Trekkoord kapot: repareren of toch vervangen

Waarom een trekkoord altijd op dezelfde plek breekt

Een trekkoord slijt niet over de hele lengte. Het breekt vrijwel altijd vlak bij het mechaniek, op het punt waar het koord bij elke ruk over een randje van het huis schuurt. Dat randje zaagt jarenlang op dezelfde millimeter, en op een dag houdt het koord het niet meer. In ons overzicht van schakelaars in huis zie je waar de trekschakelaar tussen de andere typen staat.

Het vervelende is wat er daarna gebeurt. Het restant schiet terug naar binnen en verdwijnt in het huis van de schakelaar. Aan de voorkant blijft alleen een klein metalen of koperen plaatje over met een gaatje erin, en dat gaatje is bij de meeste modellen niet het bevestigingspunt maar alleen de doorvoer.

Er zijn twee dingen die de levensduur echt bepalen. Het eerste is de dikte van het koord die het mechaniek toelaat: past er alleen een heel dun draadje in, dan is breken een kwestie van tijd. Het tweede is de hoek waaronder je trekt. Een koord dat je schuin naar je toe trekt, schuurt langs de rand van de doorvoer in plaats van er recht doorheen te lopen, en dat scheelt jaren.

Zit je schakelaar hoog boven een aanrecht of naast een deur, dan trekt iedereen er automatisch schuin aan. Een langer koord met wat gewicht aan het eind hangt rechter en gaat daarom langer mee dan een kort touwtje dat je omhoog moet grijpen.

Kun je deze trekschakelaar überhaupt openmaken?

Voordat je koord gaat kopen, wil je weten of je bij het mechaniek kunt. Dat verschilt sterk per merk en per bouwjaar, en het is de vraag die bepaalt of dit een klusje van twintig minuten wordt of een vervanging.

Haal eerst het afdekraam en de wip eraf. Bij een deel van de modellen zit daaronder een langwerpig kapje over de volle lengte van het binnenwerk, en daar loopt het koord onderdoor. Dat kapje klikt vast met twee kleine lipjes aan de zijkant, niet aan de voorkant. Duw die lipjes met een dun schroevendraaiertje naar binnen terwijl je het kapje optilt. Trekken aan de voorkant helpt niet, hoe hard je ook trekt.

Onder dat kapje kom je bij de meeste van deze schakelaars twee losse delen tegen: een wat groter deel met twee pennetjes en een kleiner deel met een veertje erin. Die twee horen op een vaste manier in elkaar te vallen, waarbij het veertje het tandwieltje elke haal een slag verder duwt. Leg ze precies zo neer als je ze eruit haalt en maak er een foto van, want de stand waarin ze terug moeten is niet altijd logisch.

Zie je onder het kapje geen los mechaniek maar een dichtgelast blokje, dan houdt het daar op. Dan kom je alleen bij het loopwerk door het te breken, en een gebroken trekschakelaar is geen trekschakelaar meer.

Wat je aantreft	Hoe je het herkent	Kans op zelf herstellen	Wat je dan doet
Langwerpig kapje met zijlipjes	Smalle strip over de volle lengte van het binnenwerk	Goed	Lipjes indrukken, kapje eraf, nieuw koord inrijgen
Koperen of metalen plaatje met gaatje	Alleen een plaatje zichtbaar, geen opening naar binnen	Klein	Plaatje niet wegwrikken, binnenwerk of schakelaar vervangen
Dichtgelast of gesealed blokje	Geen naad, geen lipjes, geen schroefjes	Geen	Binnenwerk los kopen of de hele schakelaar vervangen
Afgebroken plastic middendeel	Stukje van het draagdeel ontbreekt, veertje heeft geen aanslag meer	Geen	Vervangen, lijmen houdt de veerkracht niet
Mechaniek klikt wel maar het koord is er los uit	Je hoort een tik als je met een schroevendraaier duwt	Wisselend	Alleen kansrijk als het oog van het wieltje bereikbaar is
Trekschakelaar in een plafondlamp of armatuur	Klein blokje aan de bedrading in de kap	Redelijk	Los blokje is bij verlichtingszaken apart te koop

Een nieuw koord door het mechaniek rijgen

Ligt het mechaniek open, dan is het inrijgen zelf niet moeilijk, alleen priegelig. Neem koord van ongeveer een millimeter dik. Nylon of dunne paracord werkt beter dan katoen, omdat katoen uitrafelt en dan niet meer door het oog past.

Smelt het uiteinde kort dicht met een aansteker en rol het tussen je vingers plat zodra het afkoelt. Je maakt er zo een stijf puntje van dat je met een pincet door het oog schuift, ongeveer zoals je een schoenveter met een nestel door een oog haalt. Zonder dat puntje ben je tien minuten aan het pulken.

Leg daarna een dubbele achtknoop in het uiteinde, niet een gewone knoop. Een enkele knoop in nylon glijdt na verloop van tijd door, en dat merk je pas als het koord in je hand ligt terwijl de kap alweer dicht zit. Trek na het knopen twintig keer stevig door voordat je alles terugbouwt, zodat je nu al weet of de knoop houdt.

Let bij het terugplaatsen op één ding: het koord moet vrij door de doorvoer lopen en nergens tussen het kapje en het huis geklemd raken. Klem je het per ongeluk mee, dan is het binnen een week weer stuk op precies dezelfde plek.

Koord of ketting	Dikte	Waar het past	Waar je op let
Nylon koord	1 mm	Door het mechaniek van de meeste trekschakelaars	Uiteinde dichtsmelten, anders past het niet door het oog
Dunne paracord met de kern eruit	1 tot 1,5 mm	Mechaniek met een iets ruimer oog	Kern eruit trekken maakt hem soepel en dun genoeg
Gevlochten vislijn	0,5 tot 1 mm	Krap mechaniek waar niets anders in past	Sterk maar snijdt in je vingers, dus alleen als binnendeel
Kogelketting van metaal	2,4 mm	Zichtbaar deel in badkamer, toilet en op zolder	Rammelt tegen de wand, koppel hem met een verbindingsstukje
Katoenen sierkoord met kwast	3 tot 5 mm	Zichtbaar deel in woonkamer en slaapkamer	Te dik voor het mechaniek, dus altijd aan een haakje hangen
Leren veter	3 mm	Zichtbaar deel, rustige afwerking	Rekt uit, dus iets korter afknopen dan je wilt hebben
Koord met houten kralen	3 mm met kralen	Waar je het koord op de tast moet vinden	Kralen tikken tegen de wand, een viltje erachter helpt

Wanneer repareren geen zin meer heeft

Er zijn drie situaties waarin doorwerken alleen tijd kost. De eerste is een afgebroken stukje van het plastic middendeel. Het veertje heeft dan geen aanslag meer, en zelfs als je het koord terugkrijgt, schakelt hij niet betrouwbaar. Lijmen houdt de veerkracht niet.

De tweede is een mechaniek dat alleen via het koperen plaatje aan de voorkant bereikbaar lijkt. Dat plaatje zit er als geleiding, niet als deksel. Wrik je het weg, dan is de schakelaar sowieso rijp voor de prullenbak, en het echte aangrijppunt zit er nog steeds achter.

De derde is een schakelaar waar alleen een heel dun draadje in past. Dan repareer je hem, en breekt hij een halfjaar later opnieuw. Dat is geen pech maar een ontwerp dat te weinig ruimte geeft. Een trekschakelaar van een ander merk waar wel koord van een millimeter of dikker in past, lost dat definitief op.

Een nieuwe trekschakelaar kost ongeveer tien tot twintig euro en is bij elke bouwmarkt te krijgen. Het aansluiten is hetzelfde als bij elke andere wandschakelaar: de fase op de klem met L of P, de schakeldraad op het contact met het pijltje. Hoe je ziet welke draad wat is, staat bij een lichtschakelaar aansluiten en welke draad waar hoort.

Alleen het binnenwerk vervangen

Bij merken als Peha, Kopp, Gira en Busch-Jaeger is het binnenwerk vaak los te koop, los van het afdekraam. Dat is de goedkoopste route als je afdekramen in huis allemaal van dezelfde serie zijn en je niet één afwijkend plaatje wilt. Neem het oude binnenwerk mee naar de winkel of fotografeer het typenummer aan de achterkant, want de inbouwmaat is standaard maar de klikconstructie van het raam niet.

Een lamp met trekkoord aan het plafond

Een trekkoord voor het licht zit op twee plekken: als wandschakelaar naast de deur of als klein blokje in de armatuur zelf. Dat blokje in de kap van een plafondlamp of wandlamp is een apart onderdeel dat bij verlichtingszaken los te koop is, en dat vervang je zonder aan de vaste installatie te komen.

Werkt het trekkoord van de lamp niet meer terwijl het licht het nog wel doet, dan is er meestal niets mis met de bedrading. Het loopwerk blijft dan halverwege staan, waardoor je hem in de aan-stand vastzet. Dat is geen probleem voor de veiligheid, maar je kunt de lamp alleen nog met de groep uitzetten.

Zit de trekschakelaar in de lamp en wil je hem eruit halen, maak dan eerst een foto van de aansluiting. Er komen twee draden binnen en twee gaan er naar de fitting, en de fase hoort door de schakelaar te lopen en niet de nul. Bij twijfel over welke ader wat is, helpt de uitleg over een lamp aansluiten op een schakelaar.

Hangt de lamp hoog, bijvoorbeeld boven een trapgat, dan is de hoogte het echte risico van deze klus en niet de elektra. Werk vanaf een stabiele trap of een steiger en niet vanaf een stoel op een tafel. Over de gebruikelijke hoogtes van schakelaars en aansluitpunten vind je meer in onze tabel met standaardmaten voor schakelaars en stopcontacten.

Trekkoord in de badkamer en het toilet

Dat je in een badkamer vaak een schakelaar met trekkoord aantreft, heeft een reden. In de natte zones rond bad en douche mag geen gewone wandschakelaar zitten. Een schakelaar in het plafond met een isolerend koord valt buiten dat bezwaar, omdat je hem bedient zonder een geleidend deel aan te raken.

Welke zone waar begint, hangt af van de afmetingen van jouw badkamer en van de plek van de douche. Ga daarom niet af op wat er in een andere woning zit. Vervang je in de badkamer alleen het koord of het binnenwerk, dan verandert er niets aan de zone-indeling en zit je goed. Verplaats je de schakelaar of leg je een nieuwe leiding, dan wordt het een installatievraag en laat je die door een installateur beoordelen.

In het toilet zit het trekkoord meestal aan de ventilator of aan de gecombineerde schakelaar voor licht en afzuiging. Zit er een vertraging op de ventilator, dan blijft die na het trekken nog enkele minuten doorlopen. Dat is normaal en betekent niet dat de schakelaar defect is.

Moet je voor een nieuwe ventilator of een extra lichtpunt een leiding trekken, kijk dan eerst welke kabel daar hoort met onze hulp bij het kiezen van draad en kabel. In een badkamer werk je met vochtbestendig materiaal en met de juiste doorvoeren, want een aansluiting die vocht opneemt geeft na een paar jaar problemen die je niet ziet aankomen.

De schakelaar klikt wel, maar er gebeurt niets

Trek je aan het koord en hoor je een duidelijke tik zonder dat het licht aangaat, dan zit het probleem meestal niet in het koord. Loop dan drie dingen na voordat je iets uit elkaar haalt.

Controleer eerst de lamp zelf, door hem in een ander armatuur te proberen. Kijk daarna of de groep er niet uit ligt: een aardlekschakelaar die eruit is gesprongen laat de rest van het huis gewoon werken, dus dat valt niet altijd op. Waarom die eruit gaat en hoe je de oorzaak vindt, lees je bij een aardlekschakelaar die eruit blijft vliegen. Pas als die twee kloppen, ligt het aan de schakelaar of aan de aansluiting.

Bij een trekschakelaar met meerdere standen ligt het vaak aan het loopwerk. Zo'n schakelaar loopt in de volgorde uit, stand een, stand twee, uit. Slijt het tandwiel, dan slaat hij een stand over en lijkt hij defect terwijl hij alleen niet meer netjes doorschakelt. Dat werkt hetzelfde als bij een schakelaar met drie standen aan de wand.

Bedient één trekkoord twee dingen tegelijk, bijvoorbeeld het licht en de afzuiging boven het aanrecht, dan zit er een serieschakelaar of een standenschakelaar achter. Bij vervanging koop je dan geen enkelpolige trekschakelaar, want die heeft één uitgang te weinig. Hoe die schakeling in elkaar zit, staat bij de serieschakelaar met twee aparte uitgangen.

Het trekkoord van een luxaflex vervangen

Bij een luxaflex of een andere horizontale jaloezie gaat het niet om één koord maar om een loopwerk. Er lopen optrekkoorden door de lamellen naar de onderbalk en er zijn ladderkoorden die de lamellen dragen en kantelen. Breekt er één optrekkoord, dan hangt de jaloezie scheef of doet één zijde niets meer.

Verweerde koorden herken je aan verkleuring en aan een pluizig oppervlak vlak boven de onderbalk, waar het koord het meeste door de hand gaat. Zit er één gebroken koord in en zijn de andere net zo oud, vervang ze dan allemaal tegelijk. Anders sta je binnen een jaar opnieuw op de trap voor het volgende koord.

De knopen van de verticale koorden zitten verwerkt in de onderbalk, meestal onder een klein afsluitdopje dat je met een schroevendraaiertje uit de balk wipt. Daaronder zit de knoop in een uitsparing. Fotografeer voordat je iets losmaakt hoe de koorden lopen: welke kant van de lamel, welke kant van het ladderkoord en door welk gat in de kopsteun boven.

De grootste tijdwinst zit in de werkhouding. Haal de jaloezie uit de steunen, trek hem helemaal op en leg hem plat op de grond of op een tafel. Dan schuif je het nieuwe koord in één beweging door alle lamellen heen, in plaats van dat je hangend aan het raam per lamel staat te vissen. Bij een elektrisch bediende jaloezie is alleen het bovenstuk anders: de koorden onderin lopen hetzelfde.

Onderdeel	Wat het doet	Hoe je het meet of vervangt
Optrekkoord	Trekt de lamellen omhoog en houdt ze op hoogte	Meet de dikte van het oude koord en koop dezelfde maat
Ladderkoord	Draagt de lamellen en kantelt ze	Vervangen betekent alle lamellen eruit, dit is het zwaarste werk
Knoop in de onderbalk	Houdt het optrekkoord vast	Dopje uit de balk wippen, knoop zit in de uitsparing
Koordvergrendeling boven	Klemt het koord zodat de jaloezie blijft hangen	Slijt het wieltje, dan zakt hij vanzelf en helpt nieuw koord niet
Kettingbediening	Kantelt de lamellen bij nieuwere modellen	Ketting los te koop, let op de steek tussen de kogels
Veiligheidskoppeling	Laat de ketting losschieten bij te veel kracht	Altijd terugplaatsen, dit hoort bij de kindveiligheid

Het trekkoord van een rolluik vervangen

Bij een handbediend rolluik is het trekkoord of de trekband het onderdeel dat als eerste versleten raakt. Hij loopt over een wieltje in de bandopwinder in de muur en rafelt daar door. Een gerafelde band gaat vaak nog maanden mee, maar hij scheurt uiteindelijk op het moment dat het rolluik omhoog staat.

De volgorde is hier belangrijker dan bij een schakelaar. Laat het rolluik eerst helemaal zakken, zodat het pantser op de vensterbank rust en er geen spanning meer op de band staat. Neem daarna pas het deksel van de bandopwinder in de muur en laat de veer gecontroleerd aflopen. Doe je dat andersom, dan schiet de opgewonden veer los en dat gaat hard.

Boven in de rolluikkast zit de band met een klem of een pen aan de wikkelas. Bij een kast die alleen van buitenaf bereikbaar is, of die boven een verdieping zit, wordt het werken op hoogte en is een tweede persoon en een goede ladderopstelling het minimum. Bij een elektrisch bediend rolluik is er geen band, maar loopt er een motorkabel naar een schakelaar of een afstandsbediening.

Meet bij het kopen van een nieuwe band de breedte van de oude, meestal veertien of drieëntwintig millimeter, en houd de lengte ruim aan. Een band die precies past, laat zich niet meer opnieuw inklemmen als hij bij het eind een stukje inscheurt.

Zo vervang je een gebroken trekkoord van een schakelaar

Deze volgorde geldt voor een trekschakelaar aan de wand of in het plafond, of die nu het licht of een ventilator bedient.

1. Kijk of het mechaniek open kan

   Bekijk de voorkant. In de winkel heet dit type een trekschakelaar of een trekkoordschakelaar, en de uitvoeringen verschillen sterk vanbinnen. Zie je alleen een klein metalen plaatje met een gaatje en verder geen naad of lipje, dan is dit hoogstwaarschijnlijk een gesloten model en koop je meteen een nieuwe. Zie je een langwerpig kapje over de lengte van het binnenwerk, dan is er goede kans dat je hem gewoon kunt inrijgen.

2. Zet de groep uit en controleer dat er geen spanning meer staat

   Schakel de juiste groep uit in de meterkast en probeer het licht. Meet daarna op de klemmen met een tweepolige spanningstester. Doe dit ook als je alleen aan het koord denkt te werken: zodra het afdekraam eraf is, zit je vlak naast de aansluiting.

3. Haal het raam eraf en maak foto's

   Wip het afdekraam los, schroef het binnenwerk uit de inbouwdoos en trek hem een stukje naar voren. Fotografeer welke ader op welke klem zit voordat je iets losneemt. Bij oudere installaties kom je kleuren tegen die niet meer de huidige betekenis hebben, en dan is die foto je enige referentie.

4. Open het kapje via de zijlipjes

   Duw de twee lipjes aan de zijkant met een dun schroevendraaiertje naar binnen terwijl je het kapje optilt. Trekken aan de voorkant werkt niet en breekt op den duur het huis. Leg de twee losse delen eronder, het deel met de pennetjes en het deel met het veertje, precies zo neer als ze eruit komen.

5. Rijg het nieuwe koord in en knoop het af

   Smelt het uiteinde van nylon koord van ongeveer een millimeter dicht en schuif het met een pincet door het oog van het wieltje. Leg een dubbele achtknoop en trek twintig keer stevig door. Een knoop die nu doorschiet, schiet later ook door, en dan zit de kap al dicht.

6. Bouw het mechaniek terug en test voor de montage

   Zet de twee delen terug in de stand van je foto, klik het kapje erop en controleer dat het koord vrij door de doorvoer loopt zonder ergens geklemd te zitten. Trek een paar keer en luister of hij netjes om en om schakelt voordat je hem terug de wand in draait.

7. Sluit aan, monteer en zet de groep pas daarna aan

   Zit er nieuw binnenwerk in, zet dan de fase op de klem met L of P en de schakeldraad op het contact met het pijltje. Draai het binnenwerk waterpas vast, klik het raam erop en schakel pas dan de groep in. Vliegt de groep er meteen uit, zet hem dan direct weer uit en zoek de fout, in plaats van het nog een keer te proberen.

8. Hang het sierkoord aan een haakje

   Maak een lusje in het koord dat uit de schakelaar komt en hang daar met een klein karabijnhaakje het zichtbare koord aan. Kies de lengte zo dat je er recht naar beneden aan trekt. De volgende keer vervang je het zichtbare deel in tien seconden.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Nalopen voordat je alles dichtmaakt

• De groep staat uit en je hebt met een tweepolige tester gemeten dat er geen spanning staat
• Je hebt een foto van de bedrading en van de stand van de losse mechaniekdelen
• Het nieuwe koord is ongeveer een millimeter dik en het uiteinde is dichtgesmolten
• De knoop is een dubbele achtknoop en je hebt er twintig keer stevig aan getrokken
• Het koord loopt vrij door de doorvoer en zit nergens tussen kapje en huis geklemd
• De schakelaar klikt om en om, met een duidelijke tik per haal
• De fase zit op de klem met L of P en de schakeldraad op het contact met het pijltje
• Het zichtbare koord hangt aan een haakje en is lang genoeg om recht naar beneden te trekken

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

Aan het koord blijven trekken als het stroever gaat

Een trekschakelaar die zwaarder gaat lopen, waarschuwt je. Het loopwerk of de doorvoer loopt aan, en juist dan trekt iedereen harder. Dat is het moment waarop het koord bezwijkt en het restant naar binnen schiet. Maak hem open zolang het koord er nog uit hangt: dan heb je een uiteinde om te volgen.

Het metalen plaatje aan de voorkant wegwrikken

Het gaatje in dat plaatje ziet eruit als het bevestigingspunt, maar het is de doorvoer. Achter het plaatje zit het echte aangrijppunt op een wieltje of veerhaak, meestal onbereikbaar. Wrik je het plaatje eraf, dan is de schakelaar sowieso op en heb je nog steeds geen koord.

Het kapje aan de voorkant proberen los te trekken

Het langwerpige kapje klikt vast met lipjes op de zijkanten. Trekken aan de kopse kant doet niets en breekt uiteindelijk het huis van het binnenwerk. Duw de lipjes op de flanken naar binnen en het kapje komt er zonder kracht af.

Een te dik koord door het oog forceren

Een katoenen sierkoord van drie millimeter past niet door het mechaniek, en met duwen prop je het oog of de geleiding kapot. Gebruik binnenin altijd dun nylon en hang het decoratieve koord aan een haakje aan het uiteinde dat naar buiten komt.

Bruin aanzien voor de aarde

Bruin is de fase en daar staat spanning op, aarde is geel met groen en hoort niet op een gewone schakelaar. Wie die twee verwisselt, denkt met een ongevaarlijke draad bezig te zijn terwijl dat niet zo is. Meet altijd met een tweepolige spanningstester en ga nooit af op kleur alleen, zeker niet in oudere installaties.

Alleen op de spanningzoeker in een schroevendraaier vertrouwen

Zo'n schroevendraaier met een lampje reageert ook op inductie van een naastliggende ader, en hij blijft soms donker terwijl er wel spanning staat. Zet de groep uit en controleer met een tweepolige tester. Dat is bij een trekschakelaar geen overdaad, want je zit met je handen vlak naast de klemmen.

Bij een jaloezie de koorden losmaken zonder foto's

De route van de koorden door de lamellen, langs het ladderkoord en door de kopsteunen zie je bij het terugbouwen niet meer terug. Een paar foto's vooraf schelen een halve middag puzzelen. Trek daarnaast het nieuwe koord er met tape aan het oude doorheen, dan volgt hij vanzelf de goede weg.

Bij een rolluik de band losnemen terwijl het luik omhoog staat

Staat het pantser opgerold, dan staat de veer in de as op spanning en zit er trekkracht op de band. Laat het rolluik eerst helemaal zakken tot het op de vensterbank rust en laat de veer in de bandopwinder gecontroleerd aflopen. Een veer die losschiet, gaat met veel kracht en zonder waarschuwing.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Een trekkoord vervangen of een trekschakelaar wisselen op een bestaande aansluiting is werk dat je met de groep uit prima zelf doet. Er zijn wel vier momenten waarop je stopt en belt.

Het eerste is alles wat in de meterkast gebeurt. Een groep bijplaatsen of werk achter de hoofdzekering is geen doe-het-zelfwerk, want daar kun je de spanning niet zelf wegnemen. Hoe de installatie in een woning is opgebouwd, lees je in ons overzicht over elektra in huis.

Het tweede is de badkamer wanneer je de schakelaar wilt verplaatsen of een nieuwe leiding wilt trekken. De zone-indeling bepaalt daar wat mag, en die hangt af van de maten van jouw ruimte. Laat een installateur bepalen waar het punt mag komen.

Het derde is werken op hoogte. Een lamp boven een trapgat of een rolluikkast op de eerste verdieping is geen klus voor een trapje en een uitgestrekte arm. Zonder goede opstelling en een tweede persoon laat je dit doen.

Het vierde is een aansluiting die je niet vertrouwt: verkleurde of verbrande klemmen, een schroeilucht of aders waarvan je de functie niet met een meting kunt vaststellen. Doppen af, groep uit laten en laten nakijken is dan de enige verstandige route.