Texen: een dunne structuurlaag op wand, plafond of mdf
Texen is het oprollen van een heel dunne structuurlaag, zodat een wand of plafond rustig oogt zonder dat het vlak spiegelglad hoeft te zijn. Het werk zit vooral in de voorbereiding: repareren, ontstoffen en de zuiging overal gelijk maken met een voorstrijk. Daarna rol je royaal op met een vachtroller en rol je in één richting na, in één doorgaande sessie per vlak. Op kaal mdf gaat er eerst een vullende primer op, anders komen de vezels omhoog en voel je dat door de structuur heen.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Vachtroller met een poolhoogte van 12 tot 18 millimeter
- Structuurroller of nopjesroller om na te rollen
- Verlengsteel die je met één hand vast kunt zetten
- Blokkwast voor de randen en de hoeken
- Emmer met afrolrooster in plaats van een kleine verfbak
- Spackmes van 20 en van 40 centimeter voor het bijwerken
- Schuurbord met schuurpapier korrel 120 tot 240
- Werklamp om het vlak in strijklicht te beoordelen
- Kamersteiger of een stevig werkplatform voor plafondwerk
- Stofmasker bij het schuren, afplaktape en afdekfolie
Materiaal
- Kant-en-klare fijne structuurverf, ook wel texverf genoemd
- Voorstrijk voor zuigende ondergronden
- Hechtprimer voor dichte, gladde of eerder gelakte vlakken
- Diepgrond voor een poederende oude laag
- Vullende watergedragen primer voor mdf en plaatmateriaal
- Vulmiddel of finishpasta voor gaten en naden
- Latex in de gewenste kleur als je niet wit blijft
Wat texen is en waar het woord vandaan komt
Texen is het opzetten van een heel dunne structuurlaag op een wand, een plafond of een paneel. Je rolt een fijne structuurverf op en rolt die daarna in één richting na, waardoor er een gelijkmatige korrel ontstaat. Die korrel breekt het licht, en daardoor vallen kleine bobbels, plamuurplekken en schuurringen niet meer op. Waar deze afwerking staat tussen de andere soorten stucwerk en hun afwerking, bepaalt of het voor jouw muur de juiste keuze is.
Het woord komt uit de praktijk en niet uit de taalkunde. Zoek je texen op in een woordenboek als Van Dale, dan vind je geen omschrijving van deze techniek terug: het is vaktaal van schilders en stukadoors. De klank ligt dicht bij textuur en bij de merknamen waarin tex voorkomt, en een zo behandeld vlak noemen we een getexte wand.
In het woord zit wel verwarring. Een deel van de vakmensen bedoelt met texen het machinaal spuiten van een korrelige pleister, zoals je die op plafonds uit de jaren zeventig ziet. Wij houden het bij de gerolde variant, want dat is wat mensen thuis doen. Het is ook de lichtste vorm: een laag van ruwweg een halve tot een hele millimeter in plaats van enkele millimeters pleister.
De reden om te texen is bijna altijd dezelfde. Een muur is vlak genoeg, maar bont van kleur, vol reparaties of net iets te ruw om glad te sauzen. Doorschuren naar spiegelglad kost dan een paar dagen en veel stof, terwijl een getexte laag in een middag ligt en het beeld meteen rustig maakt.
Wanneer texen genoeg is en wanneer je verder moet
Texen verbergt verschil in textuur, niet verschil in vlakheid. Dat is het enige onderscheid dat je vooraf hoeft te maken. Een vlak dat recht is maar rommelig oogt, wordt er merkbaar beter van. Een vlak dat golft, blijft golven, want een laag van een halve millimeter verandert niets aan de vorm van de muur.
De controle kost vijf minuten. Zet een rei van twee meter op verschillende plekken tegen de wand en kijk waar er licht onder doorkomt. Leg daarna een werklamp op de vloer met de kop tegen de muur, zodat het licht er scherend langs valt. Wat je in dat strijklicht als schaduw ziet liggen, zie je na het texen nog steeds, alleen zwakker.
Bij haarscheurtjes is texen geen antwoord. Een scheur die beweegt komt door elke verflaag heen terug, meestal binnen een jaar. Die krab je eerst uit, vul je en overbrug je, en pas daarna komt de afwerking. Zit er onder de scheur een naad tussen twee platen, dan hoort daar een wapening in plaats van alleen vulmiddel.
| Wat je op het vlak ziet | Wat er meestal aan de hand is | Verstandige aanpak |
|---|---|---|
| Fijne krasjes, plamuurplekken en lichte schuurringen | Het vlak is recht, alleen de textuur verschilt per plek | Texen volstaat, wel eerst de zuiging gelijkmaken |
| Gevulde plaatnaden die je in strijklicht ziet liggen | De vulling ligt net iets hol of iets bol | Naden overzetten met een breed mes, schuren, daarna texen |
| Golving die je met een rei van twee meter voelt | Het vlak zelf is niet recht | Eerst een vlaklaag pleister, texen dekt dit niet toe |
| Haarscheurtjes die telkens terugkomen | De ondergrond beweegt of er zit een naad onder | Uitkrabben, vullen en overbruggen voordat je afwerkt |
| Een poederende, krijtende oude laag | De bovenlaag heeft geen samenhang meer | Diepgrond gebruiken, anders laat de texlaag mét de oude laag los |
| Plekken die na het sauzen dof of juist glimmend blijven | De zuiging verschilt per plek | Voorstrijk over het hele vlak, niet alleen over de reparaties |
| Een muur vol oude reparaties in een huurwoning | Vlak genoeg, maar bont van kleur en zuiging | Voorstrijken en texen geeft het snelste rustige beeld |
| Kale mdf-panelen, een radiatorombouw of een schuifwand | Het plaatmateriaal zuigt en de vezels komen omhoog | Eerst een vullende primer, glad schuren, dan pas texen |
Maak een proefvlak van een halve vierkante meter op een plek die straks achter een kast of een deur verdwijnt. Laat dat een nacht drogen en beoordeel het met de werklamp op de vloer. Je ziet dan meteen of je korrel te grof of je laag te dun is, en dat kost je een half uur in plaats van een hele wand.
Texen naast granol, spuitpleister en structuurverf
De namen lopen door elkaar omdat het resultaat op afstand op elkaar lijkt: een vlak met korrel. Het verschil zit in de korrelmaat, de laagdikte en de manier van aanbrengen, en dat bepaalt vooral hoeveel werk je hebt als je het er ooit weer af wilt hebben.
Texen is de lichtste variant. Structuurverf gaat een stap verder, met meer vulstof en een grovere roller. Daarboven zit de familie sierpleisters, die je opzet met een spaan of machinaal spuit. Wat een gespoten korrellaag met zich meebrengt, staat bij granol op wanden en plafonds. Twijfel je of er in jouw hal een gespoten pleister of een gerolde laag zit, dan begin je op diezelfde pagina.
Voor het onderscheid met het blote oog helpt je nagel. Een getexte laag voelt licht korrelig en je nagel glijdt eroverheen. Bij structuurverf blijft je nagel in de toppen haken. Bij granol en spuitpleister voel je losse korrels van een millimeter of meer en zie je bij een beschadiging een echte pleisterlaag in plaats van een verffilm.
| Afwerking | Hoe je hem aanbrengt | Korrel en laagdikte | Wat hij verbergt | Weer glad maken |
|---|---|---|---|---|
| Texen | Opzetten met een vachtroller, narollen met een structuurroller | Fijn, ruwweg een halve tot een hele millimeter | Krasjes, schuurplekken, licht naadverschil | Twee dunne lagen pasta en schuren |
| Structuurverf | Vloedrol, daarna een structuurroller met grovere nop | Duidelijk voelbaar, ongeveer één tot twee millimeter | Kleine oneffenheden en oude reparaties | Meerdere lagen pasta, meer schuurwerk |
| Granol | Gespoten, meestal machinaal | Korrelig, enkele millimeters | Een ruwe ondergrond in portieken en hallen | Afbikken of dik egaliseren |
| Spuitpleister | Machinaal gespoten, vooral op plafonds | Grove korrel, meerdere millimeters | Plaatnaden en ruw beton | Meerdere lagen, of eraf halen |
| Spachtelputz | Opzetten en uitrollen of strijken | Vaste korrelmaat, twee tot drie millimeter | Stootschade in gangen en trappenhuizen | Lastig, gaat alleen in lagen |
| Glad stucwerk | Opzetten en gladtrekken met een spaan | Geen korrel | Niets, elke golving komt in strijklicht terug | Niet nodig, wel schuren en voorstrijken |
De ondergrond bepaalt of de structuur gelijk uitpakt
Texen legt een dunne laag, en dus doet de ondergrond mee aan het eindbeeld. Waar de muur veel vocht uit de verf trekt, droogt de laag sneller in en blijft de korrel scherper staan. Waar de ondergrond dicht is, blijft de verf langer nat en zakt de structuur iets terug. Dat verschil zie je terug als vlekken in een verder keurig gerolde wand.
Begin daarom bij de reparaties. Gaten en sleuven vul je in twee keer, zodat de vulling niet krimpt en later een kuiltje geeft. Voor grotere vlakken en diepere gaten in metselwerk of beton werk je met een gipsgebonden pleister zoals roodband voor een ruwe wand in één laag. Ligt het vlak al redelijk recht en wil je alleen de laatste oneffenheden wegwerken, dan is een dunne afwerklaag met fix en finish logischer, want die laat zich makkelijker glad krijgen.
Schuur daarna alles vlak en haal het stof er echt af. Een verzadigde stofzuigerborstel gevolgd door een brede kwast werkt beter dan een vochtige doek, want die smeert het schuurstof uit over de wand. Op stof hecht niets, en dat is de reden dat een strook verf later in vellen loslaat.
Daarna komt de voorstrijk, en die kies je op wat de muur doet. Zuigt de wand water direct weg, dan gebruik je een gewone voorstrijk. Poedert de oude laag af op je hand, dan hoort daar een diepgrond op. Is het vlak juist dicht en glad, bijvoorbeeld door oude latex of een gelakt paneel, dan schuur je mat en gebruik je een hechtprimer. Vers gestucte wanden zijn een verhaal apart: hoe je die beoordeelt en voorstrijkt staat bij een gestucte muur schilderklaar maken.
Sla het voorstrijken niet over om tijd te winnen. Ongelijke zuiging is de meest voorkomende reden dat een getexte wand er na het drogen vlekkerig uitziet, met dof en glans door elkaar. Dat herstel je niet met een extra laag tex: je moet dan alsnog voorstrijken en het hele vlak opnieuw opzetten.
Hoe je de texlaag oprolt en in welke richting je narolt
Het resultaat van texen hangt aan drie dingen: genoeg materiaal op de rol, een natte rand die nat blijft, en narollen in één richting. Wie die drie aanhoudt, krijgt een gelijkmatig vlak, ook zonder ervaring.
Pak een vachtroller met een poolhoogte van 12 tot 18 millimeter, dus een rol die veel materiaal opneemt en loslaat. Een schuimroller is hier de verkeerde keuze: die neemt te weinig op, trekt luchtbelletjes in de laag en drukt de korrel plat. Roer de emmer eerst goed door tot op de bodem, want de vulstof zakt tijdens het staan uit en anders krijgt de eerste wand minder structuur dan de laatste.
Zet royaal op, in banen van ongeveer zestig centimeter breed, en rol de baan kruislings uit zodat de laag overal dezelfde dikte heeft. Wees hier niet zuinig. Met genoeg materiaal op de wand heb je langer de tijd om de baan weg te rollen; met een dunne laag begint de rand al dicht te trekken voordat je de volgende baan aansluit. Werk telkens vanuit het droge naar het natte, zodat je nooit een aanzet in een half opgestijfde laag legt.
Rol daarna na met een lege rol of met de structuurroller, in één richting over de volle hoogte van de wand. Rol daarbij naar het licht toe, dus haaks weg van het raam, want dan lopen de rolsporen mee met de lichtinval in plaats van dat ze er dwars op staan. Zodra de laag begint te trekken, blijf je eraf: bijwerken in halfdroge tex geeft een litteken dat na het sauzen alleen maar duidelijker wordt.
Snijd de randen en hoeken niet vooruit met een kwast als de wand er nog helemaal af moet. Een kwaststreek droogt sneller dan een gerolde baan en tekent zich daardoor af. Werk per vlak: eerst met de blokkwast een strook van een centimeter of tien langs de hoek, en meteen daarna met de rol erin, zodat het nat in nat samenvalt.
Mdf texen zonder dat de vezels omhoog komen
Mdf texen kan prima, en het is een nette manier om een schuifwand, een radiatorombouw of een dichtgezette nis dezelfde uitstraling te geven als de muur ernaast. Er is één ding dat het maakt of breekt: kaal mdf neemt het water uit een watergedragen verf op, en de geperste vezels zwellen daardoor op. Het vlak voelt na de eerste laag als fijn schuurpapier, en die ruwheid komt door elke volgende laag heen.
Zet de vezels daarom eerst dicht met een vullende watergedragen primer, aangebracht in een flinke laag en zo nodig twee keer. Schuur tussendoor glad met korrel 180 tot 240 en haal het stof eraf. Na die behandeling blijven de vezels ook liggen als er water op komt, en pas dan heeft het zin om de texlaag op te zetten.
Hoe hard de plaat geperst is, bepaalt hoeveel werk dat is. Zacht geperst mdf zwelt sterk, hard geperst plaatmateriaal nauwelijks. Dat test je in een kwartier: haal een goed verzadigde natte spons over een reststuk of over de achterkant van het paneel en voel na een kwartier of de vezels overeind staan. Voelt het ruw, dan weet je dat er twee lagen primer nodig zijn.
Een alkydgrondverf mag ook, maar dan hoort er een stap bij. Die laag is glad en gesloten, en watergedragen tex hecht daar slecht op. Schuur hem eerst mat met korrel 220 en ontstof, anders trekt de nieuwe laag samen en krijg je open plekken. Kopse kanten en freesranden vragen altijd extra aandacht, want die zuigen als een spons: geef ze een aparte laag primer of vul ze eerst met houtvuller.
| Plaatmateriaal | Wat het water uit de verf doet | Voorbehandeling voordat je gaat texen |
|---|---|---|
| Kaal, zacht geperst mdf | De vezels zwellen op en het vlak wordt ruw | Twee dikke lagen vullende watergedragen primer, tussendoor schuren met korrel 180 |
| Hard geperst mdf en hardboard | Nauwelijks zwelling | Eén laag vullende primer, licht schuren en ontstoffen |
| Kopse kanten en freesranden | Zuigen veel sneller dan het vlakke deel | Extra laag primer, of eerst vullen met houtvuller |
| Vochtwerend mdf | Zwelt minder, maar zuigt nog steeds | Ontvetten, schuren en gronden als gewoon mdf |
| Gefineerd of gemelamineerd plaatmateriaal | Water dringt er niet in, verf hecht slecht | Mat schuren en een hechtprimer gebruiken |
| Al gegrond met alkydgrondverf | De laag is dicht, glad en licht glanzend | Mat schuren met korrel 220 en ontstoffen voor de watergedragen laag |
| Osb en underlayment | Hars en grove vezels tekenen door | Isolerende primer, en rekenen op een extra laag |
Leg een paneel plat neer als dat kan. Een texlaag met veel materiaal erin zakt op een staand vlak licht uit, en juist bij een deur of een schuifwand valt zo'n gordijntje meteen op. Ligt het paneel plat, dan blijft de korrel staan waar je hem hebt neergezet.
Een plafond texen en de aansluiting op de wanden
Op een plafond komt alles samen wat een getexte laag lastig maakt: je werkt tegen de zwaartekracht in, je ziet je eigen werk slecht en het licht valt er scherend overheen. Hoe je een plafond opbouwt en aftimmert hoort bij het werk aan wanden en plafonds, maar voor de afwerking geldt vooral: verdeel het vlak vooraf in banen en houd tempo.
Werk in banen van zestig tot zeventig centimeter, van raam naar binnen, en rol elke baan na in de richting van het raam. Een plafond van een gemiddelde slaapkamer moet in één keer af, want een aanzet die je na de koffie aansluit blijft zichtbaar. Reken dus liever met een tweede paar handen dan met een pauze halverwege.
De aansluiting op de wand vraagt een keuze. Blijft de wand glad, dan trek je met afplaktape een scheiding en haal je de tape eraf zolang de laag nog nat is. Wacht je tot hij droog is, dan scheurt de korrelrand mee en krijg je een rafelige lijn. Ga je de wanden ook texen, dan is de rustigste oplossing juist doorwerken over de hoek heen, zodat er geen naad in de structuur ontstaat.
Ligt er al een gespoten pleisterlaag op het plafond, kijk dan eerst wat dat is voordat je erover rolt. Een oude, dikke spuitpleister neemt vocht op en kan bij een natte laag verf plaatselijk loskomen. Een isolerende primer op oplosmiddelbasis houdt zo'n laag op zijn plek en voorkomt tegelijk dat oude rookaanslag doorslaat.
Twee grenzen op een plafond. Rollen doe je vanaf een stevig werkplatform of een kamersteiger, niet vanaf een ladder. Je duwt met kracht omhoog en je verplaatst voortdurend, en zo stapt iemand van een ladder die er niet meer staat. Boven een trapgat laat je dat aan iemand met de juiste steigeropstelling. Zit er spuitwerk uit de jaren zeventig of tachtig op het plafond, houd er dan rekening mee dat er in sierpleister van voor 1994 asbest kan zitten. Ga daar niet droog in schuren, boren of frezen, maar laat het eerst onderzoeken.
Getext werk verven, bijwerken of weer glad maken
De meeste texverf is wit of gebroken wit. Wil je kleur, dan rol je er latex overheen zodra de structuurlaag droog is. Gebruik ook daarvoor een rol met flinke poolhoogte, want een korte rol raakt alleen de toppen van de korrel en laat de dieptes wit. Reken op meer verf per vierkante meter dan op een gladde wand: het oppervlak is groter dan het lijkt.
Metallic en andere verf met glansdeeltjes vragen extra aandacht op een getext vlak. De deeltjes gaan liggen in de richting waarin je rolt, dus wie kriskras narolt, ziet het glanspatroon van elke baan terug. Rol daarom alleen in één richting na, gebruik geen schuimroller en zet niet te zuinig op. Een met de hand gerolde metallic wordt overigens nooit zo egaal als gespoten werk, en op een structuurlaag geldt dat des te sterker.
Bijwerken van een beschadigde plek lukt redelijk als je de plek eerst vult, schuurt en voorstrijkt, en daarna met een klein rolletje in dezelfde structuur dept. Zet de rol licht neer en trek hem niet uit: je zoekt dezelfde korrel, geen dikkere laag. Verwacht wel dat de plek bij zijlicht zichtbaar blijft, want de nieuwe verf glanst net iets anders dan een oude wand.
Wil je het texen weer terugdraaien, dan doe je dat met een dunne pleister uit de emmer. Die vult de korrel in twee gangen: eerst schuin op de structuur, daarna in de tegenovergestelde richting. Hoe je het mes zet zonder ribbels achter te laten, staat bij stucpasta als dunne vlaklaag. Moeten er ook eerdere reparaties weg zonder dat ze aftekenen, dan werkt renoband over bestaand werk vaak prettiger, want die laat zich in dunne lagen sturen.
Zo zet je een getexte laag op een wand of plafond
Deze volgorde geldt voor een binnenwand of een plafond; voor mdf en ander plaatmateriaal komt er vooraf een primerronde bij.
-
Beoordeel of het vlak recht genoeg is
Zet een rei van twee meter op een paar plekken tegen het vlak en leg een werklamp op de vloer met de kop tegen de muur. Wat je in dat strijklicht als schaduw ziet, blijft na het texen zichtbaar. Golft het vlak, dan hoort daar eerst een vlaklaag pleister op en heeft afwerken nog geen zin.
-
Repareer, schuur en haal het stof eraf
Vul gaten en sleuven in twee gangen, zodat de vulling niet inzakt. Schuur de reparaties en de overgangen vlak met korrel 120 en werk de laatste ronde met 180. Zuig daarna af en ga er met een brede droge kwast overheen. Op schuurstof hecht geen enkele laag, en dat merk je pas als de verf later in vellen loslaat.
-
Maak de zuiging over het hele vlak gelijk
Breng een voorstrijk aan die past bij de ondergrond: gewone voorstrijk op zuigend werk, diepgrond op een poederende laag, een hechtprimer op glad en dicht werk. Behandel het hele vlak en niet alleen de reparaties, want een plaatselijk verschil in zuiging geeft dof en glans door elkaar. Laat de primer volledig drogen voordat je verder gaat.
-
Roer de emmer door en maak een proefvlak
Roer tot op de bodem, want de vulstof zakt tijdens het staan uit. Zet daarna een halve vierkante meter op een plek die straks achter een kast verdwijnt en laat die drogen. Zo weet je of de korrel bij je muur past voordat je een hele wand hebt gerold.
-
Zet de baan royaal op met de vachtroller
Werk in banen van ongeveer zestig centimeter en rol elke baan kruislings uit, zodat de laagdikte overal gelijk is. Neem genoeg materiaal op de rol: met een volle laag hou je verwerkingstijd over, met een dunne laag trekt de rand dicht voordat je aansluit. Op een plafond doe je dit met een verlengsteel vanaf een kamersteiger of een stevig werkplatform, niet vanaf een ladder. Boven een trapgat laat je het rollen aan iemand met de juiste steigeropstelling.
-
Rol na in één richting, over de volle hoogte
Neem een lege rol of de structuurroller en rol elke baan in dezelfde richting na, van boven naar beneden en haaks weg van het raam. Zo lopen de rolsporen mee met het licht. Sluit steeds aan op de natte rand en werk het vlak in één sessie af, want een aanzet in een opgestijfde laag krijg je er niet meer uit.
-
Laat drogen en werk af met latex
Ventileer de ruimte en houd hem op kamertemperatuur, dan is de laag na een dag doorgaans over te schilderen. Hoe lang een verf- of pleisterlaag echt nodig heeft voordat er iets overheen mag, zoek je op in onze tabel met droogtijden per materiaal. Rol daarna de kleur op met een rol met flinke poolhoogte, zodat ook de dieptes in de korrel dekken.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Controleer dit voordat je de eerste baan opzet
Uit de praktijk
Een mdf schuifwand die na de eerste laag als schuurpapier voelde
Een schuifwand van kaal mdf moest dezelfde rustige uitstraling krijgen als de getexte muur ernaast. Er ging een watergedragen grondverf op die speciaal voor mdf verkocht wordt, en dat leek goed te gaan. Na het drogen voelde het paneel echter ruw over het hele vlak: de vezels waren door het water in de verf omhoog gekomen.
Wat hier werkte, was terug naar de basis. Het paneel is glad geschuurd met korrel 180, daarna is er een tweede, dik opgezette laag vullende primer overheen gegaan en die is opnieuw geschuurd. Pas toen bleef het vlak ook na bevochtigen glad. De proef is bewust eerst op de binnenkant van de schuifwand gedaan, waar niemand het ziet, en dat scheelde een tweede mislukking op het zichtwerk.
De sponstest die de discussie over twee lagen primer besliste
Bij een radiatorombouw en een set panelen van dezelfde bouwmarkt was de vraag of er nu één of twee lagen vullende primer nodig waren. Het ene paneel voelde zwaar en hard, het andere duidelijk lichter, en dat verschil in persing bepaalt hoeveel de vezels opzetten.
De test kostte een kwartier. Een goed verzadigde natte spons is over de achterkant van beide panelen gehaald, en na een kwartier is er met de vlakke hand overheen gevoeld. Het zware paneel bleef vrijwel glad, het lichte voelde ruw als fijn schuurpapier. Het lichte paneel kreeg daarna twee lagen primer met een schuurronde ertussen, het zware één laag. Na het texen was er geen verschil meer te zien tussen de twee.
Een alkydgrondlaag waar de watergedragen laag niet op wilde blijven
Op een set panelen was een alkydgrondverf gebruikt omdat die nog stond. De grondlaag zag er strak uit en werd dezelfde dag nog overgerold met een watergedragen laag. Die trok op verschillende plekken samen tot eilandjes en liet daartussen de grondlaag zien.
De oorzaak zat in het oppervlak van de grondlaag: die was dicht en licht glanzend, en daar hecht een watergedragen product slecht op. Na mat schuren met korrel 220, goed ontstoffen en opnieuw opzetten bleef de laag wel netjes liggen. Wie een alkydgrondverf gebruikt onder een watergedragen afwerking, moet die schuurronde dus altijd inplannen.
Metallic muurverf over een getext vlak, met wolken in het resultaat
Over een getexte wand ging een metallic muurverf, aangebracht met een roller. Het resultaat werd wolkerig: in het licht waren de banen terug te zien als lichte en donkere stroken.
Dat komt doordat de glansdeeltjes in de verf gaan liggen in de richting waarin je rolt, en in een structuurlaag hebben ze nog meer richtingen om in te vallen. Het beeld werd merkbaar rustiger door een rol te pakken die veel materiaal opneemt in plaats van een schuimroller, royaal op te zetten en uitsluitend in één richting na te rollen. Helemaal egaal zoals gespoten werk werd het niet, en dat is met een rol op een structuurlaag ook niet te halen.
Veelgemaakte fouten
Halverwege een vlak stoppen
Een getexte laag stijft binnen tien tot vijftien minuten op. Sluit je na een pauze aan op een rand die al begonnen is te drogen, dan blijft die overgang als een streep zichtbaar en wordt hij na het sauzen alleen duidelijker. Verdeel het werk per wand of per plafond, niet per uur.
Werken met een schuimroller
Een schuimroller neemt weinig materiaal op, trekt luchtbelletjes in de laag en drukt de korrel plat. Je krijgt dan een dunne, gevlekte film in plaats van een gelijkmatige structuur. Een vachtroller met een poolhoogte van 12 tot 18 millimeter doet precies het tegenovergestelde.
Te zuinig opzetten
Met weinig materiaal op de wand heb je nauwelijks tijd om de baan uit te rollen en aan te sluiten. De rand trekt dicht, de structuur wordt ongelijk en je gaat bijwerken in halfdroge verf. Royaal opzetten kost meer verf en levert meer verwerkingstijd op, en die tijd bepaalt het eindbeeld.
Alleen de reparaties voorstrijken
Het lijkt logisch om de primer te bewaren voor de plekken waar gevuld is. Het gevolg is dat de wand op die plekken anders zuigt dan eromheen, waardoor de laag daar sneller indroogt en de korrel scherper blijft staan. Je ziet de reparaties dan alsnog terug, nu als glansverschil.
Kaal mdf direct texen
Het water uit de verf trekt in het onbehandelde plaatmateriaal en laat de geperste vezels opzwellen. Het vlak wordt daardoor ruw, en die ruwheid schuur je er na het texen niet meer uit zonder de structuur mee te nemen. Een vullende primer vooraf, in twee lagen bij zacht geperst materiaal, voorkomt het probleem in één keer.
Een alkydgrondlaag niet mat schuren
Een uitgeharde alkydlaag is glad en gesloten. Een watergedragen laag hecht daar slecht op en trekt tijdens het drogen samen tot eilandjes. Mat schuren met korrel 220 en goed ontstoffen maakt van die gesloten laag weer een drager.
Texen gebruiken om een scheur te verbergen
Een scheur die beweegt komt door elke laag heen terug, en een halve millimeter structuurverf verandert daar niets aan. Krab de scheur eerst open, vul hem en overbrug hem, of zoek uit waarom de ondergrond beweegt. Anders staat de scheur er volgend jaar weer, dwars door je nieuwe werk.
Veelgestelde vragen
Wat betekent texen precies?
Texen is het aanbrengen van een heel dunne structuurlaag op een wand, een plafond of een paneel, meestal met een vachtroller en een structuurroller. De korrel die daarbij ontstaat breekt het licht, waardoor kleine oneffenheden en kleurverschillen wegvallen. Een zo behandeld vlak heet een getexte wand, en het onderscheidt zich van glad stucwerk doordat er geen spiegelvlak nodig is.
Wat vind ik als ik texen opzoek in Van Dale?
Geen kant-en-klare omschrijving van deze klustechniek. Texen is vaktaal uit de schilders- en stukadoorswereld en niet een woord dat in het gewone woordenboek netjes wordt uitgelegd. De betekenis die je in de bouwmarkt en op de bouwplaats hoort, is de enige die telt: een dunne structuurlaag oprollen. Let er wel op dat een deel van de vakmensen er het machinaal spuiten van een korrelige pleister mee bedoelt, dus vraag door als iemand je een prijs voor texen geeft.
Kun je mdf texen?
Ja, mits je het plaatmateriaal eerst dichtzet. Kaal mdf neemt het water uit een watergedragen verf op en de geperste vezels zwellen daardoor op, waarna het vlak ruw aanvoelt. Breng een vullende watergedragen primer aan, bij zacht geperst materiaal in twee flinke lagen, en schuur tussendoor glad met korrel 180 tot 240. Pas als het vlak ook na bevochtigen glad blijft, zet je de texlaag op.
Hoe weet ik of mijn mdf gaat opzwellen?
Met een natte spons op een reststuk of op de achterkant van het paneel. Haal een goed verzadigde spons over het oppervlak en voel er na een kwartier met je vlakke hand overheen. Voelt het ruw, dan zit je met zacht geperst materiaal en zijn twee lagen vullende primer verstandig. Blijft het vrijwel glad, dan is de plaat hard geperst en volstaat één laag.
Mag je muurverf op mdf gebruiken?
Dat kan, op voorwaarde dat er een goede drager onder zit. Muurverf en texverf zijn niet gemaakt om rechtstreeks op kaal plaatmateriaal te hechten en de vezels open te houden. Met een vullende grondverf of primer eronder is muurverf op mdf gewoon werkbaar. Gebruik je een alkydgrondverf, schuur die dan eerst mat voordat de watergedragen laag erop gaat, anders trekt de afwerking samen.
Hoeveel structuurverf heb je nodig per vierkante meter?
Als vuistregel houden wij drie tot vier vierkante meter per liter aan voor een fijne, gerolde laag, en minder bij een grovere korrel of een sterk zuigende ondergrond. Reken bij een getext vlak ook op meer latex dan op een gladde wand, want het werkelijke oppervlak is groter dan de vierkante meters die je meet. Kijk altijd op de emmer, want het verbruik verschilt per merk en per korrelmaat.
Hoe lang moet een getexte laag drogen voordat je hem kunt overschilderen?
Bij kamertemperatuur en normale ventilatie is een dunne structuurlaag doorgaans na een dag over te schilderen. In een koude of vochtige ruimte duurt dat langer, en dan kun je beter een extra dag nemen dan de laag opengeschilderd achterlaten. De tijden per product en per soort ondergrond vind je in de tabel met droogtijden per materiaal, inclusief de wachttijd na een voorstrijk.
Kun je een getexte muur weer glad maken?
Dat lukt met een dunne pleister uit de emmer, in twee gangen. De eerste gang zet je schuin op de structuur zodat de korrel vult, de tweede in de tegenovergestelde richting. Reken op licht schuren na elke laag en op een derde ronde op de plekken waar de korrel het diepst zit. Hoe je het spackmes zet zonder ribbels achter te laten, staat bij een dunne afwerklaag met Knauf stucpasta.
Is texen hetzelfde als spuitwerk of granol?
Nee. Texen is een gerolde laag van ongeveer een halve tot een hele millimeter, terwijl granol en spuitpleister machinaal gespoten pleisters zijn van enkele millimeters dik. Het verschil merk je vooral als je er weer vanaf wilt: een getexte laag vul je in twee gangen met pasta, een gespoten korrellaag kost meerdere lagen of moet eraf. Wat er bij zo'n korrellaag komt kijken, lees je bij granol op wanden en plafonds.
Kun je over behang texen?
Alleen als het behang overal stevig vastzit en geen structuur van zichzelf heeft. Het vocht uit de verf weekt het plaksel los, en dan komen de naden op de slechtste plekken los terwijl de laag al staat. Controleer met een plamuurmes langs de naden of er niets meegeeft en zet twijfelachtige stroken eerst vast, of haal het behang eraf. Over vinylbehang met reliëf heeft texen sowieso weinig zin, want dat reliëf komt er dwars doorheen.
Kun je een beschadigde plek in getext werk bijwerken?
Bijwerken lukt redelijk, maar onzichtbaar wordt het zelden. Vul de plek, schuur hem vlak, breng een voorstrijk aan en dep daarna met een klein rolletje dezelfde structuur op. Zet de rol licht neer en trek hem niet uit, anders wordt de laag daar dikker dan de rest. In zijlicht blijft de plek meestal zichtbaar doordat verse verf net iets anders glanst, en dan is het hele vlak overzetten de nettere oplossing.
Kan ik texen op een vers gestucte muur?
Pas als de pleisterlaag echt droog is en de zuiging gelijk is gemaakt. Vers stucwerk trekt water uit de verf en bevat nog vocht dat eruit moet, en verf die daar te vroeg op gaat laat later los. Schuur de wand eerst vlak, vul de putjes en breng een voorstrijk aan die past bij de zuiging. Hoe je een verse pleisterlaag beoordeelt en schilderklaar maakt, staat bij een gestucte muur schilderklaar maken.
Wanneer je beter een vakman belt
Een wand texen is werk dat je met een middag oefenen zelf onder de knie krijgt. Er zijn wel vier situaties waarin bellen verstandiger is.
De eerste is een plafond boven een trapgat of in een hoge hal. Daar moet je vanaf een goed opgebouwde steiger werken met een verlengsteel, en dat is een opstelling die je niet even improviseert met een ladder en een plank.
De tweede is een oude gespoten pleisterlaag die je eraf wilt halen. Sierpleister en spuitwerk van voor 1994 kunnen asbest bevatten, en droog schuren, boren of frezen is dan precies wat je niet moet doen. Laat de laag eerst onderzoeken en laat het verwijderen aan een gecertificeerd bedrijf.
De derde is een groot aaneengesloten vlak, bijvoorbeeld een woonkamer met open keuken. Zo'n vlak moet in één sessie nat in nat af, en dat haal je alleen met genoeg mensen en tempo.
De vierde is een scheur die telkens terugkomt op dezelfde plek. Als een scheur door een aansluiting of een balklaag heen loopt, is er iets aan de constructie dat beweegt. Dan is een oordeel over de oorzaak meer waard dan welke afwerklaag ook.