Compriband rond een kozijn: maat kiezen en goed aanbrengen
Compriband is voorgeperst schuimband dat je op het kozijn plakt en dat daarna uitzet tot het de voeg tussen kozijn en metselwerk vult. Twee dingen bepalen of het werkt: de bandmaat moet passen bij de gemeten voegbreedte, en het band hoort op de buitenzijde van de kozijnstijl, iets terugliggend, niet tegen het metselwerk. Zet je het kozijn te laat in de opening, dan is het band al te ver uitgezet en krijg je het er niet meer in.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Rolmaat en een spievormige voegmaat of een setje boortjes om de voeg te meten
- Scherpe schaar of een afbreekmes met verse segmenten
- Handborstel en een stofzuiger voor de dagkant
- Waterpas van minstens een meter en een lange rei
- Stelblokjes van kunststof in verschillende diktes
- Boorhamer met steenboor, en een schroefmachine
- Kitspuit voor de binnenafdichting
Materiaal
- Compriband in de maat die bij de gemeten voeg past, klasse BG1 voor buiten
- Kozijnschroeven of kozijnankers, passend bij het binnenspouwblad
- Stelblokjes en eventueel een spouwlat
- Isolatiewol of laagexpansief PU-schuim voor de ruimte achter het band
- Dampremmende kierdichtingstape of een elastische kit voor de binnenzijde
- Ontvetter of spiritus om het kozijn schoon te maken
Wat compriband in de voeg rond een kozijn doet
Compriband is een schuimband dat in de fabriek is samengeperst en geïmpregneerd met kunsthars. Je plakt het samengedrukt op het kozijn en vanaf dat moment zet het langzaam uit, net zolang tot het de ruimte tussen kozijn en metselwerk helemaal vult. Het blijft daarna veerkrachtig, dus het volgt de beweging van het kozijn en van de gevel zonder los te laten.
Die ruimte heet de aansluitvoeg: de opening tussen de dagkant van het metselwerk en de buitenzijde van de kozijnstijl. Hoe diep een kozijn in het werk staat en welke maten daarbij horen, staat in ons overzicht over kozijnen en hun aansluiting op de gevel. Zonder dat beeld is een bandmaat kiezen gokwerk.
Het band houdt slagregen tegen en laat tegelijk waterdamp door. Vocht dat achter het kozijn zit kan dus naar buiten verdampen in plaats van in het hout of in de spouw te blijven hangen. Daarom pakt een gespoten kitvoeg op deze plek zoveel slechter uit: die sluit de voeg wel af, maar hij houdt het vocht ook binnen en scheurt bij de eerste flinke temperatuurwisseling los.
Compriband draagt niets. Het kozijn wordt vastgezet met ankers of kozijnschroeven in het binnenspouwblad, en het band dicht alleen de kier af. Wie het band als een soort lijmlaag ziet, komt bedrogen uit.
De juiste maat kiezen: voegbreedte en bandbreedte
Een bandmaat wordt aangeduid met twee getallen, bijvoorbeeld 15/2-6. Het eerste getal is de bandbreedte: hoe diep het band in de voeg zit, gemeten van buiten naar binnen. Het tweede stel getallen is het voegbereik: tussen die twee maten in millimeters doet het band zijn werk. Valt je voeg buiten dat bereik, dan is het band ofwel niet dicht, ofwel niet in de opening te krijgen.
Meet de voeg daarom op minstens vier plekken per kozijn: onder, boven en links en rechts halverwege. Oud metselwerk is zelden overal even recht, en het is de grootste gemeten breedte die je maat bepaalt. Een band dat op één hoek tot zijn maximum uitzet, is daar niet meer slagregendicht.
Onze vuistregel: kies zo dat de gemeten voeg in de onderste helft van het opgegeven bereik valt. Bij een voeg van 5 tot 7 millimeter pak je dus liever een band met bereik 4 tot 9 dan een band met bereik 2 tot 6. Uitzetten mag het band, opgerekt worden niet.
De bandbreedte kies je op de diepte van de aansluiting. Bij een gewone dagkant van een halfsteens buitenblad zit je meestal goed met 15 of 20 millimeter. Blijft er na het uitzetten band buiten de dagkant steken, dan heb je hem te breed genomen en zie je een schuimrandje in de gevel.
| Gemeten voegbreedte | Bandaanduiding die daarbij past | Bandbreedte | Waar je dit meestal tegenkomt |
|---|---|---|---|
| 2 tot 5 mm | 15/2-6 | 15 mm | Strak gestelde openingen, nieuwbouw of een op maat gemaakt kunststof kozijn |
| 4 tot 8 mm | 15/4-9 | 15 mm | Vervanging in metselwerk dat redelijk recht en heel is |
| 6 tot 12 mm | 20/5-12 | 20 mm | Bestaande gevel waarin de dagkant niet overal even recht loopt |
| 10 tot 18 mm | 25/8-18 | 25 mm | Ouder metselwerk, of een sponning die is bijgehakt |
| 15 tot 28 mm | 30/15-30 | 30 mm | Grote of onregelmatige openingen, alleen als het band achter de dagkant blijft |
| Meer dan 30 mm | Geen compriband | Niet van toepassing | Eerst de opening aanpassen of aansmeren, band overbrugt dit niet betrouwbaar |
Meet de voeg met een setje boortjes. Het dikste boortje dat er nog net in past, is je voegbreedte op die plek. Dat werkt nauwkeuriger dan een rolmaat schuin in een kier houden.
Welke klasse compriband je nodig hebt en wat er verder op de rol staat
Niet elk compriband is bedoeld voor buiten. De klasse-aanduiding volgens DIN 18542 zegt waar het band op getest is, en dat is het enige wat je op de verpakking echt moet controleren. Voor de buitenzijde van een gevelaansluiting is BG1 de klasse die je wilt hebben. Een BG2-band is goedkoper, maar hoort op beschutte plekken en aan de binnenzijde.
Verder verschilt de aanduiding per merk. De ene fabrikant zet het aanbevolen bereik groot op de rol en het uiterste bereik klein erbij, de andere doet het omgekeerd. Lees dus altijd het etiket van de rol die je koopt, en niet de tabel van een ander merk uit je hoofd. Ook de verwerkingstemperatuur en de houdbaarheid van de kleefstrook staan daar.
Er bestaat ook multifunctioneel band, vaak aangeduid als drie-in-één. Dat heeft aan de binnenzijde een dampremmende laag en aan de buitenzijde een dampopen laag, waarmee het in één handeling de drie lagen van een aansluitvoeg maakt. Het is duurder en het is richtinggevoelig: verkeerd om geplakt werkt het averechts, omdat je dan de dampremmende kant naar buiten zet.
| Wat er op de rol staat | Wat het betekent | Waar je het voor gebruikt |
|---|---|---|
| BG1 volgens DIN 18542 | Slagregendicht getest tot 600 Pa, dampopen | De buitenafdichting van elke gevelaansluiting |
| BG2 volgens DIN 18542 | Lichtere eis, niet getest op slagregendichtheid bij 600 Pa | Beschutte aansluitingen en binnenwerk |
| Multifunctioneel of drie-in-één | Dampremmend aan de binnenkant, dampopen aan de buitenkant | Aansluitvoeg in één handeling, mits je de richting aanhoudt |
| Verwerkingstemperatuur | De ondergrens waarbij het band nog betrouwbaar uitzet | Bepaalt of je die dag kunt werken |
| Zelfklevende strook | Uitsluitend montagehulp om het band op zijn plek te houden | Telt niet mee als afdichting |
Compriband plaatsen op het kozijn, niet tegen de muur
Het band hoort op de buitenzijde van de kozijnstijl, niet in de dagkant van het metselwerk. Op de muur plakken lijkt makkelijker omdat je dan ruimer kunt werken, maar je krijgt het kozijn er dan schuivend niet meer langs zonder het band te verschuiven of te scheuren. Op het kozijn bepaal je zelf waar het band terechtkomt.
Plak het band 2 tot 5 millimeter terugliggend ten opzichte van de buitenkant van het kozijn. Bij het uitzetten zwelt het naar buiten toe op, en die paar millimeter voorkomen dat er straks een schuimrandje langs de dagkant zichtbaar blijft. Trek het band bij het aanbrengen nooit strak: opgerekt band krimpt terug en trekt de voeg op de hoeken open.
Op de hoeken vouw je het band niet om. Snijd het door, en zet het volgende stuk met ongeveer een centimeter overlengte tegen het vorige aan, zodat de stuiknaad onder lichte druk staat. Een omgevouwen hoek zet in de vouw niet volledig uit en dat is precies de plek waar slagregen naar binnen komt.
De ondergrond moet droog, stofvrij en vetvrij zijn. Neem de kozijnstijl af met spiritus of een ontvetter voordat je plakt, en borstel de dagkant schoon van losse specie. De kleefstrook op het band is alleen een montagehulp: hij houdt het band op zijn plek tot het kozijn staat, meer niet.
Plak het band per zijde en zet het kozijn daarna meteen in de opening. Alle vier de zijden voorplakken en dan pas gaan tillen kost te veel tijd, zeker op een warme dag.
Uitzettijd, temperatuur en werken in de kou
De uitzettijd van compriband is volledig afhankelijk van de temperatuur, en dat is het detail waar de meeste klussen op stuklopen. Warm band gaat snel, koud band gaat traag. Bij twintig graden heb je meestal een half uur tot een uur speling voordat het band zover is uitgezet dat het kozijn er niet meer soepel in gaat. In de volle zon kan dat teruglopen naar tien minuten.
Werk je op een warme dag, houd de rol dan in de schaduw of in een koelbox. Sommige stukadoors en kozijnzetters bewaren de rol zelfs een nacht in de koelkast als het buiten boven de vijfentwintig graden is. Andersom kun je bij kou de rol binnen op kamertemperatuur laten komen, want een band dat je koud uit de bus haalt zet zo traag uit dat de voeg dagenlang open blijft staan.
De meeste banden hebben een verwerkingsondergrens van rond de vijf graden, en er zijn winteruitvoeringen die lager mogen. Ligt de temperatuur eronder, dan is het band niet onbruikbaar geworden, maar je kunt de afdichting die dag niet controleren omdat hij nog niet gesloten is. De cijfers hieronder zijn vuistregels; op de rol staat wat voor jouw band geldt.
| Temperatuur van band en gevel | Merkbaar uitzetten na | Voeg gesloten na | Wat dat voor je werk betekent |
|---|---|---|---|
| 25 graden of hoger, volle zon | Enkele minuten | 20 tot 60 minuten | Per zijde plakken en het kozijn direct stellen, rol in de schaduw houden |
| Rond 20 graden | 10 tot 15 minuten | 1 tot 3 uur | Prettig werken, houd ongeveer een half uur aan voor het stellen |
| Rond 10 graden | Ongeveer een half uur | 4 tot 12 uur | Ruim de tijd om te stellen, beoordeel de voeg pas de volgende dag |
| Rond 5 graden | Een uur of meer | Een etmaal of langer | Ondergrens van veel banden, laat de rol eerst binnen opwarmen |
| Onder 5 graden | Nauwelijks | Onvoorspelbaar | Alleen met een band dat de fabrikant hiervoor vrijgeeft |
| Band uit een koelkast of koelbox | Vertraagd | Volgt de omgevingstemperatuur | Handige rem op warme dagen, verandert niets aan de eindmaat |
Een band dat al helemaal is uitgezet, gaat niet meer terug. Duw je het kozijn er dan alsnog in, dan schuift het band op of scheurt het los van de stijl. Snijd zo'n stuk eraf en plak vers band, want een verschoven band is geen afdichting meer.
Het kozijn stellen en vastzetten in een bestaande muur
Bij een spouwmuur met een halfsteens buitenblad en een halfsteens binnenblad komt de bevestiging altijd in het binnenspouwblad. Dat is het blad dat draagt en dat stabiel staat. Schroeven in het buitenblad lijken dichterbij en makkelijker, maar dat metselwerk beweegt met temperatuur mee en het scheurt op den duur bij de pluggen.
Zet het kozijn eerst op stelblokjes en stel het waterpas en te lood, met de rei over de stijlen om te controleren of ze niet hol of bol staan. Blokjes horen onder de stijlen en onder de plekken waar straks het gewicht van een draaiend deel komt, niet zomaar ergens halverwege de dorpel. Pas als het kozijn zuiver staat, boor je door de stijl heen en zet je vast met kozijnschroeven of ankers.
De spouwlat waar veel mensen naar vragen is het latje dat de spouw ter plaatse van de opening afsluit en waar je het kozijn tegenaan kunt zetten. Die zorgt dat de spouw niet open in de dagkant uitkomt en geeft je een vlak om tegen te stellen. Hoe de sponning en het profiel van de stijl daar precies op aansluiten, staat bij de opbouw van een sponning.
Pas na het vastzetten vul je de ruimte achter het band met isolatiewol of laagexpansief schuim. Doe dat nooit ervoor, want een uitzettend schuim duwt de stijlen naar binnen en dan staat je hele raamkozijn hol en klemt het draaiende deel.
Compriband bij een kunststof kozijn
Bij een kunststof kozijn is compriband niet een van de opties maar de standaard, en dat heeft met beweging te maken. Kunststof zet flink uit bij warmte, veel meer dan hout of steen, en donkere profielen in de volle zon lopen op een zomermiddag ver op. Een kozijn van twee meter breed schuift daardoor merkbaar in zijn opening. Een kitvoeg pakt dat op den duur niet, een veerkrachtig band wel.
Neem daarom bij kunststof liever een maat ruimer in het voegbereik dan bij hout. De smalste en de breedste plek van de voeg moeten allebei binnen het werkgebied van het band vallen. Hoe je zo'n kozijn stelt en aan het binnenspouwblad vastzet, werken we uit bij het plaatsen van kunststof kozijnen.
Een vraag die hier steeds terugkomt gaat over DPC-folie. Die folie is bedoeld om water dat in de spouw komt langs het kozijn naar beneden af te voeren, en bij een houten kozijn heeft dat zin. Kunststof is zelf ongevoelig voor vocht, dus dat beschermende doel vervalt. Bovendien moet de folie in het binnenspouwblad worden ingelaten of daarop worden vastgezet, en dat lukt in een bestaande gevel praktisch niet meer.
Wat er dan wel moet gebeuren is eenvoudiger: een goede compriband rondom aan de buitenzijde en een sluitende, dampremmende kierdichting aan de binnenzijde. Die combinatie doet in de praktijk precies wat de folie moest doen, namelijk voorkomen dat er water en vochtige lucht via de voeg naar binnen trekt.
Werk je bij een kunststof kozijn onder de onderdorpel? Daar hoort geen compriband alleen. De onderdorpel moet zijn water kwijt kunnen via de onderdorpelaansluiting of een aangebrachte waterkering, en een dichte band op die plek zet het water juist vast in de voeg.
Binnen dichter dan buiten: de drie lagen van een aansluitvoeg
Een aansluitvoeg is opgebouwd uit drie lagen en compriband is er daar één van. Aan de binnenzijde hoort een dampremmende afdichting, in het midden isolatie en aan de buitenzijde de dampopen, slagregendichte laag. De vuistregel die je overal terugkrijgt luidt: binnen dichter dan buiten.
De reden is condens. Warme, vochtige binnenlucht die in de voeg trekt, koelt daar af en slaat neer tegen het koude metselwerk. Kan die vochtige lucht er niet in, dan gebeurt er niets. Zit de binnenkant open en de buitenkant potdicht, dan blijft het vocht in de voeg staan en zoekt het zich een weg in het hout of in de spouw.
Dat is ook de reden dat een houten kozijn juist aan de onderkant van de stijl gaat rotten, op de plek waar niemand kijkt. Wat er dan gebeurt en hoe je het herkent, beschrijven we bij houtrot aan de binnenkant van een kozijn. Vrijwel altijd is de oorzaak een voeg die aan de binnenzijde nooit is dichtgezet.
De binnenafdichting maak je met dampremmende kierdichtingstape of met een elastische kit op een rugvulling. Alleen wat stucwerk erover heen smeren is geen afdichting: stuc scheurt bij de eerste beweging van het kozijn los en dan staat de voeg weer open.
Doe de binnenkant meteen, voordat de vensterbank en de aftimmering erin gaan. Achteraf is diezelfde handeling een middag sloop- en herstelwerk in plaats van tien minuten plakken.
Compriband bij een kozijn vervangen
Compriband dat droog en beschut ligt gaat tientallen jaren mee. Vervangen wordt pas een onderwerp als het band is uitgedroogd en poederig geworden, als het zichtbaar is teruggekrompen, of als er een kier zichtbaar is waar je met een mesje zo doorheen prikt. Zwarte strepen op de dagkant en vochtplekken op de binnenmuur naast het kozijn wijzen dezelfde kant op.
Het lastige is dat je compriband bij een staand kozijn zelden goed kunt vervangen. Het band zit tussen twee vlakken die je niet uit elkaar kunt halen, en van buitenaf een nieuwe band in de voeg schuiven lukt alleen als de voeg over de hele hoogte recht en toegankelijk is. Meestal is het antwoord dus: bij de eerstvolgende keer dat het kozijn er toch uit gaat.
Gaat het kozijn er wel uit, dan is de volgorde eenvoudig. Haal het oude band met een schraper volledig weg, borstel de dagkant af en zuig het stof op, controleer de specie op losse plekken en meet de voeg opnieuw. Metselwerk waar jaren een kozijn in stond is vaak een paar millimeter ruimer dan je verwacht, dus vertrouw niet op de maat van het oude band. Loopt de vervanging samen op met de kozijnen zelf, kijk dan bij het vervangen van houten kozijnen.
Kun je het kozijn echt niet uitnemen en moet de kier toch dicht, dan is een elastische voeg met rugvulling de noodoplossing. Die houdt water tegen, maar hij is niet dampopen, dus de binnenzijde moet dan zeker sluitend zijn. Zie het als een maatregel voor een paar jaar, niet als een gelijkwaardige vervanger.
Zo breng je compriband aan bij het plaatsen van een kozijn
Deze volgorde geldt voor een kozijn dat in een bestaande gevelopening komt, in hout of in kunststof.
-
Meet de voeg op vier plekken
Zet het kozijn los in de opening, of meet de opening en trek de kozijnmaat ervan af. Meet links, rechts, boven en onder, en gebruik de grootste maat om je bandbereik te kiezen. Een band dat op één plek tot zijn maximum uitzet, is daar niet meer slagregendicht.
-
Kies de bandmaat en reken de lengte uit
Neem een band waarvan jouw voeg in de onderste helft van het bereik valt, en kies de bandbreedte op de diepte van de dagkant. Reken de omtrek van het kozijn uit en tel er tien procent bij op voor de stuiknaden en snijverlies. Een rol die halverwege op is, betekent stoppen en wachten.
-
Maak kozijn en dagkant schoon
Neem de buitenzijde van de kozijnstijlen af met spiritus of een ontvetter en laat dat drogen. Borstel de dagkant van het metselwerk af en zuig het stof weg. Op een stoffige of vettige stijl laat de kleefstrook los en dan schuift het band tijdens het inzetten opzij.
-
Plak het band terugliggend op het kozijn
Werk per zijde en houd 2 tot 5 millimeter afstand tot de buitenkant van het kozijn. Rol het band af en druk het aan zonder eraan te trekken. Opgerekt band krimpt terug zodra je loslaat en trekt daarmee de hoeken open.
-
Stuik de hoeken in plaats van ze om te vouwen
Snijd het band op elke hoek door en zet het volgende stuk met ongeveer een centimeter overlengte strak tegen het vorige aan. In een omgevouwen hoek zet het schuim niet volledig uit, en juist daar komt de slagregen naar binnen.
-
Zet het kozijn direct in de opening en stel het
Til het kozijn er zonder te schuiven in, zet het op stelblokjes en stel het te lood en waterpas. Controleer met een rei of de stijlen niet hol staan. Bij twintig graden heb je hier ongeveer een half uur voor, in de volle zon veel minder.
-
Zet vast in het binnenspouwblad
Boor door de stijl en zet vast met kozijnschroeven of ankers in het binnenspouwblad, want dat is het dragende blad. Controleer na elke schroef opnieuw of het kozijn nog zuiver staat, want aandraaien trekt een stijl zo een paar millimeter scheef.
-
Isoleer de ruimte erachter en dicht de binnenkant af
Vul de holte achter het band met isolatiewol of laagexpansief schuim, pas nadat het kozijn vastzit. Werk daarna de binnenzijde af met dampremmende tape of een elastische kit op rugvulling, zodat er geen vochtige binnenlucht in de voeg kan trekken.
Voordat het kozijn de opening in gaat
Uit de praktijk
Een kozijn in een bestaande spouwmuur, en de vraag waar het aan vastzit
Bij een verbouwing moest er een nieuw kozijn in een bestaande gevel met een halfsteens buitenblad, een spouw en een halfsteens binnenblad. De vraag was of het kozijn met een spouwlat en compriband op zijn plek blijft, want zo werd het in de bouwmarkt uitgelegd.
Die twee doen elk iets anders. Het compriband dicht alleen de voeg tussen kozijn en buitenblad af en houdt niets vast. De spouwlat sluit de spouw ter plaatse van de opening en geeft een vlak om tegen te stellen, maar hij is geen bevestiging. De constructieve verbinding kwam uiteindelijk in het binnenspouwblad, met kozijnschroeven door de stijlen en stelblokjes onder de stijlen en onder de scharnierzijde.
Wat hier het verschil maakte was de volgorde: eerst stellen en vastzetten met het band nog niet uitgezet, en pas daarna de holte erachter vullen. Bij een eerdere poging in hetzelfde huis was er eerst geschuimd, en het uitzettende schuim had de stijlen zo hol getrokken dat het draaiende raam ging klemmen.
DPC-folie rond een stomp kunststof kozijn, of toch niet
Bij het vervangen van stompe kunststof kozijnen in een bestaande gevel was het plan om er DPC-folie omheen te leggen, zoals dat bij houten kozijnen in nieuwbouw gebeurt. In de praktijk liep dat meteen vast: de folie moet in het binnenspouwblad worden ingelaten of erop worden vastgezet, en dat metselwerk zat er al.
Bij nader inzien was de folie er ook niet voor nodig. DPC-folie voert water dat in de spouw komt langs het kozijn naar beneden af, en die bescherming is er vooral voor het hout. Kunststof profielen kunnen niet rotten en niet zwellen, dus dat argument verviel.
De oplossing werd een goede compriband rondom aan de buitenzijde, in een maat die het hele voegbereik van deze gevel afdekte, en aan de binnenzijde een sluitende kierdichting. Twee jaar later was er nog steeds geen vochtplek naast een van de kozijnen te zien, ook niet op de zuidwesthoek waar de slagregen op staat.
Band dat op een zomerdag te snel dichttrok
Op een dag van rond de achtentwintig graden werd bij een groot kozijn alle vier de zijden voorgeplakt voordat er getild werd. Tegen de tijd dat het kozijn omhoog stond en er twee mensen omheen liepen om het te richten, was het band aan de zonzijde al zover uitgezet dat het kozijn er niet meer soepel in ging.
Met wat duwen ging het uiteindelijk wel de opening in, maar het band schoof daarbij over een halve meter van de stijl af en rolde zich op tot een worst. Van slagregendichtheid was op die plek geen sprake meer, dus die zijde is er weer uit gehaald.
Wat toen werkte: de rol in een koelbox, per zijde plakken in plaats van alles vooraf, en het kozijn direct na de laatste zijde de opening in. Sindsdien houden we op warme dagen die volgorde aan, en leggen we het kozijn eerst helemaal klaar op schragen voordat er ook maar een centimeter band op gaat.
Veelgemaakte fouten
Het band tegen het metselwerk plakken
Op de dagkant plakken werkt makkelijker weg, maar zodra het kozijn erlangs schuift neem je het band mee of scheur je het los. Op de kozijnstijl houd je de plek in de hand en schuift er niets. Alleen bij een aansluiting die je van buitenaf niet meer kunt bereiken is de dagkant een noodgreep.
Het band strak trekken tijdens het aanbrengen
Onder spanning aangebracht band krimpt terug zodra je loslaat, en dat merk je pas dagen later als de hoeken openstaan. Rol het band af en druk het aan zonder eraan te trekken. Beter een centimeter overlengte per zijde dan een strak gespannen rand.
De hoeken omvouwen in plaats van stuiken
Een omgevouwen band zet in de vouw niet volledig uit, waardoor er precies op de hoek een holte overblijft. Dat is de plek waar water langs het kozijn naar binnen loopt bij wind op de gevel. Doorsnijden en op stuit zetten kost tien seconden extra.
Een maat kiezen waarbij de voeg bovenin het bereik valt
Bij een band die tot zijn maximum moet uitzetten, is de dichtheid op zijn slechtst. Op de plek waar de voeg net iets wijder is dan gemeten, sluit hij helemaal niet meer. Kies de maat op de grootste gemeten breedte en houd die in de onderste helft van het bereik.
Alleen PU-schuim gebruiken als buitenafdichting
Schuim in de voeg lijkt hetzelfde effect te hebben, maar het is niet UV-bestendig en niet waterdicht. Aan de buitenzijde verkruimelt het binnen een paar jaar tot een geel, poederig randje en zuigt het water op. Schuim hoort in het midden van de voeg, niet aan de buitenkant.
Schuimen voordat het kozijn vastzit
Uitzettend schuim oefent meer kracht uit dan mensen verwachten. Spuit je de holte vol voordat de schroeven erin zitten, dan trekken de stijlen hol en gaat het draaiende deel klemmen. Eerst stellen, dan vastzetten, dan pas vullen.
De binnenzijde open laten
Buiten netjes afgewerkt en binnen alleen wat stuc erover is de klassieke opzet voor condens in de voeg. Warme binnenlucht trekt in de kier, koelt af tegen het koude metselwerk en slaat daar neer. Bij houten kozijnen is dat de start van rot aan de onderkant van de stijl.
Uitgezet band alsnog de opening in duwen
Als het band eenmaal open staat, laat het zich niet meer samendrukken zonder te verschuiven. Het rolt dan op tot een worst achter de stijl en dicht helemaal niets meer af. Snijd zo'n stuk eraf, maak de stijl schoon en plak vers band.
Veelgestelde vragen
Waar plak je compriband: op het kozijn of tegen het metselwerk?
Op het kozijn, aan de buitenzijde van de stijl en 2 tot 5 millimeter terugliggend ten opzichte van de voorkant. Zo zwelt het band naar buiten op zonder dat er een schuimrand langs de dagkant zichtbaar blijft. Plak je het tegen het metselwerk, dan schuift het band mee zodra je het kozijn de opening in zet, en dan zit het scheef of losgescheurd achter je stijl.
Hoe kies ik de juiste maat compriband voor mijn kozijn?
Meet de voeg op minstens vier plekken en neem de grootste maat als uitgangspunt. Kies daarna een band waarvan die maat in de onderste helft van het opgegeven voegbereik valt, dus bij een voeg van 5 tot 7 millimeter eerder een band met bereik 4 tot 9 dan een met bereik 2 tot 6. De bandbreedte, het eerste getal in een aanduiding als 15/4-9, kies je op de diepte van de dagkant. Voor de meeste gevels is 15 of 20 millimeter genoeg.
Kan ik compriband bij een kozijn vervangen zonder het kozijn eruit te halen?
Meestal niet goed. Het band zit ingeklemd tussen kozijn en metselwerk, en van buitenaf een nieuwe band in de voeg schuiven lukt alleen als de voeg over de hele hoogte recht en bereikbaar is. Dat is in bestaand metselwerk zelden zo. Moet de kier toch dicht en kan het kozijn er niet uit, dan is een elastische voeg met rugvulling de tijdelijke oplossing. Doe het bij voorkeur op het moment dat het kozijn er toch uit gaat, zoals bij het vervangen van houten kozijnen.
Is compriband bij een kunststof kozijn echt nodig?
Ja, en bij kunststof zelfs sterker dan bij hout. Kunststof profielen zetten bij warmte flink uit, zeker in een donkere kleur op het zuiden. Een kozijn van twee meter breed beweegt daardoor zichtbaar in zijn opening. Een kitvoeg scheurt daar op den duur op los, terwijl compriband veerkrachtig blijft en de beweging opvangt. Neem bij kunststof daarom liever een maat waarbij de voeg ruim binnen het bereik blijft.
Heb ik DPC-folie nodig rond een kunststof kozijn?
In een bestaande gevel is dat vrijwel nooit zinvol. De folie voert water dat in de spouw komt langs het kozijn af, en dat is er vooral om hout te beschermen. Kunststof is zelf ongevoelig voor vocht. Bovendien zou de folie in het binnenspouwblad moeten worden ingelaten of daarop vastgezet, en dat lukt niet meer als het metselwerk er al staat. Een goede compriband buiten en een sluitende kierdichting binnen doen hier hetzelfde werk, zoals we bij kunststof kozijnen plaatsen verder uitwerken.
Hoe lang duurt het voordat compriband is uitgezet?
Dat hangt volledig van de temperatuur af. Bij twintig graden is de voeg meestal na één tot drie uur gesloten en heb je ongeveer een half uur om het kozijn te stellen. Bij tien graden loopt dat op tot vier à twaalf uur, bij vijf graden tot een etmaal of langer. In de volle zon gaat het juist de andere kant op en kan het band binnen twintig minuten te ver uitgezet zijn. Wat voor jouw band geldt, staat op de rol.
Kan ik compriband in de winter aanbrengen?
Boven de vijf graden lukt het bij de meeste banden, mits je de rol vooraf binnen op kamertemperatuur laat komen. Koud band uit een koude bus zet zo traag uit dat de voeg dagen open blijft staan, en zolang die openstaat is er geen afdichting. Onder de vijf graden werk je alleen met een band dat de fabrikant daarvoor vrijgeeft. Zorg er ook voor dat de kozijnstijl droog is: op vocht of rijp hecht de kleefstrook niet.
Mag ik PU-schuim gebruiken in plaats van compriband?
Niet aan de buitenzijde. Schuim is niet bestand tegen uv-licht en niet waterdicht, dus het verkruimelt in een paar jaar tot een poederig randje dat water opzuigt in plaats van tegenhoudt. In het midden van de voeg is schuim wel op zijn plaats, als isolatie achter het compriband. Gebruik daar een laagexpansief type en breng het pas aan nadat het kozijn vastzit, anders duwt het je stijlen hol.
Moet er nog kit over de compriband heen?
Nee, dat werkt averechts. Compriband dankt zijn werking aan het feit dat het dampopen is: vocht uit de constructie kan er naar buiten doorheen verdampen. Zet je er een kitlaag overheen, dan sluit je die weg af en blijft het vocht in de voeg staan. Alleen als je een strakke, dichte overgang wilt bij een bijzonder detail kan een kitvoeg naast het band zin hebben, maar niet als afsluiting eroverheen.
Hoeveel compriband heb ik nodig voor één kozijn?
Reken de omtrek van het kozijn uit en tel er ongeveer tien procent bij op voor de stuiknaden en het snijverlies. Bij een raam van 1,20 bij 1,40 meter kom je zo op ruim zes meter. Let op dat de rollengte per maat verschilt: smalle banden zitten met een flinke lengte op een rol, brede banden met een groot voegbereik met veel minder. Koop liever één rol te veel dan halverwege een kozijn zonder band te zitten.
Hoe lang gaat compriband rond een kozijn mee?
Als het droog en beschut in de voeg zit, gaat het tientallen jaren mee. Het schuim verliest pas veerkracht als het jarenlang in de zon staat of als er structureel water op blijft staan. Signalen dat het op is: een poederige, verkruimelde rand, band dat zichtbaar is teruggekrompen, of een kier waar je met een mesje zo doorheen prikt. Vochtplekken op de binnenmuur naast het kozijn wijzen dezelfde kant op.
Wat doe ik als de voeg boven 4 millimeter en onderin 14 millimeter is?
Eén band dat beide maten netjes afdicht bestaat niet, want dat verschil is te groot voor één bereik. Er zijn twee werkbare routes. Je kunt de opening eerst rechttrekken door de smalste plek uit te hakken of de wijdste plek aan te smeren, zodat je binnen één bereik uitkomt. Of je gebruikt per zijde een andere bandmaat, met de overgang op een hoek zodat de stuiknaad netjes blijft. Kijk bij zo'n scheve opening ook hoe de sponning en de dagkant eruitzien, want daar zit vaak de oorzaak.
Wanneer je beter een vakman belt
Het aanbrengen van compriband is zelf geen specialistenwerk. Het is meten, schoonmaken en netjes plakken, en met een beetje geduld gaat dat goed. De grens zit niet in het band maar in het kozijn eromheen.
Zit er een kozijn in een dragende situatie, bijvoorbeeld onder een latei die je wilt aanpassen of in een gevel waar de opening breder moet worden, dan is dat werk voor een constructeur en een aannemer. Metselwerk boven een opening weghalen zonder de belasting op te vangen loopt niet geleidelijk mis, maar in één keer.
Werk je hoger dan de begane grond, dan gaat een kozijn er niet in vanaf een ladder. Daar hoort een rolsteiger of een steiger bij, met iemand erbij die meetilt. Een kozijn is zwaar, onhandig en je hebt twee handen nodig om het te stellen.
Kom je bij het uitnemen van het oude kozijn aangetast hout, verzakt metselwerk of een gevel tegen die van binnenuit nat blijkt te zijn, laat dat dan eerst beoordelen. Vers band in een voeg waar het probleem nog achter zit is weggegooid geld. Wat er dan verder kan spelen aan het kozijn zelf, vind je in ons overzicht over ramen, deuren en kozijnen.