ABB werkschakelaar aansluiten: schema, polen en plaats

Wat een werkschakelaar doet en wat hij niet doet

Een werkschakelaar is een lastscheider. Hij onderbreekt alle stroomvoerende aders van één apparaat, zodat je aan dat apparaat kunt werken zonder de hele groep in de meterkast uit te zetten. ABB levert ze als opbouwkast met een draaiknop die je in de uit-stand kunt vergrendelen met een hangslot. Dat vergrendelen is het hele idee erachter, want het voorkomt dat iemand de airco aanzet terwijl jij met je handen bij de ventilator zit.

Qua functie staat hij verder van het gewone schakelmateriaal af dan je zou denken. In ons overzicht over schakelaars in en om het huis gaat het steeds over schakelaars die de fase naar een verlichtingspunt onderbreken. Een werkschakelaar onderbreekt de complete voeding van een apparaat, dus de fase en de nul samen, en is gebouwd op de aanloopstroom van een motor.

Wat hij niet doet, is beveiligen. Er zit geen smeltveiligheid in, geen thermische beveiliging en geen aardlekbeveiliging. De installatieautomaat in de meterkast blijft de kabel beveiligen en de aardlekschakelaar blijft jou beveiligen. Klapt er iets uit, dan zoek je dat dus in de meterkast en niet in deze kast; wat er dan aan de hand kan zijn staat bij een aardlekschakelaar die eruit gaat.

De schakelaar is ook geen noodstop. Een noodstop heeft een gele achterplaat met een rode paddenstoelknop en zit op een vaste, direct bereikbare plek. Een grijze werkschakelaar met een zwarte knop mag je niet als noodstop aanwijzen, ook al schakelt hij hetzelfde uit.

Welke ABB werkschakelaar past bij jouw apparaat

De keuze draait om drie dingen: het aantal polen, de nominale stroom en de beschermingsgraad van de kast. Het aantal polen volgt uit de voeding van het apparaat. Een gewoon 230 volt apparaat heeft fase en nul, dus twee geschakelde polen. Krachtstroom met drie fasen en een nul vraagt vier polen. Een driefasige motor zonder nul kun je met drie polen af.

De nominale stroom moet minstens gelijk zijn aan de beveiliging van de groep waar het apparaat op zit. Op een 16 ampère groep is een 16 ampère werkschakelaar formeel toereikend. Wij kiezen bij een airco of een pomp toch liever de 25 ampère uitvoering, want het prijsverschil is klein en je houdt marge bij het schakelen onder belasting. Weet je niet zeker of het apparaat op een eigen groep hoort, reken dan eerst na hoeveel vermogen er nog op de bestaande groep kan.

Kijk daarna naar de gebruikscategorie op het typeplaatje. AC-22A staat voor gemengde belasting, AC-23A voor het schakelen van motoren. Een compressor is een motorbelasting, dus daar telt de AC-23 waarde en die ligt bij dezelfde schakelaar lager dan de AC-22 waarde. Bij twijfel neem je een maat groter in plaats van precies passend.

Toepassing	Aantal polen	Wat je schakelt	Stroom die wij aanhouden
Airco buitenunit 230 volt	2- of 3-polig	Fase en nul, aarde loopt door	16 A volstaat, 25 A geeft marge
Ventilatiebox of woonhuisventilator	2-polig	Fase en nul	16 A
Zwembad- of vijverpomp	2- of 3-polig	Fase en nul	16 A, kast minimaal IP65
Machine in de werkplaats, 230 volt	3-polig	Fase, nul en eventueel een hulpcontact	16 of 25 A
Driefasige motor zonder nul	3-polig	Drie fasen gelijktijdig	25 A of hoger, naar motorvermogen
Krachtstroomgroep met nul, 400 volt	4-polig	Drie fasen plus de nul	Gelijk aan of hoger dan de groepsbeveiliging
Warmtepomp buitenunit	4-polig bij drie fasen	Alle fasen plus nul	Volgens de installatiehandleiding

Het aansluitschema: welke draad op welke klem

Het aansluitschema van een ABB werkschakelaar is eenvoudiger dan de kast doet vermoeden. Elke pool heeft twee klemmen: één aan de ingaande zijde en één aan de uitgaande. De nummering is per pool oneven en even, dus 1 en 2 horen bij elkaar, 3 en 4 horen bij elkaar, en zo verder. De oneven nummers zijn de ingaande zijde, de even de uitgaande. Kijk altijd even naar de opdruk in het deksel of op de zijkant van het schakelblok, want de plaatsing van de nummering verschilt per serie.

De voedingskabel uit de meterkast of uit de lasdoos gaat op de oneven klemmen, de kabel naar het apparaat op de even. Fase en nul houd je consequent op dezelfde pool: fase in op 1 en uit op 2, nul in op 3 en uit op 4. Verwissel dat niet, ook al werkt het apparaat bij verwisseling gewoon. De volgende monteur leest jouw kast en die moet erop kunnen vertrouwen dat de bruine ader de fase is.

De aarde gaat nooit door het schakelblok heen. Die klem je door op het aardklemmenblok in de kast, of met een lasklem als er geen klemmenblok in zit. Op het moment dat de schakelaar uit staat, moet het apparaat nog steeds geaard zijn. Datzelfde principe zie je bij het aansluiten van een lichtschakelaar: ook daar schakel je de fase en laat je de aarde doorlopen.

Blijft er een pool over, bijvoorbeeld de derde bij een driepolige schakelaar op 230 volt, laat die dan gewoon leeg. Sluit hem niet aan als doorverbinding voor de aarde en gebruik hem niet als losse doorvoerklem voor een andere ader.

Een ABB schakelaar aansluiten gaat bij de verschillende series volgens dezelfde logica; alleen de vorm van de klem loopt uiteen. De ene serie heeft een schroefklem met een drukplaatje waar je de ader recht in schuift, de andere een kooiklem waarbij je de ader eerst een klein stukje moet buigen. Kijk voor het aandraaimoment op de sticker in de kast en gebruik een schroevendraaier die de gleuf echt vult.

Ader	Kleur	Ingaande klem	Uitgaande klem
Fase L (230 volt)	Bruin	1	2
Nul N (230 volt)	Blauw	3	4
Aarde PE	Geel-groen	Aardklemmenblok	Aardklemmenblok, niet geschakeld
Fase L1 (400 volt)	Bruin	1	2
Fase L2 (400 volt)	Zwart	3	4
Fase L3 (400 volt)	Grijs	5	6
Nul N (400 volt)	Blauw	7 of de klem met N	8 of de klem met N

Een 4-polige werkschakelaar aansluiten op krachtstroom

Bij 400 volt met een nul gebruik je een vierpolige uitvoering, zodat de drie fasen en de nul gelijktijdig verbroken worden. De drie fasen komen op de klemmen 1, 3 en 5 binnen en verlaten de schakelaar op 2, 4 en 6. De nul krijgt bij ABB meestal een aparte, gemarkeerde pool aan de zijkant van het blok, aangeduid met N. Sluit de nul niet aan op een gewone fasepool als er een N-pool aanwezig is, want die pool is soms als eerste makend en laatst verbrekend uitgevoerd.

De draaivolgorde van de fasen blijft door de schakelaar heen gelijk, mits je L1, L2 en L3 in dezelfde volgorde in- en uitgaand aansluit. Verwissel je twee fasen ten opzichte van elkaar, dan draait een driefasige motor de verkeerde kant op. Bij een pomp of een compressor merk je dat aan een lager debiet, veel geluid of helemaal geen opbrengst. Meer over de aansluitingen in huis en de opbouw van een installatie staat in ons vakgebied elektra en installatiewerk.

Heeft de vierpolige schakelaar geen aparte N-pool maar vier gelijke polen, dan gebruik je de vierde pool voor de nul en markeer je die duidelijk met blauwe adertape aan beide zijden. Zet er ook een leesbaar label bij in de kast. Wie hier later een meting doet, moet zonder gokken zien wat er waar op zit.

Een vierpolige schakelaar op een 230 volt apparaat mag gewoon. Je gebruikt dan twee polen en laat de andere twee onaangesloten. Verbind ze niet onderling door, want dan verlies je de scheiding tussen de polen.

De voeding: waar de kabel vandaan komt en welke kabel het wordt

De werkschakelaar zit altijd in de voedingskabel tussen de groep en het apparaat, dus achter de beveiliging en vóór de unit. De volgorde is: groep in de meterkast, kabel naar binnen tot een lasdoos of wandcontactdoos, kabel naar de werkschakelaar, kabel naar het apparaat. Tak je af in een bestaande inbouwdoos achter een stopcontact, gebruik dan lasklemmen in de doos en lus niet zwaar door via de klemmen van het stopcontact zelf.

Voor het vaste deel in de muur of door de gevel gebruiken wij YMVK-as 3x2,5 mm². Voor het zichtbare stuk buiten, van de gevel naar de buitenunit, kies je liever een rubberkabel van het type H07RN-F in dezelfde doorsnede. Die is soepel, bestand tegen UV en tegen kou, terwijl de mantel van YMVK in de volle zon na een paar jaar verhardt en kan gaan scheuren. Welke kabelsoort waar hoort en welke doorsnede bij welke belasting past, zoek je op in onze tabel met kabelsoorten en aderdoorsneden.

Een verlengsnoer of een haspel naar de buitenunit is geen tijdelijke oplossing maar een blijvend probleem. De aansluiting hoort vast, met een deugdelijke trekontlasting in de wartel. Leg de kabel buiten in installatiebuis of tegen de gevel met beugels, en laat een druppellus zakken vlak voor de wartel zodat regenwater eraf druppelt in plaats van langs de kabel de kast in te lopen.

Traject	Kabel die wij gebruiken	Waarom	Wat je hier niet doet
Meterkast naar lasdoos binnen	YMVK-as 3x2,5 mm2	Vaste installatie, mag in en op de wand	Geen VMvL snoer in de wand
Lasdoos naar werkschakelaar binnen	YMVK-as 3x2,5 mm2 in buis	Netjes weg te werken, mechanisch beschermd	Niet los langs de plint slingeren
Door de gevel naar buiten	YMVK-as in buis, gat schuin omhoog geboord	Voorkomt dat regen langs de kabel naar binnen loopt	Geen recht doorlopend gat zonder afdichting
Werkschakelaar naar buitenunit	H07RN-F rubber 3x2,5 mm2	UV-bestendig, blijft soepel bij vorst	Geen haspel en geen verlengsnoer
Communicatiekabel tussen binnen- en buitenunit	Volgens de handleiding van de fabrikant	Aderaantal en doorsnede liggen per merk vast	Niet door de werkschakelaar heen leiden

Waar de kast hangt en hoe je hem monteert

Een werkschakelaar mag buiten hangen, mits de kast daarvoor geschikt is. Voor een gevel houden wij minimaal IP65 aan, met een gesloten deksel en goede wartels. Zonder wartels is de beste kast waardeloos, want dan loopt het water via het kabelgat naar binnen en staat het onderin het schakelblok.

Boor de wartelgaten altijd in de onderzijde van de kast, nooit in de bovenkant of het deksel. Water dat over de kast loopt, vindt anders precies dat gat. Draai de wartel vast met de contramoer aan de binnenkant en trek hem aan tot de rubberring de kabelmantel echt omsluit. Een wartel die alleen doorgestoken is, geeft geen trekontlasting en geen afdichting.

De plaats bepaal je op bereikbaarheid. De schakelaar hoort zichtbaar bij het apparaat te zitten, binnen handbereik van degene die eraan werkt, en niet achter de buitenunit weggewerkt waar je er met geen mogelijkheid bij komt. Hang hem op ongeveer dezelfde hoogte als een lichtschakelaar, dus rond de 105 centimeter; de gangbare montagehoogtes voor schakelmateriaal zijn ook hier een prima uitgangspunt.

Zit de buitenunit op een plat dak of aan een gevel op hoogte, dan hoort de werkschakelaar op de plek waar de monteur staat, dus bij de unit zelf. Zet er een label bij met wat hij schakelt. Een kast zonder opschrift wordt bij twijfel niet gebruikt, en dan mist hij zijn doel.

De airco: het geval waarvoor de meeste werkschakelaars worden gekocht

Bij een split airco hoort er een werkschakelaar tussen de voeding en de buitenunit, zodat de unit spanningsvrij te maken is voor onderhoud of reparatie. De meeste installateurs vragen erom voordat ze het koeltechnische deel komen aansluiten. Zit de unit buiten, dan hangt de schakelaar er meestal ook buiten naast.

De voeding komt bij voorkeur van een eigen groep. Een buitenunit van vier tot vijf kilowatt koelvermogen neemt ongeveer 1500 tot 2100 watt op, dus op papier past dat op een gedeelde groep. Het probleem is de aanloopstroom van de compressor: die piekt kort veel hoger. Zit er ook nog een kachel of een waterkoker op dezelfde groep, dan klapt de automaat er op een koude ochtend uit.

De aarde is bij een airco geen detail. In appartementen uit de jaren tachtig kom je nog groepen tegen waar helemaal geen aardleiding in zit. Een buitenunit met een metalen behuizing sluit je daar niet op aan; er komt dan een nieuwe groep met aarde vanuit de meterkast, of het werk stopt totdat dat geregeld is.

Bij een multisplit worden de binnenunits vaak via de buitenunit gevoed. Die binnenunits moeten ook afzonderlijk spanningsvrij te maken zijn, met een stekker of met een kleine schakelaar in de voeding. De standenregeling op de unit zelf telt daarvoor niet mee, net zomin als de standenschakelaar van een ventilatiebox die box spanningsvrij maakt.

Standen, vergrendelen en herkenbaarheid

Bij werkschakelaars en brandweerschakelaars met een hendel geldt een andere gewoonte dan bij gewoon schakelmateriaal: de hendel staat omhoog als de schakelaar ingeschakeld is. De reden is eenvoudig. Valt er iets tegenaan of glijdt er een hand langs, dan gaat de schakelaar uit en niet aan. Bij de draaiknopuitvoeringen die ABB veel levert, is dat vervangen door een duidelijke 0 en I op de knop.

De uit-stand hoort te vergrendelen. De knop laat zich in de nulstand een slag uittrekken of naar buiten kantelen, waarna er een hangslot door de beugel past. Dat is de reden dat een werkschakelaar geen gewone schakelaar mag zijn: wie aan een compressor werkt, wil zeker weten dat niemand anders hem aanzet. Neem het slot mee naar boven en laat het niet in de schuur liggen.

Binnen in huis gelden andere gewoontes voor de stand van het schakelmateriaal. Daar is de regel vooral dat schakelaars in hetzelfde raam dezelfde aan- en uitstand hebben, wat overigens niet opgaat voor wisselschakelaars: bij een wisselschakelaar hangt de stand af van wat de andere schakelaar doet. Datzelfde geldt voor de twee wippen van een serieschakelaar die twee groepen lampen bedient.

Zo sluit je een ABB werkschakelaar aan

Deze volgorde houden wij aan bij het aansluiten van een werkschakelaar op een 230 volt apparaat zoals een airco buitenunit; bij krachtstroom komen er alleen fasen bij.

1. Schakel de groep uit en controleer of het spanningsloos is

   Zet de betreffende installatieautomaat in de meterkast uit en zet er een briefje bij. Controleer daarna op de plek waar je gaat werken met een tweepolige spanningszoeker: fase tegen nul en fase tegen aarde. Een los pennetje in een stopcontact is geen bewijs, want die kan ook oplichten door inductie.

2. Bepaal de plaats en monteer de kast

   Hang de kast bereikbaar bij het apparaat, met het deksel vrij te openen. Boor de wartelgaten in de onderzijde en zet de wartels vast met de contramoer. Schroef de kast met pluggen aan de gevel en houd hem waterpas, zodat regen langs het deksel afloopt in plaats van erop te blijven staan.

3. Tak de voeding af in een lasdoos

   Sluit de voedingskabel in een inbouwdoos of lasdoos aan met lasklemmen, en lus zware belasting niet door via de klemmen van een stopcontact. Zit de doos in het zicht in de woonkamer en moet de stukadoor nog komen, laat hem dan bereikbaar en dop hem tijdelijk af; een lasverbinding hoort altijd bereikbaar te blijven.

4. Voer de kabels in en strip ze op maat

   Schuif de voedingskabel door de onderste wartel aan de ingaande zijde en de kabel naar het apparaat door de wartel aan de uitgaande zijde. Strip de mantel zo ver dat de aders net comfortabel bij hun klem komen, met de mantel tot binnen in de kast. Laat de aarde iets langer dan de rest, zodat die bij trekken als laatste losraakt.

5. Sluit fase en nul op de juiste polen aan

   Bruin in op klem 1 en uit op klem 2, blauw in op klem 3 en uit op klem 4. Houd de ingaande zijde consequent op de oneven nummers. Gebruik aderendhulzen bij soepele aders en draai de schroeven stevig aan. Trek daarna aan elke ader om te controleren of hij vastzit.

6. Klem de aarde door langs de schakelaar

   De geel-groene ader van de voeding en die naar het apparaat komen samen op het aardklemmenblok in de kast, of in een lasklem. Ze gaan niet door het schakelblok. Het apparaat blijft daardoor geaard, ook als de werkschakelaar uit staat.

7. Sluit de kast, schakel in en controleer

   Draai het deksel dicht, trek de wartels aan tot ze de mantel omsluiten en schakel de groep weer in. Meet aan de uitgaande zijde of er spanning staat als de knop op I staat en niets als hij op 0 staat. Zet daarna een label op de kast met wat hij schakelt.

8. Test het vergrendelen

   Zet de knop op 0, hang het hangslot erin en probeer of de schakelaar dan echt niet meer te bedienen is. Dit is de functie waarvoor je het ding hebt opgehangen, dus die controleer je één keer goed voordat er iemand aan het apparaat gaat werken.

Maatvoering

De gangbare hoogtes en maten voor sanitair, elektra, keuken en trap, met de marge die in de praktijk werkt. Bekijk alle gegevens

Zoeken Ruimte of vakgebied Alle Sanitair Elektra Keuken Trap Deuren Ventilatie

Ruimte of vakgebied	Onderdeel	Gangbare maat	Marge die in de praktijk werkt	Waar je op moet letten
Sanitair	Wastafel, bovenkant	85 cm boven de vloer	80 tot 90 cm	Meet vanaf de afgewerkte vloer. Bij een opzetkom reken je vanaf de bovenkant van de kom, dus zakt het meubel naar ongeveer 70 cm.
Sanitair	Wastafelkraan, uitloop	25 tot 30 cm boven de wastafelrand	wat past bij de kom	Te hoog geeft spatten, te laag krijg je je handen er niet onder.
Sanitair	Fonteintje in het toilet	80 tot 85 cm	75 tot 90 cm	Vaak iets lager dan een wastafel omdat de ruimte krap is.
Sanitair	Toiletpot, bovenkant zitting	40 tot 43 cm	38 tot 48 cm	Een verhoogd toilet zit op 46 tot 48 cm en zit voor veel mensen prettiger.
Sanitair	Hangend toilet, onderkant pot	40 cm boven de vloer	38 tot 45 cm	De hoogte bepaal je bij het stellen van het inbouwreservoir, daarna ligt hij vast.
Sanitair	Toiletrolhouder	70 cm hoog, 25 cm voor de pot	60 tot 80 cm	Te ver naar achteren betekent draaien terwijl je zit.
Sanitair	Douchekraan, thermostaat	100 tot 110 cm	95 tot 120 cm	Je wilt hem kunnen bedienen zonder in de straal te staan.
Sanitair	Doucheglijstang, bovenkant	180 tot 200 cm	afhankelijk van de lengste gebruiker	Reken op minstens 20 cm boven de kruin.
Sanitair	Regendouche, onderkant kop	205 tot 215 cm	200 tot 220 cm	Onder de 200 cm stoot een lange gebruiker zijn hoofd.
Sanitair	Handdoekradiator, onderkant	20 tot 30 cm boven de vloer	15 tot 40 cm	Laag genoeg voor luchtcirculatie, hoog genoeg om onder te dweilen.
Sanitair	Afvoer wastafel, muurdoorvoer	50 tot 55 cm	45 tot 60 cm	Onder de sifon door, en houd rekening met de kastindeling.
Elektra	Stopcontact in een woonruimte	30 cm hart boven de vloer	25 tot 40 cm	Bij nieuwbouw vaak 30 cm, bij renovatie kom je van alles tegen.
Elektra	Stopcontact boven een aanrechtblad	115 tot 125 cm	10 tot 20 cm boven het blad	Uit de spatzone van de kraan blijven.
Elektra	Lichtschakelaar	105 cm hart boven de vloer	90 tot 120 cm	Gelijk houden met de deurklink geeft een rustig beeld.
Elektra	Deurklink	100 cm hart boven de vloer	95 tot 105 cm	Ook de referentiehoogte waar schakelaars zich naar voegen.
Elektra	Meterkast, groepenkast	150 tot 180 cm	bereikbaar zonder trapje	De hoofdschakelaar moet zonder klimmen te bedienen zijn.
Elektra	Wandcontactdoos buiten	minimaal 30 cm boven maaiveld	hoger bij kans op opspattend water	Spatwaterdicht uitvoeren en op een aardlekschakelaar aansluiten.
Elektra	Bedrade deurbel, drukknop	110 tot 130 cm	100 tot 140 cm	Ook bereikbaar voor kinderen en vanuit een rolstoel.
Elektra	Wandlamp naast een spiegel	160 tot 170 cm	op ooghoogte van de gebruiker	Licht van opzij geeft minder schaduw dan licht van boven.
Elektra	Televisieaansluiting	40 cm of op de hoogte van het scherm	afhankelijk van de opstelling	Bij een hangend scherm wil je de doos achter het scherm.
Keuken	Werkblad, bovenkant	90 tot 95 cm	85 tot 100 cm	Vuistregel: elleboog min 10 tot 15 cm. Lange mensen willen echt hoger.
Keuken	Bovenkasten, onderkant	50 tot 60 cm boven het blad	45 tot 65 cm	Te laag en je kunt niet met een pan onder de kast werken.
Keuken	Afzuigkap boven een elektrische kookplaat	60 cm	55 tot 70 cm	Onder de 55 cm wordt de kap te warm en vet hij snel dicht.
Keuken	Afzuigkap boven een gaspit	65 cm	65 tot 75 cm	Bij gas altijd hoger dan bij inductie in verband met de vlam.
Keuken	Plint onder de keukenkasten	10 tot 15 cm	standaard 15 cm	Terugliggend zodat je met je tenen bij het blad kunt staan.
Keuken	Inbouwoven op ooghoogte	onderkant op 85 tot 90 cm	naar de gebruiker	Scheelt bukken met een hete plaat in je handen.
Trap	Trapleuning	90 cm boven de voorkant van de trede	85 tot 100 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede, niet vanaf de vloer.
Trap	Leuning langs een bordes	100 cm	90 tot 110 cm	Bij een bordes gelden strengere eisen dan langs de schuine trap.
Trap	Optrede, hoogte per trede	18 tot 20 cm	maximaal 21 cm binnen een woning	Alle treden even hoog, ook de eerste en de laatste.
Trap	Aantrede, diepte van de trede	22 tot 24 cm	minimaal 22 cm	Vuistregel: 2 keer de optrede plus de aantrede is 60 tot 64 cm.
Trap	Vrije doorloophoogte boven de trap	230 cm	minimaal 210 cm	Meet loodrecht vanaf de neus van de trede naar het plafond.
Trap	Spijlafstand van een balustrade	maximaal 10 cm	kleiner bij kinderen	Zo kan een kinderhoofdje er niet tussen.
Deuren	Binnendeur, standaardmaat	83 bij 201,5 cm	78 tot 93 cm breed	De dagmaat van het kozijn is groter dan het deurblad.
Deuren	Voordeur, standaardmaat	88 bij 201,5 cm	83 tot 100 cm breed	Breder is prettig bij verhuizen en bij een rollator.
Deuren	Speling onder een binnendeur	1 tot 1,5 cm	2 cm bij mechanische ventilatie	De kier is de luchttoevoer naar de afzuiging, dus dicht hem niet.
Deuren	Speling rondom in het kozijn	3 mm	2 tot 4 mm	Te weinig speling en de deur klemt zodra het hout werkt.
Deuren	Scharnieren, afstand tot de hoek	20 cm van boven en onder	15 tot 25 cm	Bij een zware deur een derde scharnier in het midden.
Ventilatie	Ventilatierooster in een raam	boven in het kozijn	op de bovenregel	Warme lucht komt boven binnen en zakt langs het glas, dat tocht minder.
Ventilatie	Afzuigpunt in een badkamer	hoog in de ruimte	20 tot 30 cm onder het plafond	Vocht stijgt, dus laag afzuigen werkt niet.
Ventilatie	Muurrooster kruipruimte	net boven het maaiveld	minimaal 15 cm	Anders slaat regenwater naar binnen en loopt het rooster dicht.
Ventilatie	Dakdoorvoer, afstand tot de nok	minimaal 50 cm	afhankelijk van het type	Te dicht bij de nok geeft terugslag bij wind.

Voordat je de kast dichtschroeft

• De voeding zit op de oneven klemmen en de kabel naar het apparaat op de even klemmen
• Fase en nul zitten op hun eigen pool en zijn niet verwisseld
• De aarde loopt langs het schakelblok door op het aardklemmenblok
• Alle klemschroeven zijn nagedraaid en geen enkele ader geeft mee bij trekken
• De wartels zitten in de onderzijde van de kast en klemmen de mantel vast
• Het aantal polen en de nominale stroom passen bij de groepsbeveiliging
• De schakelaar is bereikbaar en het deksel kan open zonder de kast los te schroeven
• De uit-stand laat zich vergrendelen met een hangslot en er zit een label op de kast

Uit de praktijk

Veelgemaakte fouten

De aarde door het schakelblok leiden

Het lijkt netjes om alle vier de aders symmetrisch door de schakelaar te voeren, maar dan is het apparaat niet meer geaard zodra de knop op 0 staat. Juist op dat moment staat er iemand met zijn handen in de unit. De aarde gaat langs het blok, op het aardklemmenblok.

De werkschakelaar zien als beveiliging

Er zit geen smeltveiligheid en geen aardlekbeveiliging in. Een kabel achter de werkschakelaar wordt nog steeds beveiligd door het automaat in de meterkast, en de nominale stroom op de kast zegt alleen wat de schakelaar aankan. Kies hem dus nooit als vervanging voor een groepsbeveiliging.

Fase en nul verwisselen omdat het toch werkt

Een apparaat draait ook als je fase en nul door elkaar haalt, dus het valt niet op. Het gaat mis bij de volgende beurt, wanneer iemand ervan uitgaat dat blauw de nul is en bruin de fase. Houd de aders per pool consequent en markeer een afwijkende ader aan beide zijden.

De wartelgaten in de bovenkant of het deksel boren

Water dat over de kast loopt, zoekt precies dat gat op. Binnen een winter staat er vocht op het schakelblok en gaat de aardlek eruit. Boor de gaten altijd in de onderzijde en laat de kabel er met een druppellus naartoe lopen.

Een haspel of verlengsnoer als voeding gebruiken

Voor een test is een haspel bruikbaar, als blijvende voeding niet. Er zit geen trekontlasting, de kabel ligt in de zon en het rubber wordt hard. Bovendien loopt een opgerolde haspel warm bij een compressor die uren draait. Leg een vaste kabel met een rubbermantel.

De schakelaar wegwerken achter de buitenunit

Een werkschakelaar die je niet kunt bereiken zonder de unit los te schroeven, is geen werkschakelaar meer. Hij hoort zichtbaar en binnen handbereik te zitten van degene die aan het apparaat werkt, met genoeg ruimte om het deksel te openen.

Een grijze werkschakelaar aanwijzen als noodstop

Een noodstop is geel met een rode paddenstoelknop en is bedoeld om blind te vinden. Zet je een gewone werkschakelaar neer als noodstop bij een machine, dan zoekt iemand in een noodgeval naar een knop die er niet zit. Gebruik voor die functie het juiste materiaal.

De communicatiekabel van de airco mee door de schakelaar voeren

De aders tussen binnen- en buitenunit horen niet in het schakelblok. Ze voeren een signaal en soms een lage stuurspanning, en de fabrikant schrijft voor hoe die kabel loopt. Onderbreek je die mee, dan geeft de unit een foutcode zodra hij weer inschakelt.

Veelgestelde vragen

Wanneer je beter een vakman belt

Het plaatsen en aansluiten van de werkschakelaar zelf is werk dat je met voldoende elektrakennis kunt doen, mits je de groep uitzet en met een tweepolige spanningszoeker controleert of het spanningsloos is. Er zijn wel duidelijke grenzen.

Het bijplaatsen van een groep in de meterkast is het eerste punt. Kun je de groepenkast niet met de hoofdschakelaar volledig spanningsvrij maken, of moet er aan het deel achter de hoofdzekering gewerkt worden, dan is dat werk voor een installateur of voor de netbeheerder. Daar zit geen beveiliging meer voor.

Ontbreekt de aarde in de bestaande installatie, zoals in oudere appartementen zonder aardleiding, dan stopt het klussen daar. Een buitenunit met een metalen behuizing aansluiten zonder aarde is geen optie, en het aanleggen van een nieuwe aardvoorziening vraagt om iemand die de hele installatie kan beoordelen.

Het koeltechnische deel van een airco of warmtepomp is voorbehouden aan iemand met een geldig F-gassen certificaat. Je mag de kabel trekken, de werkschakelaar hangen en de voeding aansluiten, maar de afsluiters op de buitenunit blijven dicht tot de monteur komt.

Hangt de buitenunit aan een gevel of op een dak waar je alleen met een ladder of een steiger bij komt, laat dat dan doen door iemand die daarvoor is uitgerust. Werken op hoogte met een boormachine en een kast in je andere hand is precies de combinatie waarbij het misgaat.