Staand toilet met onderafvoer plaatsen en aansluiten
Een staand toilet met onderafvoer loost recht naar beneden, in een buis van 110 mm die in de vloer eindigt. Twee maten bepalen of het gaat lukken: de afstand van het hart van die buis tot de afgewerkte muur, en hoe hoog de buis boven de vloer uitkomt. Kloppen die, dan staat de pot met een rubber manchet en twee bouten binnen een uur vast. Kloppen ze niet, dan los je dat op met een excentrisch aansluitstuk of een pot met een andere bouwdiepte, en niet door de manchet krom te trekken.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Rolmaat en een potlood dat op tegels schrijft
- Waterpas van 40 tot 60 cm
- Boormachine met een tegelboor of keramiekboor van 8 mm
- Ringsleutel of dopsleutel voor de bevestigingsbouten
- Fijne handzaag of een pvc-buiszaag om de afvoerbuis af te korten
- Afbraakmes en een plamuurmes voor de oude kitrand
- Emmer, spons en oude handdoeken
- Schilderstape om het boorpunt af te plakken
Materiaal
- Wc-aansluitmanchet voor 110 mm, recht of excentrisch
- Bevestigingsset met pluggen van 8 mm en roestvaste bouten
- Kunststof ringen en afdekdopjes voor de bouten
- Sanitairkit zonder oplosmiddel
- Zeepsop als glijmiddel, geen vet
- Nieuwe flexibele toevoerslang en een kraantje als je die vervangt
Wat onderafvoer betekent en hoe je het herkent
Onderafvoer betekent dat de uitgang van de toiletpot recht naar beneden wijst en meteen in de vloer verdwijnt. Van buitenaf zie je er niets van: de pot staat op de vloer en de verbinding zit eronder. Wat er verder allemaal aan een wc te doen valt, staat bij onze overzichtspagina over het toilet.
In webshops en op verpakkingen kom je de afkorting AO tegen voor onderafvoer en PK voor een pot met achterafvoer, die horizontaal de muur in gaat. Twijfel je bij je eigen wc, kijk dan langs de achterkant van de pot naar de muur. Zie je daar een kunststof of gemetselde doorvoer, dan heb je achterafvoer. Zie je niets en loopt de voet strak op de vloer door, dan is het onderafvoer.
Het verschil is niet cosmetisch. Bij onderafvoer ligt de plek van de buis vast in de vloer en moet de pot zich daarnaar voegen. Bij achterafvoer zit er speling in de hoogte en kun je met een korte bocht nog schuiven. Koop je een pot zonder dit vast te stellen, dan sta je met een doos in de badkamer en een gat dat er niet bij past.
| Type aansluiting | Waar de uitgang zit | Waar je dit tegenkomt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|
| Onderafvoer, ook wel AO | Recht naar beneden, in de vloer | Oudere woningen, begane grond, en badkamers met de standleiding vlak achter de pot | De positie van de buis is leidend, dus meet die eerst op |
| Achterafvoer, ook wel PK | Horizontaal naar achteren, door de muur | Nieuwbouw en badkamers met een voorzetwand | De hoogte van de doorvoer bepaalt of de pot vlak tegen de wand komt |
| Universele of vario-uitvoering | Onder, met een meegeleverd stuk dat de stroom naar achteren buigt | Renovatiesets uit de bouwmarkt | Handig, maar de extra bocht kost doorstroming en bouwt naar achteren |
| Staand toilet met inbouwreservoir | Onder of achter, afhankelijk van het model | Voorwandsystemen waarbij de pot toch op de vloer moet blijven staan | Het element en de pot moeten bij elkaar horen, ook in de spoelaansluiting |
| Hangend toilet | Horizontaal, binnen het element | Voorwandsysteem met een dragend frame | Vraagt een draagconstructie in plaats van vloerbevestiging, en op een vloerafvoer een bocht die extra diepte kost |
Maak een foto van de kale afvoer voordat je de nieuwe pot erop zet, met de rolmaat ernaast. Die foto helpt je later bij het nabestellen van materiaal en bij iemand die op afstand meedenkt.
De maten die bepalen of de pot past
Vier maten beslissen of een staande pot op jouw onderafvoer past. De afstand van het hart van de buis tot de afgewerkte muur, de diameter van de buis, hoe ver het buiseinde boven de vloer uitsteekt, en de bouwdiepte van de pot die je op het oog hebt. Meet ze allemaal voordat je iets bestelt.
Meet altijd vanaf het tegelwerk en niet vanaf het kale metselwerk. Een tegel met lijm bouwt al gauw een centimeter, en dat is genoeg om de pot met een kier van de wand te laten staan. Ligt de vloer er nog niet, tel dan de nieuwe vloeropbouw erbij op.
De onderstaande maten zijn gangbaar, geen wet. Fabrikanten leveren bij elke pot een maattekening met de exacte positie van de uitgang en de boutgaten, en die tekening gaat altijd boven een vuistregel. Voor de maten die verder in een toiletruimte spelen, van de hoogte van een fonteintje tot de plek van de rolhouder, staat er meer in onze tabel met standaardmaten in huis.
| Maat | Gangbaar | Marge die je in bestaande bouw tegenkomt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|
| Hart afvoerbuis tot afgewerkte muur | ongeveer 180 mm | 150 tot 230 mm | Meten vanaf de tegel, en bij een voorzetwand vanaf de nieuwe wand |
| Diameter afvoerbuis | 110 mm buitenmaat in pvc | 110 of 125 mm bij gres | Meet de buitenkant; gres heeft een dikkere wand en een andere mof |
| Buiseinde boven de afgewerkte vloer | gelijk tot ongeveer 5 mm erboven | 0 tot 10 mm | Steekt hij verder uit, dan gaat de pot wiebelen of scheef staan |
| Bovenkant zitting | 40 tot 43 cm | 38 tot 48 cm | Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en scheelt merkbaar bij knieklachten, zonder losse verhoger op de pot |
| Breedte van de pot | 35 tot 38 cm | 33 tot 40 cm | Bepaalt of hij tussen een zijwand en een meubel past |
| Diepte van de pot | 60 tot 70 cm | 48 tot 72 cm bij compacte modellen | Een korte pot redt een krappe toiletruimte, maar zit minder ruim |
| Hart pot tot de zijmuur | minimaal 20 cm | 20 tot 40 cm | Onder de 20 cm zit je met je knie tegen de muur |
| Vrije ruimte voor de pot | minimaal 60 cm | 50 tot 80 cm | Meet tot de deur, en let op een deur die naar binnen draait |
| Bevestigingsgaten hart op hart | verschilt per merk en model | meestal tussen 100 en 180 mm | Teken pas af als de pot droog en waterpas op zijn plek staat |
Als de afvoer niet op de juiste plek uitkomt
De meest voorkomende tegenvaller bij een onderafvoer is een buis die net niet op de goede afstand van de muur zit. Vaak gaat het om twee tot drie centimeter, en dat is precies het bereik waarvoor een excentrisch aansluitstuk gemaakt is. Zo'n stuk verzet het hart van de aansluiting, en door het te draaien richt je de verplaatsing naar voren, naar achteren of opzij.
Zit het er verder naast, dan zijn er drie serieuze routes. Je zoekt een pot met een andere uitgangspositie of een kortere bouwdiepte, je bouwt een lage voorzetwand zodat de muur naar de afvoer toe komt, of je verplaatst de afvoer zelf. Die laatste route is de zwaarste en meestal ook de duurste.
Een afvoer verplaatsen betekent de vloer open, een nieuwe liggende leiding met afschot naar de standleiding, en alles weer dicht. Reken voor een liggende leiding van 110 mm op ongeveer een centimeter verval per meter. Te weinig verval geeft stilstaand water, maar te veel is net zo goed fout: het water loopt dan sneller weg dan de vaste delen en die blijven achter in de buis. Hoe de rest van de huisinstallatie in elkaar zit lees je bij onze pagina's over sanitair en loodgieterswerk.
In een betonvloer hak je niet zomaar een sleuf. Bij een kanaalplaatvloer of een breedplaatvloer zit de wapening vlak onder het oppervlak en is de constructieve hoogte beperkt. Een sleuf voor een leiding van 110 mm haalt daar te veel weg. Laat een constructeur of aannemer meekijken voordat de eerste beitel de vloer in gaat.
Een staand toilet met inbouwreservoir en onderafvoer
Mag het reservoir in het zicht blijven, dan is een duoblok met onderafvoer de simpelste route: je hoeft niets te betimmeren en alles blijft bereikbaar. Moet het reservoir uit het zicht en wil je de afvoer in de vloer laten zitten, dan combineer je de staande pot met onderafvoer met een inbouwreservoir. De vloer draagt de pot, het element hoeft alleen het reservoir te dragen.
Het element voor een staande pot is een ander product dan het element voor een hangend toilet. Bij een hangend toilet zitten er twee zware draagbouten in het frame die het gewicht van pot en gebruiker opnemen. Bij een staande pot ontbreken die, want de vloer doet dat werk.
Grote merken als Geberit en Grohe leveren van hun bekende inbouwsystemen daarom een aparte variant voor staande potten.
De spoelaansluiting is het punt waar het bij deze combinatie meestal misgaat. Een hangend toilet krijgt spoelwater via een dikke bocht van rond 90 mm, terwijl een staande pot doorgaans een dunne spoelbuis van rond 45 mm in de achterkant krijgt met een rubber manchet eromheen. Controleer daarom bij de pot én bij het element welke aansluiting erop zit, en op welke hoogte die uitkomt.
Reken erop dat een voorwandelement de wand een flink stuk naar voren brengt, in de orde van vijftien centimeter inclusief afwerking en tegelwerk. In een smalle toiletruimte zit je daarna klem. De inbouwdiepte staat in de montagehandleiding van het element, en die maat wil je weten voordat je gaat timmeren.
Het reservoir bereikbaar houden
Alles wat aan een inbouwreservoir kan slijten, zit achter de bedieningsplaat. Die plaat is de enige inspectieopening, dus houd hem vrij en tegel er niet overheen. De vlotter en het vulventiel zijn de onderdelen die na een jaar of tien aandacht vragen, en hoe je die afstelt lees je bij het instellen van de vlotter in het reservoir.
Sluit de wand pas als het reservoir onder druk heeft gestaan en je vijf keer hebt doorgespoeld. Een lekkende koppeling achter dichtgezette gipsplaat kost je de hele wand.
Zet het element vast in de vloer én in de muur. Een voorwandelement dat alleen aan de wand hangt, kantelt bij de eerste keer dat iemand zich eraan optrekt. Bij een gipsblokwand of een lichte scheidingswand ga je door de wand heen met doorgaande bouten of zet je een extra staander bij.
De aansluiting op de vloerafvoer waterdicht krijgen
Bij een staand toilet met onderafvoer is de verbinding tussen pot en vloerbuis een steekverbinding met een rubber manchet, geen lijmverbinding. De manchet valt in de buis en de uitgang van de pot schuift in de manchet. Die rubber moet vol op zijn plek zitten en over de hele omtrek gelijkmatig klemmen.
Gebruik zeepsop als glijmiddel en nooit vet of vaseline. Minerale vetten laten rubber op termijn opzwellen en verweken, waardoor de afdichting jaren later alsnog begint te lekken op de plek waar je er het slechtst bij kunt. Een scheutje afwasmiddel in wat water doet hetzelfde werk en laat de rubber met rust.
Steekt de buis te ver boven de vloer uit, kort hem dan af met een fijne zaag en haal de braam er met een mesje af. Zaag haaks, want een scheve snede laat de manchet aan één kant klemmen en aan de andere kant los. Zit de buis juist te diep, dan gebruik je een verlengstuk in plaats van de manchet half in de buis te laten hangen.
| Wat je in de vloer aantreft | Wat je gebruikt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Pvc 110 mm met een gladde mof | Rubber wc-manchet of een aansluitstuk met lipdichting | Nat maken met zeepsop, vol aandrukken, en niet met vet werken |
| Pvc 110 mm dat te ver uitsteekt | Buis haaks afkorten en ontbramen | Meet af met de pot droog op zijn plek, niet op het oog |
| Gresbuis van 110 of 125 mm | Overgangsmanchet van gres naar pvc | Gres is bros; niet in de buis wrikken en niet inslaan |
| Loden bocht in een vooroorlogs pand | Aansluiting laten maken door een loodgieter | Lood scheurt bij buigen en laat zich niet lijmen of persen |
| Hart 20 tot 30 mm uit positie | Excentrisch aansluitstuk | Draai het stuk in de goede richting voordat je de pot vastzet |
| Hart meer dan 40 mm uit positie | Flexibele wc-verbinding, zo kort mogelijk | De ribbels vangen papier, dus geen knik en geen tegenafschot |
| Buiseinde onder vloerniveau | Verlengstuk of een verhoogd aansluitstuk | De manchet hoort vol in de buis te staan, niet half |
| Oude aansluiting vastgezet met cement | Cement voorzichtig uitbeitelen tot je schoon pvc of gres ziet | Nooit opnieuw dichtsmeren met cement, dat scheurt en gaat lekken |
Een flexibele verbinding is een noodgreep, geen standaardoplossing. De geribbelde binnenkant remt de stroming en houdt papier vast, waardoor je er in een paar jaar een verstopping bij koopt. Kun je het gat niet halen met een excentrisch stuk, kies dan liever een pot met een andere uitgangspositie.
De pot op de vloer vastzetten zonder het porselein te breken
Zet de pot eerst droog op zijn plek, met de manchet erin maar zonder kit en zonder bouten. Leg de waterpas er in de lengte en in de breedte op en kijk of de pot niet wiebelt. Teken pas dan de boutgaten af met een potlood dat op tegels schrijft.
Boren in een tegelvloer gaat met een tegelboor of keramiekboor van 8 mm, op laag toerental en zonder klopstand. Plak een stukje schilderstape op het boorpunt, dan loopt de boor niet weg over het glazuur. Zet de klopstand pas aan als je door de tegel heen bent en de dekvloer eronder zit, en zelfs dan met beleid.
Draai de bouten handvast aan en dan hooguit een kwartslag verder, om en om links en rechts. Onder de moer hoort altijd een kunststof ring, want metaal rechtstreeks op porselein geeft puntdruk en dat is de klassieke manier om een haarscheur in de voet te zetten. Een pot die na twee kwartslagen nog wiebelt, staat niet vlak: pas de voet met een kunststof vulplaatje aan in plaats van hem strak te trekken.
Kitten rondom, maar niet helemaal dicht
Werk de voet af met een dunne rand sanitairkit, zodat er geen schoonmaakwater onder de pot loopt en blijft staan. Laat aan de achterzijde een strook van een centimeter of vijf open. Gaat de manchet ooit lekken, dan komt het water daar naar buiten en zie je het meteen, in plaats van dat het maandenlang onzichtbaar in de vloer trekt.
Laat de kit uitharden voordat je gaat schoonmaken. Vers gekit en dan een emmer sop eroverheen levert een rand die aan de bovenkant loslaat.
Vloerverwarming onder de tegels
Ligt er vloerverwarming, dan is boren een gok die je duur kunt komen te staan. Sommige potten kun je in plaats daarvan volledig op montagekit of op een dikke rand sanitairkit zetten, mits de fabrikant dat toestaat. Loop bij twijfel eerst de legtekening van de verwarmingsslangen na, of zoek de slangen op met een warmtebeeldcamera terwijl de verwarming aan staat en de vloer nog koud is.
Leg een oude handdoek in de afvoerbuis zodra de oude pot eruit is. Dat houdt de rioollucht binnen en vangt schroeven en boorstof op die anders in de leiding verdwijnen. Haal hem eruit voordat je de nieuwe pot plaatst, en leg je gereedschap zo neer dat je hem niet kunt vergeten.
Zo test je of de nieuwe aansluiting droog blijft
Testen doe je in twee rondes. Giet eerst een emmer water in de pot, langzaam en in één keer, en kijk met een zaklamp langs de voet en aan de achterkant of er iets naar buiten komt. Spoel daarna vijf keer normaal door en droog de vloer eromheen tussendoor af, zodat je nieuw water direct herkent.
Leg als laatste controle een strook keukenpapier rondom de voet en laat die een dag liggen. Papier verraadt een druppel die je met het oog mist, en een langzame lekkage laat zich alleen zo betrappen. Blijft het papier droog, dan is de aansluiting in orde.
Loopt het water traag weg of blijft de pot half vol staan, dan zit het probleem meestal niet in de manchet maar verderop in de leiding of in de spoeling zelf. De oorzaken en de volgorde waarin je die uitsluit staan bij een wc die niet goed doorspoelt. Blijft er na het spoelen water in het reservoir naar de pot lopen, kijk dan bij een wc die blijft doorlopen, want dat zit in de klep en niet in de afvoer.
Zet met een watervaste stift een streepje op de vloer langs de voet van de pot, vlak na de montage. Verschuift de pot in de loop van de tijd, dan zie je dat meteen aan het streepje, en dan is de manchet aan het werken voordat hij gaat lekken.
Zo plaats je een staand toilet op een onderafvoer
Deze volgorde geldt voor een bestaande vloerafvoer van 110 mm in pvc, met of zonder inbouwreservoir.
-
Sluit het water af en maak de oude pot leeg
Draai het kraantje bij het reservoir dicht en spoel door tot het reservoir leeg is. Schep het laatste water uit de pot met een bekertje en zuig de rest op met een spons. Een pot vol water tillen gaat altijd mis, en het water in het waterslot loopt er bij het kantelen gegarandeerd uit.
-
Haal de oude pot los en maak de vloer schoon
Draai de bevestigingsbouten los, snijd de kitrand rondom door met een vers mesje en wrik de pot voorzichtig los. Schraap daarna alle oude kit, cement en manchetresten weg tot je schoon pvc of gres ziet. Leg een handdoek in de buis tegen de rioollucht.
-
Meet de aansluiting op en kies het aansluitstuk
Meet het hart van de buis tot de afgewerkte muur, de buitendiameter van de buis en hoeveel de buis boven de vloer uitsteekt. Vergelijk die drie maten met de maattekening van de nieuwe pot. Wijkt het hart 20 tot 30 mm af, pak dan een excentrisch stuk in plaats van te schuiven met de pot.
-
Kort de buis af als dat nodig is
Steekt de buis meer dan een halve centimeter boven de afgewerkte vloer uit, zaag hem dan haaks af met een fijne zaag en haal de braam eraf. Een scheve snede laat de manchet aan één kant los zitten, en dat is precies waar hij later gaat lekken.
-
Zet de pot droog op zijn plek en teken af
Schuif de manchet in de buis, zet de pot erop zonder kit en zonder bouten en leg de waterpas erop in twee richtingen. Controleer of de pot strak tegen de wand staat en niet wiebelt. Teken dan pas de boutgaten af.
-
Boor de gaten en zet de pot vast
Boor met een tegelboor van 8 mm zonder klopstand door het glazuur, met tape op het boorpunt. Sla de pluggen erin, zet de pot terug met zeepsop op de manchet en draai de bouten om en om handvast plus een kwartslag. Kunststof ringen onder de moeren, altijd.
-
Sluit het reservoir aan en test
Monteer het reservoir of de spoelbuis van het inbouwelement, zet het water open en laat het volstromen. Spoel vijf keer door en controleer de voet, de spoelaansluiting en de toevoerslang op lekkage. Werk de voet daarna af met sanitairkit en laat de achterzijde open.
-
Monteer de bril en ruim netjes op
Zet de bril er pas op als de kit hard is, zodat je de pot niet meer hoeft te verschuiven. Hoe je de bevestiging strak krijgt en welke maat je nodig hebt, staat bij het vervangen van de wc-bril. Leg de strook keukenpapier rondom de voet voor de lekcontrole van een dag.
Maatvoering
De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens
| Ruimte of vakgebied | Onderdeel | Gangbare maat | Marge die in de praktijk werkt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|---|
| Sanitair | Wastafel, bovenkant | 85 cm boven de vloer | 80 tot 90 cm | Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm. |
| Sanitair | Wastafelkraan, uitloop | 25 tot 30 cm boven de wastafelrand | wat past bij de kom | Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder. |
| Sanitair | Fonteintje in het toilet | 80 tot 85 cm | 75 tot 90 cm | Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is. |
| Sanitair | Toiletpot, bovenkant zitting | 40 tot 43 cm | 38 tot 48 cm | Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger. |
| Sanitair | Hangend toilet, onderkant pot | 40 cm boven de vloer | 38 tot 45 cm | De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast. |
| Sanitair | Toiletrolhouder | 70 cm hoog, 25 cm voor de pot | 60 tot 80 cm | Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit. |
| Sanitair | Douchekraan, thermostaat | 100 tot 110 cm | 95 tot 120 cm | Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan. |
| Sanitair | Doucheglijstang, bovenkant | 180 tot 200 cm | afhankelijk van de lengste gebruiker | Reken op minstens 20 cm boven de kruin. |
| Sanitair | Regendouche, onderkant kop | 205 tot 215 cm | 200 tot 220 cm | Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd. |
| Sanitair | Handdoekradiator, onderkant | 20 tot 30 cm boven de vloer | 15 tot 40 cm | Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen. |
| Sanitair | Afvoer wastafel, muurdoorvoer | 50 tot 55 cm | 45 tot 60 cm | Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling. |
| Elektra | Stopcontact in een woonruimte | 30 cm hart boven de vloer | 25 tot 40 cm | Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen. |
| Elektra | Stopcontact boven een aanrechtblad | 115 tot 125 cm | 10 tot 20 cm boven het blad | Uit de spatzone van de kraan blijven. |
| Elektra | Lichtschakelaar | 105 cm hart boven de vloer | 90 tot 120 cm | Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld. |
| Elektra | Deurklink | 100 cm hart boven de vloer | 95 tot 105 cm | Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen. |
| Elektra | Meterkast, groepenkast | 150 tot 180 cm | bereikbaar zonder trapje | De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn. |
| Elektra | Wandcontactdoos buiten | minimaal 30 cm boven maaiveld | hoger bij kans op opspattend water | Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten. |
| Elektra | Bedrade deurbel, drukknop | 110 tot 130 cm | 100 tot 140 cm | Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel. |
| Elektra | Wandlamp naast een spiegel | 160 tot 170 cm | op ooghoogte van de gebruiker | Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven. |
| Elektra | Televisieaansluiting | 40 cm of op de hoogte van het scherm | afhankelijk van de opstelling | Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm. |
| Keuken | Werkblad, bovenkant | 90 tot 95 cm | 85 tot 100 cm | Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger. |
| Keuken | Bovenkasten, onderkant | 50 tot 60 cm boven het blad | 45 tot 65 cm | Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken. |
| Keuken | Afzuigkap boven een elektrische kookplaat | 60 cm | 55 tot 70 cm | Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht. |
| Keuken | Afzuigkap boven een gaspit | 65 cm | 65 tot 75 cm | Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam. |
| Keuken | Plint onder de keukenkasten | 10 tot 15 cm | standaard 15 cm | Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan. |
| Keuken | Inbouwoven op ooghoogte | onderkant op 85 tot 90 cm | naar de gebruiker | Scheelt bukken met een hete plaat in je handen. |
| Trap | Trapleuning | 90 cm boven de voorkant van de trede | 85 tot 100 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer. |
| Trap | Leuning langs een bordes | 100 cm | 90 tot 110 cm | Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap. |
| Trap | Optrede, hoogte per trede | 18 tot 20 cm | maximaal 21 cm binnen een woning | Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste. |
| Trap | Aantrede, diepte van de trede | 22 tot 24 cm | minimaal 22 cm | Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm. |
| Trap | Vrije doorloophoogte boven de trap | 230 cm | minimaal 210 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond. |
| Trap | Spijlafstand van een balustrade | maximaal 10 cm | kleiner bij kinderen | Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen. |
| Deuren | Binnendeur, standaardmaat | 83 bij 201,5 cm | 78 tot 93 cm breed | De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad. |
| Deuren | Voordeur, standaardmaat | 88 bij 201,5 cm | 83 tot 100 cm breed | Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator. |
| Deuren | Speling onder een binnendeur | 1 tot 1,5 cm | 2 cm bij mechanische ventilatie | De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet. |
| Deuren | Speling rondom in het kozijn | 3 mm | 2 tot 4 mm | Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt. |
| Deuren | Scharnieren, afstand tot de hoek | 20 cm van boven en onder | 15 tot 25 cm | Bij een zware deur een derde scharnier in het midden. |
| Ventilatie | Ventilatierooster in een raam | boven in het kozijn | op de bovenregel | Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder. |
| Ventilatie | Afzuigpunt in een badkamer | hoog in de ruimte | 20 tot 30 cm onder het plafond | Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet. |
| Ventilatie | Muurrooster kruipruimte | net boven het maaiveld | minimaal 15 cm | Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht. |
| Ventilatie | Dakdoorvoer, afstand tot de nok | minimaal 50 cm | afhankelijk van het type | Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de pot definitief vastzet
Uit de praktijk
Een pot die na een paar weken begint te wiebelen
Een pot die bij plaatsing muurvast stond en later toch beweegt, staat bijna altijd op een oneffen ondergrond. Bij het aandraaien trekt de voet dan hol, en die spanning zoekt in de weken erna zijn weg via de kitrand en de pluggen.
Het patroon is herkenbaar: eerst kraakt het bij het gaan zitten, dan komt de kitrand aan één zijde los, en uiteindelijk gaat de manchet meebewegen. Precies daar begint de lekkage, want rubber dat elke dag verschuift, houdt geen water tegen.
Wat hier helpt is de pot losnemen en de holte opvullen in plaats van steviger aandraaien. Kunststof vulplaatjes onder de voet en daarna handvast plus een kwartslag geeft een pot die niet meer beweegt. Bouten die je zo strak zet dat het porselein de holte moet overbruggen, geven een haarscheur die soms pas maanden later zichtbaar wordt als een natte plek.
Rioollucht die pas na de montage in de toiletruimte hangt
Riool dat je ruikt terwijl de pot netjes doorspoelt, betekent dat er ergens lucht langs het waterslot komt. Bij een verse montage op een onderafvoer is de manchet de eerste verdachte: hij is niet vol in de buis geschoven, of hij is bij het plaatsen van de pot omgeklapt aan één zijde.
Je herkent dit doordat de geur sterker wordt als er elders in huis veel water wegloopt, bijvoorbeeld tijdens het legen van een wasmachine. Die waterprop duwt lucht voor zich uit, en die lucht zoekt de zwakste afdichting.
Neem de pot dan opnieuw los en kijk naar de manchet. Een rubber die aan één kant een vouw heeft, is niet meer recht te duwen en hoort vervangen. Blijft het na een correcte montage ruiken, dan zit het probleem in de beluchting van de standleiding en niet meer bij de pot.
Water langs de voet bij elke spoeling, maar droog als de pot stilstaat
Lekkage die alleen optreedt tijdens het spoelen wijst op een aansluiting die de piek niet aankan. Bij het doorspoelen staat er kort een flinke stroom in de uitgang, en als de manchet niet rondom klemt, perst het water zich langs de rubber naar buiten.
Twee oorzaken geven dit beeld. De buis is scheef afgekort, waardoor de rubber aan één zijde nauwelijks klemt. Of er zit vet op de manchet in plaats van zeepsop, waardoor het rubber is gaan glijden en niet meer op zijn plaats blijft.
Beide zijn alleen op te lossen door de pot los te nemen. Zaag de buis haaks bij, reinig alles met water en een borstel, en monteer een nieuwe manchet met zeepsop. Bijkitten aan de buitenkant lost niets op: dan loopt het water onder de vloer weg in plaats van zichtbaar naar buiten.
Veelgemaakte fouten
Een pot bestellen voordat de afvoer is opgemeten
Bij onderafvoer ligt de positie van de buis vast en moet de pot zich daarnaar voegen. Wie eerst een model uitzoekt en daarna gaat meten, komt er te laat achter dat het hart twintig millimeter mis zit. Meet het hart, de diameter en de uitsteekhoogte voordat je iets in een winkelmandje legt.
Meten vanaf het kale metselwerk
Tegels met lijm bouwen al snel een centimeter, en een voorzetwand veel meer. Meet je vanaf de kale muur, dan staat de pot straks met een kier van de wand af. Meet vanaf de afgewerkte wand, of tel de nog aan te brengen opbouw erbij op.
Vet gebruiken op de rubber manchet
Vaseline en montagevet lijken handig om de manchet erin te krijgen, maar minerale vetten laten rubber opzwellen en verweken. De afdichting die vandaag strak aanvoelt, lekt over een paar jaar op de plek waar je er het moeilijkst bij komt. Zeepsop doet hetzelfde werk zonder die bijwerking.
De bevestigingsbouten te strak aandraaien
Porselein is hard maar niet buigzaam. Een moer die je met een sleutel echt aantrekt, zet puntdruk op de voet, en het gevolg is een haarscheur die pas weken later als een natte plek opduikt. Handvast plus een kwartslag is genoeg, met een kunststof ring ertussen.
De pot rondom volledig dichtkitten
Een gesloten kitrand ziet er netjes uit, maar verbergt precies wat je wilt zien. Een lekkende manchet loopt dan onzichtbaar de vloerconstructie in en komt pas aan het licht als de dekvloer of de onderliggende plafondafwerking al is aangetast. Laat aan de achterzijde een strook open.
Een element voor een hangend toilet kopen bij een staande pot
De frames lijken op elkaar, maar de spoelaansluiting verschilt in maat en in hoogte, en de draagbouten van een element voor hangend werk hebben bij een staande pot geen functie. Kies het element dat de fabrikant voor staande potten aanbiedt en leg de maattekeningen van pot en element naast elkaar.
Met klopstand door de tegel boren
Het glazuur is bros en de klopstand slaat er een schilfer uit voordat de boor pakt. Begin op laag toerental met een tegelboor of keramiekboor en een stukje tape op het boorpunt. Pas als je door de tegel heen bent, mag de klopstand er voorzichtig bij voor de dekvloer.
Een flexibele verbinding gebruiken omdat het net niet past
Zo'n slang overbrugt elke afwijking en dat maakt hem verleidelijk. De geribbelde binnenwand houdt papier vast en de bocht die je erin legt, wordt het laagste punt van de leiding. Een excentrisch aansluitstuk of een andere pot kost meer moeite en levert een aansluiting die twintig jaar meegaat.
Veelgestelde vragen
Wat betekent onderafvoer bij een staand toilet?
Onderafvoer betekent dat de uitgang van de pot recht naar beneden wijst en direct in de vloerbuis verdwijnt. Je ziet aan de buitenkant geen afvoerbuis, want de verbinding zit onder de voet verborgen. In verkoopteksten heet dit vaak AO, tegenover PK voor een pot met achterafvoer die horizontaal de muur in gaat. Het verschil bepaalt welke pot je kunt kopen, want de plek van de buis in de vloer ligt vast.
Kan ik een staand toilet met onderafvoer met inbouwreservoir combineren?
Dat kan, en het is een gangbare oplossing als de afvoer in de vloer zit maar het reservoir uit het zicht moet. Je hebt dan wel een element nodig dat de fabrikant voor staande potten levert, want een element voor een hangend toilet heeft draagbouten die je hier niet gebruikt en een spoelaansluiting op een andere maat en hoogte. Een staande pot krijgt het spoelwater meestal via een dunne spoelbuis van rond 45 mm in de achterkant. Leg de maattekening van de pot en die van het element naast elkaar voordat je bestelt.
Hoe meet ik de afstand van de muur tot de afvoer op?
Meet vanaf de afgewerkte wand tot het midden van de buis, dus tot het hart en niet tot de rand. Ligt het tegelwerk er nog niet, tel dan de dikte van tegel en lijm erbij op, en bij een voorzetwand de hele opbouw. Meet ook meteen hoeveel de buis boven de afgewerkte vloer uitsteekt en wat de buitendiameter is. Met die drie getallen kun je elke maattekening lezen en weet je of een pot past.
Welke diameter heeft de afvoer van een staand toilet?
In vrijwel alle Nederlandse woningen is dat 110 mm buitenmaat in pvc, en dat is de maat waar het standaard aansluitmateriaal op gemaakt is. In oudere panden kom je gresbuis tegen, soms in 110 en soms in 125 mm, met een dikkere wand en een andere mofvorm. Daarvoor bestaat een overgangsmanchet van gres naar pvc. Meet de buitenkant van de buis op voordat je materiaal koopt, want een verkeerde maat manchet klemt niet en gaat lekken.
Kan ik een pot met achterafvoer op een onderafvoer aansluiten?
Met een bocht kan dat technisch, maar het levert zelden een net resultaat. De pot komt van de wand af te staan omdat de bocht ruimte vraagt, en elke extra bocht kost doorstroming. Wil je toch een bepaald model met achterafvoer, kijk dan of de fabrikant er een uitvoering met onderafvoer of een universele afvoerset bij levert. Dat is meestal netter en goedkoper dan improviseren met losse bochten.
Moet ik de toiletpot rondom kitten?
Kitten rondom houdt schoonmaakwater onder de pot vandaan en voorkomt dat er vuil in de naad blijft staan. Laat aan de achterzijde wel een strook van een centimeter of vijf open. Gaat de manchet ooit lekken, dan komt het water daar naar buiten en zie je het meteen. Een pot die volledig rondom dicht zit, laat een lekkage ongemerkt de vloerconstructie in lopen, en dat merk je pas als de schade al groot is.
Hoe zet ik een toilet vast als er vloerverwarming in de vloer ligt?
Boren is dan een gok, want een geraakte slang betekent de vloer openbreken. Zoek eerst de legtekening van de verwarming op, of maak de slangen zichtbaar met een warmtebeeldcamera terwijl de verwarming aan staat en de vloer nog koud is. Laat dat geen optie zijn, dan kun je bij veel modellen de pot verlijmen met montagekit of een dikke rand sanitairkit, mits de fabrikant dat toestaat. Werk de vloer op die plek eerst schoon en stofvrij, anders hecht de lijm nergens op.
Wat doe ik als de afvoerbuis te ver boven de vloer uitsteekt?
Kort hem af, maar wel haaks. Zet de pot eerst droog op zijn plek zodat je precies ziet hoeveel eraf moet, zaag met een fijne handzaag of een pvc-buiszaag en haal de braam er met een mesje af. Een scheve snede zorgt dat de manchet aan één kant klemt en aan de andere kant vrij zit, en juist daar perst het water zich bij het spoelen naar buiten. Als vuistregel wil je dat de buis gelijk met de afgewerkte vloer eindigt of hooguit een halve centimeter uitsteekt.
Hoe krijg ik de oude pot los zonder de afvoer te beschadigen?
Draai eerst het water dicht, spoel het reservoir leeg en schep de pot droog. Snijd de kitrand rondom door met een vers mesje voordat je gaat wrikken, anders trek je tegels of een stuk dekvloer mee. Draai de bouten los en beweeg de pot in kleine bewegingen op en neer om hem van de manchet te trekken, zonder te draaien. Zit de oude aansluiting in cement gezet, beitel dat dan voorzichtig weg tot je schoon materiaal ziet en sla nooit op de buis zelf.
Waarom ruikt het naar riool nadat ik het toilet heb geplaatst?
Bij een verse montage is de manchet de eerste verdachte. Hij is niet vol in de buis geschoven, of hij is bij het plaatsen aan één zijde omgeklapt en dan komt er lucht langs. De geur wordt vaak sterker als er elders in huis veel water wegloopt, omdat die waterprop lucht voor zich uit duwt. Neem de pot los, kijk of de rubber een vouw heeft en vervang hem bij twijfel. Blijft het na een correcte montage ruiken, dan zit het probleem in de beluchting van de standleiding.
Welke bril past op een staand toilet met onderafvoer?
Het type afvoer heeft niets met de bril te maken; die volgt uit het model van de pot. Meet de afstand tussen de hartlijnen van de scharniergaten, de breedte op het breedste punt en de lengte van de gaten tot de voorrand. Bij bekende series levert de fabrikant een bril die precies past, zoals bij de brillen van Sphinx en bij de modellen van Villeroy en Boch. Blijft een bril schuiven, dan zit het in de bevestiging en niet in de maat.
Kan ik mijn oude pot hergebruiken op de nieuwe plek?
Dat kan als het porselein onbeschadigd is en de uitgang op de nieuwe afvoer past. Controleer de voet met een zaklamp op haarscheuren, vooral rond de boutgaten, want daar ontstaan ze door te strak aandraaien. Gebruik altijd een nieuwe manchet, want oude rubber heeft zijn vorm al aangenomen. Een pot met aanslag in de bocht spoelt slechter, dus haal die eerst weg volgens de aanpak bij het verwijderen van urinesteen.
Wanneer je beter een vakman belt
Een staande pot op een bestaande vloerafvoer zetten is werk dat je met wat geduld zelf doet. Er zijn drie momenten waarop je beter stopt en belt.
Het eerste is een loden bocht of een oude gietijzeren aansluiting in een vooroorlogs pand. Lood laat zich niet lijmen of persen en scheurt bij het buigen, en een gietijzeren mof breekt als je hem verkeerd belast. Een loodgieter maakt daar een deugdelijke overgang op, jij zit anders met een leiding die je niet meer dicht krijgt.
Het tweede is het verplaatsen van de afvoer zelf. Zodra daar een sleuf in een betonvloer voor nodig is, gaat het over de constructie van het gebouw. Bij een kanaalplaatvloer of een breedplaatvloer zit de wapening vlak onder het oppervlak en haal je met een sleuf voor een leiding van 110 mm te veel weg. Laat een constructeur of een aannemer bepalen wat er mag, en in een appartement ook de vereniging van eigenaren, want de standleiding is meestal gemeenschappelijk.
Het derde is aanhoudende rioollucht of water dat blijft staan terwijl de aansluiting aantoonbaar goed zit. Dan ligt het probleem in de beluchting of in de liggende leiding, en dat is werk met een camera en een ontstoppingsveer. Het afwerken van de pot zelf houd je gewoon in eigen hand, tot en met een bril die niet meer schuift.