Groene gipsplaat: waar hij wel en niet tegen kan
Groene gipsplaat is een gipsplaat waarvan de kern en het karton waterafstotend zijn gemaakt. Hij houdt vocht uit de lucht en incidenteel spatwater goed tegen, maar hij is niet waterdicht en hoort niet in een doucheruimte zonder waterkerende laag erover. Het karton zuigt nauwelijks, en juist daarom hecht stucwerk er slecht op: eerst een hechtprimer aanbrengen en die een etmaal laten drogen. Voor latex volstaat het om de naden te wapenen, twee keer te vullen, te schuren en daarna voor te strijken.
Dit heb je nodig
Gereedschap
- Accuschroevendraaier met dieptestop of een gipsplaatschroefmachine
- Afbreekmes met verse segmenten en een lange rij of rechte lat
- Kantenschaaf of een schuurblok om gesneden kanten af te schuinen
- Plamuurmes van 10 cm en een spackmes van 25 tot 30 cm
- Schuurgiraf of schuurblok met korrel 120 en 180
- Aluminium rij van minimaal 1,5 meter bij stucwerk
- Kwast en blokwitter voor de hechtprimer
- Stofmasker P2, want gipsstof is fijn en blijft lang hangen
Materiaal
- Groene gipsplaten in 9,5, 12,5 of 15 mm
- Gipsplaatschroeven met corrosiewerende coating, 25 mm op staal of 35 mm op hout
- Voegvuller of nadenvuller die geschikt is voor natte ruimten
- Wapeningsband van papier of glasvlies
- Hechtprimer met kwartsvulling, in de handel bekend als betoncontact
- Stucmortel voor natte ruimten, alleen als je gaat stucen
- Voorstrijk of muurprimer voor zwak zuigende ondergrond
- Sanitairkit en eventueel een stucstop rond kozijnen en dakramen
Wat groen precies betekent
Een groene gipsplaat is een gewone gipsplaat waarvan de gipskern en het karton waterafstotend zijn gemaakt. In de norm heet dat plaattype H2, in de handel kom je de aanduiding GKBI tegen, en bij fabrikanten als Gyproc, Knauf, Rigips en Siniat staat er meestal gewoon vochtwerend of waterwerend op. Hoe zo'n plaat zich verhoudt tot de andere plaatsoorten leggen we uit in ons overzicht over gipsplaat kiezen en afwerken.
De impregnering vertraagt de wateropname. Een gewone witte plaat zuigt spatwater vrijwel meteen op, zwelt en verliest zijn sterkte. Een groene plaat houdt datzelfde water uren tegen en droogt daarna weer op zonder blijvende schade.
Waar het misgaat is de vertaling van vochtwerend naar waterdicht. Die stap klopt niet. Blijft er water staan, loopt er water achter de plaat, of wordt hij dagelijks nat gespoten in een douchehoek, dan gaat ook een groene plaat op den duur stuk.
De kleur zelf is geen voorschrift maar een gewoonte van de fabrikanten. Kijk daarom altijd op de opdruk aan de achterzijde van de plaat, want daar staat het werkelijke type. Twee merken kunnen dezelfde kleur voor een ander doel gebruiken.
| Kleur van het karton | Wat het meestal betekent | Waar je hem tegenkomt |
|---|---|---|
| Wit of lichtgrijs | Standaard gipsplaat, type A | Droge woonruimten, scheidingswanden, plafonds |
| Groen | Geïmpregneerd tegen vocht, type H2 | Badkamer, toilet, keuken, wasruimte, onverwarmde zolder |
| Roze of rood | Brandwerend, type F of DF met glasvezel in de kern | Meterkast, stookruimte, brandscheidingen, trappenhuis |
| Groen met rode opdruk | Combinatie van vochtwerend en brandwerend | Badkamer in een appartement, technische ruimte |
| Blauw of donkergrijs | Verzwaarde plaat voor geluid of stootvastheid | Scheidingswand tussen slaapkamers, gang, kinderkamer |
| Grijs cementoppervlak, geen karton | Cementgebonden bouwplaat, echt waterbestendig | Doucheruimte, buitenplafond, ondergrond onder tegels |
Groen is geen vervanger voor een waterkerende laag. In een douchehoek hoort over de plaat nog een afdichtsysteem met smeerfolie en kimbanden, of je kiest daar meteen voor een cementgebonden plaat. De impregnering beschermt de plaat, niet de constructie erachter.
De dikte van groene gipsplaat kiezen
Groene platen zijn er in dezelfde diktes als witte: 9,5, 12,5 en 15 mm. Voor wanden is 12,5 mm de standaard, en dat is ook de dikte die je in vrijwel elke bouwmarkt vindt. De keuze hangt vooral af van de afstand tussen je regels en van wat er later aan de wand komt te hangen.
De dunne plaat van 9,5 mm is bedoeld voor plafonds op een dicht regelwerk en voor het bekleden van bestaande wanden. Op een stijlafstand van 600 mm gaat hij doorbuigen, zeker als er een stuclaag overheen komt. Voor de maatvoering per plaatsoort helpt onze pagina over de dikte van gipsplaat en de bijbehorende regelafstand.
Ga je tegelen, dan is 12,5 mm het minimum en werk je met een stijlafstand van 400 mm in plaats van 600 mm. Tegels plus lijm wegen al gauw 30 tot 40 kilo per vierkante meter, en die last hangt aan de plaat en aan de schroeven.
Een dubbele beplating van twee keer 12,5 mm is de sterkste oplossing en meteen de rustigste wand. Je verspringt de naden van de tweede laag een halve plaat ten opzichte van de eerste. Dat kost een dag extra werk en levert een vlak op dat niet meer meegeeft als je ertegenaan leunt.
| Dikte | Maximale stijlafstand | Waarvoor je hem gebruikt | Waar je op let |
|---|---|---|---|
| 9,5 mm | 400 mm | Plafond, schuine kap, bekleden van een bestaande wand | Buigt door bij grotere afstand, niet geschikt onder tegels |
| 12,5 mm | 600 mm bij wand, 400 mm bij plafond of onder tegels | Standaardwand in badkamer, toilet en keuken | Plaat van 1200 bij 2600 mm weegt ongeveer 30 kilo |
| 15 mm | 600 mm | Wand die iets moet dragen, wand met veel doorvoeren | Zwaarder te tillen, langere schroeven nodig |
| 2 x 12,5 mm | 600 mm | Tegelwand, wand met hangend toilet of wastafelframe | Naden verspringen, eerste laag alleen schroeven en niet vullen |
Werk je alleen, zaag de platen dan op maat met een centimeter speling naar boven en naar onderen. Een plaat die precies past moet je wringen, en dan beschadig je de kopse kant net op de plek waar het vocht anders al naar binnen trekt.
Bevestigen op regelwerk of metalen profielen
Een groene plaat schroef je op precies dezelfde manier vast als een witte, alleen zit je meestal in een ruimte waar het vochtig wordt. Dat verandert twee dingen: de schroeven en de onderkant van de wand.
Gebruik gipsplaatschroeven met een corrosiewerende coating. De gewone zwarte fosfaatschroeven roesten in een badkamer, en die roest komt na een half jaar als bruine stippen door je latex of je stuclaag heen. Dat is niet weg te schilderen, want de roest blijft doorwerken.
De schroefafstand hangt af van wat erop komt. Voor een wand die je gaat latexen houden wij 250 tot 300 mm aan, en voor een wand die gestuukt of betegeld wordt gaan we naar 150 tot 200 mm. Meer schroeven betekent minder werking in de plaat, en juist die werking scheurt een stuclaag open. Voor een plafond geldt een dichtere verdeling, waarover meer op onze pagina over regelwerk voor gipsplaten aan het plafond.
Zet de schroefkop net onder het kartonoppervlak, zonder het karton door te drukken. Een schroef die door het karton heen zit, houdt niets meer vast. Een dieptestop op je machine scheelt hier meer dan oefening.
Zet de platen niet tot op de dekvloer. Houd onderaan tien millimeter vrij en dicht die naad later af met sanitairkit. Water dat over de vloer loopt, wordt anders via de kopse kant de gipskern in gezogen.
Gesneden kanten hebben geen afschuining
De lange zijden van een plaat zijn afgeschuind, zodat de wapeningsband met vuller in die verdieping wegvalt. Een kant die jij zelf zaagt of snijdt heeft die verdieping niet. Plak je daar zonder meer een band overheen, dan staat de naad bol en zie je hem bij strijklicht voorgoed staan.
Schuin die gesneden kanten daarom zelf af met een kantenschaaf of een afbreekmes, onder ongeveer 45 graden en tot ruwweg tweederde van de plaatdikte. Twee gesneden kanten tegen elkaar leveren dan samen weer een v-vormige groef op. Vul die groef in twee gangen en schuur pas als de eerste laag helemaal droog is.
Werk je aan een plafond of in een nok? Sta dan op een rolsteiger of een stabiele werkbrug en niet op een ladder met een plaat van dertig kilo boven je hoofd. Vallen met een plaat in je handen gaat anders dan vallen met lege handen, want je kunt je nergens aan vasthouden.
Groene gipsplaat voorstrijken: wanneer wel en wanneer niet
De vraag of je groene gipsplaten moet voorstrijken heeft geen enkel antwoord, want het hangt af van wat erna komt. Het gaat om één eigenschap van de plaat: het geïmpregneerde karton zuigt nauwelijks. Alles wat hechting nodig heeft van een zuigende ondergrond, heeft hier hulp nodig.
Voor het vullen van de naden hoef je niet voor te strijken. Voegvuller hecht prima op het kartonoppervlak, ook op een groene plaat. Wie eerst het hele vlak voorstrijkt en daarna gaat vullen, maakt het naadwerk juist lastiger.
Voor stucwerk is voorstrijken met een hechtprimer geen keuze maar een voorwaarde. Zonder die laag hecht gipsmortel slecht op het waterafstotende karton en kan de stuclaag in vlakken loskomen. Meer over de verschillende voorbehandelingen staat bij het afwerken van gipsplaten.
Voor latex strijk je wel voor, maar met een ander middel. Een dunne fixeervoorstrijk is bedoeld om een zuigende ondergrond te verzadigen en heeft op een niet-zuigende plaat geen functie. Neem een muurprimer of een grondlaag van je latex, zodat de gevulde naden en het kale karton evenveel glans krijgen.
| Wat je erna doet | Voorstrijk nodig? | Welk middel | Wachttijd |
|---|---|---|---|
| Naden vullen en schuren | Nee | Geen, vuller hecht op het karton | Per laag drogen, meestal 4 tot 12 uur |
| Latex of muurverf | Ja | Muurprimer of grondlaag latex voor zwak zuigende ondergrond | Volgens verpakking, meestal enkele uren |
| Stucwerk of raapwerk | Ja, altijd | Hechtprimer met kwartsvulling, betoncontact | Een etmaal, of wat de fabrikant voorschrijft |
| Tegels lijmen | Ja | Primer die bij de tegellijm hoort, daarna waterkerende laag | Primer enkele uren, afdichting apart uitharden |
| Behang of glasweefsel | Ja | Voorstrijk voor niet-zuigende ondergrond | Volledig droog voor je gaat plakken |
| Sauswerk op een spuitplafond | Ja | Muurprimer, anders tekenen de naden af | Volledig droog, anders trekt de structuur scheef |
Zoek je in het schap naar voorstrijk voor groene gipsplaten, let dan op het onderscheid tussen een hechtprimer en een fixeermiddel. Hechtprimer is een emulsie met kwartszand erin, en dat zand zakt in de bus naar de bodem. Roer de bus grondig door voordat je begint en nog eens halverwege, want een laag zonder korrel doet niets voor de hechting.
Groene gipsplaat afwerken met vuller en latex
Een groene plaat is van zichzelf glad, en dat maakt een verfafwerking de snelste route naar een net vlak. Stucwerk is in een normale badkamer geen noodzaak, alleen een keuze voor structuur of voor een wand die niet vlak zit.
Plak de naden af met wapeningsband en zet daar de eerste laag vuller op. Neem in dezelfde gang de schroefgaten mee, want die vragen ook twee lagen. Laat drogen, schuur licht, en zet er een tweede, bredere laag overheen die je uitstrijkt tot zo'n 25 centimeter breed.
Schuur daarna met korrel 120 en werk na met 180. Houd een lamp schuin tegen de wand terwijl je schuurt, want bij haaks licht zie je een bolstaande naad niet en bij strijklicht meteen. Hoe je dat vlak precies opbouwt staat stap voor stap bij gipsplaat afwerken tot een schilderklaar vlak.
Kies daarna een latex die tegen een vochtige ruimte kan. Een matte muurverf op een badkamerwand krijgt binnen een jaar schimmelvlekken, want mat betekent hier open en zuigend. Een zijdeglans of een speciale badkamerlatex laat het condens eraf lopen.
Wil je toch structuur, dan hoef je daar niet voor te stucen. Met een grovere structuurroller in de laatste laag latex krijg je een korrelig vlak dat kleine oneffenheden opneemt. Dat scheelt een dag werk en een emmer stucmortel.
Waarom de naden soms toch aftekenen
Een veelvoorkomend probleem: de wand is vlak, maar in het licht van een raam zie je precies waar de naden zitten. Dat is geen hoogteverschil maar een glansverschil. De gevulde stroken zuigen anders dan het gladde karton ernaast, waardoor de verf er dof op droogt.
Bij een wand met veel strijklicht en een glanzende latex smeer je daarom het hele vlak dun af met vuller, niet alleen de naden. Dat is meer werk, maar het is het enige dat het verschil echt wegneemt. Bij mat sauswerk in een gang speelt het nauwelijks en volstaat een goede primer.
Stucwerk op groene gipsplaat
Stucwerk op een groene plaat kan prima, maar niet zonder voorbehandeling. Het waterafstotende karton geeft de gipsmortel te weinig grip, en een stuclaag die niet hecht laat na weken of maanden in stukken los. Dat is de reden dat stukadoors voor een gladde stucwand liever gewone stucplaten gebruiken.
De werkvolgorde die wij aanhouden is deze. Breng eerst wapeningsband aan over alle naden en vul die af. Rol of kwast daarna de hechtprimer over het hele vlak, in één gelijkmatige laag, en laat die een etmaal drogen voordat je de mortel aanmaakt.
Gebruik in een badkamer een stucmortel die geschikt is voor natte ruimten, geen standaard binnengips. Breng een volle laag aan en trek die af met een aluminium rij van minimaal anderhalve meter. Een korte spaan volgt de golven in de wand in plaats van ze weg te halen.
Rond een dakraam of kozijn zet je een stucstop, een aluminium of kunststof profiel dat de stuclaag een rechte, harde kant geeft. Tussen die stop en het kozijn komt later een dun kitrandje. Zonder stucstop smeer je onvermijdelijk tegen het kozijn aan en breekt de rand later af.
Wees eerlijk over de moeilijkheid van schuine vlakken. Stucen tegen een kap werkt tegen de zwaartekracht in en de mortel wil van je spaan zakken. Voor een eerste stucklus is een rechte wand een veel logischer begin.
Wapeningsband hoort in een naad tussen twee gelijke platen. Plak het niet over de overgang van gipsplaat naar hout, metaal of metselwerk. Die materialen werken verschillend, dus daar scheurt het gegarandeerd. Zo'n overgang los je op met een stucstop, een hoekprofiel of een kitnaad die kan meebewegen.
Groene gipsplaat achter tegels en in de douche
Tegels op een groene gipsplaat mag, en het gebeurt in heel veel badkamers. De plaat moet dan wel voldoende stijf zijn: 12,5 mm op een stijlafstand van 400 mm, of twee lagen op elkaar. Een plaat die veert onder je hand veert ook onder de tegels, en dan scheurt de voeg.
Buiten de doucheruimte is dat voldoende. Achter een wastafel of een bad zonder douche krijgt de wand spatwater en verder niets, en daar is de impregnering ruim genoeg voor.
In de doucheruimte zelf ligt het anders. Een betegelde wand is niet waterdicht: de voegen laten vocht door en de kit laat op termijn ergens los. Daarom hoort daar een waterkerende laag onder de tegels, met smeerfolie over het hele natte vlak en kimbanden in alle hoeken en langs de vloer.
Wie het echt goed wil doen, gebruikt in de douchehoek geen gipsplaat maar een cementgebonden bouwplaat. Die kan tegen water zonder aanvullende bescherming en is bestand tegen de dampen van een dagelijkse hete douche. Het scheelt een paar tientjes per plaat en het scheelt over tien jaar een verbouwing.
Zoek je liever een oplossing zonder regelwerk, dan is een wand van gipsblokken in de waterbestendige uitvoering een goed alternatief voor een niet-dragende scheidingswand. Diezelfde blokken kom je onder de merknaam gibo blokken tegen.
Groene gipsplaat buiten gebruiken
Groene gipsplaat buiten is een van de meest gemaakte inschattingsfouten met dit materiaal. Vochtwerend gaat over luchtvochtigheid en spatwater in een verwarmde ruimte, niet over regen, vorst en wisselende temperaturen. Een groene plaat onder een overkapping houdt het één natte winter vol en gaat daarna hangen, bollen en uiteindelijk uit elkaar.
De gipskern zuigt water op zodra de bescherming ergens doorbroken is, bijvoorbeeld bij een gezaagde kant of een schroefgat. Vorst breekt dat natte gips vervolgens van binnenuit open. Ook het karton verteert buiten, want papier blijft papier.
Voor een carportplafond, een overkapping of een buitenwand kies je een cementgebonden buitenplaat of een speciaal daarvoor gemaakte weerbestendige plaat. Dat materiaal heeft geen kartonlaag en is berekend op vocht en vorst. De verwerking lijkt op die van gipsplaat, maar je zaagt met een ander blad en je schroeft met andere schroeven.
Er is één grensgeval waar mensen vaak naar vragen: een onverwarmde zolder of een garage die droog staat. Daar kan een groene plaat wel, mits het echt binnen is en er geen condens tegenaan slaat. Zit er geen dampremmende laag achter de plaat, dan condenseert warme binnenlucht in de constructie en heb je alsnog een natte plaat.
Ook onder een dichte overkapping is buiten gewoon buiten. Het gaat niet om de regen die je ziet vallen, maar om de luchtvochtigheid die 's nachts in het materiaal condenseert. Een cementgebonden plaat is daar het antwoord, geen extra laag verf over een groene plaat.
Wat er misgaat rond dakramen en schuine wanden
Een badkamer in de nok is een lastige plek voor gipsplaat, en dat komt zelden door de platen zelf. Het komt door de aansluitingen: schuin op recht, plaat op kozijn, en passtukken zonder afgeschuinde kanten. Daar zit het werk.
Zorg eerst dat de constructie erachter klopt. Een plaat die op een verlopende regel ligt, wordt met vullen of stucen nooit echt vlak. Loopt het meer dan een paar millimeter uit, haal de plaat dan los en vlak eerst je regelwerk uit met latten of vulplaatjes.
Rond een dakraam werk je met de afwerkstukken van het raam als vaste maat. Zet een stucstop of hoekprofiel op de gipsplaat, houd daar een paar millimeter tussenruimte en vul die met sanitairkit. Zo kan het hout van de dakconstructie bewegen zonder dat er een scheur ontstaat.
De aansluiting van schuin op recht in de nok is de plek waar het vaakst een haarscheur verschijnt. Een dak werkt met temperatuur en met wind, en een starre gipsnaad gaat daar overheen. Werk die hoek af met een kitnaad of een flexibel hoekprofiel in plaats van hem dicht te smeren met vuller.
Deze aansluitingen vragen vooral geduld met droogtijden. Wat een laag primer, vuller of stuc nodig heeft voordat je verder kunt, zoek je op in onze tabel met droogtijden per materiaal.
Van kale groene plaat naar afgewerkte wand
Deze volgorde geldt voor een badkamerwand of zolderruimte die je gaat latexen of stucen.
-
Controleer het regelwerk voordat de platen erop gaan
Leg een lange rij over de stijlen en kijk of alles in één vlak zit. Vul verlopende stijlen op met latjes of vulplaatjes. Een oneffenheid van vijf millimeter in het regelwerk kost je later een emmer vuller en een dag schuren.
-
Schroef de platen vast met corrosiewerende schroeven
Houd 250 tot 300 mm schroefafstand aan bij een latexafwerking en 150 tot 200 mm als er stuc of tegels op komen. Zet de kop net onder het karton, niet erdoorheen. Houd de platen onderaan tien millimeter vrij van de vloer.
-
Schuin de gesneden kanten af
Alle kanten die jij zelf gezaagd of gesneden hebt, hebben geen fabriekskant. Schuin ze af onder ongeveer 45 graden tot tweederde van de plaatdikte. Zonder die groef komt de wapeningsband bol te staan en zie je de naad voorgoed.
-
Wapen en vul de naden in twee gangen
Plak de band in een eerste laag vuller en trek die strak af. Neem de schroefgaten in dezelfde beweging mee. Laat volledig drogen en zet daarna een tweede, bredere laag die je tot ongeveer 25 centimeter uitstrijkt.
-
Schuur vlak en beoordeel bij strijklicht
Schuur met korrel 120 en werk na met 180, met een stofmasker op. Houd een lamp schuin tegen de wand om te zien wat er nog staat. Recht van voren zie je een bolle naad niet, van opzij meteen.
-
Breng de juiste voorstrijk aan
Ga je latexen, dan gebruik je een muurprimer of een grondlaag latex. Ga je stucen, dan gaat er een hechtprimer met kwartsvulling op, goed doorgeroerd, over het hele vlak. Die hechtprimer heeft een etmaal nodig voordat er mortel op mag.
-
Werk af en dicht de randen
Zet twee lagen badkamerlatex op, of breng de stucmortel voor natte ruimten aan en trek die af met een aluminium rij. Dicht daarna de aansluiting op vloer, kozijn en dakraam af met sanitairkit, zodat er nergens water achter de plaat kan lopen.
Droogtijden
Per materiaal de droogtijd, de overschilderbaar-tijd en de volledige uithardingstijd, met de invloed van temperatuur en luchtvochtigheid. Bekijk alle gegevens
| Soort werk | Materiaal | Stofdroog | Overschilderbaar of belastbaar | Volledig uitgehard | Waar het misgaat |
|---|---|---|---|---|---|
| Kit | Acrylaatkit | 20 tot 40 minuten | na 6 tot 12 uur overschilderbaar | 24 tot 48 uur | Te vroeg overschilderen geeft scheurtjes in de verf omdat de kit nog krimpt. |
| Kit | Siliconenkit (sanitair) | 10 tot 20 minuten | niet overschilderbaar | 24 uur per 2 mm dikte | Een dikke kitrand hardt van buiten naar binnen uit. Een rand van 8 mm heeft dus rustig drie tot vier dagen nodig. |
| Kit | Hybride kit (MS-polymeer) | 15 tot 30 minuten | na 24 uur overschilderbaar | 24 tot 72 uur | Hardt uit met luchtvochtigheid. In een droge, koude ruimte duurt het merkbaar langer. |
| Kit | Polyurethaankit | 30 tot 60 minuten | na 24 uur | 3 tot 5 dagen | Blijft lang plakkerig aanvoelen terwijl hij vanbinnen al hard is. |
| Kit | Montagekit | 30 minuten voorgrip | na 24 uur belastbaar | 3 tot 7 dagen op volle sterkte | Zwaar materiaal te snel loslaten zorgt dat het langzaam wegzakt. |
| Stucwerk | Stucpasta of finishpasta | 2 tot 4 uur | na 12 tot 24 uur schuren | 24 tot 48 uur | Op een niet-voorgestreken ondergrond droogt de pasta te snel en scheurt hij. |
| Stucwerk | Gips (raaplaag) | 12 uur per laag | na 24 uur verder werken | 1 week per centimeter dikte | Verven op nog vochtig gips geeft doffe plekken en later bladderende verf. |
| Stucwerk | Cementgebonden pleister | 24 uur | na 3 dagen | 2 tot 4 weken | Een dikke laag in een koude ruimte kan weken nat blijven. |
| Stucwerk | Vulmiddel voor gaatjes | 20 tot 60 minuten | na 1 tot 2 uur schuren | 4 tot 8 uur | Diepe gaten in een keer vullen zakt in. Vul in twee lagen. |
| Verf | Muurverf op waterbasis (latex) | 30 tot 60 minuten | na 4 tot 6 uur tweede laag | 2 tot 4 weken | De verf voelt na een dag hard aan maar is pas na weken echt schrobvast. |
| Verf | Grondverf op waterbasis | 1 uur | na 4 tot 6 uur schuren en aflakken | 24 uur | Onvoldoende schuren tussen de lagen geeft slechte hechting van de lak. |
| Verf | Grondverf op terpentinebasis | 4 tot 6 uur | na 16 tot 24 uur | 3 tot 5 dagen | Bij minder dan 10 graden droogt hij nauwelijks door. |
| Verf | Lak op waterbasis | 1 tot 2 uur | na 6 uur tweede laag | 5 tot 7 dagen | Deuren te vroeg sluiten laat de lak aan de sponning vastplakken. |
| Verf | Lak op terpentinebasis | 4 tot 8 uur | na 24 uur | 1 tot 2 weken | Blijft in een vochtige ruimte dagen kleverig. |
| Verf | Voorstrijkmiddel | 1 tot 2 uur | na 2 tot 4 uur verder | 12 uur | Doorwerken op een nog glimmend voorstrijk sluit vocht in. |
| Vloer | Egaliseermiddel | 3 tot 6 uur beloopbaar | na 24 uur vloer leggen | 1 dag per millimeter | Een laag van 10 mm is pas na ruim een week droog genoeg voor pvc. |
| Vloer | Cementdekvloer | 24 tot 48 uur beloopbaar | na 3 weken belastbaar | 1 week per centimeter, daarna langzamer | Een dekvloer van 6 cm heeft zeker 6 tot 10 weken nodig voor een dampdichte vloer erop mag. |
| Vloer | Anhydriet gietvloer | 24 tot 48 uur | na 5 tot 7 dagen | 3 tot 6 weken | De zwakke bovenlaag moet er eerst af geschuurd worden. |
| Vloer | Betonvloer gestort | 24 uur ontkisten | na 7 dagen licht belastbaar | 28 dagen op sterkte | Te snel laten uitdrogen geeft krimpscheuren. Houd hem een week vochtig. |
| Tegelwerk | Tegellijm (standaard) | niet belopen | na 24 uur voegen | 7 dagen | Voegen op nog natte lijm geeft vlekken in de voeg en slechte hechting. |
| Tegelwerk | Tegellijm (sneldrogend) | niet belopen | na 4 tot 6 uur voegen | 24 uur | Handig bij een douchevloer, maar je hebt maar 20 minuten verwerkingstijd. |
| Tegelwerk | Voegmortel | 2 tot 3 uur nawassen | na 24 uur licht belastbaar | 7 dagen voor douchegebruik | Te snel douchen spoelt de voeg uit en geeft zandende voegen. |
| Tegelwerk | Smeerbare afdichting (kimband en pasta) | 3 tot 4 uur per laag | na 12 tot 24 uur tegelen | 24 uur | Twee dunne lagen werken beter dan een dikke. |
| Behang | Behangplaksel op vliesbehang | direct hangen | na 24 uur droog | 48 uur | Verwarming vol aanzetten laat de naden openstaan. |
| Behang | Glasweefsel met muurverf gelijmd | 6 uur | na 24 uur overschilderen | 48 uur | Te vroeg de tweede laag geeft blaasjes. |
| Hout | Houtlijm (pva) | 20 tot 30 minuten klemmen | na 1 uur voorzichtig hanteren | 24 uur op volle sterkte | Te weinig klemdruk geeft een lijmnaad die later openscheurt. |
| Hout | Constructielijm (polyurethaan) | 40 minuten klemmen | na 3 uur | 24 uur | Schuimt op en drukt uit de naad. Vooraf afplakken scheelt schuurwerk. |
| Hout | Houtvuller op waterbasis | 30 minuten | na 1 uur schuren | 4 uur | Diepe gaten zakken in. Vul in lagen van maximaal 5 mm. |
| Hout | Epoxy houtreparatie | 30 tot 90 minuten | na 4 tot 6 uur schuren | 24 uur | Onder 10 graden hardt hij niet goed uit en blijft hij rubberig. |
| Hout | Beits op waterbasis | 1 uur | na 4 uur tweede laag | 24 tot 48 uur | In de volle zon droogt de beits te snel en krijg je aanzetstrepen. |
Niets gevonden. Probeer een kortere zoekterm.
Voordat je de eerste plaat vastschroeft
Uit de praktijk
Stucwerk dat van de groene platen dreigde te vallen
Een nieuwe badkamer op zolder was helemaal bekleed met groene gipsplaten, rechte wanden plus een schuine wand die in de nok samenkwam. De platen zaten goed vast en zaten in het vlak, maar de wens was een gestuukt oppervlak met een fijne structuur.
Het probleem zat in de hechting. Gipsmortel pakt slecht op geïmpregneerd karton, waardoor een stuclaag later in vlakken kan loskomen. De oplossing was niet om er stucplaten overheen te zetten, want dan verlies je juist de vochtwerende laag in een natte ruimte.
Wat werkte: eerst breed wapeningsband over alle naden, daarna een goed doorgeroerde hechtprimer over het hele vlak en die een etmaal laten drogen. Pas toen ging er stucmortel voor natte ruimten op, in een volle laag, afgetrokken met een aluminium rij. De schuine wand bleef het lastigste deel, want mortel zakt daar van je spaan.
Passtukken waar de wapeningsband bol op kwam te staan
Bij dezelfde schuine wand waren de platen op maat gesneden rond het dakraam en de nok. Daardoor grensden op veel plekken twee zelfgesneden kanten aan elkaar, zonder de fabrieksmatige afschuining. De band met vuller kwam daar zichtbaar bol te staan, en dat zag je door de latex heen.
De gedachte was om die naden dan maar met stucwerk weg te werken. Dat kan, maar het is niet de enige route. Met een kantenschaaf zijn die gesneden kanten alsnog onder 45 graden af te schuinen tot ongeveer tweederde van de plaatdikte, waarna twee kanten samen weer een nette groef vormen.
De rest ging in twee vullagen met een uitstrijkbreedte van 25 centimeter, gevolgd door schuren bij strijklicht. Alleen daar waar de platen echt niet in één vlak lagen, was afsmeren van het hele wandvlak de betere keuze.
Te weinig schroeven onder een stuclaag
Op een zolderwand zaten de platen met ruime tussenafstand vastgeschroefd, ongeveer zoals je dat bij een simpele voorzetwand zou doen. Voor een wand die alleen gesausd wordt is dat vaak nog te verdedigen. Onder een stuclaag is het vragen om scheuren.
Een plaat die tussen de schroeven kan bewegen, neemt de stijve stuclaag mee, en die laag heeft geen enkele rek. De scheur verschijnt dan precies langs de naden, meestal in de eerste winter als de verwarming aangaat en het hout krimpt.
Bij het bijwerken zijn er tussenschroeven gezet op ongeveer 15 tot 20 centimeter, op een regelwerk met stijlen om de 30 centimeter. Daarna werd het naadwerk opnieuw gewapend en gevuld. De extra schroeven kostten een half uur, veel minder dan het herstellen van gescheurd stucwerk.
Veelgemaakte fouten
Denken dat groen waterdicht betekent
De impregnering vertraagt wateropname, meer niet. In een doucheruimte hoort een waterkerende laag over de plaat of een cementgebonden plaat in plaats ervan. Water dat blijft staan of achter de plaat loopt, sloopt ook een groene plaat.
Stucen zonder hechtprimer
Het waterafstotende karton geeft gipsmortel te weinig grip. Zonder hechtprimer komt de stuclaag er in vlakken af, soms pas na weken. Alleen de naden afsmeren is geen alternatief, want die vuller heeft andere bestanddelen dan stucmortel.
De hechtprimer niet doorroeren of te snel doorwerken
Het kwartszand in de bus zakt naar de bodem, dus zonder roeren breng je alleen de bindmiddelen aan. Een gladde, glimmende laag zonder korrel doet niets. Geef de laag daarna de tijd die de fabrikant noemt, in de praktijk een etmaal.
Gesneden kanten niet afschuinen
Twee rechte, zelfgezaagde kanten tegen elkaar geven geen ruimte voor de wapeningsband. De naad komt bol te staan en bij strijklicht zie je precies waar hij zit. Schuin die kanten af tot tweederde van de plaatdikte voordat je gaat vullen.
Te weinig schroeven zetten
Een plaat die tussen de bevestigingspunten kan werken, scheurt het stucwerk of de tegelvoeg open. Onder stuc en tegels ga je naar 150 tot 200 mm schroefafstand. Dat is meer werk aan de voorkant en veel minder herstelwerk achteraf.
Gewone zwarte gipsplaatschroeven in een badkamer
Fosfaatschroeven roesten in een vochtige ruimte, en die roest komt als bruine stippen door de afwerking heen. Overschilderen helpt niet, want het proces gaat gewoon door. Neem schroeven met een corrosiewerende coating.
De platen tot op de dekvloer doorzetten
De kopse onderkant van een plaat is onbeschermd gips. Staat die op de vloer, dan zuigt hij dweilwater en lekwater rechtstreeks op. Houd tien millimeter vrij en dicht die naad af met sanitairkit.
Wapeningsband over de overgang naar een ander materiaal plakken
Gipsplaat op hout, metaal of metselwerk beweegt niet gelijk op. Een band met vuller over zo'n overgang scheurt binnen een jaar. Gebruik daar een stucstop, een hoekprofiel of een kitnaad die de beweging opneemt.
Veelgestelde vragen
Moet je groene gipsplaten voorstrijken?
Dat hangt af van de afwerking. Voor het vullen van de naden hoeft het niet, want voegvuller hecht gewoon op het karton. Ga je latexen, dan strijk je voor met een muurprimer om te voorkomen dat de gevulde naden aftekenen. Ga je stucen, dan is een hechtprimer met kwartsvulling wel nodig, omdat gipsmortel slecht pakt op het waterafstotende karton.
Welke voorstrijk gebruik je op groene gipsplaten?
Voor stucwerk gebruik je een hechtprimer met kwartsvulling, in de handel bekend als betoncontact. Die geeft een schurende korrel waar de mortel zich aan vastzet. Voor verf neem je een muurprimer of een grondlaag van je latex. Een dunne fixeervoorstrijk voor zuigende ondergronden heeft hier weinig zin, want een groene plaat zuigt juist nauwelijks.
Hoe lang moet de voorstrijk op groene gipsplaten drogen?
Voor een hechtprimer onder stucwerk houden wij een etmaal aan, en dat is ook wat de meeste fabrikanten voorschrijven. Werk je te snel door, dan zit er nog vocht in de primerlaag en werkt de hechting tegen je in plaats van voor je. Een muurprimer onder latex is meestal na een paar uur over te schilderen. Kijk op de verpakking, want temperatuur en luchtvochtigheid in de ruimte verschuiven die tijden flink.
Kun je groene gipsplaat stucen?
Ja, maar alleen na een hechtprimer. Wapen eerst alle naden met band en vuller, breng dan de goed doorgeroerde hechtprimer over het hele vlak aan en laat die een etmaal drogen. Gebruik daarna een stucmortel die geschikt is voor natte ruimten en trek die af met een aluminium rij van minstens anderhalve meter. Voor een gladde stucwand in een droge ruimte zijn speciale stucplaten overigens de logischer keuze.
Hoe kun je groene gipsplaat afwerken zonder te stucen?
De plaat is van zichzelf glad, dus verf werkt prima. Plak de naden met wapeningsband, vul ze in twee gangen samen met de schroefgaten, schuur met korrel 120 en 180 en strijk het vlak voor. Daarna twee lagen latex die tegen een vochtige ruimte kan. Wil je structuur, kies dan een grovere structuurroller in de laatste laag in plaats van een stuclaag.
Kun je groene gipsplaat buiten gebruiken?
Nee. Groene gipsplaat buiten houdt het hooguit een seizoen vol, want vochtwerend gaat over luchtvochtigheid binnen en niet over regen en vorst. Water trekt via gezaagde kanten en schroefgaten de gipskern in, en vorst breekt die kern daarna open. Voor een overkapping, een carportplafond of een buitenwand neem je een cementgebonden buitenplaat zonder kartonlaag.
Welke dikte groene gipsplaat heb ik nodig voor een badkamer?
Voor een wand die je latext of stuukt is 12,5 mm de standaard, op een stijlafstand van maximaal 600 mm. Komen er tegels op, houd dan 12,5 mm aan met een stijlafstand van 400 mm, of maak twee lagen van 12,5 mm met verspringende naden. Op een plafond of tegen een schuine kap kun je met 9,5 mm werken, maar dan moeten de regels op 400 mm zitten.
Is groene gipsplaat waterdicht?
Nee, hij is vochtwerend. De gipskern en het karton zijn waterafstotend gemaakt, waardoor de plaat spatwater en een hoge luchtvochtigheid uren tot dagen aankan zonder schade. Blijft er water staan of loopt er water achter de plaat, dan zuigt de gipskern het alsnog op en verliest de plaat zijn sterkte. In een doucheruimte hoort daarom altijd een waterkerende laag of een cementgebonden plaat.
Kun je rechtstreeks op groene gipsplaat tegelen?
Buiten de doucheruimte kan dat, mits de plaat stijf genoeg zit: 12,5 mm op 400 mm stijlafstand of dubbel beplaat. Primer volgens het voorschrift van je tegellijm en houd rekening met het gewicht van tegels plus lijm, al gauw 30 tot 40 kilo per vierkante meter. In de douchehoek zelf breng je eerst smeerfolie met kimbanden aan, want een betegelde wand is niet waterdicht.
Waarom is de ene gipsplaat groen en de andere roze of blauw?
De kleuren zijn een handelsgewoonte van fabrikanten en geen voorschrift. Groen staat vrijwel altijd voor geïmpregneerd tegen vocht, roze of rood voor brandwerend met glasvezel in de kern, en blauw of donkergrijs voor een verzwaarde plaat voor geluid of stootvastheid. Wit is de standaardplaat. Controleer altijd de opdruk op de achterzijde, want daar staat het werkelijke plaattype.
Welke schroeven en welke schroefafstand gebruik je?
Neem gipsplaatschroeven met een corrosiewerende coating, want gewone zwarte fosfaatschroeven roesten in een vochtige ruimte door de afwerking heen. Op metalen profielen is 25 mm voldoende voor een plaat van 12,5 mm, op houten regels neem je 35 mm. Houd 250 tot 300 mm afstand bij een verfafwerking en 150 tot 200 mm als er stuc of tegels op komen.
Waarom zie ik de naden na het schilderen toch nog staan?
Meestal is dat geen hoogteverschil maar een glansverschil. De gevulde stroken zuigen anders dan het gladde, geïmpregneerde karton ernaast, dus droogt de verf er doffer op. Een goede primer lost dat in veel gevallen op. Zit er een raam vlak naast de wand en gebruik je een glanzende latex, dan is het hele vlak dun afsmeren met vuller de enige echte oplossing.
Wanneer je beter een vakman belt
Groene gipsplaten zagen, schroeven en afwerken is werk dat je met wat geduld goed zelf doet. Op een paar punten stoppen wij liever en bellen we iemand.
Het eerste punt is de constructie. Moet er een muur uit, verplaats je een deuropening of hang je iets zwaars aan een wand die dragend zou kunnen zijn, dan is dat geen gipsplaatwerk meer. Bij een opening in een gemetselde wand hoort een berekend draagelement, waarover meer bij het plaatsen van een latei. Voor de beoordeling of iets draagt, is een constructeur de aangewezen persoon.
Het tweede punt is werken op hoogte. Een plafond in een hoge ruimte of een nok waar je alleen met een steiger bij komt, is geen plek om met een plaat van dertig kilo te improviseren op een ladder.
Het derde punt is stucwerk op schuine vlakken. Een rechte wand stucen leer je in een dag, tegen een kap werken is een ander vak. Een stukadoor doet die badkamer in een dag en jij bespaart jezelf een laag die je er weer af moet bikken.
Is er al water in de constructie gelopen en ruikt het muf achter de platen, laat dan eerst uitzoeken waar het vandaan komt. Nieuwe platen over een natte constructie schroeven verplaatst het probleem alleen naar volgend jaar. Meer achtergrond over de opbouw van binnenwanden vind je in ons overzicht over wanden en plafond.