Spachtelputz aanbrengen zonder zichtbare aanzetten
Spachtelputz aanbrengen draait om twee dingen: de laag precies zo dik maken als de korrel groot is, en de structuur zetten voordat er een vel op het materiaal komt. Je brengt op met een roestvaststalen plakspaan, steekt af tot de korrel de dikte bepaalt en structureert daarna met een kunststof spaan. Een wand doe je in één keer van hoek tot hoek, want elke onderbreking in een halfdroge rand blijft als aanzet zichtbaar.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Roestvaststalen plakspaan van 28 of 30 cm, met afgeronde hoeken
- Kunststof structuurspaan, glad en zonder bramen
- Spacmes van minimaal 40 cm voor vlakwerk en reparaties
- Vlakspaan of pleisterspaan voor het aanzetten van de laag
- Mengspaan op een boormachine met traag toerental
- Emmer van 20 liter om de gebindes door te mengen
- Kwast en vachtroller voor de voorstrijk
- Vlakschuurmachine of schuurgiraffe met korrel 80 tot 120
- Werklamp die je schuin langs de wand kunt zetten
- Afplakband en folie, plus een spanningszoeker
Materiaal
- Spachtelputz in de gewenste korrelmaat, kant-en-klaar in emmers
- Gepigmenteerde voorstrijk met kwartsvulling
- Universele voorstrijk voor sterk zuigende ondergronden
- Betoncontact voor gladde, niet-zuigende ondergronden
- Vulmiddel of reparatiepleister voor gaten en scheuren
- Wapeningsband voor naden en scheurgevoelige plekken
- Ontvetter en schuurpapier voor geschilderde wanden
Wat spachtelputz is en waar hij goed werkt
Spachtelputz is een kant-en-klare sierpleister op kunstharsbasis met minerale korrels erdoor. Je brengt hem op in de dikte van precies één korrel en geeft hem daarna zijn structuur met een kunststof spaan. Het resultaat is een wand die kleine oneffenheden verbergt en die tegen een stootje kan.
De pleister hoort in de familie van dunne afwerklagen die je zelf kunt aanbrengen. Hoe die soorten zich tot elkaar verhouden staat in ons overzicht van stucwerk en de verschillende pleisterlagen. Spachtelputz is daarvan de vergevingsgezindste, want je hoeft de wand niet spiegelvlak te krijgen: de structuur mag je zien.
Verwar hem niet met structuurverf en niet met granol. Structuurverf rol je op met een schuimroller en heeft nauwelijks korrel, dus hij vult ook nauwelijks. Granol is een spuitpleister met een fijne spatstructuur die je met een spaan niet namaakt. Spachtelputz herken je aan de sporen van de korrels: krasjes of wormvormige groeven in een verder vlak oppervlak.
De korrelmaat bepaalt zowel het uiterlijk als het verbruik. Grover korrel vult meer weg en verbergt meer, maar vraagt ook meer materiaal per vierkante meter en geeft een nadrukkelijker wand. In een smalle gang met veel strijklicht valt een grove korrel snel te druk uit.
| Korrelmaat | Verbruik per vierkante meter | Rendement uit een emmer van 25 kg | Waar deze maat past |
|---|---|---|---|
| 1,0 mm | Ruwweg 1,7 kg | Ongeveer 14 m² | Rustige woonkamerwand, plafond, wanden met strijklicht |
| 1,5 mm | Ruwweg 2,5 kg | Ongeveer 10 m² | De meest gebruikte maat binnen, gang en trappenhuis |
| 2,0 mm | Ruwweg 3,0 kg | Ongeveer 8 m² | Wanden met duidelijke oneffenheden, bergingen |
| 3,0 mm | Ruwweg 4,0 kg | Ongeveer 6 m² | Grove structuur, vooral buiten en in bedrijfsruimtes |
Reken je vierkante meters uit en tel er tien procent bij op voor verlies op de spaan en in de emmer. Koop die extra emmer meteen mee met hetzelfde chargenummer, want een emmer die je een maand later haalt kan net iets anders van tint zijn.
De ondergrond bepaalt of het straks hecht
Spachtelputz hecht aan bijna alles, mits de ondergrond droog, stofvrij, vetvrij en draagkrachtig is. Draagkrachtig betekent: wat eronder zit moet zelf vastzitten. Bladdert de oude verf, of laat een eerdere pleisterlaag hol aan, dan trekt jouw nieuwe laag die rommel gewoon mee naar beneden.
Klop de wand af met je knokkels en luister naar holle plekken. Zet daarna een werklamp schuin tegen de wand aan, zodat elk bultje en elke deuk een schaduw geeft. Gaten en scheuren vul je vooraf, want een korrelige structuurlaag verbergt kleine oneffenheden maar geen echte kuilen. Scheuren die door de constructie komen zet je af met glasband over de scheur, anders komt hij binnen een jaar door je nieuwe laag terug.
Daarna komt de voorstrijk, en daar wordt het vaakst de verkeerde keuze gemaakt. Er zijn drie categorieën en ze doen alle drie iets anders. Universele voorstrijk is bedoeld om een zuigende ondergrond af te remmen. Betoncontact is bedoeld om een gladde, niet-zuigende ondergrond grip te geven voor een gipsgebonden laag. Een gepigmenteerde primer met kwartsvulling doet allebei een beetje en geeft bovendien een gelijke, dekkende basiskleur.
Voor spachtelputz is die laatste in de meeste gevallen de juiste. Hij egaliseert de zuiging, zodat de pleister overal even lang open blijft, en hij zorgt dat een donkere ondergrond niet door de dunne laag heen schemert.
| Ondergrond | Voorbereiding | Voorstrijk |
|---|---|---|
| Gipsplaat | Naden afzetten met wapeningsband, schroefkoppen wegwerken | Gepigmenteerde kwartsprimer, onverdund |
| Vers gipsstucwerk | Volledig laten uitdrogen, minimaal twee weken bij een normale kamer | Universele voorstrijk, daarna kwartsprimer |
| Kalkzandsteen en beton | Stof afzuigen, uitbreekgaten vullen | Betoncontact bij een gipslaag, kwartsprimer bij een pasta |
| Bestaande, vastzittende muurverf | Schuren tot mat, wassen met sop en ontvetter, goed naspoelen | Gepigmenteerde kwartsprimer |
| Oude spachtelputz of granol | Uitstekende punten afsteken, ontvetten, stofvrij maken | Gepigmenteerde kwartsprimer |
| Latexverf die glanst of afgeeft | Volledig verwijderen of een tussenlaag aanbrengen | Pas voorstrijken nadat de losse laag weg is |
| Behang of behangresten | Compleet verwijderen tot op de ondergrond | Universele voorstrijk, daarna kwartsprimer |
Werk nooit om een stopcontact of schakelaar heen. Schakel de groep uit, controleer met een spanningszoeker of er echt geen spanning meer staat en haal de afdekplaat eraf. Werk je eromheen, dan zit er een randje pleister op de plek van de huidige plaat en zie je bij elke toekomstige wissel een afdruk staan. Werk in de meterkast achter de hoofdzekering laat je aan een installateur.
Welke spanen en messen je nodig hebt
Met de verkeerde spaan wordt spachtelputz aanbrengen onnodig zwaar werk. Je hebt er twee nodig, en die doen elk iets anders. De roestvaststalen plakspaan brengt het materiaal op en steekt het af tot korreldikte. De kunststof spaan zet daarna de structuur. Staal op de structuurfase geeft grijze veegstrepen doordat het metaal minieme deeltjes achterlaat op de korrels.
Neem een plakspaan van 28 tot 30 centimeter met licht afgeronde hoeken. Een gloednieuwe spaan met scherpe hoeken kerft strepen in je verse laag. Sommige stukadoors slijpen die hoeken zelf bij met schuurpapier voordat ze een nieuwe spaan in gebruik nemen, en dat scheelt echt.
De kunststof spaan moet glad zijn en zonder bramen. Loop hem voor gebruik na met je vingertop: één braampje trekt een streep door je hele wand die je pas ziet als het licht er schuin op valt. Gooi een spaan weg zodra hij ingesleten raakt, want het is het goedkoopste stuk gereedschap in de hele klus.
Voor het bijwerken en voor vlakke afwerkingen komt daar een spacmes van minimaal veertig centimeter bij. Dat brede mes bepaalt of een uitgevlakte plek recht wordt of hol. Met een smal plamuurmes volg je namelijk de bestaande golf in de wand in plaats van hem eruit te halen.
Houd een emmer schoon water en een spons binnen handbereik. Een spaan met een aangekoekte klodder eraan sleept een streep door alles wat je net gestructureerd hebt, dus veeg hem elke paar banen af.
De laag opbrengen op korreldikte
De laag moet exact zo dik zijn als de korrel groot is. Dat klinkt lastiger dan het is, want de korrels doen het werk voor je. Je zet het materiaal ruim op met de plakspaan en steekt het daarna af onder een steilere hoek, tot de spaan op de korrels rijdt. Wat te veel is verdwijnt vanzelf op je spaan.
Begin met de emmer goed door te roeren met een mengspaan op laag toerental. Kant-en-klare pleister zakt uit in de emmer, en de bovenste laag is dunner dan de onderste. Werk je een wand van twee emmers, meng ze dan eerst samen in een grote emmer om kleurverschil te voorkomen.
Zet het materiaal op in banen van ongeveer een spaanbreedte, van boven naar beneden. Houd de spaan onder een hoek van ongeveer dertig graden bij het opzetten en breng hem daarna naar zestig graden om af te steken. Overlap elke baan een paar centimeter met de vorige, in dezelfde richting, zodat er geen dikke rand ontstaat op de overgang.
Een tweede laag over een net aangebrachte laag is geen goed idee. Twee lagen die nog niet doorgedroogd zijn kunnen samen blaasjes gaan zetten, en dat werk je er niet meer glad uit. Moet er echt worden opgevuld, gebruik daarvoor eerst een vullaag zoals roodband op een grove muur en laat die volledig drogen voordat de spachtelputz erop komt.
Werk niet in de volle zon en niet op een wand die warm is van de radiator. De buitenkant vormt dan binnen een paar minuten een vel, terwijl het eronder nog nat is. Je structuur trekt daardoor scheef en de laag hecht slechter.
De structuur zetten op het juiste moment
Het venster om spachtelputz te structureren is kort. Te vroeg en het materiaal is nog zo nat dat het achter je spaan weer dichtvloeit. Te laat en de korrels rollen niet meer, waardoor je een dof en gesloten oppervlak krijgt met veegsporen erin. In een normale kamer van twintig graden zit dat venster ergens tussen de vijf en de vijftien minuten na het afsteken.
Test het met een vingertop op een onopvallend stukje. Blijft er materiaal aan je vinger plakken, dan is het te vroeg. Voelt het klef maar plakt het niet meer, dan is het moment daar. Dat is ook de reden waarom je nooit een hele wand opzet en dan pas gaat structureren: het eerste stuk is dan al voorbij zijn moment.
De beweging bepaalt het patroon, dus kies vooraf welke je gaat maken. Houd de spaan daarbij vlak en gebruik weinig druk: de korrel rolt over de ondergrond en trekt de groef, jij duwt hem niet plat.
Kies één patroon en houd dat de hele wand door vol, ook op de laatste vierkante meter als je moe wordt. Een wisselend patroon is precies het soort fout dat je pas ziet als het licht in de avond van de zijkant komt.
| Beweging met de kunststof spaan | Uiterlijk | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Rond, in kleine cirkels | Wolkstructuur met korte krasjes in alle richtingen | Vergevingsgezind, verbergt aanzetten het best |
| Verticaal, lange halen | Rechte groeven van boven naar beneden | Elke afwijking in de richting is meteen zichtbaar |
| Horizontaal, lange halen | Liggende groeven, maakt een lage ruimte breder | Bij plafondaansluiting lastig strak te houden |
| Kruislings, korte halen | Onrustig, willekeurig kraspatroon | Vraagt gelijke druk, anders ontstaan lichte en donkere vlakken |
| Alleen vlak nadrukken, niet bewegen | Bijna glad met platgedrukte korrels | Geeft glans op de toppen, kies dan een fijne korrel |
Maak eerst een proefstuk op een restje gipsplaat van een halve meter en hang dat een dag tegen de wand die je gaat doen. Je ziet dan pas echt hoe de structuur en de tint uitpakken in het licht van die kamer.
Een grote wand doen zonder aanzetten
Een aanzet is de plek waar verse spachtelputz tegen een al aangetrokken rand komt. Die overgang blijft zichtbaar als een lichte streep of een dikkere rand, en er is geen manier om hem er achteraf uit te halen. De enige oplossing is voorkomen, en dat betekent: een vlak in één keer afmaken van hoek tot hoek.
Bepaal daarom vooraf waar je natuurlijke stops liggen. Een binnenhoek, een deurkozijn of een aftimmerlat is een goede plek om te stoppen. Midden op een wand is dat nooit. Is een wand te groot om alleen te doen, werk dan met z'n tweeën: één brengt op en steekt af, de ander volgt op een paar meter afstand met de structuurspaan.
Werk van boven naar beneden en van de kant af waar je het meeste licht vandaan krijgt. Zo kijk je steeds tegen het net gezette werk aan in plaats van erop neer. Zet je gereedschap, je emmer en je trap klaar voordat je de eerste spaan vult, want een half uur zoeken naar een verlengsnoer is precies waar de aanzet ontstaat.
Doe je meerdere ruimtes achter elkaar, plan dan per kamer en niet per wand. Wat waar komt bepaal je vooraf; bij het afwerken van wanden en plafond staan de verschillende afwerkingen naast elkaar.
Werken op hoogte is de plek waar het misgaat. Gebruik een rolsteiger of een degelijke bok met een plank, geen keukentrap waarop je opzij moet reiken. Met een volle plakspaan in één hand en je gewicht naar buiten kantel je sneller dan je denkt.
Bij welke temperatuur je werkt en hoe lang het moet drogen
Kant-en-klare spachtelputz droogt fysisch: het water verdampt en de kunsthars vormt een film. Onder de vijf graden komt die filmvorming niet goed op gang en blijft de laag zwak, ook als hij droog aanvoelt. Boven de dertig graden gaat het juist te snel en heb je geen tijd meer om te structureren.
De praktische bandbreedte ligt tussen tien en vijfentwintig graden, met een luchtvochtigheid die niet extreem hoog is. Zet de verwarming niet vol open om het te versnellen, want dan sluit het oppervlak dicht terwijl het eronder nog nat is. Een gelijkmatige temperatuur en lichte ventilatie werken beter dan een hete kamer.
Handdroog is de wand meestal na vier tot acht uur, maar dat zegt weinig. Doorgehard is hij na twee tot drie dagen, en pas dan mag je erop schilderen of er iets tegenaan zetten. Hoe droogtijden per materiaal uiteenlopen kun je opzoeken in onze tabel met droogtijden per materiaal, zodat je niet op gevoel gaat gokken.
Overschilderen kan met een gewone muurverf, maar reken op meer verf dan bij een gladde wand: de structuur vergroot het oppervlak flink. Rol met een langharige vachtroller van achttien tot eenentwintig millimeter, anders blijven de groeven wit.
| Fase | Bij 20 graden en normale ventilatie | Wat je in die fase wel en niet doet |
|---|---|---|
| Open tijd om te structureren | 5 tot 15 minuten | Structuur zetten, daarna niet meer aanraken |
| Afplakband verwijderen | Zolang de laag nog nat is | Trek schuin naar beneden weg, wacht niet tot het droog is |
| Handdroog | 4 tot 8 uur | Licht aanraken kan, nog niet schuren of afplakken |
| Doorgehard | 2 tot 3 dagen | Overschilderen, plinten zetten, kasten tegen de wand |
| Volledig belastbaar | Ongeveer een week | Nat schoonmaken, zware ophangingen |
Haal het afplakband weg terwijl de pleister nog nat is en trek het schuin naar beneden. Droge spachtelputz scheurt bij het losrukken van het band mee en dan heb je langs elk kozijn een gerafeld randje bij te werken.
Beschadigingen en reparaties bijwerken
Een reparatie in spachtelputz is lastiger dan het aanbrengen zelf, want je moet een bestaande structuur nabootsen. Het lukt het best als je eerst uitzoekt wat er precies zit. Spachtelputz heeft platgestreken korrelsporen, granol heeft een gespoten spatstructuur en structuurverf heeft een rollerpatroon zonder echte korrel. Kijk van dichtbij en met licht van opzij, dan zie je het verschil binnen een halve minuut.
Bij het verlagen van stopcontacten of het wegwerken van oude leidingsleuven vul je eerst de sleuf vlak met een gipsvulmiddel en laat je dat volledig drogen. Voorstrijk daarna alleen de reparatieplek, anders zuigt de kale gips het bindmiddel uit je nieuwe pleisterlaag en blijft de reparatie lichter van kleur.
Breng vervolgens dezelfde korrelmaat aan op de reparatie en loop met je structuurspaan een klein stukje de bestaande wand op, zodat de overgang uitgesmeerd raakt. Een scherp begrensde reparatie zie je altijd. Een reparatie die aan de randen vervloeit valt vaak weg zodra er verf overheen gaat.
Zit de beschadiging op een wand die al lang geschilderd is, reken dan op overschilderen van het hele wandvlak tot aan de eerstvolgende hoek. Verf verkleurt met de jaren, en een verse plek in dezelfde kleur is altijd zichtbaar. Bij grotere ingrepen is een wand helemaal opnieuw laten stucen of zelf stucen soms minder werk dan tien reparaties onzichtbaar krijgen.
Spachtelputz in een badkamer
Kunstharsgebonden pleister kan tegen damp, maar niet tegen staand water of tegen spatwater dat er dagelijks op komt. Boven een wastafel of naast een douche gaat de laag op termijn los, want vocht kruipt via de open structuur tot op de ondergrond. Waar echt water komt hoort een waterdichte opbouw met kimband in de hoeken en aansluitingen en daarna tegelwerk. Houd spachtelputz in een badkamer dus op de wanden die alleen damp te verduren krijgen.
Spachtelputz weer glad maken
Veel mensen komen bij deze pleister uit omdat ze er juist vanaf willen. Een wand met spachtelputz glad krijgen kan, en het is beter te doen dan het lijkt, mits je de volgorde aanhoudt.
Steek eerst alle uitstekende punten af met een breed spacmes of schuur ze eraf met een vlakschuurmachine. Was de wand daarna met een sopje en een scheut ontvetter en spoel goed na, want oude structuurwanden in gangen zitten vol met vet en nicotine. Voorstrijken doe je pas als de wand kurkdroog is.
Daarna breng je een vullaag aan. Een kant-en-klare pasta zoals stucpasta voor het vlak maken van wanden werkt hier goed, en veel mensen kiezen daarbij voor Knauf stucpasta uit de emmer. Zet die laag eerst zo dun mogelijk op met een vlakspaan en trek hem daarna glad met het brede spacmes. Dat brede mes is niet optioneel: onder de veertig centimeter volg je de golf in de wand in plaats van hem eruit te halen.
Werk in twee dunne lagen in plaats van in één dikke, met minimaal vierentwintig uur droogtijd ertussen en langer als de eerste laag echt vullend was. Een gipsgebonden variant als fix en finish over een oude ondergrond vraagt een andere primer dan een pasta op dispersiebasis, dus check dat voordat je de eerste emmer opent.
Een alternatief zonder pleisterwerk
Wie tegen het vlakwerk opziet, heeft nog twee routes. Je kunt de wand betimmeren met gipsplaat op een regelwerk, wat de kamer een paar centimeter kleiner maakt maar wel meteen kaarsrecht is. Of je gaat over de structuur heen met een dik glasvliesbehang; hoe je dat aanpakt staat bij het aanbrengen van vliesbehang. Op een grove structuur werkt dat alleen als je de toppen eerst afschuurt, anders tekent de korrel door het vlies heen.
Zo breng je spachtelputz aan
Deze volgorde geldt voor een binnenwand met een kant-en-klare spachtelputz uit de emmer.
-
Beoordeel de wand met strijklicht
Zet een werklamp schuin tegen de wand en markeer elke deuk en elk bultje met potlood. Klop de wand af op holle plekken. Wat je nu vindt kost je vijf minuten; wat je nu mist zie je straks door je nieuwe laag heen.
-
Herstel en ontvet de ondergrond
Vul gaten en sleuven met een gipsvulmiddel en zet doorlopende scheuren af met wapeningsband. Was geschilderde wanden met sop en ontvetter en spoel goed na. Schuur glanzende verf mat, want op een glanslaag hecht niets. Laat alles volledig drogen.
-
Plak af en haal de stopcontacten los
Schakel de groep uit, controleer met een spanningszoeker dat er geen spanning meer staat en neem de afdekplaten van stopcontacten en schakelaars. Plak kozijnen, plinten en plafondranden af en leg folie op de vloer. Werken achter de hoofdzekering in de meterkast doe je niet zelf.
-
Breng de voorstrijk aan
Rol een gepigmenteerde primer met kwartsvulling op en werk de hoeken en randen bij met een kwast. Die primer egaliseert de zuiging, waardoor de pleister overal even lang bewerkbaar blijft. Laat hem drogen volgens de verpakking, meestal vier tot twaalf uur.
-
Meng de emmers door
Roer elke emmer los met een mengspaan op laag toerental en giet twee emmers samen in een grote kuip als je die voor één wand nodig hebt. Kant-en-klare pleister zakt uit tijdens opslag, en tinten kunnen per charge licht verschillen.
-
Zet op en steek af tot korreldikte
Breng het materiaal in banen op met de roestvaststalen plakspaan onder een hoek van ongeveer dertig graden. Zet de spaan daarna steiler, rond de zestig graden, en steek af tot de spaan op de korrels rijdt. Overlap elke baan een paar centimeter met dezelfde richting.
-
Structureer met de kunststof spaan
Wacht vijf tot vijftien minuten en test met een vingertop of het nog plakt. Zet daarna de structuur met de kunststof spaan, met weinig druk en steeds dezelfde beweging. Laat de korrel rollen in plaats van hem plat te duwen, dan blijft de groef scherp.
-
Haal het band eraf en laat rustig drogen
Trek het afplakband schuin naar beneden weg terwijl de pleister nog nat is. Houd de ruimte op een gelijkmatige temperatuur met lichte ventilatie en zet de verwarming niet vol open. Na twee tot drie dagen kun je overschilderen. Hoe lang je precies moet wachten lees je bij de droogtijden per materiaal.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de eerste spaan vult
Uit de praktijk
Blaasjes in de tweede laag pasta over spachtelputz
Een wand met spachtelputz zou vlak worden gemaakt met een kant-en-klare pasta. De structuur was eerst machinaal geschuurd, daarna ging er zonder voorstrijk een eerste laag op onder flinke druk, zodat de laag vooral de holtes tussen de korrels vulde. Na vierentwintig uur volgde de tweede laag. Een half uur later begonnen er over de volle dikte blaasjes op te komen, tot wel een centimeter doorsnee, en gladstrijken of nasponsen maakte het alleen erger.
De oorzaak zat in twee dingen. Spachtelputz zit vol met open holtes onder de korrels, en wie er onder druk een pasta overheen trekt sluit daar lucht in op. Zonder voorstrijk kan het vocht daarnaast alleen via de buitenkant weg, waardoor het oppervlak dichttrekt terwijl het eronder nog nat is. De opgesloten lucht en het verdampende water zoeken dan de weg omhoog en duwen de nog weke laag als blaas op.
Wat hier werkte: de laag volledig laten drogen, de blaasjes eraf schuren met een vlakschuurmachine, en de wand alsnog voorstrijken met een gepigmenteerde kwartsprimer. De eerste laag daarna dun ingewreven in plaats van vullend opgezet, achtenveertig uur laten staan, en pas toen de afwerklaag met een spacmes van vijftig centimeter.
Betoncontact over universele voorstrijk op spachtelputz
Een wand met spachtelputz was eerst geprimerd met een universele voorstrijk en daarna, in de veronderstelling dat meer hechting nooit kwaad kan, volledig ingesmeerd met betoncontact. De vraag was of daar nog wel een gipsgebonden laag op kon.
De twee middelen doen tegengestelde dingen. Universele voorstrijk remt een zuigende ondergrond af en laat op een dichte, geschilderde wand vooral een film achter. Betoncontact is juist bedoeld voor gladde en niet-zuigende ondergronden waar een gipsgebonden pleister op moet hechten, dankzij de kwartskorrels erin. De stapeling is daarmee niet meteen fout, maar de hechting van de bovenste laag hangt volledig af van hoe goed de laag daaronder vastzit.
De test die dit uitwijst kost twee minuten. Kras met een sleutel een ruitje in het betoncontact, plak er een stuk stevig tape overheen en ruk dat er in één beweging af. Blijven de vakjes zitten, dan is de opbouw draagkrachtig en kan er gips overheen. Komt het als een vel mee, dan moet alles eraf tot op de spachtelputz en begin je opnieuw met alleen een kwartsprimer.
Een geschilderde structuurwand die glad moest worden
In een gang zat spachtelputz die in de loop van de jaren een paar keer was overgeschilderd. De wand moest glad, en de eerste poging met een plamuurmes van vijftien centimeter leverde een golvend vlak op dat er in strijklicht slechter uitzag dan de structuur zelf.
De aanpak die het wel deed begon met alle uitstekende punten afsteken en de wand goed borstelen met een sopje met ontvetter erin. Daarna voorstrijken, en pas toen de vullaag: eerst zo dun mogelijk opzetten met een vlakspaan, daarna in één beweging vlak trekken met een spacmes van veertig centimeter. Het brede mes overbrugt de dalen, het smalle mes duikt erin.
Eén ding werd gaandeweg duidelijk. De stopcontacten waren aanvankelijk blijven zitten en er was omheen gewerkt, waardoor er een randje van een paar millimeter rond elke afdekplaat ontstond. Bij het vervangen van het schakelmateriaal door een ander model kwam dat randje meteen tevoorschijn. Ze zijn daarna alsnog gedemonteerd en de plekken zijn opnieuw doorgevlakt.
Veelgemaakte fouten
Te dik opbrengen in plaats van op korreldikte
Een dikkere laag lijkt sterker, maar de korrel kan dan niet meer rollen en je krijgt een dof, gesloten oppervlak zonder structuur. Bovendien droogt een dikke laag ongelijk en scheurt hij op de overgangen. Steek af tot de spaan op de korrels rijdt en accepteer dat er materiaal terug de emmer in gaat.
Halverwege een wand stoppen
De rand die intussen is aangetrokken laat zich niet meer naadloos verbinden met verse pleister. Die aanzet blijft als lichte streep zichtbaar, vooral in strijklicht, en er is achteraf niets meer aan te doen. Stop bij een hoek, een kozijn of een aftimmerlat, nooit midden op een vlak.
Structureren met een stalen spaan
Staal laat minieme metaaldeeltjes achter op de harde korrels, en die geven grijze veegstrepen die pas na het drogen goed zichtbaar worden. Op een lichte pleister zie je dat direct. Gebruik voor de structuurfase altijd een gladde kunststof spaan, en gooi hem weg zodra hij bramen of slijtplekken krijgt.
De verkeerde voorstrijk kiezen
Universele voorstrijk op een dichte, geschilderde wand blijft als glanzende film liggen en verbetert de hechting niet. Betoncontact hoort bij een gipsgebonden laag over een glad en niet-zuigend vlak. Voor spachtelputz uit de emmer is een gepigmenteerde primer met kwartsvulling in vrijwel alle gevallen de juiste keuze.
Om stopcontacten heen werken
De pleister loopt dan tot tegen de afdekplaat en stopt daar. Vervang je later het schakelmateriaal door een model met een andere maat, dan komt er een onafgewerkte rand tevoorschijn die je blijft zien, ook na overschilderen. Schakel de groep uit, controleer spanningsloos en haal de platen eraf.
Twee vullagen zonder voldoende droogtijd
Wie een tweede laag zet op een eerste die alleen aan de buitenkant droog is, krijgt blaasjes over de volle dikte. Het vocht en de opgesloten lucht kunnen nergens heen. Vierentwintig uur is bij een dunne laag genoeg, bij een echt vullende laag houd je achtenveertig uur aan of langer.
Verven met een korte roller
Een korte vachtroller raakt alleen de toppen van de structuur en laat de groeven wit. Je gaat dan steeds harder drukken, waarmee je de verf uitrekt en de dekking juist slechter wordt. Neem een vachtroller van achttien tot eenentwintig millimeter en reken op flink meer verf dan bij een gladde wand.
Doorwerken in de zon of naast een hete radiator
De buitenkant vormt dan binnen enkele minuten een vel terwijl het eronder nog nat is. Je structuur trekt scheef, de laag hecht minder goed en op de overgangen ontstaan glansverschillen. Draai de verwarming laag, sluit de zonwering en werk de wand in een gelijkmatige temperatuur af.
Veelgestelde vragen
Hoe breng je spachtelputz aan op een gipsplaten wand?
Zet eerst de naden af met wapeningsband en werk de schroefkoppen weg met een vulmiddel, want die naden komen anders door de dunne laag heen. Voorstrijk daarna met een gepigmenteerde kwartsprimer, zodat de kartonlaag en de gevulde plekken even hard zuigen. Breng vervolgens op korreldikte op en structureer binnen een kwartier. Op gipsplaat werkt een korrel van 1,0 of 1,5 millimeter het prettigst.
Hoeveel spachtelputz heb ik nodig per vierkante meter?
Dat hangt volledig af van de korrelmaat. Als vuistregel: ongeveer 1,7 kilo per vierkante meter bij korrel 1,0 mm, 2,5 kilo bij 1,5 mm, 3,0 kilo bij 2,0 mm en 4,0 kilo bij 3,0 mm. Een emmer van 25 kilo dekt daarmee ruwweg 14 tot 6 vierkante meter. De precieze waarde staat op de emmer en verschilt per merk, dus reken daarmee en tel er tien procent bij op voor verlies.
Moet ik voorstrijken voordat ik spachtelputz aanbreng?
Ja, op vrijwel elke ondergrond. De voorstrijk zorgt dat de wand overal even hard zuigt, waardoor de pleister overal even lang bewerkbaar blijft. Zonder die egalisatie droogt een zuigende plek binnen twee minuten dicht terwijl de plek ernaast nog nat is, en dan krijg je de structuur nooit gelijk. Een gepigmenteerde primer met kwartsvulling doet dat werk en dekt tegelijk een donkere ondergrond af.
Wat is het verschil tussen spachtelputz, granol en structuurverf?
Spachtelputz breng je op met een spaan en structureer je daarna, waardoor je platgestreken korrelsporen ziet. Granol wordt gespoten en heeft een fijne, willekeurige spatstructuur die je met een spaan niet nabootst. Structuurverf rol je op met een speciale roller en heeft nauwelijks korrel, dus hij vult ook nauwelijks. Kijk van dichtbij met licht van opzij, dan zie je binnen een halve minuut welke van de drie er zit.
Hoe lang moet spachtelputz drogen voordat ik kan schilderen?
Handdroog is de laag bij twintig graden meestal na vier tot acht uur, maar dat is nog niet genoeg om erop te schilderen. Reken op twee tot drie dagen voordat de laag echt is doorgehard. Bij een grove korrel, een koude ruimte of hoge luchtvochtigheid duurt het langer. Verf je te vroeg, dan sluit je het resterende vocht in en krijg je later blazen of glansverschillen.
Waarom ontstaan er blaasjes in mijn laag?
Blaasjes over de volle dikte komen bijna altijd doordat er vocht of lucht opgesloten raakt. Dat gebeurt als je een tweede laag zet op een eerste die alleen aan de buitenkant droog is, als je zonder voorstrijk op een dichte ondergrond werkt, of als je onder druk over een open, korrelige laag trekt. Laat de laag drogen, schuur de blaasjes eraf, voorstrijk alsnog en werk daarna in dunne lagen met ruimere droogtijd.
Kan spachtelputz op een geverfde muur?
Ja, mits de verf zelf goed vastzit. Schuur glanzende verf mat, was de wand met sop en een scheut ontvetter en spoel goed na. Test twijfelachtige plekken door er stevig tape op te plakken en dat in één ruk los te trekken. Komt de verf mee, dan moet die eerst weg. Op een vastzittende, matte laag volstaat een gepigmenteerde kwartsprimer als voorstrijk.
Welke spaan gebruik ik voor spachtelputz?
Je hebt er twee nodig. Een roestvaststalen plakspaan van 28 tot 30 centimeter om op te zetten en af te steken, en een gladde kunststof spaan om de structuur te zetten. Structureer nooit met staal, want dat laat grijze veegstrepen achter op de korrels. Slijp de scherpe hoeken van een nieuwe stalen spaan licht af met schuurpapier, anders kerft hij strepen in je verse laag.
Hoe voorkom ik aanzetten op een grote wand?
Maak een wandvlak altijd in één keer af, van hoek tot hoek. Bepaal vooraf waar je natuurlijke stop ligt: een binnenhoek, een kozijn of een aftimmerlat. Zet al je gereedschap klaar voordat je begint, want elke onderbreking van tien minuten kost je een zichtbare streep. Bij een grote wand werk je met z'n tweeën, waarbij de een opzet en afsteekt en de ander op een paar meter afstand volgt met de structuurspaan.
Kan ik spachtelputz in de badkamer aanbrengen?
Op wanden die alleen damp krijgen gaat het prima, en de kunsthars is daar goed tegen bestand. Bij spatwater en zeker bij staand water niet: vocht kruipt via de open structuur tot op de ondergrond en de laag komt op termijn los. Rond de douche en boven de wastafel hoort een waterdichte opbouw met kimband en tegelwerk. Ventileer de ruimte in beide gevallen goed.
Hoe repareer ik spachtelputz na het verlagen van stopcontacten?
Vul de sleuf eerst vlak met een gipsvulmiddel en laat dat volledig drogen. Voorstrijk daarna alleen de reparatieplek, want kale gips zuigt het bindmiddel uit je nieuwe laag en dan blijft de reparatie lichter. Breng vervolgens dezelfde korrelmaat aan en loop met je structuurspaan een stukje de bestaande wand op, zodat de overgang vervloeit. Reken erop dat je het wandvlak daarna tot aan de eerstvolgende hoek moet overschilderen.
Kan ik spachtelputz over een oude structuurlaag aanbrengen?
Dat kan, zolang de oude laag stevig vastzit. Steek eerst alle uitstekende punten af, want die tekenen door je nieuwe laag heen. Maak de wand daarna schoon met sop en ontvetter en breng een gepigmenteerde kwartsprimer aan. Kies bij voorkeur dezelfde korrelmaat of een grovere; met een fijnere korrel over een grove structuur krijg je een laag die te dun is om de oude groeven te verbergen.
Wanneer je beter een vakman belt
Spachtelputz aanbrengen is werk dat je met wat oefening zelf doet. Het gaat om gevoel voor het juiste moment, niet om specialistenkennis. Er zijn drie situaties waarin een stukadoor of installateur er beter aan te pas komt.
De eerste is een wand of plafond waar de bestaande laag hol klinkt of afbladdert over een groot oppervlak. Dan is de vraag niet welke afwerking erop komt, maar wat eronder aan de hand is. Optrekkend vocht, een lekkage of een losgeraakte oude pleisterlaag los je niet op met een nieuwe structuurlaag erover, en die diagnose wil je goed hebben voordat je materiaal koopt.
De tweede is elektra. Afdekplaten losnemen met de groep uit is normaal doe-het-zelfwerk, maar zodra er in de meterkast achter de hoofdzekering iets moet gebeuren, of er groepen bij moeten, is dat werk voor een installateur.
De derde is een plafond of een hoge hal waar je vanaf een rolsteiger moet werken. Een hele dag boven je hoofd pleisteren op korreldikte is zwaar, en een aanzet in een plafond is nog zichtbaarder dan in een wand. Bij een verlaagd plafond of een trapgat met veel hoogte weegt het huren van een vakman vaak op tegen het risico van een half resultaat.