Filterstopkraan: wat hij doet, waar hij zit en hoe je hem monteert
Een filterstopkraan is een afsluiter met een uitneembaar zeefje erin. Je zet er het water naar een kraan of een apparaat mee dicht zonder de rest van het huis droog te leggen, en het gaas vangt ondertussen zand, koperspaanders en roestvlokken uit de leiding op. Monteren is schroefwerk: afdichten met vlas of teflon op de conische draad, en op stand indraaien zonder terug te draaien. Loopt er één tappunt slap terwijl de rest normaal is, dan is dat zeefje bijna altijd de eerste plek om te kijken.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Steek- of ringsleutels in de maten die bij de wartels passen
- Waterpomptang met kunststof bekjes, of een doek om de tang heen
- Platte schroevendraaier voor kraantjes met een sleuf in plaats van een greep
- Oude tandenborstel voor het gaasje
- Emmer, doeken en een zaklamp
- Schuifmaat of een duimstok om de draad te meten
Materiaal
- Filterstopkraan in de juiste maatcombinatie
- Vlas met afdichtpasta, of teflontape
- Fiberringen in de maat van de koppeling
- Schoonmaakazijn om kalk van het gaasje te halen
- Keukenpapier om lekcontrole mee te doen
Wat een filterstopkraan is en welk probleem hij oplost
Een filterstopkraan is één onderdeel met twee functies. Het is een afsluiter waarmee je het water naar één tappunt dichtzet, en er zit een uitneembaar zeefje in dat vuil uit de leiding tegenhoudt. Hoe hij zich verhoudt tot de andere afsluiters, koppelstukken en aansluitmaten zie je in ons overzicht over kranen en hun aansluitingen.
Dat zeefje zit er omdat er in een waterleiding meer los materiaal rondzweeft dan je zou verwachten. Bij het zagen van koper blijven spaanders achter, bij solderen komen er korrels tin en flux mee, oude stalen leidingen laten roestschilfers los en na werk aan de straatleiding komt er zand en bruin ijzerslib mee met de eerste liters. Zonder zeef loopt dat gruis regelrecht in de keramische schijven van een mengkraan of in het magneetventiel van een wasmachine, en daar richt een korrel van een halve millimeter echte schade aan.
Het gaas houdt deeltjes tegen en verder niets. Opgeloste kalk gaat er dwars doorheen, net als smaak, geur en alles wat in het water is opgelost. Wie kalk wil aanpakken heeft een ontharder nodig en wie het drinkwater wil filteren een patroon met actieve kool. Een filterstopkraan is dus een vuilvanger, geen waterfilter.
| Uitvoering | Waar hij zit | Gangbare aansluiting | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| Haakse filterstopkraan | Onder de wastafel en in het keukenkastje, tussen de muurplaat en de flexibele slang | 1/2 duim buitendraad de wand in, 3/8 duim buitendraad naar de slang | Bediening met een greepje of met een sleuf voor een schroevendraaier |
| Rechte filterstopkraan | In een zichtbare leiding, voor een boiler of een apparaat | 1/2 duim binnendraad aan beide zijden, of knel 15 mm op koper | Stroomrichting aanhouden, die staat als pijl of als tekst op het huis |
| Kraan met filter voor wasmachine of vaatwasser | Achter of naast het apparaat, meestal op een losse muurplaat | 1/2 duim buitendraad de wand in, 3/4 duim buitendraad voor de slangwartel | In de wartel van de toevoerslang zit al een rubber ring, daar hoort geen tape omheen |
| Vuilvanger vlak na de watermeter | In de meterkast, direct achter de hoofdkraan | Meestal een maat groter dan de kraantjes bij de tappunten | Deze sluit het hele huis af, dus waarschuw huisgenoten voordat je hem dichtdraait |
| Filterstopkraan met een patroon | Onder het aanrecht bij een kokendwaterkraan | Wordt met het apparaat meegeleverd | Hier zit geen uitspoelbaar gaasje in maar een patroon dat je vervangt |
| Gewone stopkraan zonder filter | Overal waar alleen afsluiten nodig is | Dezelfde maten, alleen een kortere body | Te herkennen aan het ontbreken van een dop of wartel op de zijkant |
Maak voordat je iets koopt een foto van het bestaande kraantje met een duimstok ernaast, en meet de buitendiameter van de draad. Met die twee gegevens loop je in de bouwmarkt langs het schap zonder te gokken, en dat scheelt de gebruikelijke tweede rit.
Waar je in huis een filterstopkraan tegenkomt
De eerste zit meestal in de meterkast, vlak achter de watermeter. Dat is de kraan die je gebruikt bij een lekkage of als je de leiding naar de buitenkraan voor de winter afsluit en er verder geen apart kraantje te vinden is. Zit er een filter in, dan herken je dat aan een dop of een doorzichtige kom aan de onderkant.
In de keuken vind je hem in het kastje onder het aanrecht. Een filterstopkraan in de keuken doet daar twee dingen tegelijk: hij houdt het gruis tegen dat anders in de mengkraan komt, en hij maakt het mogelijk om aan die kraan te werken terwijl de rest van het huis gewoon water houdt. Bij het vervangen van een keukenkraan is dat het verschil tussen twintig minuten en een halve dag.
Achter een wasmachine of vaatwasser zit dezelfde kraan met een 3/4 duim aansluiting voor de toevoerslang. Juist daar verdient een filter zijn plek, want het inlaatventiel van zo'n apparaat is een klein magneetventiel dat een korrel zand slecht verdraagt. Op welke hoogte je zo'n aansluitpunt zet en welke maten er verder in de keuken en de badkamer gelden, staat in onze tabel met standaardmaten in huis.
Bij een kokendwaterkraan hoort een eigen filterstopkraan met een patroon erin. Dat is een ander onderdeel dan de kraantjes hierboven: je spoelt er niets uit, je vervangt het patroon volgens het interval in de handleiding.
Maten en aansluitingen: wat past waar
Er zijn drie maten die je in huis vrijwel altijd tegenkomt. Aan de kraanzijde van een wastafel of keukenkraan is dat 3/8 duim, in de wand 1/2 duim, en bij een wasmachine, vaatwasser of buitenkraan 3/4 duim. Twijfel je, meet dan de buitendiameter van de schroefdraad: 3/8 duim meet ongeveer 16,7 mm, 1/2 duim ongeveer 21 mm en 3/4 duim ongeveer 26,4 mm. De duimmaat slaat namelijk niet op de draad die je meet, dus meten is betrouwbaarder dan het opschrift op een zakje.
Aan de wandzijde draait het kraantje in een binnendraad die aan de leiding vastzit. Hoe die aansluiting eruitziet en waarom je de kracht van het aandraaien nooit op de koperen buis wilt hebben, lees je bij de muurplaat waar de kraan in draait. Zit er geen muurplaat maar een blanke koperen buis, dan is een uitvoering met een knelkoppeling van 15 mm de eenvoudigste oplossing, mits die buis in het zicht blijft.
| Verbinding | Waar je hem tegenkomt | Hoe hij afdicht | Hoe vast je hem draait |
|---|---|---|---|
| Conische buitendraad in een muurplaat | Het kraantje dat de wand in gaat | Vlas met afdichtpasta, of 10 tot 15 slagen teflontape met de draadrichting mee | Doordraaien tot hij op stand staat, en daarna niet terugdraaien |
| Wartel van een flexibele aansluitslang | 3/8 duim onder de wastafel, 3/4 duim bij de wasmachine | De rubber ring die al in de wartel zit | Handvast en daarna ongeveer een kwartslag met de sleutel |
| Vlakke metalen koppeling zonder ring | Verloopnippels en aansluitingen bij een boiler | Een nieuwe fiberring, bij elke demontage weer | Aandraaien tot de ring pakt en dan een achtste slag |
| Knelkoppeling 15 mm op koper | Zichtbare leidingen in een kast of kruipruimte | De knelring zelf, dus geen tape en geen pasta | Handvast plus ongeveer een hele slag; meer vervormt de ring |
| Soldeer- of persverbinding | Leidingen die achter tegels of stucwerk verdwijnen | De verbinding zelf, met een puntstuk richting het kraantje | Werk voor wie het gereedschap heeft, en de enige nette keuze in de wand |
Zet geen knelkoppeling weg achter tegels of in een dichtgezette wand. Een knelring kan na jaren temperatuurwisselingen gaan huilen, en dan lekt het op een plek die je pas ziet als het plafond eronder verkleurt. Alles wat je dichtmetselt of dichttegelt, soldeer of pers je.
Een filterstopkraan monteren zonder lekkage achteraf
Draai het kraantje eerst droog in, zonder afdichting, en tel hoeveel slagen het pakt tot hij vast komt. Daarna weet je precies hoeveel vlas of tape je nodig hebt en waar de greep uitkomt. Zonder die proefronde draai je met afdichting erop bijna altijd te ver of te weinig door.
Teflontape wikkel je met de draadrichting mee, dus tegen de klok in gezien vanaf het uiteinde van de draad. Wikkel je hem de andere kant op, dan schuift het bandje bij het indraaien van de draad af en dicht er niets meer af. Vlas met pasta is bewerkelijker maar vergevingsgezinder: het zet iets uit in de draad en verdraagt een schok beter. Beide werken alleen op een conische draad en niet op een koppeling die met een ring afdicht.
Zit het kraantje eenmaal vast, dan draai je hem niet terug om de greep recht te zetten. Bij het terugdraaien komt de afdichting los van zijn zitting en ontstaat er een kanaaltje waar water langs kruipt. Kom je te kort, haal het kraantje er dan uit, maak de draad schoon en begin met verse afdichting opnieuw.
Kijk bij het uitlijnen niet alleen naar de greep maar ook naar de filterdop. Die dop moet je met een sleutel kunnen bereiken terwijl er een emmer onder staat. Zit hij naar achteren gedraaid tegen de kastwand, dan wordt dit filter nooit meer schoongemaakt.
Leg na de montage een strookje keukenpapier om de koppeling en kijk er na een dag naar. Papier laat een druppel per uur zien die je met je vinger nooit zou voelen, en dat is precies het soort lek dat een kastbodem in een jaar tijd doorweekt.
Het zeefje schoonmaken en hoe vaak dat nodig is
Het gaasje slaat niet geleidelijk dicht maar meestal in één keer, na werk aan de leiding of na een onderbreking in de straat. Het patroon is herkenbaar: één tappunt gaat slap lopen terwijl de rest van het huis normaal blijft. Zit de klacht in het hele huis, dan kijk je eerst bij de vuilvanger in de meterkast en niet bij het kraantje onder de wastafel.
Schoonmaken gaat zo. Draai het kraantje dicht, zet de kraan erboven open om de druk eraf te halen en zet een emmer onder het werk. Draai daarna de dop of de wartel van het filterhuis los en haal de zeefkorf eruit. Spoel hem van binnen naar buiten uit, dus tegen de normale stroomrichting in, want anders duw je het vuil dieper in het gaas. Zit er kalk op, leg de korf dan een half uur in schoonmaakazijn en borstel hem na met een oude tandenborstel.
Leg de korf terug in dezelfde stand, controleer de ring onder de dop en vervang die bij twijfel. Draai het kraantje daarna langzaam open, want een plotselinge drukstoot duwt het losgewoelde vuil alsnog de leiding in. Wij houden aan dat je na een verbouwing of een nieuwe leiding binnen een maand voor het eerst kijkt, en daarna eens per jaar. In een woning met oude stalen leidingen is een half jaar realistischer.
| Wat je merkt | Wat er meestal aan de hand is | Wat je doet |
|---|---|---|
| Eén kraan loopt slap, de rest van het huis is normaal | Het zeefje van de stopkraan onder die kraan zit dicht | Kraantje sluiten, zeefkorf eruit halen en tegen de stroomrichting in uitspoelen |
| Alleen de warme kant komt er nog nauwelijks uit | Het kraantje aan de warmwaterzijde, of het zeefje in de aansluiting van de boiler | Warm en koud apart controleren, want ze hebben elk hun eigen kraantje |
| De wasmachine of vaatwasser vult merkbaar trager | Vuil in het kraantje of in het zeefje in de wartel van de toevoerslang | Eerst de wartel van de slang losdraaien, daarna pas het kraantje |
| De druk zakte meteen na werk aan de leiding | Koperspaanders, soldeerresten en flux die in het gaas zijn gelopen | Zeef reinigen en de leiding daarna nog eens ruim doorspoelen zonder perlator |
| Eerst bruin water, daarna minder druk | IJzerslib dat na werk aan de straatleiding is meegekomen | Laten doorlopen op een tappunt zonder zeef en daarna alle zeefjes nalopen |
| Het kraantje sluit niet meer helemaal af | Kalk of een korrel gruis op de zitting van de afsluiter | Een paar keer volledig open en dicht draaien, anders het bovendeel vervangen |
| Vocht onder de dop na het schoonmaken | De ring onder de dop is uitgehard of scheef teruggelegd | Dop eraf, ring vernieuwen, recht terugleggen en opnieuw aandraaien |
Haal een filterdop nooit los terwijl de druk erop staat. Bij een vuilvanger in de meterkast zit het gaas vóór de afsluiter, dus dan moet de hoofdkraan dicht en niet alleen het kraantje zelf. Draai je hem onder druk open, dan spuit er een straal onder volle leidingdruk uit en heb je binnen een minuut een natte meterkast.
Wat dit kraantje wel en niet voor je regelt
Een filterstopkraan houdt vuil tegen dat met het water meestroomt. Hij houdt geen water tegen dat de verkeerde kant op wil. Voor die beveiliging heb je een keerklep nodig of een kraan met beluchter die terugstromen voorkomt, bijvoorbeeld op een tappunt waar een tuinslang aan hangt. De twee onderdelen lijken op elkaar en worden regelmatig door elkaar gehaald, maar ze doen iets volledig anders.
Hij regelt ook niets aan de waterdruk. Is de druk in huis structureel laag, dan ligt dat aan de aanvoer, aan een te dunne leiding of aan een dichtgeslibde oude stalen leiding, en verandert een schoon zeefje daar weinig aan. Meet de druk met een manometer op de wasmachinekraan voordat je onderdelen gaat vervangen: in een gewone woning kom je doorgaans op enkele bar uit.
Tegen waterslag doet hij evenmin iets. Dat klapperende geluid komt van een snel sluitend ventiel in een apparaat en vraagt om een demper of een beugel op de leiding. En kalkaanslag op de perlator blijft komen, want opgeloste kalk laat zich niet zeven. Wat een filterstopkraan wel geeft is een afsluitpunt vlak bij het werk, en dat is bij elke reparatie de helft van het gemak.
Een kraantje dat vastzit, druppelt of langs de spindel lekt
Een stopkraan die jaren niet bewogen heeft, zit vast door kalk op de spindel en op de zitting. Precies op het moment dat je hem nodig hebt, wil hij niet. Ga daarom niet met een tang aan een klein chroomkraantje hangen, want het messing kan bij de body scheuren en dan heb je een open leiding in plaats van een stroef kraantje.
De rustige aanpak werkt beter. Draai hem eerst helemaal open, dan een klein stukje dicht en weer open, en bouw die beweging in stapjes op. Een druppel kruipolie op de spindel helpt, en na een paar minuten wachten geeft de kalk vaak mee. Blijft hij zitten, dan is vervangen de eerlijke uitkomst en niet meer kracht.
Druppelt het langs de spindel terwijl de kraan openstaat, dan is de pakking rond die spindel versleten. Bij veel uitvoeringen zit daar een pakkingmoer omheen die je een achtste tot een kwartslag kunt aandraaien, met het water dicht. Draai je hem te ver, dan gaat de bediening zwaar en beschadig je de pakking definitief. Lekt het langs de draad in de wand, dan moet het kraantje eruit en opnieuw afgedicht worden.
Wees extra voorzichtig bij oude verzinkte stalen leidingen. Die zijn van binnenuit weggeroest en de draad is vaak dunner dan hij eruitziet. Een kraantje dat je met geweld losdraait, neemt dan een stuk leiding mee en dat is geen klus meer voor die middag. Sluit vooraf de hoofdkraan af en zorg dat je weet hoe je aftapt.
Waar je hem plaatst, en of een tweede filterstopkraan zin heeft
Bereikbaarheid weegt bij dit onderdeel zwaarder dan bij welk ander kraantje ook, want een filter dat je niet kunt openen wordt nooit schoongemaakt. Plan de plek dus zo dat je er met een sleutel bij kunt en er een emmer onder past. Verdwijnt hij achter een dichte betimmering, maak dan een luik.
Een vuilvanger direct achter de watermeter vangt alles wat van buiten binnenkomt, maar niets wat in je eigen leidingen ontstaat na dat punt. Daarom staat er in de praktijk vaak één centraal en daarnaast een klein exemplaar bij een gevoelig tappunt, zoals de vaatwasser of een kokendwaterkraan. Twee kraantjes vlak achter elkaar in dezelfde leiding, zonder tappunt ertussen, voegt weinig toe: je verdubbelt het onderhoud en je maakt er een extra koppeling bij die kan gaan lekken.
Bij de toevoer naar buiten ligt dat anders. Een afsluiter binnen is daar sowieso nodig om te kunnen aftappen, en een uitvoering met filter erin voorkomt dat het vuil uit een lang stuk buitenleiding terugkomt. Wat er verder bij zo'n aansluiting komt kijken, staat bij de vorstvrije buitenkraan en zijn binnenwerk. En wil je eerst weten hoe de waterleiding in huis in elkaar zit voordat je ergens een kraantje inzet, begin dan bij ons overzicht van sanitair en loodgieterswerk in huis.
Zo monteer je een filterstopkraan
Deze volgorde geldt voor een kraantje dat in een muurplaat draait, onder de wastafel, in het keukenkastje of achter een apparaat.
-
Sluit het water af en haal de druk eraf
Draai de hoofdkraan in de meterkast dicht en zet daarna het laagste tappunt in huis open, zodat de leiding zich leegloopt. Zet ook de kraan open die je gaat aansluiten. Pas als er geen straal meer komt en er alleen nog wat naloopt, is de druk er echt af.
-
Haal het oude kraantje eruit en maak de draad schoon
Draai het oude kraantje los met een sleutel op de zeskant, niet met een tang op de chroomlaag. Krab de resten oude hennep en pasta volledig uit de binnendraad en veeg hem droog. Op een vuile draad grijpt nieuwe afdichting niet, en dat is de meest voorkomende oorzaak van een lek dat pas een week later verschijnt.
-
Draai het kraantje eerst droog in
Schroef hem zonder afdichting in en tel de slagen tot hij vast komt. Kijk waar de greep en de filterdop dan uitkomen. Deze proefronde bepaalt hoeveel vlas of tape je nodig hebt om precies op stand uit te komen.
-
Dicht de draad af met vlas of teflon
Wikkel vlas of teflontape met de draadrichting mee om de conische draad, en smeer bij vlas een dun laagje pasta erover. Neem eerder iets meer dan te weinig, want het overschot perst er tijdens het indraaien uit. Op koppelingen die met een rubber of fiberring afdichten laat je tape juist weg.
-
Draai hem op stand vast en stop daar
Draai door tot de greep staat waar je hem wilt en de filterdop bereikbaar is. Kom je er net niet, draai dan verder in plaats van terug. Terugdraaien opent de afdichting en dat lekt gegarandeerd, ook als het er op dat moment droog uitziet.
-
Spoel de leiding door voordat je de slang aansluit
Houd een emmer onder het kraantje, zet de hoofdkraan open en laat er een paar liter doorlopen. Al het gruis dat tijdens het werk in de leiding is gekomen, spoelt er nu uit in plaats van in de zeef of in het apparaat. Dit is de stap die de meeste mensen overslaan en die het eerste filterprobleem voorkomt.
-
Sluit aan en controleer twee keer
Draai de wartel van de slang handvast aan en geef er een kwartslag met de sleutel overheen. Zet het water langzaam open, veeg alle koppelingen droog en leg er een strookje keukenpapier omheen. Kijk er na een uur en na een dag opnieuw naar.
Maatvoering
De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens
| Ruimte of vakgebied | Onderdeel | Gangbare maat | Marge die in de praktijk werkt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|---|---|
| Sanitair | Wastafel, bovenkant | 85 cm boven de vloer | 80 tot 90 cm | Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm. |
| Sanitair | Wastafelkraan, uitloop | 25 tot 30 cm boven de wastafelrand | wat past bij de kom | Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder. |
| Sanitair | Fonteintje in het toilet | 80 tot 85 cm | 75 tot 90 cm | Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is. |
| Sanitair | Toiletpot, bovenkant zitting | 40 tot 43 cm | 38 tot 48 cm | Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger. |
| Sanitair | Hangend toilet, onderkant pot | 40 cm boven de vloer | 38 tot 45 cm | De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast. |
| Sanitair | Toiletrolhouder | 70 cm hoog, 25 cm voor de pot | 60 tot 80 cm | Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit. |
| Sanitair | Douchekraan, thermostaat | 100 tot 110 cm | 95 tot 120 cm | Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan. |
| Sanitair | Doucheglijstang, bovenkant | 180 tot 200 cm | afhankelijk van de lengste gebruiker | Reken op minstens 20 cm boven de kruin. |
| Sanitair | Regendouche, onderkant kop | 205 tot 215 cm | 200 tot 220 cm | Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd. |
| Sanitair | Handdoekradiator, onderkant | 20 tot 30 cm boven de vloer | 15 tot 40 cm | Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen. |
| Sanitair | Afvoer wastafel, muurdoorvoer | 50 tot 55 cm | 45 tot 60 cm | Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling. |
| Elektra | Stopcontact in een woonruimte | 30 cm hart boven de vloer | 25 tot 40 cm | Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen. |
| Elektra | Stopcontact boven een aanrechtblad | 115 tot 125 cm | 10 tot 20 cm boven het blad | Uit de spatzone van de kraan blijven. |
| Elektra | Lichtschakelaar | 105 cm hart boven de vloer | 90 tot 120 cm | Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld. |
| Elektra | Deurklink | 100 cm hart boven de vloer | 95 tot 105 cm | Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen. |
| Elektra | Meterkast, groepenkast | 150 tot 180 cm | bereikbaar zonder trapje | De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn. |
| Elektra | Wandcontactdoos buiten | minimaal 30 cm boven maaiveld | hoger bij kans op opspattend water | Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten. |
| Elektra | Bedrade deurbel, drukknop | 110 tot 130 cm | 100 tot 140 cm | Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel. |
| Elektra | Wandlamp naast een spiegel | 160 tot 170 cm | op ooghoogte van de gebruiker | Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven. |
| Elektra | Televisieaansluiting | 40 cm of op de hoogte van het scherm | afhankelijk van de opstelling | Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm. |
| Keuken | Werkblad, bovenkant | 90 tot 95 cm | 85 tot 100 cm | Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger. |
| Keuken | Bovenkasten, onderkant | 50 tot 60 cm boven het blad | 45 tot 65 cm | Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken. |
| Keuken | Afzuigkap boven een elektrische kookplaat | 60 cm | 55 tot 70 cm | Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht. |
| Keuken | Afzuigkap boven een gaspit | 65 cm | 65 tot 75 cm | Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam. |
| Keuken | Plint onder de keukenkasten | 10 tot 15 cm | standaard 15 cm | Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan. |
| Keuken | Inbouwoven op ooghoogte | onderkant op 85 tot 90 cm | naar de gebruiker | Scheelt bukken met een hete plaat in je handen. |
| Trap | Trapleuning | 90 cm boven de voorkant van de trede | 85 tot 100 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer. |
| Trap | Leuning langs een bordes | 100 cm | 90 tot 110 cm | Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap. |
| Trap | Optrede, hoogte per trede | 18 tot 20 cm | maximaal 21 cm binnen een woning | Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste. |
| Trap | Aantrede, diepte van de trede | 22 tot 24 cm | minimaal 22 cm | Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm. |
| Trap | Vrije doorloophoogte boven de trap | 230 cm | minimaal 210 cm | Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond. |
| Trap | Spijlafstand van een balustrade | maximaal 10 cm | kleiner bij kinderen | Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen. |
| Deuren | Binnendeur, standaardmaat | 83 bij 201,5 cm | 78 tot 93 cm breed | De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad. |
| Deuren | Voordeur, standaardmaat | 88 bij 201,5 cm | 83 tot 100 cm breed | Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator. |
| Deuren | Speling onder een binnendeur | 1 tot 1,5 cm | 2 cm bij mechanische ventilatie | De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet. |
| Deuren | Speling rondom in het kozijn | 3 mm | 2 tot 4 mm | Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt. |
| Deuren | Scharnieren, afstand tot de hoek | 20 cm van boven en onder | 15 tot 25 cm | Bij een zware deur een derde scharnier in het midden. |
| Ventilatie | Ventilatierooster in een raam | boven in het kozijn | op de bovenregel | Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder. |
| Ventilatie | Afzuigpunt in een badkamer | hoog in de ruimte | 20 tot 30 cm onder het plafond | Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet. |
| Ventilatie | Muurrooster kruipruimte | net boven het maaiveld | minimaal 15 cm | Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht. |
| Ventilatie | Dakdoorvoer, afstand tot de nok | minimaal 50 cm | afhankelijk van het type | Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je het water weer opendraait
Uit de praktijk
Een zeefje dat vlak na werk aan de leiding dichtslaat
Een tappunt dat kort na een verbouwing of een reparatie ineens slap loopt, wijst vrijwel altijd op een zeef die vol zit met materiaal uit de eigen leiding. Zaagbramen en koperspaanders blijven bij het zagen in de buis achter, en soldeerkorrels en flux komen bij het verhitten los. Zodra het water er weer op gaat, worden die deeltjes in één golf meegevoerd tot ze op het eerste gaas stuiten.
Reinigen alleen lost dit niet op, want er ligt meestal nog meer in de leiding. De volgorde die werkt is: zeef eruit, korf uitspoelen tegen de stroomrichting in, de leiding daarna met de zeef er nog uit een paar liter laten doorlopen in een emmer, en pas dan alles terugzetten. Ga je dat niet doen, dan sta je er binnen een week opnieuw.
Teflontape op een koppeling die met een ring afdicht
Een wartel die na het aandraaien blijft huilen terwijl er een dikke laag tape omheen zit, lekt juist dóór die tape. De wartel van een flexibele aansluitslang dicht af op een rubber ring in de kop, dus metaal op rubber. Tape op de draad neemt daar ruimte in en houdt de ring net van zijn zitting af, waardoor de afdichting nooit vlak op elkaar komt.
De oplossing is de tape er volledig af halen, de ring controleren op scheurtjes en platgedrukte plekken, en de wartel handvast plus een kwartslag aandraaien. Blijft het lekken, dan is de ring versleten of staat de slang scheef getrokken tegen de aansluiting. Tape hoort uitsluitend op een conische draad die metaal op metaal afdicht.
Een filterdop die na het schoonmaken gaat druppelen
Een dop die vóór het schoonmaken droog was en er daarna langzaam onderdoor lekt, sluit niet meer vlak. Onder die dop zit een ring die in jaren aan zijn zitting is vastgekoekt en hard is geworden. Bij het losdraaien scheurt hij, of hij blijft aan de dop plakken en gaat er bij het terugzetten dubbelgeslagen weer op.
Kijk daarom bij elke reinigingsbeurt naar die ring en houd er een paar op voorraad in de gangbare maten. Leg de ring recht in de groef, niet op de rand, en draai de dop aan tot hij pakt zonder er met kracht op door te gaan. Overdreven aandraaien perst de ring uit zijn groef en dan lekt het opnieuw, alleen erger.
Veelgemaakte fouten
Het kraantje terugdraaien om de greep recht te zetten
Bij het terugdraaien komt de afdichting los van zijn zitting en ontstaat er een spiraalvormig kanaaltje in het vlas of de tape. Vaak is het meteen droog en lekt het pas weken later, precies achter de kastwand waar je niet kijkt. Kom je te kort, draai dan door of begin met verse afdichting opnieuw.
Een chroomkraantje met een waterpomptang aandraaien
De tang zet krassen in het chroom en knijpt het dunne messing samen, waardoor er haarscheurtjes ontstaan die maanden later gaan huilen. Gebruik een steeksleutel op de zeskant van de body. Lukt dat niet, leg dan een dikke doek tussen de tang en het kraantje.
De zeefkorf weglaten omdat hij toch steeds dichtslibt
Het is verleidelijk, want zonder korf loopt alles weer. Maar het vuil dat het gaas tegenhield gaat nu naar de keramische schijven van de kraan of naar het inlaatventiel van het apparaat. Wat je bespaart aan een kwartier schoonmaken kost je later een kraan of een ventiel.
De filterdop openen terwijl de leiding onder druk staat
Bij een vuilvanger in de meterkast zit het gaas vóór de afsluiter, dus het kraantje zelf dichtdraaien is daar niet genoeg. Draai je de dop dan open, dan komt er een straal onder volle leidingdruk uit. Sluit de hoofdkraan en laat de druk eerst weglopen via een tappunt.
Het kraantje wegwerken achter tegels of een dichte betimmering
Een afsluiter waar je niet bij kunt, kun je bij een lekkage ook niet dichtdraaien, en een filter dat je niet kunt openen wordt nooit schoongemaakt. Houd het onderdeel in het zicht of maak een luik dat groot genoeg is om er met een sleutel bij te komen.
Kracht zetten op een kraantje dat al jaren vastzit
Kalk heeft de spindel vastgezet en het messing is bij de aansluiting het zwakste punt. Met een lange sleutel scheur je eerder de body of de draad in de oude leiding dan dat je hem losdraait. Werk hem met kleine bewegingen en kruipolie los, of vervang hem.
Denken dat een filterstopkraan iets tegen kalk doet
Het gaas houdt deeltjes tegen, en opgeloste kalk is geen deeltje. Je perlator zal net zo vaak dichtslibben als daarvoor. Wie kalk wil verminderen, komt uit bij een ontharder en niet bij een zeefje in een kraantje.
Veelgestelde vragen
Wat is een filterstopkraan precies?
Het is een afsluiter met een uitneembaar zeefje erin. Met de afsluiter zet je het water naar één kraan of één apparaat dicht zonder de hoofdkraan te gebruiken, en het zeefje vangt zand, koperspaanders, roestvlokken en soldeerresten op voordat ze in de kraan of in het inlaatventiel terechtkomen. Je herkent hem aan een dop of een wartel op de zijkant of onderkant van de body, en die dop zit er om de zeefkorf eruit te kunnen halen.
Hoe kan ik een filterstopkraan monteren?
Sluit het water af en haal de druk eraf via een laag tappunt. Draai het oude kraantje eruit, krab de binnendraad schoon en draai het nieuwe kraantje eerst droog in om de slagen te tellen. Breng daarna vlas met pasta of teflontape met de draadrichting mee aan, draai hem op stand vast en draai nooit terug om de greep recht te zetten. Spoel de leiding met een emmer eronder door voordat je de aansluitslang monteert, en controleer de koppelingen na een dag opnieuw met keukenpapier.
Waar zit de filterstopkraan in de keuken?
In het kastje onder het aanrecht, op de aansluiting waar de flexibele slangen van de mengkraan op zitten. Meestal staan er twee naast elkaar, één voor warm en één voor koud, en niet altijd zit er in beide een filter. Bij een vaatwasser loopt de toevoer vaak vanaf datzelfde punt door naar een apart kraantje met een 3/4 duim aansluiting. Sta je met een zaklamp in dat kastje, kijk dan of er een dop of wartel op de zijkant van het kraantje zit: dat is het filterhuis.
Hoe vaak moet het zeefje schoongemaakt worden?
Wij houden aan: na een verbouwing of nieuw leidingwerk binnen een maand voor het eerst, en daarna eens per jaar meekijken. In een woning met oude verzinkte stalen leidingen is een half jaar realistischer, want daar komt continu roestslib los. Verder is de klacht zelf de beste aanleiding: gaat één tappunt slap lopen terwijl de rest normaal is, dan hoef je niet op een interval te wachten.
Kan ik het zeefje er beter uit laten als het steeds dichtslibt?
Beter niet. Een zeef die snel dichtslibt vertelt je dat er veel vuil door de leiding gaat, en dat vuil moet ergens heen. Zonder zeef gaat het naar de keramische schijven van de mengkraan, naar de perlator en naar het inlaatventiel van je apparaten. Zoek liever uit waar het vandaan komt: verse leidingresten spoelen na een paar beurten weg, terwijl doorlopend roestslib op een leiding wijst die aan vervanging toe is.
Wat is het verschil tussen een hoekstopkraan en een filterstopkraan?
De vorm van het huis is hetzelfde en de aansluitmaten meestal ook. Het verschil is de zeefkorf: bij een filterstopkraan zit er een uitneembaar gaasje in en daarvoor een dop of wartel om erbij te komen. Een gewone hoekstopkraan sluit alleen af. Ze zijn onderling uitwisselbaar zolang de maatcombinatie klopt, dus je kunt een gewone stopkraan bij een verbouwing prima vervangen door een uitvoering met filter.
Moet een filterstopkraan voor of na de watermeter zitten?
Altijd erna. De watermeter en alles ervoor is eigendom van het waterbedrijf en daar mag je niets aan veranderen; de eerste kraan na de meter en de installatie erachter zijn van de woning. In de praktijk zit de vuilvanger daarom direct achter de hoofdkraan in de meterkast. Wil je er zelf een bijplaatsen, dan doe je dat verder de installatie in, bij het tappunt of het apparaat dat je wilt beschermen.
Welke maat filterstopkraan heb ik nodig voor de wasmachine?
Aan de slangzijde is dat 3/4 duim buitendraad, want daar is de wartel van een wasmachine- en vaatwasserslang op gemaakt. De kant die de wand in gaat is meestal 1/2 duim buitendraad, passend in de binnendraad van de muurplaat. Meet bij twijfel de buitendiameter van de draad: ongeveer 21 mm hoort bij 1/2 duim en ongeveer 26,4 mm bij 3/4 duim. Zit er een verloopnippel tussen, tel die dan mee in je maatvoering.
Mijn kraan loopt slap, hoe weet ik of het aan het zeefje ligt?
Ga van achter naar voren. Draai eerst de perlator van de uitloop en kijk of de straal dan wel goed is; is dat zo, dan zit het probleem daar. Zo niet, koppel dan de flexibele slang van het kraantje los, houd hem in een emmer en zet het kraantje kort open. Komt er een volle straal, dan ligt het aan de slang of aan de kraan. Komt er een dun straaltje, dan zit de zeef of de afsluiter dicht.
Kan ik een filterstopkraan vervangen zonder de hoofdkraan dicht te draaien?
Nee. Het kraantje zelf is het afsluitpunt, dus zodra je hem eruit draait staat de leiding open. Sluit de hoofdkraan, zet daarna een laag gelegen tappunt open zodat de leiding leegloopt en houd een emmer en doeken bij de hand. Er blijft altijd wat water in de leiding staan dat er bij het losdraaien uitkomt, zeker als de leiding vanaf een hoger punt komt.
Kan een filterstopkraan het water zuiveren of ontharden?
Nee, het is een mechanische zeef. Hij houdt vaste deeltjes tegen en laat alles wat opgelost is gewoon door, dus kalk, smaak en geur veranderen er niet van. Voor kalk heb je een ontharder nodig en voor smaak een filter met actieve kool. Bij een kokendwaterkraan zit er wel een patroon in de meegeleverde filterstopkraan, en dat is een ander soort filter dat je vervangt in plaats van uitspoelt.
Het kraantje zit muurvast, hoe krijg ik hem los?
Forceren is hier de verkeerde reflex, want het messing scheurt eerder dan dat de kalk loslaat. Zet hem eerst volledig open, draai hem daarna een klein stukje dicht en weer open, en bouw die beweging op. Een druppel kruipolie op de spindel en een paar minuten geduld doen vaak meer dan een langere sleutel. Beweegt er niets, dan is vervangen de nette uitkomst, met de hoofdkraan dicht en de leiding afgetapt.
Wanneer je beter een vakman belt
Een filterstopkraan schoonmaken of vervangen is werk dat je met een sleutel en wat geduld zelf doet. Er zijn wel grenzen waar het verstandig is om het over te dragen.
De eerste ligt bij de watermeter. De meter en de aansluiting ervoor zijn van het waterbedrijf, en daar sleutel je niet aan. Lekt het aan of vóór de meter, of krijg je de hoofdkraan niet dicht, bel dan het waterbedrijf en niet de bouwmarkt.
De tweede ligt bij leidingwerk dat aangepast moet worden. Moet er gesoldeerd of geperst worden, zit de aansluiting achter tegels, of loopt de leiding weg in een wand, dan heb je gereedschap en routine nodig die de meeste mensen thuis niet hebben. Solderen naast een gasleiding of in een gesloten kast is bovendien werk waar een installateur zijn eigen voorzorgen voor heeft.
De derde ligt bij oude verzinkte stalen leidingen die van binnen zijn dichtgeroest. Als een kraantje daar met draad en al meekomt, staat er ineens een open leiding onder druk in je huis. Ziet de leiding er bruin en pokdalig uit en voelt de draad los, laat een installateur dat stuk dan vervangen in plaats van er zelf aan te trekken.