maandelijks onderhoud, machine draait normaal | 1 kopje, ongeveer 100 gram | 1 liter heet water | Elke maand |
| Vettige kuip, muffe lucht, doffe vaat | 200 tot 250 gram | 1,5 liter heet water | Twee beurten met een week ertussen |
| Machine pompt slecht af of de zeef zit dicht | 1 kopje op de zeef | 0,5 liter kokend water, daarna bijvullen tot de zeef onderstaat | Eenmalig, daarna de afvoer nalopen |
| Losse onderdelen in de gootsteen weken | 2 eetlepels per liter | Heet water | Zo vaak als nodig |
| Kristalsoda in plaats van huishoudsoda | 250 gram voor een normale beurt | 1 liter heet water | Elke maand |
| Alleen baking soda in huis | 3 eetlepels | 0,5 liter heet water | Hooguit als tussendoortje tegen geur |
Soda toevoegen tijdens de hete was werkt beter dan vooraf
De methode die overal rondgaat is simpel: soda oplossen, over de zeef gieten, een paar uur laten staan en daarna een leeg programma op de hoogste temperatuur draaien. Die aanpak werkt half, en de reden daarvoor zit in het programma zelf.
Bijna elke moderne machine begint met een korte voorspoelgang met koud of lauw water. Dat water wordt na een paar minuten afgepompt, en het grootste deel van je soda gaat er direct mee de afvoer in. Wat overblijft moet het werk doen bij een concentratie die veel te laag is.
Voeg de oplossing daarom pas toe tijdens de hoofdwas. Laat de machine leeg een half uur draaien op het heetste programma, meestal intensief of pannen op 65 tot 70 graden, en onderbreek dan. Op dat moment staat er heet water in de kuip en zijn pomp, sproeiarmen en circulatieslangen op temperatuur.
Laat de machine na het toevoegen tien minuten doorwassen, zodat de sodaoplossing overal langs is geweest. Zet hem daarna een half uur tot een paar uur stil, zodat het middel kan inwerken op de vetlaag. Vervolgens laat je het programma gewoon uitdraaien.
Onderbreken doe je bij de meeste merken door de deur te openen: het programma pauzeert en loopt verder zodra je de deur weer sluit. Lukt dat niet en wil de machine helemaal opnieuw beginnen, kijk dan bij het afbreken en resetten van een Bosch vaatwasser hoe je een lopend programma netjes stopt.
Open de deur op een kier en wacht een paar tellen. Het water is dan 65 tot 70 graden en de stoomwolk die vrijkomt kan je onderarm verbranden. Trek de deur pas verder open als de stoom weg is, anders slaat het vocht ook nog in het keukenblad boven de machine.
De weekmethode als de machine niet meer doordraait
Krijgt de machine het water niet meer weg of breekt hij het programma af, dan kun je hem geen hete hoofdwas laten draaien. Dan gebruik je de weekmethode, waarbij de soda zijn werk doet zonder dat er iets rondgepompt hoeft te worden.
Los een kopje soda op in een halve liter kokend water en giet dat over de zeef. Vul daarna aan met heet water tot de hele zeef en de bodem van het filterhuis onder water staan. Laat dat een paar uur staan, of een nacht als het vet er dik op zit.
Schep het water daarna met een beker uit de kuip in plaats van te wachten tot de machine het zelf wegwerkt. Neem de zeef eruit, spoel hem onder de kraan af en veeg de bodem van de kuip na met een doek. Zo blijft er geen sodaresidu in een machine achter die niet kan spoelen.
Blijft er daarna nog water in de kuip staan, dan zit het probleem niet in de vervuiling maar in de afvoer. Loop dan de zaken na bij een vaatwasser waar het water blijft staan, want een verstopt terugslagventiel of een dichtgeslibde afvoerpomp los je met weken niet op.
Zit de zeef vol met glasscherven of etensresten, haal die er dan eerst met de hand uit. Soda maakt vet week, maar een pit van een olijf of een stukje aluminiumfolie blijft gewoon liggen waar het ligt.
Putcorrosie in de kuip: wat er waar is van de waarschuwing
Bij soda in de vaatwasser hoor je steevast de waarschuwing dat achtergebleven soda putcorrosie in het RVS geeft, met gaatjes in de kuip tot gevolg. Die zorg is niet onterecht, maar de oorzaak wordt meestal verkeerd aangewezen.
De putjes die je in de praktijk tegenkomt zitten bijna altijd rond het filterhuis, en die komen van gemorst onthardingszout. Wie na het bijvullen de machine niet meteen laat draaien, laat vochtig zout tussen het metalen filter en de kuip liggen. Dat is een geconcentreerde zoutoplossing die dag na dag op dezelfde plek staat, en daar is RVS wel gevoelig voor.
Voor soda geldt een simpelere regel: hij moet weg voordat de machine droog wordt. In een machine die normaal spoelt en afpompt gebeurt dat vanzelf, zeker als je er een korte hete beurt achteraan draait. In een machine die niet afpompt haal je hem er met de hand uit.
Over de combinatie van soda en glansspoelmiddel is veel te doen geweest. Bij oude, klokgestuurde machines kwam het glansspoelmiddel op een vast moment vrij en kon dat samenvallen met sodaresten. Elektronisch gestuurde machines doseren dat pas in de laatste spoelgang, als de soda er allang uit is.
Wat je verder buiten de sodabeurt houdt: aluminium pannen, aluminium onderdelen en zilveren bestek. Soda tast aluminium aan en laat het dof en vlekkerig worden. De sodabeurt draai je daarom altijd met een lege machine.
Caustic soda hoort nooit in een vaatwasser. Dat is natriumhydroxide, het spul dat als gootsteenontstopper verkocht wordt. We hebben machines gezien waarbij beide pompen erdoor onbruikbaar waren en het apparaat werd afgekeurd, en het bijt net zo hard in je handen en je kleding. Op de verpakking van huishoudsoda staat natriumcarbonaat, en dat is het enige dat je hier wilt gebruiken.
Wat soda niet oplost
Een sodabeurt lost vetproblemen op. Blijft de vaat na twee beurten nog steeds vies of blijft er water staan, dan zoek je in de verkeerde hoek en is er iets anders aan de hand.
Kalk is het eerste. Een ruwe, witte laag op het verwarmingselement en doffe glazen wijzen op te hard water of een ontharder die niet regenereert. Vul het zoutreservoir bij, stel de waterhardheid in het menu in op de hardheid van jouw leidingwater en draai daarna een beurt met citroenzuur in plaats van soda.
Een echte verstopping is het tweede. Zit de sifon onder het aanrecht dicht of is de afvoerslang geknikt, dan verandert soda daar niets aan. Hoe je dat nagaat staat bij de afvoer van een vaatwasser en de aansluiting op de sifon.
Het derde is de besturing. Een machine die halverwege afslaat en knippert of piept, geeft een foutcode af. Bij Bosch en Siemens betekent de foutcode E24 dat het water niet wordt afgevoerd, en dat is een aanwijzing naar pomp, slang of vlotter. Weet je niet welke code je ziet, zoek hem dan op in onze storingzoeker met foutcodes per merk.
Ook een verstopte sproeiarm herstelt zich niet vanzelf. Vezels en pitjes gaan in de gaatjes zitten en blijven daar zitten, ook na een uur weken. Die prik je open, en dat is handwerk.
Het handwerk dat bij een sodabeurt hoort
Soda komt overal waar het water komt, en precies daar zit de beperking. De plekken waar geen water langs stroomt blijven vies, dus een kwartier met de hand erbij levert meer op dan een derde sodabeurt.
Begin met de zeef. Draai het fijnfilter los, haal het metalen grofvuilfilter eruit en spoel beide onder een hete kraan af met een oude tandenborstel. Kijk daarna in het gat eronder: staat daar een laagje drab, schep dat er met een lepel uit voordat je de sodaoplossing erin giet.
Neem daarna de sproeiarmen. De meeste klik of schroef je er met de hand af. Houd ze tegen het licht, prik de dichtgeslibde gaatjes open met een cocktailprikker en spoel ze van binnenuit door.
Het deurrubber en de onderrand van de deur worden bijna nooit nat tijdens een programma. Daar groeit de zwarte randje en daar komt de muffe lucht vandaan. Een doekje met wat sodaoplossing en een tandenborstel langs de plooi zijn genoeg.
Diezelfde sodaoplossing gooi je na afloop niet zomaar weg. Buiten werkt het op groene aanslag ongeveer net zo goed als bij het reinigen van een gevel met groene aanslag, dus een emmer met de restanten gaat prima over de tegels bij de achterdeur.
Wanneer je vaatwasser met soda reinigen echt nodig is
Eén keer per maand is een prima ritme, en dat wordt vaak vanzelf minder zodra de machine eenmaal schoon is. Wie op korte programma's van 45 graden draait en de vaat niet afspoelt, heeft het vaker nodig dan wie regelmatig een programma van 65 graden gebruikt.
Die lage temperatuur is namelijk de kern van het probleem. Zuinige programma's op 45 of 50 graden krijgen vet niet vloeibaar, waardoor het in de leidingen en de pomp achterblijft in plaats van weg te spoelen. Draai daarom eens per week of twee weken een normaal programma op 65 graden, ook als de vaat niet zwaar vies is.
Er zijn een paar signalen waaraan je het merkt voordat de machine echt slecht gaat wassen. De onderstaande tabel zet ze op een rij met wat er dan aan de hand is.
Blijf niet doorwassen als je die signalen ziet. Vet in de pompkamer wordt met de maand harder, en op een gegeven moment is het geen weekklus meer maar een demontageklus voor de machine die je eerst van de waterkraan moet loskoppelen.
| Wat je merkt | Wat er meestal aan de hand is | Wat je doet |
|---|---|---|
| Muffe of zure lucht bij het openen | Vetlaag in zeef, pomp en afvoerslang | Sodabeurt tijdens de hoofdwas, daarna maandelijks herhalen |
| Vettig aanvoelende binnenkant van de deur | Te veel korte programma's op lage temperatuur | Sodabeurt en voortaan wekelijks een programma op 65 graden |
| Zanderig of gruizig laagje op de vaat | Zeef zit dicht en het vuil wordt rondgepompt | Zeef met de hand reinigen, daarna sodabeurt |
| Doffe, grijze waas op glazen | Kalk of te weinig onthardingszout | Zout bijvullen, hardheid instellen, beurt met citroenzuur |
| Witte korrelige laag op het element | Kalkaanslag | Ontkalken, soda helpt hier niet |
| Zwarte randjes onder het deurrubber | Plek die tijdens het programma nooit nat wordt | Met de hand poetsen met sodaoplossing |
| Water blijft in de zeefbak staan | Beginnende verstopping of een zwakke afvoerpomp | Weekmethode, en daarna afvoer en sifon nalopen |
| Sproeiarm draait traag of ongelijk | Dichtgeslibde gaatjes of een vuile lagerpen | Arm eraf halen, gaatjes openprikken, doorspoelen |
Zo reinig je de vaatwasser met soda
Deze volgorde gaat uit van een machine die een programma nog gewoon kan afmaken.
-
Haal de machine leeg en reinig de zeef met de hand
Er mag geen vaat in, en zeker geen aluminium pannen of zilveren bestek. Draai daarna het fijnfilter los, spoel het grofvuilfilter af en schep de drab uit het gat eronder. Wat je er nu met de hand uit haalt, hoeft de soda straks niet meer op te lossen.
-
Start het heetste programma en laat het een half uur draaien
Kies intensief of het programma voor pannen, meestal 65 tot 70 graden. Na een half uur is de voorspoelgang voorbij en zit de machine in de hoofdwas met heet water in de kuip. Doe je de soda er eerder in, dan pompt de machine hem tijdens het voorspoelen grotendeels weg.
-
Los de soda op in heet water
Meng een kopje huishoudsoda, ongeveer honderd gram, met een liter heet water en roer tot er geen korrels meer op de bodem liggen. Bij een sterk vervuilde machine gebruik je tweehonderd tot tweehonderdvijftig gram. Draag handschoenen, want een geconcentreerde sodaoplossing droogt je handen flink uit.
-
Onderbreek het programma en giet de oplossing in de kuip
Open de deur op een kier, wacht tot de stoom weg is en trek hem dan pas open. Giet de oplossing onderin over de zeef, niet in het bakje voor het vaatwasmiddel. Sluit de deur en laat het programma verder lopen.
-
Laat tien minuten doorwassen en zet de machine dan stil
In die tien minuten gaat de sodaoplossing door de pomp, de sproeiarmen en alle slangen heen, en dat is precies waar de aanslag zit. Onderbreek daarna en laat het geheel een half uur tot een paar uur staan. Bij hardnekkig vet mag die pauze langer duren, mits de machine daarna gewoon uitdraait.
-
Laat het programma helemaal afmaken
Sluit de deur en laat de machine het programma tot het einde afwerken, inclusief de laatste spoelgang. Zo verlaat het grootste deel van de soda de machine samen met het losgeweekte vet. Breek nu niet af, want dan blijft er een sodalaagje op de bodem staan.
-
Draai een korte hete beurt na en veeg de kuip droog
Zet er direct een kort programma op de hoogste temperatuur achteraan, leeg en zonder middel. Dat spoelt de laatste resten en het losgeweekte vet weg, dat anders in de afvoerslang opnieuw aankoekt. Veeg daarna de bodem en het deurrubber na met een doek.
Storingzoeker
Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens
| Merk | Code | Wat er aan de hand is | Wat je zelf kunt doen | Bellen of niet |
|---|---|---|---|---|
| Intergas | 1 | De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op | Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak. | Blijft hij terugkomen: monteur |
| Intergas | 2 | Storing in de aanvoer- of retoursensor | Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem. | Monteur |
| Intergas | 3 | De maximaalthermostaat heeft ingegrepen | Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie. | Blijft het: monteur |
| Intergas | 4 | Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan | Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer. | Doet gas het wel: monteur |
| Intergas | 5 | Slecht of wegvallend vlamsignaal | Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking. | Monteur |
| Intergas | 6 | Fout in de vlamdetectie | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 7 | Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor | Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad. | Monteur, dit raakt de veiligheid |
| Intergas | 8 | Het ventilatortoerental klopt niet | Reset een keer. | Monteur |
| Intergas | 10 tot en met 14 | Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie | Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog. | Blijft het: monteur |
| Nefit | A01 | Geen vlam of vlam valt weg | Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | C6 | De ventilator draait niet op het juiste toerental | Reset een keer. | Monteur |
| Nefit | D1 | Te weinig waterdruk in de installatie | Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten. | Zelf te doen |
| Nefit | EA | Vlam wordt niet waargenomen | Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken. | Herhaalt zich: monteur |
| Nefit | F0 of F7 | Interne storing in de besturing | Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf. | Monteur |
| Remeha | Reset knop | Vergrendelde storing | Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset. | Afhankelijk van de code |
| Remeha | E00 | Aanvoersensor defect of niet aangesloten | Reset een keer. | Monteur |
| Remeha | E01 | Te weinig waterdruk of geen doorstroming | Bijvullen en ontluchten. | Zelf te doen |
| Remeha | E04 | Geen vlam bij het opstarten | Gaskraan controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.22 | Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging | Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten. | Zelf te doen |
| Vaillant | F.28 | Ontsteking mislukt bij het opstarten | Gastoevoer controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Vaillant | F.75 | Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat | Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten. | Monteur, meestal het expansievat |
| AWB | Vlamstoring | Geen ontsteking | Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten. | Herhaalt zich: monteur |
| Bosch vaatwasser | E15 | Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan | Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam. | Blijft het terugkomen: monteur |
| Bosch vaatwasser | E24 of E25 | Water loopt niet weg, afvoer verstopt | Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E22 | Filters verstopt | Zeven eruit en schoonmaken. | Zelf te doen |
| Bosch vaatwasser | E09 | Verwarmingselement defect, water wordt niet warm | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Siemens vaatwasser | E15 | Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief | Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten. | Blijft het: monteur |
| Siemens vaatwasser | E24 | Afvoer geblokkeerd | Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| Siemens vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i20 of 20 | Afvoerprobleem, water loopt niet weg | Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren. | Zelf te doen |
| AEG vaatwasser | i30 of 30 | Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd | Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG vaatwasser | Resetten | Programma vastgelopen | Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F11 | Water loopt niet weg | Filters en afvoerpomp schoonmaken. | Zelf te doen |
| Miele vaatwasser | F70 | Vlotter of niveaubeveiliging | Controleer op lekkage onderin. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E18 of F18 | Water loopt niet weg | Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren. | Zelf te doen |
| Bosch wasmachine | F21 | Motorstoring, trommel draait niet | Niets zelf te doen. | Monteur |
| Bosch wasmachine | E23 | Water in de lekbak | Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken. | Blijft het: monteur |
| AEG wasmachine | E20 | Afvoerprobleem | Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren. | Zelf te doen |
| AEG wasmachine | E40 | Deur niet goed dicht | Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 1 keer | Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking | Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is. | Zelf te doen |
| Quooker | Knippert 2 keer | Reservoir bereikt de temperatuur niet | Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect. | Blijft het: monteur |
| Quooker | Knippert 3 keer | Storing in de temperatuursensor | Een keer stroomloos maken. | Monteur |
| Quooker | Geen kokend water, wel gewoon water | Reservoir uit of niet op temperatuur | Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen. | Zelf te doen |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Langslopen voor en na de sodabeurt
Uit de praktijk
Een Siemens die van de eerste sodabeurt nauwelijks opknapte
Een zeven jaar oude Siemens waste al maanden matig schoon. De eerste poging ging volgens de bekende methode: een kopje soda opgelost in heet water, over de zeef gegoten, water erbij tot de zeef onderstond, een paar uur laten staan en daarna leeg draaien op het heetste programma. Het resultaat was mager, de vaat kwam er nauwelijks schoner uit.
De verklaring bleek in het programmaverloop te zitten. De machine begint met voorspoelen en pompt dat water binnen enkele minuten af, inclusief het grootste deel van de opgeloste soda.
De tweede poging ging anders. De machine draaide eerst een half uur op het heetste programma, daarna werd met een beker wat heet water uit de kuip geschept, daar ging de soda in, en dat ging terug de machine in. Tien minuten laten wassen, een half uur stilzetten en daarna uitdraaien.
Het verschil was groot: de vaat kwam er weer schoon uit en de muffe lucht was verdwenen. Wat het waarschijnlijk doet, is dat de sodaoplossing nu ook door de circulatiepomp en de doorvoerslangen gaat in plaats van alleen in het filter te blijven staan. Wilde de machine na het onderbreken niet meer verder, dan hielp het resetten van de Siemens vaatwasser om schoon opnieuw te beginnen.
De vrees voor putjes in het RVS, en wat de proef liet zien
De hardnekkigste waarschuwing bij deze methode is dat achtergebleven soda putcorrosie in de RVS-kuip veroorzaakt, met gaten als eindresultaat. Dat leek ons de moeite van uitzoeken waard.
We hebben een spijker van gewoon staal en een stukje RVS in een bak met sodaoplossing en glansspoelmiddel gezet. In een afgedankte machine ging aan de ene kant van de filterrand vochtige soda, aan de andere kant vochtig onthardingszout. Dat bleef weken staan.
De spijker kreeg een roestplek op de scheidingslijn van de vloeistof, precies wat je bij onbehandeld staal verwacht. Het RVS bleef gaaf, en op geen van beide kanten van de kuip was schade te zien. Een machine die door drukte een maand met de sodaoplossing bleef staan, kwam er zonder putjes uit.
De putjes die we wel tegenkomen, zitten bijna altijd rond het filterhuis van machines waar bij het bijvullen onthardingszout naast is gegaan en vochtig is blijven liggen. Zout bijvullen en dan pas over een paar dagen draaien is dus schadelijker dan de sodabeurt zelf.
Gootsteenontstopper in plaats van huishoudsoda
Bij een machine die niet meer afpompte had de eigenaar zelf al iets geprobeerd: een fles caustic soda, oftewel gootsteenontstopper, in de kuip. Dat werd er bij het openschroeven niet bij verteld.
Beide pompen bleken onbruikbaar, de afdichtingen waren aangetast en het apparaat is afgekeurd. Het spul had bovendien handen en kleding aangevreten van iedereen die er zonder handschoenen bij kwam.
Natriumhydroxide is een heel ander middel dan natriumcarbonaat. Het lost haren en vet in een afvoerbuis op, maar het tast ook aluminium, veel kunststoffen en rubberen afdichtingen aan, en die zitten allemaal in een vaatwasser. Wie voor de zekerheid een fles gootsteenontstopper opzij zet, moet die niet in de buurt van de machine bewaren, want de pakken lijken op elkaar.
Veelgemaakte fouten
Caustic soda gebruiken in plaats van huishoudsoda
Gootsteenontstopper is natriumhydroxide en dat is agressief tegen pompen, afdichtingen, kunststof en je huid. Een machine die daarmee behandeld is, is meestal niet meer te redden. Controleer op het pak dat er natriumcarbonaat staat.
De soda droog in de kuip strooien
Droog poeder klontert in warm water tot brokken die in het filterhuis of de pompkamer blijven liggen. Daar lossen ze traag op en intussen zitten ze in de weg. Los het altijd eerst volledig op in heet water en giet het dan pas erin.
De soda voor het starten van het programma toevoegen
De machine begint met een voorspoelgang en pompt dat water na een paar minuten af. Je soda gaat er dan grotendeels mee de afvoer in en de hoofdwas doet het werk met een veel te lage concentratie. Voeg pas toe als de machine een half uur op de hoogste temperatuur heeft gedraaid.
Een kort of zuinig programma kiezen voor de sodabeurt
Vet wordt pas goed vloeibaar boven de zestig graden, en dat is precies wat soda nodig heeft om zijn werk te doen. Een eco-programma van vijftig graden geeft daarom weinig resultaat. Kies intensief of pannen, ook al duurt dat langer.
De sodaoplossing achterlaten in een machine die niet afpompt
Wie soda gebruikt in een machine die het water niet wegkrijgt, laat een geconcentreerde oplossing dagenlang op de bodem staan. Dat is de enige situatie waarin de waarschuwing over aantasting van de kuip echt hout snijdt. Schep het water er dan met een beker uit en spoel de bodem met de hand na.
De vaat er gewoon in laten zitten
Soda tast aluminium aan en laat pannen en bakblikken dof en vlekkerig worden. Bij zilveren bestek geeft het verkleuring. Een sodabeurt draai je leeg, en dat kost je hooguit één ronde wachten.
Soda en azijn tegelijk gebruiken
Het bruist indrukwekkend, maar chemisch heffen een base en een zuur elkaar juist op. Wat overblijft is zout water dat niets meer ontvet en niets meer ontkalkt. Doe de ontvettingsbeurt met soda en de ontkalkingsbeurt met citroenzuur in twee losse rondes.
Het zoutreservoir bijvullen en de machine daarna laten staan
Bij het bijvullen gaat er vrijwel altijd wat zout naast, en vochtig zout tussen het filter en de kuip is de belangrijkste oorzaak van putjes in het RVS. Start daarom meteen na het bijvullen een programma, al is het een korte spoelgang. Vul het zout in bij een lege machine, vlak voor je gaat draaien.
Veelgestelde vragen
Kan soda in de vaatwasser zonder dat de kuip beschadigt?
Ja, mits het gaat om huishoudsoda of zilversoda en de machine daarna gewoon spoelt en afpompt. In een normaal werkende machine verlaat de soda het apparaat samen met het spoelwater en blijft er niets achter. Het risico dat mensen noemen, ontstaat pas als een geconcentreerde oplossing dagenlang op de bodem blijft staan in een machine die niet afpompt. In dat geval schep je het water er met de hand uit en spoel je de bodem na.
Hoeveel soda in de vaatwasser doe je per beurt?
Voor een normale onderhoudsbeurt reken je op één kopje van ongeveer honderd gram, opgelost in een liter heet water. Is de machine jaren niet gereinigd of voelt de binnenkant vettig, dan mag je naar tweehonderd tot tweehonderdvijftig gram in anderhalve liter water. Meer heeft geen zin, want het water raakt verzadigd en de rest zakt naar de bodem. Gebruik je kristalsoda, neem dan ongeveer tweeënhalf keer zoveel, want die bevat kristalwater en is per gram zwakker.
Kun je een vaatwasser reinigen met baking soda?
Baking soda is natriumbicarbonaat, in Nederland bekend als zuiveringszout, en dat is een veel mildere stof dan huishoudsoda. Het neemt geurtjes weg en werkt licht schurend, maar het verzeept vet nauwelijks. Voor het opruimen van een vettige pompkamer en een dichtgeslibde afvoerslang is het te zwak. Wil je een vaatwasser reinigen met baking soda omdat je niets anders hebt, gebruik dan drie eetlepels in een halve liter heet water en zie het als tussendoortje, niet als de grote beurt.
Waar doe je de soda in: het bakje of de kuip?
Altijd onderin de kuip, over de zeef, en nooit in het bakje voor het vaatwasmiddel. Dat bakje gaat pas open op het moment dat de besturing het bepaalt, en een geconcentreerde sodaoplossing kan de klep verkleven of het scharniertje traag maken. Bovendien wil je zelf bepalen wanneer de soda in het water komt, en dat is tijdens de hoofdwas. Giet de opgeloste soda dus met de hand in de kuip terwijl het programma gepauzeerd is.
Hoe vaak moet je de vaatwasser met soda reinigen?
Eén keer per maand is een goed uitgangspunt, en na de eerste grote beurt kun je vaak naar eens per twee maanden. Wie veel op korte programma's van 45 of 50 graden draait en de vaat er ongespoeld in zet, heeft het vaker nodig. Draai daarnaast eens per week of twee weken een normaal programma op 65 graden, want bij die temperatuur wordt vet vloeibaar en spoelt het weg in plaats van dat het in de leidingen achterblijft.
Mag je soda gebruiken in plaats van vaatwastabletten?
Voor het wassen van je vaat is soda geen goede vervanger. Er zitten geen enzymen in tegen eiwit en zetmeel en geen bleekmiddel tegen thee- en koffieaanslag, dus je vaat komt er minder schoon uit. Op glaswerk geeft langdurig gebruik van een sterk basische oplossing ook nog eens een blijvende matte waas, die je er niet meer af krijgt. Soda gebruik je voor de machine, een tablet voor de vaat.
Werkt het reinigen van een afwasmachine met soda ook als hij slecht afpompt?
Dan gebruik je de weekmethode in plaats van de programmamethode. Los een kopje soda op in kokend water, giet het over de zeef en vul aan tot de zeef helemaal onderstaat. Laat dat een paar uur of een nacht staan en schep het water daarna met een beker eruit in plaats van te wachten tot de machine het zelf wegwerkt. Blijft het afpompen daarna moeizaam, dan zit het probleem in de afvoerpomp, het terugslagventiel of de sifon en niet in de vervuiling.
Helpt soda tegen de muffe lucht uit de vaatwasser?
In de meeste gevallen wel, want die lucht komt van vet en etensresten die ergens in de machine liggen te rotten. Soda verzeept dat vet, waardoor het met het spoelwater meegaat. Blijft de lucht na twee beurten hangen, kijk dan naar het deurrubber en de onderrand van de deur, want die worden tijdens een programma nooit nat. Ook een afvoerslang die niet in een lus omhoog loopt, laat rioollucht terug de machine in komen.
Kun je soda en azijn samen in de vaatwasser gebruiken?
Nee, want soda is een base en azijn een zuur en ze neutraliseren elkaar. Wat je overhoudt is water met wat natriumacetaat erin, en dat ontvet niet en ontkalkt niet. Wil je allebei de problemen aanpakken, doe dat dan in twee losse beurten met minstens een spoelgang ertussen. Voor kalk werkt citroenzuur trouwens beter dan schoonmaakazijn, omdat azijnzuur op den duur rubbers en afdichtingen kan aantasten.
Haalt soda kalkaanslag in de vaatwasser weg?
Nee, daar is soda het verkeerde middel voor. Kalk los je op met zuur, dus met citroenzuur of een ontkalker die voor vaatwassers bedoeld is. Soda maakt het water juist basischer, waardoor kalk eerder neerslaat dan oplost. Zie je een witte laag op het verwarmingselement of een grijze waas op je glazen, vul dan eerst het onthardingszout bij, stel de waterhardheid in het menu van de machine goed in en draai daarna een ontkalkingsbeurt.
Moet ik de machine leeg draaien of mag er vaat in?
Draai hem leeg. Soda tast aluminium aan, dus pannen, bakblikken en aluminium onderdelen worden dof en vlekkerig, en zilveren bestek kan verkleuren. Ook wil je niet dat de losgeweekte vetlaag zich op je schone vaat afzet, want die zit tijdens de sodabeurt letterlijk in het water. Eén ronde wachten kost je niets en het resultaat is merkbaar beter.
Wat doe ik als de machine na de sodabeurt een foutcode geeft?
Kijk eerst of de zeef goed teruggeplaatst en vastgedraaid is, want een losse zeef laat vuil bij de pomp komen en dat geeft direct problemen met afpompen. Controleer daarna of er geen brok onopgeloste soda in het filterhuis ligt. Blijft de code staan, zoek hem dan op in onze storingzoeker met foutcodes per merk en type. Bij Bosch en Siemens wijst een code die met E1 begint vaak op water in de bodembak, en dat vraagt om een andere aanpak dan een reinigingsbeurt.
Wanneer je beter een vakman belt
Een sodabeurt kun je in alle gevallen zelf doen. Het punt waarop je stopt, ligt bij de storingen die na de beurt overblijven.
Meldt de machine water in de bodembak, dan is er ergens een lekkage in het apparaat zelf. Wat dat betekent en wat je nog zelf kunt nakijken staat bij de foutcode E15 en de lekbeveiliging, maar het vervangen van een lekkende pompdichting of een gescheurde kuip is werk voor een monteur.
Ook het openen van de machine om bij de circulatiepomp of de verwarming te komen laat je liever aan iemand met ervaring. Er zitten waterdragende delen tegen elektrische onderdelen aan, en een verkeerd teruggeplaatste afdichting geeft een lekkage die je pas maanden later onder de vloer terugziet. Haal de stekker eruit voordat je ergens aan komt, en is de machine vast aangesloten op een groep in de meterkast, laat de aansluiting dan door een elektricien nalopen in plaats van er zelf achter de hoofdzekering aan te werken.
Twijfel je of het aan de machine ligt of aan de aansluiting eromheen, dan is het overzicht bij apparaten repareren en onderhouden een goed startpunt om het probleem eerst af te bakenen.