Wasmachine reinigen met soda zonder het trommelkruis te slopen

Wat soda in een wasmachine doet

Soda is natriumcarbonaat, een zout dat opgelost in water een pH van rond de elf geeft. Die alkaliteit doet precies twee dingen die je hier wilt: vet wordt verzeept en de slijmlaag van zeepresten, huidvet en bacteriën laat los van kunststof en rubber. Dat is dezelfde chemie waarmee een vaatwasser zijn werk doet, en de reden dat het advies zich zo hardnekkig houdt. Wie ook de rest van het onderhoud wil oppakken, vindt bij de wasmachine en wat je er zelf aan kunt repareren de onderdelen die verder aandacht vragen.

Soda werkt alleen bij temperatuur. In water van dertig graden gebeurt er nauwelijks iets, want vet blijft dan hard en de reactie komt niet op gang. Vanaf een graad of zestig begint het te lopen, op negentig graden doet het zichtbaar werk. Een sodabeurt op een koud programma is weggegooid geld.

Het effect zit vooral op plekken waar water blijft staan: de onderkant van de kuip, de rubber manchet, de balg naar de pomp en de afvoerslang. Wie na jaren sodabeurten de pomp uit een machine haalt, ziet daar inderdaad een schone, gladde wand zonder het bruine slijmlaagje dat je normaal aantreft. Dat is geen inbeelding, dat is de zeep die verzeept is en meegespoeld.

Wat soda niet doet, is ontkalken. Kalk is een zout dat je met zuur oplost, niet met een base. Erger nog: in hard water slaat natriumcarbonaat samen met calcium neer als een witte, poederige aanslag. Voor het kalkwerk heb je dus een ander middel nodig.

Middel	Wat het chemisch is	Zuurgraad in oplossing	In de wasmachine
Huishoudsoda, wasserijsoda, soda-kristallen	Natriumcarbonaat	Sterk basisch, rond pH 11	Werkt goed tegen vet en slijmlaag, maar tast aluminium aan
Zuiveringszout, baksoda, baking soda	Natriumbicarbonaat	Licht basisch, rond pH 8	Mild en ongevaarlijk, doet weinig tegen ingekoekt vet
Bijtende soda, caustic soda, ontstoppingskorrels	Natriumhydroxide	Bijtend, pH 13 en hoger	Nooit gebruiken, vreet aluminium en rubber en geeft brandwonden
Vaatwastablet	Overwegend natriumcarbonaat met bleek en enzymen	Sterk basisch	Zelfde bezwaar als soda, plus bleek dat de manchet verhardt
Poederwasmiddel voor witte was	Onder meer natriumcarbonaat, bleekmiddel en enzymen in afgestemde verhouding	Basisch maar gebufferd	De veiligste onderhoudsbeurt, want hierop is de machine ontworpen
Wasmachinereiniger uit het schap	Meestal citroenzuur of amidosulfonzuur, soms met bleek	Zuur	Pakt kalk en geur aan, laat aluminium met rust bij de voorgeschreven dosering
Schoonmaakazijn of natuurazijn	Azijnzuur	Zuur, pH 2 tot 3	Ontkalkt, maar tast rubber en aluminium aan bij hoge temperatuur

Het trommelkruis is de reden om terughoudend te zijn

Achter de roestvaststalen trommel zit het trommelkruis, ook wel spider genoemd. Dat is de driepotige constructie waarmee de trommel op de as zit. Bij vrijwel elke machine van na ongeveer 2005 is dat kruis van gegoten aluminium, omdat het licht en goedkoop is.

Aluminium beschermt zichzelf met een dun laagje oxide, en zolang dat laagje heel blijft gebeurt er niets. Bij een hoge pH lost die oxidelaag juist op, en dan komt het kale metaal in contact met warm, zoutig zeepwater. Er komt nog iets bij: aluminium en roestvast staal zitten in dezelfde kuip aan elkaar vast, en tussen twee verschillende metalen in een geleidende vloeistof loopt een kleine stroom die het minst edele metaal aanvreet. In de scheepvaart hangt men daar zinken opofferingsanodes voor op. In een wasmachine zit zoiets niet.

Een aangevreten kruis herken je aan een grijswit, poederig neerslag rond de trommelas, aan roestbruine strepen op de was, en later aan bonken en schuren bij het centrifugeren. Op het moment dat een poot afbreekt, staat de trommel scheef en is de machine in de praktijk afgeschreven.

Dat komt door de bouwwijze. De kunststof kuip om de trommel heen wordt bij de meeste merken ultrasoon gelast in plaats van geschroefd, dus je krijgt hem niet open om alleen het kruis te vervangen. Er is dan enkel een complete kuip met trommel en as leverbaar, en die kost al gauw driehonderd euro exclusief arbeid. Wat er verder in die kuip zit en waar hij aan vastzit, leggen we uit bij de opbouw van de wasmachinebak.

Hoeveel soda gebruik je, en waar doe je het in

Kies je toch voor een sodabeurt, dan is de dosering vijftig tot honderd gram voor een gewone huishoudmachine van zeven of acht kilo. Dat is ruwweg drie tot zes eetlepels kristallen. Meer helpt niet: boven die hoeveelheid is het water al verzadigd en zit je alleen de pH verder op te drijven, met precies het risico dat je wilde vermijden.

Los de soda altijd eerst op in ongeveer een liter heet water uit de kraan en roer tot de kristallen weg zijn. Droge kristallen die je los in de trommel gooit, blijven in de onderste laag liggen en lossen pas op als de machine al aan het opwarmen is. Je krijgt dan een korte piek van geconcentreerde loog precies op de bodem van de kuip, waar het kruis zit.

Giet de oplossing in de trommel, niet in de zeeplade. Sodakristallen klonteren in de lade tot een harde koek die het doorstroomkanaal verstopt, en een deel spoelt tijdens het vullen ongebruikt naar de afvoer. De lade zelf maak je met de hand schoon; hoe het bakje van de wasverzachter uit elkaar gaat, staat bij het wasverzachterbakje en het sifonnetje erin.

Draai de machine leeg. Was in de trommel neemt een deel van de soda op, en op negentig graden met een hoge pH gaan gekleurde stoffen en elastiek merkbaar achteruit. Zet ook de centrifuge zo laag mogelijk of uit, zodat de hete oplossing langer in de kuip staat te werken.

Het onderhoudsprogramma dat altijd veilig is

De beurt die je zonder enig voorbehoud elke maand kunt draaien, is een leeg programma op negentig graden met een normale dosering poederwasmiddel voor witte was. Dat klinkt saai, maar het is chemisch het slimste wat je kunt doen. Poederwasmiddel bevat zelf al natriumcarbonaat, plus bleekmiddel op basis van percarbonaat dat bij zestig graden en hoger actieve zuurstof afgeeft.

Het verschil met losse soda zit in de buffering. In een poeder is de alkaliteit afgestemd op de materialen die in een wasmachine zitten, en er zitten stoffen in die metalen beschermen. Losse soda mist die balans volledig. Je krijgt dezelfde reinigende werking en het bleekmiddel pakt bovendien de bacteriën aan die de muffe lucht veroorzaken.

Vloeibaar wasmiddel doet dit niet. Daar zit geen bleekmiddel in, want dat zou in de fles reageren, en de pH ligt lager. Wie alleen vloeibaar gebruikt en nooit warmer wast dan veertig graden, bouwt vrijwel gegarandeerd binnen een jaar een vette laag op in de manchet en de kuip.

Hoe vaak zo'n hete beurt nodig is, hangt af van hoe je verder wast. Wie regelmatig een kookwas met poeder draait, hoeft eigenlijk nooit apart te reinigen: dat programma is zelf de onderhoudsbeurt.

Hoe je doorgaans wast	Wat er dan gebeurt in de machine	Onderhoudsbeurt die daarbij past
Bijna alles op 20 of 30 graden met vloeibaar wasmiddel	Vet en zeepresten hopen snel op, muffe lucht binnen enkele maanden	Elke drie tot vier weken leeg op 90 graden met poederwasmiddel
Meestal 40 graden, vloeibaar wasmiddel plus wasverzachter	Trage opbouw van slijm in zeeplade, manchet en afvoerslang	Elke zes weken leeg op 60 tot 90 graden, zeeplade met de hand
Wisselend, met regelmatig een kookwas op 60 of 90 graden met poeder	Weinig aanslag, geur blijft uit	Twee keer per jaar pluizenfilter en manchet nalopen, verder niets
Veel sport-, werk- of babykleding	Veel lichaamsvet en bacteriën, geur komt snel terug	Maandelijks 90 graden met poeder, pluizenfilter elke twee maanden
Huishouden met honden of katten	Haren en vet verstoppen het filter en het pomprad	Pluizenfilter maandelijks legen, verder normaal onderhoud
Machine die weken stilstaat, bijvoorbeeld in een vakantiewoning	Stilstaand water in pomp en balg gaat rotten	Voor vertrek pluizenfilter leeg, deur en zeeplade open laten staan

Wat soda niet oplost: het handwerk eromheen

Een sodabeurt haalt niet weg wat vastzit achter een rand of onder een vouw. Het meeste vuil in een wasmachine zit op vier plekken waar water blijft hangen, en die pak je met de hand aan. Doe dat voor je het hete programma start, want dan spoelt de losgemaakte troep in dezelfde beurt weg.

De rubber manchet is de belangrijkste. Trek de onderste vouw voorzichtig naar je toe en veeg de plooi rond met een doek met allesreiniger. Daar liggen haren, papiersnippers, een enkel muntje en een laagje zwarte aanslag. Die aanslag is schimmel op zeepresten en verdwijnt niet met een programma, hoe heet ook.

Het pluizenfilter linksonder achter het klepje is de tweede. Zet er een platte bak of een dweil onder, want er komt makkelijk een liter water uit. Draai de dop pas los als je de bak op zijn plek hebt en houd hem tegen. Loopt er bruin, stinkend water uit, dan zegt dat meer over het onderhoud dan welke test ook.

De zeeplade trek je er in de meeste gevallen uit door hem helemaal naar voren te trekken en dan het lipje in het midden in te drukken. Het sifonnetje van de wasverzachter gaat los en spoel je onder de kraan. De vierde plek is de afvoerslang en het wandsifon erachter. Ruik je alleen bij het afpompen iets, dan zit het daar en niet in de trommel. Loopt er ergens water waar het niet hoort, dan wijst het opsporen van een lekkende wasmachine je de plek aan.

Soda, azijn en citroenzuur bij kalk en waterhardheid

Soda en azijn worden vaak in één adem genoemd, maar ze doen tegengestelde dingen. Meng je ze, dan neutraliseren ze elkaar tot natriumacetaat en koolzuurgas, en dan heb je een bruisend flesje zoutwater gemaakt in plaats van een reiniger. Gebruik ze dus nooit in dezelfde beurt.

Voor kalk heb je een zuur nodig. Schoonmaakazijn werkt, maar azijnzuur tast bij hoge temperatuur rubber aan en verhardt de manchet, en op aluminium is het net zo min vriendelijk als een base. Citroenzuur is hier de betere keuze: twee tot drie eetlepels poeder opgelost in warm water, op een programma van zestig graden. Op negentig graden kan citroenzuur juist neerslaan als calciumcitraat, dus houd het bij zestig.

De vraag is vooral of ontkalken nodig is. In het grootste deel van Nederland ligt de waterhardheid tussen de vijf en twaalf graden Duitse hardheid, en dat is voor een wasmachine gewoon in orde. Je waterbedrijf publiceert de hardheid per postcode. Een dun kalklaagje op het verwarmingselement kost wat energie, maar sloopt het element niet: die gaan meestal stuk door een doorgebrande draad en niet door kalk.

Wat wel helpt bij hard water, is de wasmiddeldosering aanpassen aan de hardheid in plaats van vast één schepje te nemen. Op de verpakking staat een tabel voor zacht, gemiddeld en hard water. Te weinig wasmiddel bij hard water geeft grijze was, te veel geeft precies de zeepresten waar je met soda achteraan gaat.

Waterhardheid	Wat je in de machine merkt	Ontkalken nodig?
Tot 8 dH, zacht water	Geen aanslag, wasmiddel schuimt snel en blijft makkelijk achter	Nee, wel de laagste dosering wasmiddel aanhouden
8 tot 12 dH, gemiddeld	Nauwelijks zichtbare kalk, ook na jaren	Nee, een maandelijkse kookwas met poeder is genoeg
12 tot 18 dH, vrij hard	Dunne witte laag op het verwarmingselement na een jaar of vijf	Hooguit een keer per jaar met citroenzuur op 60 graden
Boven 18 dH, hard	Zichtbare kalk op element en rond de trommelgaten, stuggere was	Een tot twee keer per jaar, en dosering op hard water instellen

Wanneer je beter geen soda in de machine doet

Er zijn situaties waarin het risico duidelijk niet opweegt tegen de winst. De belangrijkste is een machine die nog jaren mee moet en waarvan de kuip gelast is. Bij vrijwel alle huidige merken is dat zo, en dat betekent dat een aangevreten kruis geen reparatie is maar een afschrijving. Bij een oudere machine met een geschroefde kuip ligt dat anders, want daar is het kruis wel los te vervangen.

Ook bij hard water is terughoudendheid op zijn plaats. De combinatie van een hoge pH, veel opgeloste kalk en hoge temperatuur is precies het klimaat waarin aluminium het snelst inlevert. Wie op vijftien dH woont en twee keer per jaar soda gebruikt, stapelt drie ongunstige factoren op elkaar.

Een derde geval is een machine die nog in de garantie zit. Fabrikanten schrijven in de handleiding voor welke middelen er in mogen, en die lijst is meestal beperkt tot wasmiddel en een aangewezen machinereiniger. Schade die aantoonbaar door een ander middel komt, valt buiten de dekking. De adviezen lopen ook per merk uiteen: sommige fabrikanten noemen soda gewoon in hun eigen schoonmaaktips, andere raden het uitdrukkelijk af. Kijk dus wat er in jouw handleiding staat en ga niet af op een algemene tip.

Onze eigen lijn is deze: hooguit twee sodabeurten per jaar, altijd opgelost, altijd leeg en heet, en verder maandelijks een kookwas met poeder. Dat is geen voorschrift maar een afweging, en wie het risico helemaal niet wil lopen, laat de soda staan en verliest daar in de praktijk weinig mee.

Een stinkende wasmachine: waar de lucht echt vandaan komt

De meeste mensen komen bij soda uit omdat de machine muf ruikt of de was niet echt fris uit de trommel komt. Die lucht heeft bijna altijd dezelfde oorzaak: er wordt te koud gewassen met een middel zonder bleek, en de deur gaat na afloop meteen dicht. In dat warme, vochtige donker groeit een biofilm van bacteriën op de zeep- en vetresten.

Een hete beurt met soda of poeder ruimt die film op, maar hij komt terug zolang het waspatroon hetzelfde blijft. Twee gewoontes maken meer verschil dan welk middel ook. Laat de deur en de zeeplade na de was op een kier staan, zodat de kuip droogt. En draai minstens elke maand een programma op zestig graden of hoger met poederwasmiddel.

Ruikt het vooral op het moment dat de machine afpompt, dan zit de bron niet in de trommel. Dan komt de lucht uit de afvoer terug de slang in, meestal omdat het wandsifon droogstaat of omdat de slang te diep in de afvoerbuis is geschoven. Een goed geplaatste afvoerslang maakt een lus op ongeveer zestig centimeter hoogte en steekt niet in het water.

Staat de machine in een kast of onder een blad, dan speelt ventilatie mee. Een trommel die na de was in een dichte kast staat te dampen, droogt niet. Bij een gestapelde opstelling helpt het al om de deurtjes open te laten; hoe je zo'n stapel goed opbouwt, staat bij een droger op de wasmachine zetten.

Soda buiten de wasmachine: waar het wel onbeperkt mag

Het bezwaar tegen soda gaat over aluminium en over gelaste kuipen, niet over het middel zelf. Op plekken waar geen aluminium in het spel is, is het een goedkoop en effectief spul dat je zonder zorgen kunt gebruiken.

De vaatwasser is het bekendste voorbeeld, al zit daar wel een eigen aandachtspunt in de vorm van de roestvaststalen kuip en de dosering. Hoe je dat aanpakt en op welk moment in het programma je de oplossing erbij giet, staat bij het reinigen van een vaatwasser met soda. Merkgebonden aandachtspunten zoals het filterhuis en het zoutreservoir komen aan bod bij het schoonmaken van een AEG-vaatwasser.

Buitenshuis is soda vaste prik bij groene aanslag en vervuild metselwerk. Bij het reinigen van een gevel gebruik je het om vet en algen los te weken voordat je gaat borstelen, en bij het schoonmaken van dakpannen werkt het op dezelfde manier tegen mos en aanslag. Werk je daarbij op een ladder of op het dak, dan is dat een klus met valgevaar en geen middagje poetsen: zorg voor een goede opstelling en werk nooit alleen.

Ook de afvoer van de wasmachine zelf en het wandsifon kun je met een geconcentreerde sodaoplossing doorspoelen. Dat is kunststof en verzinkt staal, daar zit geen aluminium in. Giet een halve liter kokend water met twee eetlepels soda in het sifon, laat het een kwartier staan en spoel na.

Na de beurt: wat je nog even controleert

Een heet leeg programma legt soms iets bloot wat je daarvoor niet zag. De machine draait langer op temperatuur dan bij een gewone was, en de pomp verwerkt meer losgekomen vuil dan normaal. Twee dingen komen daardoor regelmatig naar boven.

Het eerste is een lekkage. Losgekomen slijm en haren kunnen het pluizenfilter of het pomprad blokkeren, waardoor het water niet snel genoeg weg kan en over de rand van de kuip loopt. Zet daarom na de eerste sodabeurt een stuk keukenpapier onder de machine en kijk er een dag later naar. Wie in een appartement of op een houten vloer wast, doet er sowieso goed aan om een lekbak onder de wasmachine te leggen.

Het tweede is een foutmelding. Een machine die tijdens het afpompen blijft hangen, geeft meestal een code die naar de pomp of de niveaubeveiliging wijst. Wat zo'n code bij jouw merk betekent, zoek je op in onze opzoekhulp voor storingscodes van huishoudelijke apparaten. Meestal is het niet meer dan een verstopt filter dat je zelf leegmaakt.

Moet je daarvoor achter de machine of eraan sleutelen, haal dan eerst de stekker eruit. Zit de machine op een vaste aansluiting met een schakelaar aan de muur, dan is uitschakelen daarmee niet genoeg om spanningsvrij te werken; bij de trekschakelaar van de wasmachine leggen we uit wat die schakelaar wel en niet doet. Verder onderhoud aan andere apparatuur in huis staat verzameld onder apparaten repareren en onderhouden.

Zo draai je een sodabeurt zonder onnodig risico

Deze volgorde geldt voor een gewone voorlader van zeven of acht kilo die leeg draait.

1. Maak eerst de manchet en de zeeplade met de hand schoon

   Trek de onderste vouw van de rubber manchet naar je toe en veeg de plooi rond met een doek met allesreiniger. Haal de zeeplade eruit, spoel het sifonnetje van de wasverzachter onder de kraan en borstel het kanaal na. Wat je nu weghaalt, hoeft de machine straks niet weg te pompen.

2. Leeg het pluizenfilter met een bak eronder

   Zet een platte bak of een dweil onder het klepje linksonder en draai de dop langzaam los terwijl je hem tegenhoudt. Er komt makkelijk een liter uit. Spoel het filter, controleer met je vinger of het pomprad vrij draait en draai de dop weer stevig aan.

3. Los de soda op in heet water

   Weeg vijftig tot honderd gram huishoudsoda af en roer het door ongeveer een liter heet kraanwater tot er geen kristallen meer op de bodem liggen. Opgelost verdeelt het middel zich meteen over het hele waterreservoir, terwijl droge kristallen op de bodem van de kuip blijven liggen waar het trommelkruis zit.

4. Giet de oplossing in de lege trommel

   Doe de oplossing rechtstreeks in de trommel en niet in de zeeplade, want daar klontert het en spoelt een deel ongebruikt weg. Laat de was eruit: op negentig graden met een hoge pH gaan kleuren en elastiek merkbaar achteruit.

5. Draai een lang programma op 90 graden met lage centrifuge

   Kies katoen 90 graden of het onderhoudsprogramma van de machine, en zet de centrifuge zo laag mogelijk. Soda komt pas vanaf een graad of zestig echt op gang, en een lange looptijd op temperatuur doet meer dan een korte hete piek. Sla het voorwasvak over.

6. Spoel na met een kort programma zonder middel

   Draai daarna een kort spoelprogramma op veertig graden zonder wasmiddel. Zo spoel je de laatste basische resten uit de kuip, de balg en de afvoerslang. Zonder die naspoeling blijft er een alkalische film achter waar aluminium juist last van heeft.

7. Droog de manchet en laat de deur open

   Neem de rubberrand na met een theedoek, met bijzondere aandacht voor de onderste plooi waar water blijft staan. Laat de deur en de zeeplade daarna op een kier staan. Een kuip die droogt, bouwt geen nieuwe biofilm op en dat scheelt de volgende beurt.

Storingzoeker

Kies het merk, vul de code in en zie wat er aan de hand is, wat je zelf kunt doen en wanneer je moet bellen. Bekijk alle gegevens

Zoeken Merk Alle Intergas Nefit Remeha Vaillant AWB Bosch vaatwasser Siemens vaatwasser AEG vaatwasser Miele vaatwasser Bosch wasmachine AEG wasmachine Quooker

Merk	Code	Wat er aan de hand is	Wat je zelf kunt doen	Bellen of niet
Intergas	1	De ketel wordt te warm, de aanvoertemperatuur loopt te hoog op	Controleer de waterdruk en ontlucht de radiatoren. Te weinig water of lucht in de installatie is de gewone oorzaak.	Blijft hij terugkomen: monteur
Intergas	2	Storing in de aanvoer- of retoursensor	Reset de ketel een keer. Herhaalt de code zich, dan is de sensor of de bedrading het probleem.	Monteur
Intergas	3	De maximaalthermostaat heeft ingegrepen	Controleer druk en doorstroming, ontlucht de installatie.	Blijft het: monteur
Intergas	4	Geen vlamsignaal, de ketel krijgt het vuur niet aan	Kijk of de gaskraan open staat en of andere gastoestellen het doen. Reset daarna een keer.	Doet gas het wel: monteur
Intergas	5	Slecht of wegvallend vlamsignaal	Reset een keer. Vaak vervuilde ionisatiepen of ontsteking.	Monteur
Intergas	6	Fout in de vlamdetectie	Reset een keer.	Monteur
Intergas	7	Probleem met de rookgasafvoer of de uitlaatgassensor	Kijk of de afvoer buiten vrij is en niet verstopt zit door een vogelnest of blad.	Monteur, dit raakt de veiligheid
Intergas	8	Het ventilatortoerental klopt niet	Reset een keer.	Monteur
Intergas	10 tot en met 14	Sensorfout of storing in de installatie, bijvoorbeeld een defecte stromingsschakelaar, draadbreuk of lucht in de installatie	Controleer de waterdruk en ontlucht grondig, van laag naar hoog.	Blijft het: monteur
Nefit	A01	Geen vlam of vlam valt weg	Controleer of de gaskraan open staat en of de druk goed is, reset daarna een keer.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	C6	De ventilator draait niet op het juiste toerental	Reset een keer.	Monteur
Nefit	D1	Te weinig waterdruk in de installatie	Bijvullen tot de juiste druk voor jouw bouwhoogte, daarna ontluchten.	Zelf te doen
Nefit	EA	Vlam wordt niet waargenomen	Reset een keer. Kijk of andere gastoestellen werken.	Herhaalt zich: monteur
Nefit	F0 of F7	Interne storing in de besturing	Reset een keer, haal eventueel kort de stroom eraf.	Monteur
Remeha	Reset knop	Vergrendelde storing	Houd de resetknop ingedrukt tot het display reageert. Noteer eerst de code voordat je reset.	Afhankelijk van de code
Remeha	E00	Aanvoersensor defect of niet aangesloten	Reset een keer.	Monteur
Remeha	E01	Te weinig waterdruk of geen doorstroming	Bijvullen en ontluchten.	Zelf te doen
Remeha	E04	Geen vlam bij het opstarten	Gaskraan controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.22	Te weinig water in de ketel, droogkookbeveiliging	Bijvullen tot de juiste druk en ontluchten.	Zelf te doen
Vaillant	F.28	Ontsteking mislukt bij het opstarten	Gastoevoer controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Vaillant	F.75	Drukverschil niet herkend, vaak de pomp of het expansievat	Controleer of de druk sterk schommelt bij het opstarten.	Monteur, meestal het expansievat
AWB	Vlamstoring	Geen ontsteking	Gaskraan open, druk controleren, een keer resetten.	Herhaalt zich: monteur
Bosch vaatwasser	E15	Water in de lekbak onderin, de vlotterbeveiliging staat aan	Kantel het apparaat voorzichtig naar achteren zodat het water uit de bak loopt, zet hem terug en start opnieuw. Zoek daarna waar het water vandaan kwam.	Blijft het terugkomen: monteur
Bosch vaatwasser	E24 of E25	Water loopt niet weg, afvoer verstopt	Maak het zeef en de pompfilter schoon, controleer de afvoerslang op een knik en de sifonaansluiting op een dop die er nog in zit.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E22	Filters verstopt	Zeven eruit en schoonmaken.	Zelf te doen
Bosch vaatwasser	E09	Verwarmingselement defect, water wordt niet warm	Niets zelf te doen.	Monteur
Siemens vaatwasser	E15	Water in de lekbak, vlotterbeveiliging actief	Zelfde aanpak als bij Bosch: voorzichtig kantelen, water eruit, terugzetten en opnieuw starten.	Blijft het: monteur
Siemens vaatwasser	E24	Afvoer geblokkeerd	Zeven en pompfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
Siemens vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de startknop ongeveer drie tot vijf seconden ingedrukt tot het programma terugspringt, of haal de stekker er een minuut uit.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i20 of 20	Afvoerprobleem, water loopt niet weg	Filters en pomp schoonmaken, afvoer controleren.	Zelf te doen
AEG vaatwasser	i30 of 30	Water in de bodembak, lekkage gedetecteerd	Kantelen om het water eruit te laten en de oorzaak zoeken.	Blijft het: monteur
AEG vaatwasser	Resetten	Programma vastgelopen	Houd de programmaknop en de startknop samen enkele seconden ingedrukt.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F11	Water loopt niet weg	Filters en afvoerpomp schoonmaken.	Zelf te doen
Miele vaatwasser	F70	Vlotter of niveaubeveiliging	Controleer op lekkage onderin.	Monteur
Bosch wasmachine	E18 of F18	Water loopt niet weg	Pluizenzeef vooronder schoonmaken en de afvoerslang controleren.	Zelf te doen
Bosch wasmachine	F21	Motorstoring, trommel draait niet	Niets zelf te doen.	Monteur
Bosch wasmachine	E23	Water in de lekbak	Machine kantelen om het water eruit te laten, daarna de lekkage zoeken.	Blijft het: monteur
AEG wasmachine	E20	Afvoerprobleem	Pluizenfilter schoonmaken, afvoerslang op knik controleren.	Zelf te doen
AEG wasmachine	E40	Deur niet goed dicht	Deur opnieuw sluiten, controleer of er was tussen zit.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 1 keer	Reservoir warmt op of komt uit een stroomonderbreking	Wacht ongeveer tien minuten tot hij op temperatuur is.	Zelf te doen
Quooker	Knippert 2 keer	Reservoir bereikt de temperatuur niet	Haal de stekker er een minuut uit en zet hem terug. Blijft het knipperen, dan is er meestal een onderdeel defect.	Blijft het: monteur
Quooker	Knippert 3 keer	Storing in de temperatuursensor	Een keer stroomloos maken.	Monteur
Quooker	Geen kokend water, wel gewoon water	Reservoir uit of niet op temperatuur	Controleer of de stekker in het stopcontact zit en of de groep niet is uitgevallen.	Zelf te doen

Nalopen voor en na een sodabeurt

• Je gebruikt huishoudsoda, natriumcarbonaat, en geen bijtende soda of ontstoppingskorrels
• De soda is opgelost in heet water en gaat in de trommel, niet in de zeeplade
• De dosering blijft onder de honderd gram voor een machine van zeven of acht kilo
• Er zit geen was in de trommel en de centrifuge staat laag of uit
• Het programma haalt minstens zestig graden, bij voorkeur negentig
• Er zit geen azijn, citroenzuur of chloor in dezelfde beurt
• Pluizenfilter en manchet zijn met de hand schoongemaakt voor de start
• Na afloop is er een kort spoelprogramma gedraaid en staat de deur op een kier

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Droge sodakristallen los in de trommel gooien

De kristallen zakken naar de onderkant van de kuip en lossen daar pas op als het water opwarmt. Precies op de bodem, waar de trommelas en het kruis zitten, ontstaat dan een korte piek van sterk basisch water. Opgelost in een liter heet water verdeelt het middel zich meteen over het hele volume.

Soda in de zeeplade doen

In de lade klonteren de kristallen tot een harde koek die het doorstroomkanaal en het sifonnetje verstopt. Een deel spoelt tijdens het vullen ook nog eens ongebruikt naar de afvoer, dus je krijgt minder werking voor dezelfde dosering. De lade zelf maak je met de hand schoon.

Soda en azijn in dezelfde beurt gebruiken

Een base en een zuur neutraliseren elkaar. Wat overblijft is een zoutoplossing en wat koolzuurgas, en beide middelen hebben hun werk niet gedaan. Wil je reinigen en ontkalken, doe dat dan in twee losse beurten met een spoelgang ertussen.

De sodabeurt op een koud of kort programma draaien

Onder de zestig graden komt de verzeping van vet nauwelijks op gang en blijft de aanslag gewoon zitten. Een eco-programma van dertig graden werkt daarnaast met weinig water en veel looptijd, waardoor de concentratie hoog blijft zonder dat er iets gebeurt. Kies katoen 90 met veel water.

Elke maand een sodabeurt draaien

Vaker reinigen is hier niet beter. De aanslag die je aanpakt bouwt zich in weken niet opnieuw op, terwijl de belasting op het aluminium kruis wel elke keer meetelt. Twee keer per jaar is genoeg, en het maandelijkse onderhoud doe je met poederwasmiddel op negentig graden.

Was in de trommel laten zitten om het meteen mee te pakken

Op negentig graden met een sterk basische oplossing verkleuren gekleurde stoffen, verzwakt elastiek en krimpen wol en synthetische vezels. Het textiel neemt bij een sodabeurt een deel van het middel op, waardoor er minder overblijft voor de kuip. Draai leeg.

Niet naspoelen na de hete beurt

Na een sodabeurt blijft er een dun basisch laagje achter in de kuip, de balg en de afvoerslang. Dat laagje blijft doorwerken op de metalen delen tot er weer gewassen wordt. Een kort spoelprogramma van een kwartier haalt het weg.

Bijtende soda gebruiken omdat het sterker klinkt

Natriumhydroxide tast in één beurt lak, rubberdelen en aluminium aan, en het geeft bij morsen ernstige brandwonden. Het staat soms naast de huishoudsoda in het schap en heet in de volksmond hetzelfde. Kijk op het etiket: natriumcarbonaat mag, natriumhydroxide niet.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een wasmachine reinigen doe je zelf, daar heb je niemand voor nodig. Er zijn drie momenten waarop je wel beter kunt stoppen.

Het eerste is een trommel die speling heeft, schuurt of bonkt bij het centrifugeren. Dat wijst op het lager of op het trommelkruis, en doordraaien maakt de schade groter. Een monteur kan in tien minuten vaststellen of het nog te repareren valt, en bij een gelaste kuip is het antwoord meestal dat vervanging van de hele trommeleenheid nodig is. Bij een machine van acht jaar of ouder is dat het punt om af te wegen of je nog investeert.

Het tweede is water dat uit de machine loopt en niet uit het pluizenfilter of een losse slang blijkt te komen. Een scheur in de kuip of een lekkende asafdichting is geen doe-het-zelfklus, want daarbij komt de trommel eruit.

Het derde ligt in de meterkast. Slaat de aardlekschakelaar eraf zodra de machine gaat verwarmen, dan lekt het verwarmingselement stroom naar aarde en moet het vervangen worden. Het element zelf wisselen kan een handige klusser, maar aanpassingen aan de groep of werk achter de hoofdzekering laat je aan een installateur over.