Beluchterkraan: wat hij doet en wat je doet als hij lekt

Wat een beluchterkraan doet en waarom hij er zit

Een beluchterkraan is een gewone kraan met een klepje erin dat lucht binnenlaat zodra de druk in de leiding wegvalt. Dat klepje doet niets voor de doorstroming. Het zit er om te voorkomen dat vervuild water uit een slang of een apparaat terug de drinkwaterleiding in wordt gezogen. Hoe het binnenwerk van de verschillende typen eruitziet en welke aansluitingen er bestaan, lees je in ons overzicht over kranen, binnenwerk en aansluitingen.

Terugzuigen gebeurt zodra de druk in de leiding lager wordt dan de druk aan het uiteinde van de slang. Dat kan bij werk aan de straatleiding, bij een gesprongen leiding lager in de woning, of doordat iemand de hoofdkraan sluit terwijl beneden een tappunt openstaat. Het water in de leiding zakt terug en neemt mee wat er aan het slanguiteinde staat.

De beluchter breekt die waterkolom. Zodra er onderdruk ontstaat, komt het rubber in de kraan van zijn zitting los en laat het lucht toe via de kleine openingen in de rand. Water dat terug wil stromen, vindt dan lucht in plaats van vacuüm en blijft staan.

In veel kranen zit naast de beluchter ook een keerklep: een veerbelast klepje dat maar één kant op doorlaat. De twee vullen elkaar aan, want de keerklep houdt tegendruk tegen en de beluchter vangt onderdruk op. Op het kraanhuis of op de verpakking staat welke beveiliging erin zit, meestal met het Kiwa-keur erbij.

Situatie	Wat er zonder beveiliging kan gebeuren	Wat er dan op hoort
Wasmachine of vaatwasser op een tapkraan	Water met wasmiddel uit de machine wordt bij onderdruk de leiding in getrokken	Kraan met beluchter en keerklep, of een losse beluchter op de uitloop
Tuinslang die in een gieter of een emmer hangt	Het water uit dat vat volgt de leiding terug naar binnen	Buitenkraan met ingebouwde beveiliging, en het slanguiteinde niet in het water leggen
Slang in een vijver, een regenton of een drinkbak	Water met algen en bacteriën komt in de huisinstallatie terecht	Zwaardere beveiliging dan een gewone beluchter, of vullen met de slang boven de rand
Sproei-installatie die vast op de leiding zit	Grondwater rond de sproeikoppen wordt bij drukval aangezogen	Een controleerbare terugstroombeveiliging, geplaatst door een installateur
Vulslang tussen de drinkwaterleiding en de cv-installatie	Ketelwater met corrosieremmer kan de drinkwaterleiding in	Vulcombinatie met keerklep, en de slang na het vullen losnemen
Emmer met reinigingsmiddel waar de slang in hangt	Het middel gaat bij onderdruk mee de leiding in	Slang boven de rand houden, zodat er lucht tussen zit
Hogedrukreiniger of doseerapparaat aan de kraan	Het apparaat kan onder druk terugduwen richting de leiding	Kraan met keerklep, en de aansluiting na gebruik losnemen

Twee heel verschillende kranen heten allebei beluchterkraan

De term dekt in de praktijk twee producten die weinig met elkaar te maken hebben. Het eerste is de tapkraan met een ingebouwde beluchter, bedoeld om het drinkwater te beschermen. Het tweede is de aftapkraan met beluchter, waar het klepje er juist voor zorgt dat een leiding leegloopt.

Bij die aftapkraan werkt het nut de andere kant op. Water loopt alleen uit een leiding weg als er lucht voor in de plaats kan komen. Zonder die lucht ontstaat er onderdruk en blijft het grootste deel staan, precies zoals een volle fles die je omkeert eerst klokt in plaats van leeg te lopen.

Zo'n aftapkraan zit op het laagste punt van een leiding, vaak vlak achter de afsluiter van een buitenkraan of onder in de kruipruimte. Bij het winterklaar maken scheelt dat een handeling, want je hoeft nergens anders een tappunt open te zetten om lucht toe te laten. Hoe die routine verder gaat, staat bij het afsluiten en aftappen van de buitenkraan.

Verwar allebei niet met de perlator in de uitloop van een keukenkraan. Die mengt lucht door de straal zodat er minder spat, en beveiligt niets.

Uitvoering	Waar hij zit	Wat het klepje doet	Hoe je hem herkent
Tapkraan met ingebouwde beluchter	Achter een wasmachine of vaatwasser, in een berging	Laat lucht binnen bij onderdruk zodat er niets teruggezogen wordt	Ring met kleine gaatjes of sleufjes vlak boven de slangaansluiting
Losse opschroefbare beluchter	Op de uitloop van een bestaande kraan met buitendraad	Dezelfde beveiliging, achteraf toegevoegd	Kort messing of kunststof tussenstuk met openingen in de rand
Buitenkraan met beluchter en keerklep	Gevel, garage of schuur	Houdt water uit de tuinslang buiten de drinkwaterleiding	Verdikte kop achter de slangaansluiting, keurmerk op het huis
Aftapkraan met beluchter	Laagste punt van een leiding, vlak bij de afsluiter	Laat lucht toe zodat de leiding echt leegloopt	Klein kraantje met een slangtule en een dopje of kartelknop
Vul- en aftapkraan van een cv-installatie	Onder aan de ketel of onder aan een radiatorleiding	Aftappen met lucht erbij, met een keerklep aan de vulzijde	Kraantje met kartelknop en een losse slangtule
Dubbele beluchterkraan	Achter een wasmachine met een tweede apparaat ernaast	Beide uitlopen beveiligd vanaf één aansluiting	Eén kraanlichaam met twee slangaansluitingen
Perlator, geen beveiliging	Uitloop van een keuken- of wastafelkraan	Mengt lucht door de straal voor een zachtere waterstraal	Zeefje dat je met de hand of met een sleuteltje uitdraait

Maten, draad en aansluitingen

De maatvoering is bij dit soort kranen gelukkig standaard, en dat scheelt zoeken in de bouwmarkt. Aan de leidingkant zit meestal een halve inch binnendraad of een knelkoppeling voor koperen buis van 15 millimeter. Aan de uitloopkant zit vrijwel altijd drie kwart inch buitendraad, dezelfde maat als de wartel van een wasmachineslang en van een tuinslangkoppeling.

Het onderscheid tussen de twee soorten afdichting bepaalt hoe je monteert. Een conische draadverbinding dicht af op de draad zelf, dus daar hoort teflontape of hennep met pasta omheen. Een wartel met een rubberring dicht af op het vlakke kopse vlak, en daar hoort juist geen tape bij: één rubberring, handvast aangedraaid, en klaar.

Bij de plek van de kraan speelt vooral de bereikbaarheid. Je wilt hem kunnen dichtdraaien zonder de machine naar voren te trekken, dus net boven de bovenkant van het apparaat werkt het prettigst. Welke maten in en om het huis verder gangbaar zijn, kun je nakijken in onze tabel met standaardmaten in huis.

Onderdeel	Gangbare maat	Waar je op moet letten
Aansluiting op de leiding met binnendraad	1/2 inch binnendraad	Conische draad, dus afdichten met teflon of hennep en niet met een ring
Aansluiting op koperen leiding	Knelkoppeling voor 15 mm buis	Een knelring gebruik je één keer; hergebruikt geeft hij bijna altijd een druppel
Uitloop van een wasmachinekraan	3/4 inch buitendraad	De wartel klemt op een rubberring, dus geen tape op deze draad
Slangaansluiting van een buitenkraan	3/4 inch buitendraad	Snelkoppelstukken passen hierop, maar ze blokkeren wel de leegloop bij vorst
Slangtule van een aftapkraan	Voor een gewone slang van een halve inch	Zet er een slangklem op, anders schiet de slang eraf zodra je opendraait
Twee kranen naast elkaar op één leiding	Ruimte voor twee wartels naast elkaar	Lopen de wartels tegen elkaar aan, dan klemt geen van beide en blijft het druppelen
Hoogte van de kraan achter een wasmachine	Ongeveer 90 tot 110 cm boven de vloer	Hoog genoeg om te bedienen zonder de machine weg te trekken
Vrije ruimte onder de beluchteropeningen	Genoeg om de gaatjes vrij te houden	Een beluchter die in een plas of achter isolatie zit, kan geen lucht aanzuigen

Waar een beveiliging hoort en waar hij verstandig is

Een drinkwaterinstallatie moet zo zijn uitgevoerd dat er geen vervuild water terug het leidingnet in kan. Dat is een eis aan de installatie, vastgelegd in NEN 1006 en de bijbehorende waterwerkbladen, en geen vrije keuze. Hoe zwaar de beveiliging moet zijn, hangt af van hoe vies het water aan de andere kant van de aansluiting kan zijn.

Bij een wasmachine of vaatwasser is een kraan met beluchter en keerklep de gangbare uitvoering. Hangt er een apparaat aan waarvan het water terug kan lopen, dan hoort daar dus een beveiligde kraan op en niet een gewoon tapkraantje. Zit er in een bestaande kraan niets, dan is een losse opschroefbare beluchter een nette oplossing, mits de uitloop de juiste draad heeft.

Bij een buitenkraan waar een tuinslang op past, ligt de lat hoger. Een slanguiteinde kan in een vijver liggen, in een emmer met bestrijdingsmiddel hangen of in een drinkbak voor dieren. Wat er in een moderne vorstvrije uitvoering aan beveiliging zit en hoe je dat controleert, staat bij de vorstvrije buitenkraan van VSH.

Er zijn ook plekken waar het geen voorschrift is maar wel verstandig. Een kraan in de garage waar je regelmatig een emmer onder zet, een kraantje bij een werkbank, een aansluiting waar af en toe een slang op gaat: daar kost een beveiligde kraan een paar euro meer dan een gewone en neemt hij een risico weg dat je verder niet in de gaten houdt. Wij kiezen op dat soort punten standaard voor een uitvoering met beluchter, en dat is een gewoonte en geen regel.

Een beluchterkraan die lekt

Bij een lekkende kraan is de eerste vraag waar het water precies uit komt. Uit de openingen van de beluchter, langs de wartel van de slang, langs de bedieningsas of uit de muur: dat zijn vier mankementen met vier verschillende oplossingen. Kijk er met een zaklamp bij en droog de kraan eerst helemaal af, anders volg je een spoor dat er al uren zat.

Water uit de beluchteropeningen tijdens het tappen komt bijna altijd door het rubber ringetje in de beluchter zelf. Dat ringetje wordt door de stromende druk tegen de openingen geduwd en sluit ze daarmee af. Is het hard geworden door kalk of ouderdom, dan blijft het van zijn zitting en spuit er water naar buiten zolang de kraan openstaat.

Komt er water uit de gaatjes terwijl de kraan dicht staat en de slang aangesloten is, dan lekt de kraan zelf door. Het magneetventiel in de machine houdt de druk vast, die druk zoekt de zwakste weg en dat is de beluchter. Het binnenwerk of het leertje is dan aan vervanging toe, en hoe je dat aanpakt lees je bij het vervangen van een kraan en zijn binnenwerk.

Wat je ziet	Wat er aan de hand is	Wat je doet
Fijne spatjes uit de openingen bij het opendraaien, daarna droog	Lucht die ontsnapt terwijl de leiding zich vult	Niets, dit hoort bij de werking
Constant straaltje uit de openingen zolang de kraan openstaat	Het rubber in de beluchter sluit de gaatjes niet meer af	Beluchterring schoonmaken of vervangen, anders de hele kraan
Water uit de openingen met de kraan dicht en de slang erop	De kraan lekt door en de druk ontsnapt via de beluchter	Binnenwerk of leertje vervangen; de beluchter is hier niet de oorzaak
Druppel langs de wartel van de vulslang	Pakkingring versleten, vergeten of dubbel gemonteerd	Eén nieuwe rubberring plaatsen en met de hand aandraaien
Water langs de bedieningsas of onder de knop	De pakking rond de as is uitgedroogd of verkalkt	Pakkingmoer een achtste slag aandraaien, of het bovendeel vervangen
Nat op de draadverbinding in de muur	De afdichting op de conische draad ontbreekt of is teruggedraaid bij het uitlijnen	Losnemen, opnieuw teflon of hennep aanbrengen en in één richting aandraaien
Lekkage die pas begint zodra de machine water vraagt	De verbinding houdt stilstaande druk wel en stroming niet	Wartel en ring nakijken en controleren of de slang niet aan de kraan trekt
Vocht rond de kraan na een vorstperiode	Water in de beluchterkamer is bevroren en heeft het huis opengedrukt	Kraan vervangen en de leiding of de ruimte isoleren

De dubbele beluchterkraan en wanneer die past

Met een dubbele beluchterkraan wordt meestal een kraan met twee slangaansluitingen op één kraanlichaam bedoeld, ieder met een eigen kraanknop. Handig achter een wasmachine met een vaatwasser ernaast, want je hebt maar één aftakking uit de muur nodig en geen los verdeelstuk. In de handel komt de term ook voorbij voor een kraan met twee beveiligingen achter elkaar, een keerklep plus een beluchter. Vraag bij twijfel wat er precies in zit, want de bedoeling van die twee verschilt.

Het voordeel boven een los splitsstuk zit in de bouwhoogte. Bij een Y-stuk met twee wartels lopen de moeren vaak tegen elkaar aan, en dan kan geen van beide ver genoeg klemmen. Een dubbele kraan houdt de aansluitingen uit elkaar, meestal in een hoek van elkaar af.

Er is één punt waar het misgaat, en dat is de belasting op de draadverbinding. Twee gevulde slangen aan één messing draadeind vormen een hefboom, en in gipsblok of in een dunne voorzetwand trekt die hefboom de aansluiting los. Zit de kraan op een muurplaat die in de wand is bevestigd, dan neemt die plaat de kracht op en blijft de leiding erachter met rust.

Kijk verder of beide uitlopen echt beveiligd zijn. Er bestaan dubbele kranen waarbij er maar in één tak een beluchter zit, en dan hangt de andere machine onbeveiligd aan de leiding.

Aftappen met een beluchter erop

Een afsluiter dicht draaien haalt geen water uit een leiding, hij houdt alleen nieuw water tegen. Wat er tussen die afsluiter en het tappunt staat, moet er nog uit, en dat lukt alleen als er lucht voor terug kan komen. Zonder lucht ontstaat er onderdruk en blijft de leiding voor het grootste deel gewoon vol staan.

Daarvoor is de aftapkraan met beluchter gemaakt. Het klepje erin laat lucht toe zodra het water eruit loopt, waardoor je nergens anders een kraan hoeft open te zetten. Dat maakt vooral verschil bij een leiding die naar boven loopt of achter een dichte wand verdwijnt, want daar is het hoogste punt vaak niet bereikbaar.

Sluit de afsluiter, zet er een bakje onder en open de aftapkraan pas daarna. Hoor je een gorgelend geluid en loopt het water gelijkmatig weg, dan doet de beluchter zijn werk. Komt er alleen een scheutje en houdt het daarna op, dan zit het klepje vast door kalk en zet je alsnog het hoogste tappunt open.

Bij het aftappen van de hele woning begint alles bij de hoofdafsluiter in de meterkast, vaak uitgevoerd als stopkraan met een ingebouwd waterfilter. Werk daarna van hoog naar laag en eindig bij het laagste aftappunt. Hoe leidingwerk door een woning loopt en wat er verder bij komt kijken, staat in ons overzicht over sanitair en loodgieterswerk.

Kalk, onderhoud en hoe lang zo'n kraan meegaat

De beluchter is het onderdeel dat als eerste opgeeft, en dat komt door het rubber. Een klepje dat jaren tegen een messing zitting drukt, wordt hard en houdt de vorm van de zitting vast. In gebieden met hard water komt er een laagje kalk overheen, en dan sluit het helemaal niet meer.

Ontkalken kan, maar met verstand. Draai de kraan dicht, haal de slang eraf en neem de beluchterring uit de uitloop, meestal met de hand of met een klein plat schroevendraaiertje. Laat het onderdeel een uur in schoonmaakazijn liggen en borstel het daarna schoon met een oude tandenborstel. Een sterke zure ontkalker vreet het rubber aan, dus die laat je hier staan.

Voor het draaiwerk gebruik je kranenvet op waterleidingkwaliteit. Vaseline, machineolie of kruipolie lijken hetzelfde te doen, maar die tasten rubber en de kunststof onderdelen op termijn aan en horen niet in een drinkwaterleiding. Een dun laagje op de as en op de o-ring is genoeg.

Wij vervangen een beluchterring liever meteen dan dat we hem twee keer ontkalken, omdat rubber dat één keer hard is geworden niet terugveert. Een nieuwe ring kost weinig en je hebt de kraan toch al open. Blijft het na een verse ring lekken, dan zit de slijtage in de zitting van het kraanhuis zelf en is de kraan aan vervanging toe.

Zo zet je een kraan met beluchter op de leiding

Deze volgorde werkt voor een wasmachinekraan of een tapkraan met een halve inch binnendraad op een bestaande aftakking.

1. Sluit het water af en tap het leidingstuk af

   Draai de afsluiter van deze aftakking dicht, of anders de hoofdkraan na de watermeter. Open daarna een lager gelegen tappunt zodat de druk eraf gaat en het stuk leiding leegloopt. Zet een bakje en een doek klaar, want in een verticale leiding blijft altijd een restje staan.

2. Draai de oude kraan eraf zonder de leiding mee te verdraaien

   Houd met een tweede tang de koppeling of de muurplaat tegen terwijl je de kraan losdraait. Doe je dat niet, dan draait het hele leidingstuk mee en breekt achter de wand een soldeer- of persverbinding open. Dat probleem is een stuk groter dan de kraan die je wilde vervangen.

3. Maak de draad schoon en kijk hem na

   Haal oude tape, hennep en pastaresten volledig weg met een doek en desnoods een messing borsteltje. Controleer of de draad heel is en niet groen uitgeslagen. Een beschadigde draadgang krijg je met extra tape niet dicht, die vraagt om een nieuwe koppeling.

4. Dicht de conische draad af

   Wikkel de teflontape met de draadrichting mee, dus zo dat hij bij het indraaien wordt aangetrokken in plaats van opgerold. Gebruik ruim tape of hennep met een dun laagje pasta. Op de driekwart inch uitloop waar straks de wartel op komt, gaat geen tape: die dicht af op een rubberring.

5. Draai de kraan op zijn plaats in één richting

   Draai hem aan tot hij vastloopt en stop op het punt waar de uitloop naar beneden wijst en de beluchteropeningen vrij liggen. Kom je net te ver, draai dan door tot de volgende goede stand of begin opnieuw met verse tape. Een kwartslag terugdraaien opent de afdichting en dan lekt het later alsnog.

6. Sluit de slang aan met één nieuwe rubberring

   Leg de ring plat in de wartel, controleer of er niet al een oude in zit en draai de wartel met de hand vast. Daarna hooguit een klein stukje na met een tang. Twee ringen boven elkaar of een tang met kracht erop vervormt het rubber, en juist dan gaat het druppelen.

7. Zet het water er langzaam op

   Open de afsluiter een kwartslag per keer, zodat de lucht rustig kan ontsnappen en er geen drukstoot tegen de eerste bocht slaat. Laat de kraan even lopen boven een emmer en kijk of er water uit de beluchteropeningen komt. Een paar spatjes bij het vullen hoort erbij, een straaltje niet.

8. Controleer de dag erna nog een keer

   Voel met een droge vinger langs de draadverbinding, langs de wartel en onder de kraanknop. Een lekkage die door een verkeerd geplaatste ring komt, laat zich soms pas zien na een paar keer stromen. Leg er een velletje keukenpapier onder als je het niet zeker weet.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Voor je de machine er weer voor schuift

• Op de kraan of de verpakking staat welke beveiliging erin zit, een beluchter, een keerklep of allebei
• De openingen van de beluchter liggen vrij en zijn niet afgeplakt of weggewerkt
• De slangwartel zit met één nieuwe rubberring en is handvast aangedraaid
• De draadverbinding is afgedicht met teflon of hennep en is in één richting aangedraaid
• De kraan is te bedienen zonder de machine naar voren te trekken
• De vulslang naar de cv-installatie zit los en hangt niet vast aan de leiding
• Bij een buitenkraan hangt er geen slang aan die de leegloop blokkeert
• Een dag later gecontroleerd of alle verbindingen droog gebleven zijn

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De openingen van de beluchter afplakken

Water dat uit de gaatjes komt, is vervelend en de reflex is om er tape of kit overheen te doen. Daarmee verdwijnt het symptoom en verdwijnt ook de beveiliging: er komt geen lucht meer binnen bij onderdruk. De kraan gedraagt zich dan als een gewoon tapkraantje met een slang eraan.

Teflontape op de driekwart inch uitloop draaien

Die draad hoeft niet af te dichten, want de wartel klemt op een rubberring tegen het kopse vlak. Tape houdt de wartel juist op afstand van dat vlak, waardoor de ring niet meer volledig aandrukt. Het gevolg is een druppel die pas begint als er water door de slang gaat.

Twee rubberringen in één wartel

Bij het aansluiten van een nieuwe slang blijft de oude ring vaak in de wartel plakken, en er gaat een verse bovenop. Twee ringen samen zijn te dik om vlak te blijven liggen en kantelen bij het aandraaien. Kijk daarom altijd even in de wartel voordat je een nieuwe ring plaatst.

De kraan terugdraaien om hem recht te zetten

Sta je net te ver, dan is een kwartslag terug de logische beweging. Op een conische draad opent die beweging de afdichting: de tape of hennep zit dan niet meer strak in de draadgangen. Het lek verschijnt soms pas dagen later, en dan zit de kraan al achter de machine.

De leiding mee laten draaien bij het losnemen

Een oude kraan zit vast door kalk en vraagt kracht. Zet je die kracht zonder tegenhouden op de leiding, dan verdraait het hele stuk buis en trekt een soldeernaad of een perskoppeling achter de wand open. Van een lekkende kraan ga je dan naar een lekkage die je niet kunt zien.

Een snelkoppeling met slang aan de buitenkraan laten hangen

Een aangesloten slang sluit de uitloop af, en dan kan het water in de kraan en in de beluchterkamer nergens heen. Bij vorst scheurt precies dat stuk. Bij een kraan die zichzelf hoort leeg te laten lopen, blokkeert de koppeling bovendien de hele leegloop.

Kruipolie of vaseline gebruiken op het binnenwerk

Deze middelen zijn niet voor drinkwater bedoeld en tasten rubber en kunststof op termijn aan. Een o-ring die is opgezwollen door olie, sluit een tijdje beter en daarna helemaal niet meer. Kranenvet op waterleidingkwaliteit doet hetzelfde werk zonder dat nadeel.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een kraan met beluchter vervangen op een bestaande draadaansluiting is werk dat je zelf doet. Er zijn wel vier momenten waarop bellen verstandiger is.

Het eerste is een aansluiting die je niet los krijgt zonder de leiding te verdraaien, bijvoorbeeld bij een gesoldeerde koppeling die vlak in de wand verdwijnt. Breekt daar iets open, dan sta je met water in een wand of een kruipruimte en is de schade groter dan de klus.

Het tweede is een leiding van lood of oud gegalvaniseerd staal. Dat materiaal is bros geworden, breekt bij weinig kracht en laat zich niet zonder meer op moderne koppelingen aansluiten. Loden waterleiding hoort sowieso vervangen te worden, en dat is werk voor een installateur.

Het derde is een aansluiting die zwaarder beveiligd moet worden dan een gewone beluchter aankan, zoals een vaste sproei-installatie in de tuin of een aansluiting waarbij water uit een vijver of een bassin in beeld komt. Daar hoort een controleerbare terugstroombeveiliging, en die moet worden gekozen, geplaatst en periodiek gecontroleerd door iemand die dat mag doen.

Het vierde is alles vóór de watermeter. Die kraan en die aansluiting zijn van het waterbedrijf en dragen meestal een zegel. Houdt de hoofdkraan na de meter niet meer, bel dan het waterbedrijf of een erkend installateur in plaats van zelf aan de meteropstelling te draaien.